Bản án 03/2026/LĐ-STCác tranh chấp khác

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, HĐXX nhận định:

[1] Về tố tụng: Bà Nguyễn Thị M khởi kiện Công ty cổ phần mía đường B yêu cầu Tuyên bố hợp đồng lao động vô hiệu và Công nhận thời giam làm việc và đóng bảo hiểm xã hội thực tế tại công ty. Đây là quan hệ pháp luật về “Tranh chấp hợp đồng lao động” theo quy định khoản 5 Điều 32 BLTTDS. Do bị đơn có nơi cư trú tại xã Ea Kar, căn cứ điểm a khoản 1 Điều 39 BLTTDS thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân Khu vực 7 - Đắk Lắk. Về sự vắng mặt của các đương sự: Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Hà Thị S, Đại diện theo ủy quyền của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Bảo hiểm xã hội cơ sở Ea Kar có văn bản yêu cầu giải quyết vắng mặt. Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk đã được tống đạt văn bản hợp lệ nhưng vắng mặt lần 2 không có lý do. Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan theo quy định của khoản 1 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. 8

[2] Về nội dung: [2.1] Xét yêu cầu Tuyên vô hiệu Hợp đồng lao động được ký ngày 01/01/1999 giữa bà Hà Thị S, sinh ngày 03/01/1970 và Công ty mía đường B (nay là Công ty cổ phần mía đường B), HĐXX nhận thấy: Trong quá trình giải quyết vụ án, các bên đương sự đều thừa nhận Ngày 01/01/1999, bà M ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn với Công ty mía đường B và lao động tại Công ty mía đường B từ ngày 01/01/1999 đến ngày đến ngày 28/4/2021 theo Quyết định về việc nghỉ hưởng chế độ hưu trí số 152/QĐ-CT ngày 23/04/2021.

Tuy nhiên, khi ký hợp đồng lao động và tham gia chế độ bảo hiểm xã hội cho người lao động thì bà Nguyễn Thị M lấy tên bà Hà Thị S, sinh ngày 03/01/1970, căn cước công dân hiện tại số 042170007185. Địa chỉ: Thôn 6, xã Ea Đar, xã Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk (nay là Thôn 6 Ea Đar, xã Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk). Mặc dù trong hợp đồng lao động ký ngày 01/01/1999 giữa bà Hà Thị S và Công ty mía đường B nhưng thực tế bà Hà Thị S không phải là người trực tiếp lao động, làm việc và tham gia chế độ bảo hiểm xã hội tại công ty mà là bà Nguyễn Thị M trực tiếp làm việc và tham gia chế độ bảo hiểm xã hội tại công ty từ ngày 01/01/1999 cho đến ngày nghỉ hưu 28/4/2021 theo Quyết định về việc nghỉ hưởng chế độ hưu trí số 152/QĐ-CT ngày 23/04/2021 của Công ty cổ phần mía đường B. Trong quá trình làm việc thực tế từ ngày 01/01/1999 cho đến ngày nhận quyết định nghỉ hưởng hưu trí bà M không báo cho Công ty biết việc bà M lấy tên bà Hà Thị S để ký hợp đồng lao động nên Công ty không biết việc này.

Căn cứ vào khoản 2 Điều 92 BLTTDS, đây là những tình tiết chứng cứ đã được các bên đương sự thừa nhận, có thật không phải chứng minh. Như vậy, có đủ căn cứ để xác định: Bà Nguyễn Thị M đã sử dụng bằng tốt nghiệp phổ thông trung học của bà Hà Thị S và làm hồ sơ xin việc lấy tên Hà Thị Sương để ký kết hợp đồng lao động không thời hạn với Công ty mía đường B (nay là Công ty cổ phần mía đường B) vào ngày 01/01/1999. Theo quy định tại khoản 1 Điều 15 Bộ luật lao động về nguyên tắc giao kết hợp đồng lao động, quy định: “1. Tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực.” Theo quy định tại khoản 2 Điều 16 Bộ luật lao động về nghĩa vụ cung cấp thông tin khi giao kết hợp đồng lao động, quy định: “2. Người lao động phải cung cấp thông tin trung thực cho người sử dụng lao động về họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, trình độ học vấn, trình độ kỹ năng nghề, xác nhận tình trạng sức khỏe và vấn đề liên quan trực tiếp đến việc giao kết hợp đồng lao động mà người sử dụng lao động yêu cầu.” Tại điểm b khoản 1 Điều 49 Bộ luật lao động, quy định: “1. Hợp đồng lao 9 động vô hiệu toàn bộ trong trường hợp sau đây: b)Người giao kết hợp đồng lao động không đúng thẩm quyền hoặc vi phạm nguyên tắc giao kết hợp đồng lao động quy định tại khoản 1 Điều 15 của Bộ luật này.” Như vậy, việc bà Nguyễn Thị M sử dụng và lấy thông tin của bà Hà Thị S để ký kết hợp đồng lao động là vi phạm nguyên tắc trung thực khi giao kết, vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin, lỗi thuộc về bà M. Theo các quy định trên thì Hợp đồng lao động không xác định thời hạn được ký kết ngày 01/01/1999, giữa Công ty mía đường B (nay là Công ty cổ phần mía đường B) và bà Hà Thị S, sinh ngày 03/01/1970 bị vô hiệu toàn bộ.

Do đó, yêu cầu của nguyên đơn tuyên bố hợp đồng lao động này bị vô hiệu là có căn cứ, cần chấp nhận. [2.2] Về điều kiện khởi kiện và thời hiệu khởi kiện: Người đại diện hợp pháp của bị đơn yêu cầu Hội đồng xét xử xem xét về điều kiện khởi kiện phải thông qua trình tự, thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động trước khi khởi kiện và yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện để không chấp nhận toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn và đình chỉ giải quyết vụ án, Hội đồng xét xử nhận thấy: Như phân tích, đánh giá và kết luận ở phần trên thì Hợp đồng lao động không thời hạn giữa Công ty cổ phần mía đường B và bà Hà Thị S bị vô hiệu. Tại Điều 50 Bộ luật lao động quy định: “Tòa án nhân dân có quyền tuyên bố hợp đồng lao động vô hiệu”. Điều này có nghĩa rằng chỉ có Tòa án mới có thẩm quyền tuyên bố hợp đồng lao động bị vô hiệu. Theo Điều 190 Bộ luật lao động về thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động cá nhân, không quy định về thời hiệu đối với trường hợp yêu cầu tuyên bố hợp đồng lao động bị vô hiệu. Tại Điều 185 Bộ luật tố tụng dân sự quy định: “Các quy định của Bộ luật dân sự về thời hiệu được áp dụng trong tố tụng dân sự.” Tại khoản 3 Điều 132 Bộ luật dân sự, quy định: “Đối với giao dịch dân sự quy định tại Điều 123 và Điều 124 của Bộ luật này thì thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu không bị hạn chế”. Như vậy, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc tuyên bố hợp đồng lao động bị vô hiệu chỉ thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án và không thuộc tranh chấp lao động phải thông qua trình tự, thủ tục hòa giải của Hòa giải viên lao động theo quy định tại khoản 1 Điều 32 Bộ luật tố tụng dân sự và khoản 1 Điều 188 Bộ luật lao động. Hợp đồng lao động bị vô hiệu là do người lao động vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin, vi phạm nguyên tắc trung thực khi giao kết hợp đồng là vi phạm điều cấm của luật theo quy định Điều 123 Bộ luật dân sự, trong khi đó Bộ luật lao động không quy định về thời hiệu đối với trường hợp yêu cầu tuyên bố hợp đồng lao động bị vô hiệu.

Do đó, thời hiệu khởi kiện đối với quan hệ tranh chấp này không bị hạn chế theo khoản 3 Điều 132 Bộ luật dân sự. 10

Vì vậy, yêu cầu xem xét về điều kiện khởi kiện và yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện của bị đơn đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không có căn cứ, nên Hội đồng xét xử không chấp nhận. [2.3] Đối với yêu cầu công nhận thời gian làm việc thực tế của bà Nguyễn Thị M tại Công ty cổ phần mía đường B từ ngày 01/01/1999 đến ngày 28/4/2021 với thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ tháng 01/1999 đến hết tháng 4/2021, nhận thấy: - Ngày 23/04/2021 của Công ty cổ phần mía đường B ban hành Quyết định về việc nghỉ hưởng chế độ hưu trí số 152/QĐ-CT đối với bà Nguyễn Thị M. Các bên đương sự đều xác định: Bà M đã tham gia BHXH từ tháng 01/1999 đến tháng 04/2021 là 22 năm 4 tháng, đã hưởng chế độ hưu từ tháng 05/2021. Từ sự phân tích nêu trên và tại mục [2.1] có đủ căn cứ xác định: Mặc dù hợp đồng lao động không thời hạn mang tên bà Hà Thị S nhưng người làm việc thực tế tại Công ty cổ phần mía đường B từ ngày 01/01/1999 đến ngày 28/4/2021 là bà Nguyễn Thị M và đã đóng bảo hiểm xã hội theo hợp đồng lao động từ tháng 01/1999 đến hết tháng 4/2021. Tại điểm c khoản 2 Điều 10 Nghị định 145/2020/NĐ-CP ngày 14/12/2020 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động: “Thời gian người lao động làm việc theo hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu được tính là thời gian làm việc của người lao động cho người sử dụng lao động để làm căn cứ thực hiện chế độ theo quy định của pháp luật lao động.”

Do đó, xét yêu cầu của nguyên đơn là có căn cứ nên Hội đồng xét xử chấp nhận. [2.4] Đối với việc Bảo hiểm cơ sở Ea Kar có ý kiến đề nghị Tòa án tuyên thu hồi tiền chế độ hưu trí hưởng sai từ tháng 8/2024 đến tháng 4/2025 với số tiền 103.397.700 đồng của bà Nguyễn Thị M để trả lại quỹ bảo hiểm xã hội theo quy định.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị M cho rằng bà M chỉ hưởng chế độ hưu trí từ tháng 05/2021 đến tháng 6/2024. Còn từ tháng 07/2024 đến tháng 4/2025 bà M không được chi trả chế độ hưu trí nên việc Bảo hiểm xã hội cơ sở Ea Kar yêu cầu bà M phải trả tiền chế độ hưu trí hưởng sai từ tháng 8/2024 đến tháng 4/2025 với số tiền 103.397.700 đồng là không có căn cứ nên bà M không chấp nhận. Đồng thời, Bảo hiểm xã hội cơ sở Ea Kar không làm đơn yêu cầu độc lập để yêu cầu Tòa án giải quyết về yêu cầu này nên Tòa án không có căn cứ để giải quyết. Tòa án sẽ giải quyết bằng vụ án khác khi Bảo hiểm xã hội cơ sở Ea Kar có đơn yêu cầu.

[3] Về án phí: Nguyên đơn tự nguyện chịu toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm về việc tuyên bố hợp đồng lao động vô hiệu là 300.000đồng và án phí dân sự sơ thẩm về việc công nhận thời gian lao động và tham gia bảo hiểm thực tế là 300.000 đồng, HĐXX cần ghi nhận. 11