Bản án 950/2026/DS-PTTranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp để trồng rừng, đất ở

:

[1] Tòa án cấp sơ thẩm đã xác định đúng quan hệ pháp luật tranh chấp, thụ lý và giải quyết vụ án đúng thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Các đương sự đã được triệu tập hợp lệ tham gia phiên tòa nên Hội đồng xét xử tiến hành xét xử theo quy định pháp luật.

[2] Xét kháng cáo của ông Lê Văn P là bị đơn, Hội đồng xét xử nhận thấy: [2.1] Các đương sự thống nhất: Cụ Lê Văn T1 (chết năm 1986) và cụ Phạm Thị N3 (chết năm 2019), có tổng cộng 07 người con là Lê Thị Đ1, Lê Văn P, Lê Thị L, Lê Thị R, Lê Văn N, Lê Thị H và Lê Văn Đ. Hai cụ không có con nuôi, con riêng. Hàng thừa kế thứ nhất của cụ T1 và cụ N3 gồm 07 người Lê Thị Đ1, Lê Văn P, Lê Thị L, Lê Thị R, Lê Văn N, Lê Thị H và Lê Văn Đ. [2.2] Về thời hiệu thừa kế: Các đương sự khởi kiện yêu cầu chia thừa kế thửa đất số 1456, tờ bản đồ số 01, diện tích 1.300m2 tọa lạc tại ấp A (theo tư liệu năm 2004 là thửa số 6, tờ bản đồ số 31), xã L, thị xã D, tỉnh Vĩnh Long (nay là 1, phường D, tỉnh Vĩnh Long). Theo quy định khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản. Theo giải đáp số 01/GĐ-TANDTC ngày 05/01/2018: “Đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 10/09/1990 thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19/10/1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế”, cụ thể là: Thời hiệu khởi kiện được tính từ ngày 10/09/1990. Cụ Lê Văn T1, chết năm 1986. Ngày 19/7/2022 các nguyên đơn khởi kiện yêu cầu chia thừa kế là hết thời hiệu chia thừa kế di sản của cụ Lê Văn T1. Cụ Phạm Thị N3 chết năm 2019 nên thời hiệu chia thừa kế của cụ N3 còn thời hiệu chia thừa 9 kế. [2.3] Về di sản thừa kế Các đương sự khai thống nhất thửa đất 1456, tờ bản đồ số 01, diện tích 1.300m2 do cụ T1 và cụ N3 tạo lập, Ủy ban nhân dân huyện D (nay là Ủy ban nhân dân thị xã D) cấp cho hộ bà Phạm Thị N3 đứng tên quyền sử dụng đất ngày 24/12/1996. Các đương sự thừa nhận thời điểm cấp giấy cho hộ bà Phạm Thị N3 thì có bà N3, ông Đ và bà H đang ở. Ông Đ và bà H đều thừa nhận là của ba mẹ. Văn bản số 1721/CNTXDH ngày 22/12/2022 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thị xã D thì diện tích tranh chấp là 1.430,4 m2 thuộc thửa 6, TBĐ số 31 theo tư liệu năm 2010 (nhằm thửa 1456 tờ 1 theo tư liệu đo đạc năm 1991). Tòa án cấp sơ thẩm chia thừa kế cho các đương sự theo diện tích thực tế là có cơ sở. Theo khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự quy định: Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau: a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này; b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này. Nên phần di sản của cụ T1 là 50% thửa đất số 1456 thuộc về ông Lê Văn P là người thừa kế đang quản lý di sản là 692,3 m2. Ông Lê Văn P cho rằng thửa đất 1456 nêu trên vào năm 2000 khi mẹ ông (cụ N3) còn sống đã chuyển nhượng toàn bộ thửa đất này cho ông với giá là 05 chỉ vàng 24 kara để cưới vợ cho em ông là Lê Văn Đ; việc chuyển nhượng đất tuy không có làm giấy tờ vì là mẹ con với nhau nhưng thời điểm đó những người dân ở địa phương có biết được sự việc cụ N3 chuyển nhượng thửa 1456 này cho ông thông qua việc cụ N3 hoặc vợ chồng ông nói lại; sau khi nhận chuyển nhượng đất thì ông đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (nay là thửa số 6, tờ bản đồ số 31) và ông tiến hành xây dựng nhà ở kiên cố trên đất và trực tiếp quản lý, sử dụng công khai, liên tục từ năm 2000 cho đến nay, các anh chị em của ông vẫn ở ngay địa phương, đối diện với thửa 1456 này nên hoàn toàn biết được sự việc mẹ ông chuyển nhượng đất. Các nguyên đơn không thừa nhận cụ N3 chuyển nhượng đất cho ông P. Tại Công văn số 1800/UBND-NC ngày 14/7/2023 của Ủy ban nhân dân thị xã D trả lời cho Tòa án: Ông P làm giả giấy tờ, chữ ký của bà Phạm Thị N3 trong hồ sơ chuyển nhượng quyền sử dụng đất và việc Ủy ban nhân dân xã L xác nhận vào Tờ sang nhượng quyền sử dụng đất (giấy tay) mà không thông qua trình tự, thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên cơ sở Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp cho cụ N3 vào năm 1996 mà tiếp tục cấp giấy chứng nhận 10 quyền sử dụng đất khác trên cùng một thửa đất là không đúng trình tự, thủ tục trong hoạt động chuyển nhượng quyền sử dụng đất; việc Ủy ban nhân dân xác nhận Tờ sang nhượng quyền sử dụng đất mà không có người chuyển nhượng, người nhận chuyển nhượng là không đúng với quy định về công chứng, chứng thực. Ông Lê Văn P không đưa ra được chứng cứ nào khác để chứng minh ông đã nhận chuyển nhượng thửa đất 1456 nên 1/2 thửa đất này là di sản của cụ N3. Ông C đại diện cho ông P xác định đất tranh chấp, ông P đang quản lý, không có thế chấp cho Ngân hàng, giấy tờ đã lấy về do đó Tòa án cấp sơ thẩm không đưa Ngân hàng vào tham gia tố tụng là có cơ sở. [2.4] Chia di sản thừa kế Cụ N3 chết không để lại di chúc nên được chia thừa kế theo quy định của pháp luật. Ông Lê Văn P quản lý sử dụng đất từ năm 2000 đến nay có công sức cải tạo giữ gìn đất nên khi chia thừa kế ưu tiên cho ông được hưởng thêm một phần tương đương một suất thừa kế. Ông Lê Văn Đ từ chối không nhận thừa kế nên di sản thừa kế được chia đều cho các thừa kế còn lại. Thửa đất số 1456 theo kết quả đo đạc của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thị xã D ngày 22/12/2022 là 1.430,4 m2 trừ diện tích vào mộ và đường đi vào mộ 45,8 m2 diện tích còn lại là 1.384,6 m2. nữa của cụ N3 là 692,3 m2 chia cho 07 suất thừa kế mỗi phần 98,9 m2. Các thừa kế bà Đ1, bà L, bà R, ông N thống nhất nhường phần thừa kế cho bà H được hưởng như vậy bà H được hưởng 05 phần là 494.5 m2 không phải như án sơ thẩm tính 494,35 m2. Bà H xin hưởng bằng hiện vật. Tòa án cấp sơ thẩm chia cho bà H được hưởng diện tích 428,4 m2 ký hiệu H, J, F trên sơ đồ khu đất ngày 08/3/2024 của Văn phòng đăng ký đất. Diện tích chênh lệch đúng là 66,1 m2. Tòa án cấp sơ thẩm tính 65,95m2 tương đương 92.330.000 đồng ông P có nghĩa vụ thanh toán lại cho bà H. Bà H đồng ý như án sơ thẩm, không kháng cáo. Trên phần đất chia cho bà H có một phần chuồng bò của ông P. Ông P có trách nhiệm di dời, ghi nhận sự tự nguyện của bà H hỗ trợ di dời chuồng bò cho ông P bằng 6.000.0000 đồng. [2.5] Trên phần đất tranh chấp có phần mồ mả ký hiệu phần D, phân E (phần mồ mả của ông bà nội và của cụ T1) trên sơ đồ khu đất giao cho ông Lê Văn P quản lý trông nom. Ông P không được ngăn cản con cháu vào viếng thăm, chăm sóc mộ. [2.6] Thửa đất 1456 hiện nay tồn tại hai Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho cụ Phạm Thị N3 ngày 24/12/1996 và ông Lê Văn P ngày 28/6/2004. Hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Lê Văn P không đúng quy định của pháp luật nên Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của Ủy ban nhân dân huyện 11 D cấp cho ông P ngày 28/6/2004 là có cơ sở. [2.7] Về án phí dân sự sơ thẩm: chỉnh lại cho đúng tên người nộp tiền. Miễn án phí cho ông Lê Văn P. Bà Lê Thị H phải chịu 31.684.000 đồng, trừ số tiền 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí bà Lê Thị H nộp theo biên lai thu số 0001665 ngày 08/8/2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long (BL466) nên bà H phải nộp tiếp 31.384.000 đồng. H4 lại số tiền 2.500.000 đồng tạm ứng án phí do bà Lê Thị H, ông Lê Văn N, bà Lê Thị L, ông Lê Văn Đ, bà Lê Thị R nộp theo biên lai thu số 0008399 ngày 06/10/2022 của Chi cục Thi hành án dân thị xã Duyên Hải (BL 31) Hoàn trả cho bà Lê Thị L (Lê Thị H nộp thay), ông Lê Văn N (Lê Thị H nộp thay), bà Lê Thị R (Lê Thị H nộp thay) mỗi người 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí theo các biên lai thu số 0001668, 0001666, 0001667 ngày 08/8/2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long.

[3]

Từ những phân tích trên, Tòa án cấp sơ thẩm xét xử có căn cứ, đúng quy định pháp luật nên Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của ông P, giữ nguyên án sơ thẩm. Ý kiến của đại diện Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa đề nghị y án sơ thẩm phù hợp hoàn toàn với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông P là người cao tuổi nên được miễn án phí.