Bản án 406/2026/DS-PTTranh chấp liên quan đến tài sản bị cưỡng chế để thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự

[1] Cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật trong vụ án là “Tranh chấp yêu cầu tuyên bố hợp đồng trong lĩnh vực xây dựng vô hiệu; tranh chấp liên quan đến tài sản bị cưỡng chế để thi hành án” là chưa phù hợp và đầy đủ; bởi lẽ căn cứ nội dung khởi kiện của nguyên đơn, yêu cầu phản tố của bị đơn và yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, bản chất của vụ án là đương sự yêu cầu xem xét tính hợp pháp của hợp đồng và giải quyết hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu, yêu cầu phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại. Số tiền 600.000.000đ hiện do cơ quan Thi hành án Dân sự phong tỏa là hệ quả của việc bị đơn chuyển tiền vào tài khoản của ông Ba L; do ông Ba L đang phải thực hiện nghĩa vụ thi hành án của một Bản án khác; đây là hoạt động trong lĩnh vực thi hành án; nguyên đơn chỉ yêu cầu Thi hành án Dân sự tỉnh L và Ngân hàng thương mại cổ phần Đ3, Chi nhánh tỉnh L, Phòng G có trách nhiệm liên đới cùng với ông Ba L trả lại cho bà N1 số tiền 600.000.000đ nói trên vì thực tế ông Lê C1 nhận được số tiền này.

Do đó, cần xác định lại quan hệ pháp luật tranh chấp trong vụ án là “Tranh chấp yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu; giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu; phạt vi phạm hợp đồng và yêu cầu bồi thường thiệt hại về tài sản”.

[2] Đơn kháng cáo của Lương Thị Thu N1; thủ tục kháng cáo được thực hiện đúng theo quy định tại các Điều 271, 272, 273 Bộ luật Tố tụng Dân sự nên đủ điều kiện để Hội đồng xét xử xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. 5

[3] Xét kháng cáo của bà N1 thì: [3.1] Đối với kháng cáo buộc bà Khúc Thị Xuân T phải liên đới hoàn trả cho bà N1 số tiền 600.000.000đ: Theo hồ sơ thể hiện thì tại thời điểm giao kết Hợp đồng kinh tế số 01NK/HĐKT ngày 09/10/2025, chỉ có bà Lương Thị Thu N1 và ông Nguyễn Khúc Ba L tham gia ký kết; bà Khúc Thị Xuân T không có mặt. Chữ ký mang tên bà T trong hợp đồng do ông Lê T4 ký thay, bà T không biết việc ký thay này và cũng không có văn bản ủy quyền cho ông L xác L1 giao dịch. Đây là những tình tiết, sự kiện được các đương sự thừa nhận tại giai đoạn sơ thẩm; đồng thời, bà N1 cũng không có yêu cầu giám định chữ ký của bà T. Ngoài việc tên bà T được ghi và ký trong hợp đồng, hồ sơ vụ án không thể hiện có tài liệu, chứng cứ nào chứng minh bà T đã tham gia đàm phán, thống nhất nội dung hợp đồng, nhận số tiền tạm ứng 600.000.000đ từ bị đơn, hưởng lợi từ hợp đồng hoặc có cam kết dùng quyền sử dụng đất của mình để bảo đảm cho nghĩa vụ của ông L. Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng chỉ làm phát sinh quyền và nghĩa vụ đối với các bên tham gia giao kết hoặc người được đại diện hợp pháp. Việc một người tự ý ký thay người khác khi không có sự đồng ý hoặc không được ủy quyền không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của người có tên trong hợp đồng.

Do đó, nội dung của Hợp đồng kinh tế số 01NK/HĐKT ghi tên bà Khúc Thị Xuân T không phải là căn cứ để xác định bà T là chủ thể của hợp đồng và phải liên đới chịu trách nhiệm hoàn trả số tiền 600.000.000đ cho bà N1. Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu buộc bà T liên đới chịu trách nhiệm là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật. [3.2] Về nội dung kháng cáo cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm xác định lỗi hỗn hợp là không đúng: Bà N1 cho rằng bà đã nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ ông Nguyễn Hoàng N2 theo hợp đồng ngày 06/10/2023; việc chưa hoàn tất thủ tục đăng ký sang tên chỉ là thủ tục hành chính, không phải nguyên nhân dẫn đến hợp đồng vô hiệu; toàn bộ lỗi thuộc về ông Ba L thì thấy rằng; tại thời điểm giao kết Hợp đồng kinh tế số 01NK/HĐKT ngày 09/10/2025, quyền sử dụng thửa đất nơi dự kiến xây dựng công trình vẫn đứng tên ông N2. Bà N1 chưa thực hiện thủ tục đăng ký biến động quyền sử dụng đất và chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng công trình. Như vậy, tại thời điểm xác lập hợp đồng, diện tích mà bị đơn dự kiến xây dựng công trình chưa đáp ứng các điều kiện pháp lý cần thiết để được phép thi công theo quy định của pháp luật về xây dựng. Đối với ông Nguyễn Khúc Ba L, là người hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, trực tiếp soạn thảo hợp đồng, nhận thi công công trình và nhận trước số tiền 600.000.000đ từ bà N1 thì phải biết rõ công trình chưa đủ điều kiện pháp lý để thi công nhưng vẫn ký kết hợp đồng, nhận tiền tạm ứng; ngoài ra còn tự ý ký giả chữ 6 ký của bà Khúc Thị Xuân T để đưa bà T trở thành đồng chủ thể trong hợp đồng là không phù hợp với quy định của pháp luật.

Do đó, cả bà N1 và ông Lê Đ2 có lỗi trong việc xác lập giao dịch dẫn đến Hợp đồng kinh tế số 01NK/HĐKT bị vô hiệu. Tòa án cấp sơ thẩm xác định lỗi của các bên là lỗi hỗn hợp và chia đều trách nhiệm là có căn cứ pháp luật, phù hợp với diễn biến khách quan của vụ án. [3.3] Về yêu cầu phạt vi phạm hợp đồng và bồi thường thiệt hại: Như đã phân tích, tại thời điểm các bên giao kết hợp đồng, quyền sử dụng đất nơi dự kiến xây dựng vẫn đứng tên ông N2; bà N1 chưa thực hiện thủ tục đăng ký biến động quyền sử dụng đất; công trình cũng chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng.

Tuy nhiên, các bên vẫn thỏa thuận thi công trọn gói, xác định thời gian thực hiện hợp đồng, đồng thời bà N1 đã giao cho ông Lê S tiền tạm ứng 600.000.000đ để triển khai thi công. Như vậy, ngay tại thời điểm xác lập giao dịch, các bên đã hướng đến việc thực hiện hoạt động xây dựng khi công trình chưa đáp ứng các điều kiện pháp lý theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 95 của Luật Xây dựng 2014, sửa đổi bổ sung năm 2020.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm tuyên hợp đồng vô hiệu do không đáp ứng điều kiện có hiệu lực theo quy định tại khoản 1 Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015 là có căn cứ. Do hợp đồng vô hiệu nên các thỏa thuận về quyền và nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng, trong đó có điều khoản phạt vi phạm, đều không còn giá trị pháp lý để làm căn cứ buộc các bên tiếp tục thực hiện. Đối với yêu cầu bồi thường thiệt hại số tiền 36.000.000đ, bà N1 không chứng minh được mối quan hệ nhân quả; không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh đã phát sinh giao dịch cho thuê, đã có khách thuê hoặc có khoản thu nhập thực tế bị mất; khoản tiền bà N1 yêu cầu bồi thường chỉ là lợi ích dự kiến. Hơn nữa, cả bà N1 và ông Lê Đ2 có lỗi trong việc xác lập giao dịch dẫn đến hợp đồng vô hiệu.

Vì vậy, không có cơ sở để chấp nhận yêu cầu buộc ông L và bà T phải liên đới bồi thường thiệt hại cho nguyên đơn.

[4] Tại phần nhận định của Bản án; cấp sơ thẩm đã phân tích đầy đủ căn cứ pháp lý và đánh giá rõ từng yêu cầu của nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Tuy nhiên, phần quyết định của Bản án chưa thể hiện đầy đủ kết quả giải quyết đối với từng yêu cầu cụ thể, bao gồm: phần yêu cầu khởi kiện của bà T và phần yêu cầu độc lập của ông Lê V việc buộc Thi hành án Dân sự tỉnh L và Ngân hàng thương mại cổ phần Đ3 liên đới hoàn trả cho bà N1 số tiền 600.000.000đ; yêu cầu phản tố của bà N1 về việc buộc bà T và ông L tiếp T2 thực hiện hợp đồng hoặc chịu phạt vi phạm hợp đồng, bồi thường thiệt hại và yêu cầu phản tố của bà N1 về việc buộc bà T liên đới hoàn trả số tiền 600.000.000đ. Mặc dù thiếu sót này không làm thay đổi bản chất vụ án, không ảnh hưởng đến quyền, nghĩa vụ của các đương sự và không làm thay đổi kết quả giải quyết vụ án, tuy nhiên việc phần quyết định chưa tuyên đầy đủ các nội dung nêu trên làm 7 cho kết quả giải quyết vụ án chưa được thể hiện một cách toàn diện, rõ ràng và thống nhất với phần nhận định của Bản án sơ thẩm do vậy cần bổ sung cách tuyên trong phần quyết định của Bản án là phù hợp.

[5] Về án phí: Do kháng cáo không được chấp nhận nên bà N1 phải chịu án phí Dân sự phúc thẩm. Các đương sự phải chịu án phí Dân sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

[6] Các phần khác của Bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Vì các lẽ trên, - Căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng Dân sự;