Bản án 905/2026/DS-PTTranh chấp liên quan đến tài sản bị cưỡng chế để thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự

Về thủ tục tố tụng:

[1] Kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Võ Thị Mỹ H1 thực hiện đúng theo quy định tại Điều 271, Điều 272, Điều 273 và Điều 276 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Người khởi kiện giữ nguyên yêu cầu khởi kiện. Người kháng cáo vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Các đương sự không tự thỏa thuận được về việc giải quyết toàn bộ vụ án. Vụ án được xét xử theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Về sự vắng mặt của đương sự: Thi hành án dân sự tỉnh Tây Ninh có đơn xin xét xử vắng mặt nên căn cứ vào Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử phúc thẩm vụ án theo quy định của pháp luật

[3] Về phạm vi xét xử phúc thẩm: người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Võ Thị Mỹ H1 kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm. Căn cứ theo Điều 293 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại nội dung của bản án sơ thẩm theo trình tự phúc thẩm.

[4] Về quan hệ pháp luật tranh chấp và thẩm quyền giải quyết vụ án: Bà Phạm Thị N tranh chấp quyền sử dụng phần đất nằm trong thửa đất số 606, tờ bản đồ số 10 (Nay là thửa số 892, tờ bản đồ số 10), tọa lạc tại ấp T, xã T, tỉnh Tây Ninh. Phần đất đã bị cưỡng chế kê biên theo Quyết định về việc cưỡng chế kê biên xử lý 8 tài sản số 65/QĐ-CCTHADS ngày 12/8/2024. Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là “Tranh chấp liên quan đến tài sản bị cưỡng chế để thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự” và thụ lý giải quyết vụ án là đúng với quy định của pháp luật được quy định tại khoản 12 Điều 26, Điều 35, Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Về nội dung vụ án và xét yêu cầu kháng cáo của bà Võ Thị Mỹ H1:

[5] Xét yêu cầu khởi kiện của bà Phạm Thị N và lời đồng ý của bị đơn bà Phạm Thị H về việc công nhận quyền sử dụng đất diện tích thực tế đo đạc 250,2m² (theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích 267m²): Các đương sự đều cho rằng nguồn gốc đất là của cha mẹ (ông Phạm Văn Đ và bà Lê Thị L) đã cho bà N diện tích ngang 9m, nhưng khi đăng ký kê khai năm 2009 thì bà N đã đồng ý cho bà H đứng tên giùm. Đồng thời, việc thỏa thuận đứng tên giùm này chỉ được những người làm chứng là các anh chị em trong gia đình là bà Phạm Thị L1, bà Phạm Thị Đ1 và ông Phạm Văn B thừa nhận.

Tuy nhiên, qua thẩm tra hồ sơ, việc "đứng tên giùm" này hoàn toàn là thỏa thuận miệng giữa các thành viên trong gia đình, không được xác lập bằng bất kỳ văn bản nào tại thời điểm đăng ký quyền sử dụng đất.

[6] Về mặt pháp lý của giấy của giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 606 (Thửa đất mới là 892) cấp cho bà H, Hội đồng xét xử xét thấy: bà Phạm Thị H đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu năm 2009 (bà N và các anh chị em khác đều xác định để bà H đúng tên giùm). Đến ngày 24/12/2013, sau khi tách thửa chuyển nhượng cho người khác (thửa 607 nay là thửa 891), bà H tiếp tục được UBND huyện D cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BQ 192380, số vào sổ CH 06907 ngày 24/12/2013 đối với thửa đất số 606 (nay là thửa 892), tờ bản đồ số

10. Trong suốt quá trình từ năm 2009 đến trước khi xảy ra tranh chấp năm 2024 (hơn 15 năm), bà H đã công khai quản lý, sử dụng và thực hiện nhiều giao dịch dân sự hợp pháp vay vốn tại Ngân hàng N1 – Phòng G Đồng thời, việc bà H đồng ý để cho bà H1 trả nợ ngân hàng nhằm giải chấp khoản vay, lấy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trước khi ký hợp đồng chuyển nhượng đối với thửa 606 vào năm 2022, cho thấy giao dịch được xác lập công khai, ngay tình (thế chấp ngân hàng vay vốn), chuyển nhượng cho bà H1 thửa 606, 607, 608 với tư cách là chủ sử dụng đất hợp pháp mà không gặp phải sự phản đối hay khiếu nại bằng văn bản nào từ phía bà N. Mặc dù trên đất có căn nhà do bà N đang quản lý sử dụng nhưng theo lời trình bày của bà H1 và các tài liệu trong hồ sơ cho thấy khi chuyển nhượng bà H không thông báo cho bà H1 biết về việc bà H đứng tên giùm bà N mà chỉ nói cho bà N ở nhờ, cũng 9 không có căn cứ xác định bà H1 biết hoặc phải biết việc bà H đứng tên quyền sử dụng đất là đứng tên giùm cho bà N. Mặt khác, từ năm 2009 và 2013 đến khi phát sinh tranh chấp, bà N cũng biết việc bà H sử dụng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để thế chấp vay vốn tại Ngân hàng nhưng bà N cũng không có khiếu nại hay yêu cầu ngăn chặn các giao dịch này. Việc bà N nại ra lý do "nhờ đứng tên giùm" nhưng lại để mặc cho bà H thực hiện các quyền quản lý, định đoạt tài sản (thế chấp, chuyển nhượng) trong một thời gian dài là tự đánh mất quyền bảo vệ của mình và lỗi hoàn toàn thuộc về bà N.

[7] Xét quyền lợi của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Võ Thị Mỹ H1: Ngày 15/4/2024, Tòa án nhân dân huyện Dương Minh Châu đã ban hành Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự số 74/2024/QĐST-DS, theo đó bà Phạm Thị H có nghĩa vụ trả cho bà H1 số tiền nợ gốc là 1.200.000.000 đồng. Quyết định này đã có hiệu lực pháp luật. Do bà H không tự nguyện thi hành án, Chi cục THADS huyện D đã ban hành Quyết định cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản số 65/QĐ-CCTHADS ngày 12/8/2024 đối với thửa đất số 606 (nay là 892) do bà H đứng tên để bảo đảm nghĩa vụ thi hành án. Việc Chi cục Thi hành án dân sự huyện Dương Minh Châu đã ra Quyết định cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản đối với bà H là đúng đúng trình tự, thủ tục và thẩm quyền theo các Điều 6, 7, 71, 74 và 75 Luật Thi hành án dân sự. Tài sản bị kê biên là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất do bà H đứng tên hợp pháp trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thời điểm kê biên.

[8] Việc bà N khởi kiện đòi lại đất và yêu cầu công nhận quyền cử dụng đất đối với thửa 606 (Nay là thửa 892) chỉ sau khi Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự số 74/2024/QĐST-DS ngày 15/4/2024 của Tòa án nhân dân huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh có hiệu lực pháp luật và Cơ quan Thi hành án đã ban hành Quyết định cưỡng chế kê biên số 65/QĐ-CCTHADS ngày 12/8/2024 đối với tài sản của bà H là không có căn cứ pháp lý vững chắc. Tại Tòa cấp sơ thẩm, bà H ngay lập tức đồng ý toàn bộ yêu cầu của bà N. Bản án sơ thẩm chỉ dựa vào lời khai người làm chứng là người có quan hệ huyết thống (anh chị em ruột của nguyên đơn, bị đơn) và hiện tại bà N đang sinh sống trên căn nhà đại đoàn kết để phủ nhận hiệu lực pháp lý của giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã tồn tại ổn định hơn 15 năm và công nhận quyền sử dụng thửa đất số 606 (nay là thửa 892) do bà H đứng tên cho bà N là vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc đánh giá chứng cứ, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi hợp pháp của người được thi hành án ngay tình là bà H1, tạo tiền lệ xấu cho việc tẩu tán tài sản, trốn tránh nghĩa vụ thi hành án.

Do đó, kháng cáo của bà Võ Thị Mỹ H1 không đồng ý việc Tòa án cấp sơ 10 thẩm công nhận quyền sử dụng đất cho bà N đối với thửa 606 và đề nghị duy trì việc kê biên tài sản để đảm bảo nghĩa vụ thi hành án của bà H cho bà H1 là có căn cứ chấp nhận.

[9] Xét thực trạng tài sản gắn liền với đất tranh chấp: Qua biên bản xem xét thẩm định tại chỗ, hiện trên phần đất diện tích 250.2m² (diện tích theo giấy là 267m2) có 01 căn nhà "Đại đoàn kết" do Ủy ban nhân dân huyện D xây tặng cho bà Phạm Thị N vào ngày 23/12/2024 (thời điểm bắt đầu xây dựng là tháng 10/2024 như lời trình bày của nguyên đơn) là sau khi có quyết định cưỡng chế kê biên của Cơ quan thi hành án. Đây là tài sản mang tính chất hỗ trợ nhân đạo, an sinh xã hội của Nhà nước cấp riêng cho cá nhân bà N (theo sự thừa nhận của đại diện theo ủy quyền của bà N) để bảo đảm quyền lợi cho bà N về chỗ ở, không phải là tài sản của bị đơn bà Phạm Thị H. Mặc dù Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất của bà N (vì thửa đất 606 (Nay là thửa 892) là đối tượng kê biên đảm bảo thi hành án cho nghĩa vụ của bà H), nhưng cần xem xét đến quyền lợi hợp pháp của bà N đối với căn nhà đại đoàn kết này. Như nhận định nêu trên: Bà N không phải là người có nghĩa vụ thi hành án tiền nợ của bà H nên căn nhà "Đại đoàn kết" không thuộc đối tượng bị phát mãi kê biên để xử lý nghĩa vụ trả nợ của bà H cho bà H1.

Tuy nhiên, do nhà gắn liền với đất bị kê biên, cơ quan Thi hành án cần hướng dẫn các bên thỏa thuận về việc duy trì căn nhà hoặc bồi hoàn giá trị nhà cho bà N khi xử lý tài sản trên đất nhằm đảm bảo quyền lợi của bà N theo quy định của Luật thi hành án dân sự.

[10] Hội đồng xét xử xét thấy, bản chất sự việc là bà N có nhờ bà H đứng tên giùm đối với thửa đất 606 (Nay là thửa 892).

Tuy nhiên, trong quá trình quản lý, bà H đã vi phạm nghĩa vụ, mang tài sản đi giao dịch dẫn đến phát sinh khoản nợ lớn, làm cho tài sản bị cơ quan nhà nước kê biên phát mại. Thửa đất 606 (Nay là thửa đất số 892) phải được dùng để đảm bảo thi hành án cho bà H1. Theo quy định pháp luật dân sự về bồi thường thiệt hại và giải quyết hậu quả của giao dịch, người nào gây ra thiệt hại thì phải bồi thường. Nếu bà N có căn cứ cho rằng bà H có đứng tên giùm thửa đất 606 đã gây ra thiệt hại hoặc làm mất quyền sử dụng đất của bà N thì bà N có quyền khởi kiện bà H để yêu cầu bà H có nghĩa vụ hoàn trả bằng tiền tương ứng với giá trị tài sản đã làm mất trong một vụ kiện khác.

[11] Việc Toà án giải quyết tranh chấp giữa bà N và bà H để xác định ai là người được quyền sử dụng hợp pháp đối với phần thửa đất 606 đang bị kê biên thi hành án để cơ quan thi hành án có căn cứ tiếp tục hay hủy bỏ Quyết định cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản số 65/QĐ-CCTHADS ngày 12/8/2024 là thuộc thẩm quyền của Cơ quan thi hành án.

Vì vậy, không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm 11 dứt nghĩa vụ thi hành án của bà H đối với bà Võ Thị Mỹ H1 theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.

Do đó, không có căn cứ pháp lý để đình chỉ, tạm dừng hoặc thu hồi Quyết định cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản đã được ban hành hợp pháp.

Vì vậy, trong vụ án này, như nhận định và phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà N nên bà H vẫn là chủ sở hữu hợp pháp đối với quyền sử dụng đất đối với thửa đất 606 (Nay là thửa đất 892). Do vậy, cơ quan thi hành án căn cứ vào kết quả giải quyết vụ án để xử lý quyết định cưỡng chế kê biên tài sản theo quy định của Luật thi hành án dân sự.

[12]

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy kháng cáo của bà Võ Thị Mỹ H1 là hoàn toàn có căn cứ, đúng pháp luật.

Do đó, cần chấp nhận kháng cáo của bà H1, sửa toàn bộ Bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Phạm Thị N về việc công nhận và buộc bà Phạm Thị H trả lại bằng hiện vật quyền sử dụng đất diện tích 250.2m² thuộc thửa đất số 892 (thửa cũ 606), tờ bản đồ số 10, tọa lạc tại ấp T, xã T, huyện D, tỉnh Tây Ninh để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người được thi hành án.

[13] Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh tại phiên tòa đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm là chưa phù hợp với các chứng cứ pháp lý về quyền của bên thứ ba ngay tình và hiệu lực giấy chứng nhận quyền sử dụng đất về bảo hộ quyền sử dụng đất của Nhà nước theo quy định của pháp luật đất đai, nên Hội đồng xét xử không chấp nhận.

[14] Về chi phí định giá, xem xét thẩm định tại chỗ là 4.000.000 (Bốn triệu) đồng: Do yêu cầu khởi kiện của bà Phạm Thị N không được chấp nhận nên bà N phải chịu toàn bộ chi phí này (4.000.000 đồng), đã nộp và chi xong.

[15] Về án phí dân sự sơ thẩm: Bà N phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch là 300.000 đồng do yêu cầu khởi kiện của bà N không được chấp nhận.

Tuy nhiên, bà N thuộc trường hợp người cao tuổi và có đơn xin miễn nộp án phí nên bà N được miễn nộp án phí dân sự sơ thẩm.

[16] Về chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và đo đạc lại là 5.136.467 (Năm triệu một trăm ba mươi sáu nghìn bốn săm sáu mươi bảy) đồng: Tại phiên tòa phúc thẩm, bà H1 tự nguyện chịu toàn bộ, đã nộp và chi xong.

[17] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do yêu cầu kháng cáo của bà H1 được chấp nhận nên bà H1 không phải chịu tiền án phí dân sự phúc thẩm. Hoàn trả lại tiền tạm ứng án phí cho bà H1.

Vì các lẽ trên; 12