Bản án 249/2026/DS-STTranh chấp hợp đồng vay tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Theo đơn khởi kiện, bà V yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà N và ông P có trách nhiệm trả cho bà V số tiền vay là 100.000.000 đồng cùng tiền lãi phát sinh; Tòa án nhân dân khu vực 10 - Cần Thơ thụ lý vụ án, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp hợp đồng vay tài sản là đúng theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án nhân dân khu vực 10 - Cần Thơ không có tiến hành thu thập chứng cứ và vụ án không thuộc các trường hợp khác theo quy định tại khoản 2 Điều 21 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nên Viện kiểm sát nhân dân khu vực 10 - Cần Thơ không tham gia phiên tòa sơ thẩm.

[3] Bà N và ông P là bị đơn, có địa chỉ cư trú tại ấp A, xã B, thành phố Cần Thơ; Tòa án nhân dân khu vực 10 - Cần Thơ thụ lý, giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền theo quy định tại Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15, ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về thành lập Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực.

[4] Tại phiên tòa sơ thẩm, ông P đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai để tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt không lý do và không thuộc trường hợp sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, việc vắng mặt cũng không ảnh hưởng đến việc xét xử; Hội đồng xét xử căn cứ các Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 tiến hành xét xử vụ án.

[5] Xét yêu cầu đòi lại bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà N tại Tờ tường trình ngày 29/5/2026: Yêu cầu này của bà N có bản chất là một yêu cầu phản tố nhằm chấm dứt hành vi cản trở việc thực hiện quyền sử dụng đất của chủ sử dụng đất.

Tuy nhiên, Tòa án đã tiến hành mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải vào ngày 25/5/2026. Đến ngày 29/5/2026, bà N mới đưa ra yêu cầu này. Đối chiếu với quy định tại khoản 3 Điều 200 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, yêu cầu này của bà N được đưa ra sau thời điểm mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải nên Tòa án không có cơ sở thụ lý, giải quyết trong vụ án này. Các đương sự có quyền khởi kiện yêu cầu giải quyết vấn đề này bằng một vụ án dân sự khác theo quy định của pháp luật.

[6] Về nội dung vụ án: Quá trình giải quyết vụ án, bà V cho rằng vào ngày 3 01/9/2023 âm lịch (nhằm ngày 15/10/2023), bà N và ông P có vay của bà V số tiền nợ gốc là 100.000.000 đồng và có giao cho bà V giữ 01 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà N và ông P để làm tin. Bà N cũng thừa nhận có vay của bà V số tiền nợ gốc là 100.000.000 đồng và có giao cho bà V giữ 01 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà N và ông P để làm tin. Như vậy, các đương sự chưa thống nhất ở việc bà V cho rằng khoản vay 100.000.000 đồng này do vợ chồng bà N và ông P cùng đứng ra vay; trong khi bà N lại cho rằng giao dịch vay mượn này hoàn toàn do một mình bà N thực hiện, ông P không hề hay biết và cũng không ký tên vào giấy vay nợ. Đối với tình tiết ông P có biết và có trách nhiệm liên đới đối với nghĩa vụ trả khoản nợ vay này hay không sẽ được Hội đồng xét xử phân tích, đánh giá chi tiết ở phần sau của bản án. Riêng tình tiết bà N thừa nhận có việc ký giấy vay số tiền nợ gốc là 100.000.000 đồng và có giao cho bà V giữ 01 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà N và ông P để làm tin là các tình tiết, sự kiện các bên đương sự không phải chứng minh theo quy định tại khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Từ đó, Hội đồng xét xử xác định việc tồn tại quan hệ giao dịch vay tài sản với số tiền nợ gốc là 100.000.000 đồng giữa bà V và bà N là có thật, phù hợp với các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án gồm 01 Biên nhận đề ngày 01/9/2023 âm lịch, có nội dung bà N và ông P có vay của bà V số tiền nợ gốc là 100.000.000 đồng và có thế chấp cho bà V giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà N và ông P, thỏa thuận việc trả lãi được thực hiện hàng tháng; biên nhận này có chữ ký của bà N và bà N thừa nhận có ký tên vào biên nhận này; hiện nay, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà N và ông P vẫn đang do bà V giữ.

Do đó, việc bà V khởi kiện đòi số tiền nợ gốc cùng tiền lãi phát sinh là có căn cứ.

[7] Xét yêu cầu của bà V về việc buộc ông P phải cùng có trách nhiệm trả nợ: Bà N không thừa nhận việc vay tiền có sự tham gia của ông P và bà V cũng không có chứng cứ gì để chứng minh ông P có biết việc vay tiền và số tiền vay đã được sử dụng vào các nhu cầu thiết yếu của gia đình ông P và bà N. Biên nhận đúng là có ghi tên ông P nhưng phần ký tên chỉ có một mình bà N ký. Xét về mặt pháp lý, nếu bên cho vay là bà V muốn ràng buộc trách nhiệm của ông P đối với khoản vay thì phải yêu cầu ông P cùng ký tên vào văn bản xác lập giao dịch. Việc bà V không yêu cầu ông P ký tên vào biên nhận đồng nghĩa với việc bà V tự chấp nhận rủi ro pháp lý và phải tự chịu hậu quả khi không có căn cứ ràng buộc nghĩa vụ của ông P. Việc bà N trình bày vay tiền giùm cho người cháu và chủ động giấu ông P nên ông P hoàn toàn không biết là hợp lý, phù hợp với diễn biến thực tế của sự việc khi toàn bộ quá trình giao dịch, ký biên nhận và trả tiền lãi sau đó đều do một mình bà N thực hiện. Đối với việc giao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên bà N và ông P, tình tiết này cũng không chứng minh được ông P có biết, vì trên thực tế giấy tờ đất hoàn toàn có thể do bà N tự cất giữ rồi đem đi giao cho bà V mà ông P không hay biết. Người làm chứng là bà X khai có nhìn thấy ông P có mặt tại thời điểm hai bên giao nhận tiền vay và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng lời khai này cũng chỉ là nói miệng, không có chứng cứ nào khác để chứng minh và bà N cũng không thừa nhận nên không có cơ sở chấp nhận. Các chứng cứ chuyển khoản ngân hàng trong hồ sơ cũng chỉ thể hiện dòng tiền do một mình bà N chuyển cho bà V và ông S. Căn cứ các Điều 27, Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, khoản nợ trên không phải là nghĩa vụ chung của vợ chồng. Do vậy, việc bà V yêu cầu ông P cùng có nghĩa 4 vụ trả nợ là không có căn cứ, nghĩa vụ trả số tiền nợ gốc cùng tiền lãi phát sinh chỉ thuộc về cá nhân bà N.

[8] Về việc khấu trừ tiền lãi đã đóng vào nghĩa vụ trả tiền: Bà V cho rằng từ khi vay mượn tiền đến nay, bà N không có đó ng lãi và cũng không trả tiền nợ gốc cho bà V.

Tuy nhiên, căn cứ bảng sao kê ngân hàng do bà N cung cấp được thẩm tra tại phiên tòa, có đủ cơ sở chứng minh trong thời hạn vay, bà N đã thực hiện chuyển khoản tổng cộng 34 lần cho phía bà V và ông S với tổng số tiền 66.800.000 đồng. Bà N cho rằng trong 66.800.000 đồng này có 100.000 đồng là tiền bà N chuyển khoản cho bà V để trả tiền mua dừa, 66.700.000 đồng còn lại là tiền bà N chuyển khoản cho bà V và ông S để trả nợ vay. Tại phiên tòa, phía bà V thừa nhận bà V và ông S có nhận 66.700.000 đồng, nhưng cho rằng đây không phải là tiền trả nợ vay mà là tiền bà N chuyển khoản nhờ đóng hụi giùm, mua đồ giùm, thăm bệnh, chuyển khoản để lấy lại tiền mặt… nhưng phía bà V không cung cấp được chứng cứ để chứng minh. Xét thấy các khoản tiền trên được bà N chuyển khoản cho phía bà V ngay trong thời hạn hợp đồng vay đang có hiệu lực, nội dung không thể hiện việc trả tiền nợ gốc và các bên không có thỏa thuận giảm tiền nợ gốc, nên có căn cứ xác định đây là số tiền thực tế mà bà N đã đóng lãi cho phía bà V. Đối với các khoản chuyển tiền khác trong bảng sao kê ngân hàng, do bà N không chứng minh được có liên quan đến hợp đồng vay nên không có căn cứ xem xét. Ngoài số tiền 66.700.000 đồng đã được chứng minh bằng bảng sao kê ngân hàng, bà N không cung cấp được bất kỳ chứng cứ hợp pháp nào khác để chứng minh cho việc bà N đã trả cho bà V tổng cộng 120.000.000 đồng gồm cả tiền nợ gốc và tiền lãi phát sinh bằng hình thức đưa tiền mặt trực tiếp và chuyển khoản, phía bà V cũng không thừa nhận lời trình bày này, nên lời trình bày này của bà N là không có căn cứ để chấp nhận.

Vì vậy, số tiền lãi đã đóng là 66.700.000 đồng sẽ được khấu trừ vào nghĩa vụ trả tiền lãi phát sinh của bà N theo quy định pháp luật.

[9] Về số tiền phải trả: Do hợp đồng vay tài sản có mức lãi suất thỏa thuận 3%/tháng vượt quá quy định tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, nên Hội đồng xét xử điều chỉnh mức lãi suất về mức trần theo quy định của Nhà nước là 20%/năm (tương đương 1,67%/tháng) để tính toán nghĩa vụ trả tiền lãi của bà N. Căn cứ quy định về cách tính thời hạn của Bộ luật Dân sự, thời gian tính lãi phát sinh từ ngày vay (15/10/2023) đến ngày xét xử sơ thẩm (23/9/2026) là 02 năm 11 tháng 08 ngày. Tổng số tiền tiền lãi phát sinh hợp pháp trên số tiền nợ gốc là 100.000.000 đồng x 20%/năm x 02 năm 11 tháng 08 ngày = 58.777.778 đồng. Do số tiền lãi bà N đã đóng là 66.700.000 đồng lớn hơn số tiền lãi phát sinh hợp pháp nên số tiền lãi đã đóng này được khấu trừ toàn bộ vào tổng nghĩa vụ nợ của bà N. Sau khi trừ hết 58.777.778 đồng tiền lãi phát sinh hợp pháp thì nghĩa vụ tiền lãi còn nợ bằng 0 đồng, số tiền còn thừa lại là 66.700.000 đồng - 58.777.778 đồng = 7.922.222 đồng được khấu trừ thẳng vào số tiền nợ gốc 100.000.000 đồng. Như vậy, số tiền nợ gốc mà bà N có nghĩa vụ phải trả cho bà V là 100.000.000 đồng - 7.922.222 đồng = 92.077.778 đồng.

[10]

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà V, giải quyết buộc bà N phải có nghĩa vụ trả cho bà V số tiền nợ gốc là 92.077.778 đồng; không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện 5 của bà V về việc buộc ông P phải cùng có nghĩa vụ trả số tiền này.

[11] Về án phí sơ thẩm: Bà V phải chịu án phí sơ thẩm không giá ngạch là 300.000 đồng đối với một phần yêu cầu khởi kiện về việc buộc ông P phải cùng có nghĩa vụ trả nợ không được Tòa án chấp nhận; bà N phải chịu án phí sơ thẩm có giá ngạch là 92.077.778 đồng x 5% = 4.603.889 đồng tương ứng trên số tiền nợ gốc bị Tòa án buộc trả cho bà V theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Điều 24, khoản 4 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.