Bản án 178/2025/DS-PTTranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây hàng năm, nuôi trồng thủy sản

Sau khi xem xét các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Đơn kháng cáo của nguyên đơn bà Huỳnh Thị B, bị đơn ông Bùi Văn Ú và bà Lê Hồng X và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Bùi Thị H2 làm trong thời hạn luật định, đủ điều kiện để xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có văn bản xin xét xử vắng mặt nên tiến hành phiên tòa phúc thẩm xét xử vắng mặt những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo quy định tại khoản 2 Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự. Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn rút toàn bộ kháng cáo, nên đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với kháng cáo của nguyên đơn Huỳnh Thị B theo quy định tại Điều 289 Bộ luật tố tụng dân sự.

[2] Xét kháng cáo của ông Bùi Văn Ú, bà Lê Hồng X và bà Bùi Thị H2, Hội đồng xét xử nhận thấy: [2.1] Nguyên đơn bà Huỳnh Thị B và người đại diện theo ủy quyền của bà B khai: Vợ chồng bà B, ông N1 tạo lập được 17.850m2 đất trồng lúa, đất vườn, thố cư theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 06488/QSDĐ ngày 11/5/1994 do Ủy ban nhân dân huyện H cấp cho ông Bùi Văn N1. Bà B và ông N1 có 07 người con chung gồm bà Bùi Thị H1, ông Bùi Văn T2, bà Bùi Thị N, ông Bùi Văn S, ông B 8 Văn C, bà Bùi Thị Đ, ông Bùi Văn Ú. Bà B không nhớ rõ năm nào (khi đó ông N1 còn sống) thì bà B, ông N1 đã cho ông Bùi Văn Ú 03 công đất trồng lúa, cho Bùi Thị Đ 2,5 công đất trồng lúa. Còn lại 3,5 công đất trồng lúa và 04 công đất vườn tạp, nhà ở là của vợ chồng bà B không chia cho ai. Đến ngày 11/7/2005, ông Bùi Văn N1 chết, không để lại di chúc và gia đình cũng không có họp lại để phân chia tài sản mà để lại toàn bộ cho bà B dưỡng già. Do bà B lớn tuổi, không canh tác đất trồng lúa được nên bà B cho ông Ú sử dụng, mỗi vụ ông Ú đong cho bà B 05 giạ lúa/3,5 công, phần đất vườn, thổ cư thì bà B cất nhà sinh sống, phần đất vườn tạp thì bà B sử dụng nhưng sau đó ông Bùi Văn Ú quản lý, sử dụng và kê khai đăng ký quyền sử dụng đất hết các phần đất do ông N1 đứng tên. Việc ông Ú đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thông qua thủ tục thừa kế và sau đó cấp đổi thành cấp cho hộ ông Ú, bà X là không đúng.

Do đó, bà B khởi kiện yêu cầu ông Ú, bà X có trách nhiệm trả lại cho bà phần đất sản xuất nông nghiệp là 3,5 công tầm cấy và 4.000m2 đất vườn tạp đo đạc thực tế đất tranh chấp ngày 14/12/2017 gồm: Diện tích đất vườn tạp 3.712,41m2 tại thửa 131 và 80, tờ bản đồ số 41; Diện tích đất trồng lúa 4.666,6m2 tại thửa đất 176 và 162 tờ bản đồ số

1. Phía bị đơn ông Ú, bà X và người đại diện theo ủy quyền của ông Ú thì cho rằng: Khi ông N1 còn sống có phân chia đất ruộng cho các con, trong đó ông Bùi Văn T2 24.000m2 đất, ông Bùi Văn S 5.832m2 đất, ông Bùi Văn C 10.368m2 đất, bà Bùi Thị Đ 3.800m2 đất. Ông N1 chia cho ông Ú 3,5 công tầm lớn, bà Đ 2,5 công tầm lớn và phần đất còn lại 3,5 công để lại cho bà B dưỡng già. Sau đó, bà B đã bán cho ông Ú đối với phần đất của bà B được ông N1 chia và bà B cũng đã giao phần đất 3,5 công đất ruộng cho ông Ú canh tác và ông Ú thỏa thuận đong lúa cho bà B hàng năm. Ngoài ra ngày 04/04/1998, ông Bùi Văn N1 có lập giấy ủy quyền cho ông Ú phần đất thổ cư phía dưới lộ cặp mặt tiền cặp sông bờ sáng và phần đất vườn phía sau hậu cặp ranh 3 Thu (giáp ranh với UBND xã H) được sử dụng vĩnh viễn phần đất nêu trên. Ngày 11/07/2005, ông N1 chết, đến ngày 04/10/2005, bà Huỳnh Thị B và các anh chị em gồm Bùi Thị H1, Bùi Văn T2, Bùi Thị N, Bùi Văn S, Bùi Văn C, Bùi Thị Đ đã ký văn bản Tờ khước từ tài sản thừa kế có xác nhận của UBND xã H và và đồng ý để lại phần di sản này cho ông Bùi Văn Ú; ngày 18/10/2005, bà Huỳnh Thị B lập hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất có xác nhận của Ủy ban nhân dân xã H, chuyển nhượng phần diện tích thuộc quyền quản lý, sử dụng của bà B là 8.925m2 đất tại ấp M cho ông Bùi Văn Ú. Ngày 05/10/2005, ông Bùi Văn Ú làm thủ tục thừa kế quyền sử dụng thửa đất số 150, 215 tờ bản đồ số 3, diện tích thửa đất 17.850m2 theo giấy chứng nhận số 06488 cấp ngày 11/05/1994 do ông N1 đứng tên. Ngày 17/11/2005, Ông Bùi Văn Ú được cập nhật tên trên trang IV Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên về việc nhận thừa kể từ cha là Bùi Văn N1 (chết), còn mẹ Huỳnh Thị B cho theo hợp đồng số 141 lập ngày 20/10/2005. Tổng diện tích được nhận là 14.331,25m2 trong đó 11.600m2 đất trồng lúa, 300m2 đất ở và 2.431,25m2 đất vườn tạp. Nên ông Ú, bà X không đồng ý với yêu cầu của bà B. [2.2] Căn cứ Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 12/7/2023 (Bút lục số 681 – 684); Biên bản định giá tài sản ngày 12/7/2023 (Bút lục số 677 – 680) và Phiếu Xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất (Bút lục số 685 – 687) của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện P xác định phần đất tranh chấp gồm 03 phần: 9 - Phần 1: Diện tích 3.526m2, đất có vị trí, số đo như sau: Hướng Đông giáp đất Lê Thị H3 và Ủy ban nhân dân xã H, cạnh dài 49,5m + 24m; Hướng Tây giáp phần đất đường bê tông, cạnh dài 92m; Hướng Nam giáp phần đất bà Lê Thị É, cạnh dài 47,8m; Hướng Bắc giáp phần đất của ông Giang Thanh G và Ủy ban nhân dân xã H, cạnh dài 17,4 + 56,6m. Phần đất thuộc thửa số 80, tờ bản đồ số 41 nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AO 059333 do Ủy ban nhân dân huyện P cấp ngày 31/7/2009 cho hộ ông Bùi Văn Ú, bà Lê Hồng X đứng tên diện tích 1.514,7m2 và thuộc một phần thửa 131 tờ bản đồ số 41 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo bản đồ địa chính chính quy diện tích 2011,3m2. Hiện trạng trên đất có các tài sản gồm: Cây trồng trên đất: 02 cây xoài lớn (từ 15 - 20cm); 02 cây bơ chưa cho trái; 14 cây dừa chưa cho trái (02 - 04 năm); 06 cây dừa cho trái; 20 cây đu đủ nhỏ chưa cho trái; 01 cây cóc đang cho trái; 01 cây đu đủ chưa cho trái; 54 cây dừa mới trồng; 06 cây xoài nhỏ; 01 cây mận nhỏ; 06 cây mai vàng lớn; 01 bụi bông trang; 01 cây mít cho trái ổn định; 01 cây vú sữa cho trái; 49 cây chuối (06 cây chuối đang cho trái, 43 cây chưa cho trái). Các đương sự thống nhất 01 cây vú sữa, 01 cây cóc và 01 cây dừa ông N1 trồng, các cây còn lại do ông Ú, bà X trồng; Công trình, kiến trúc gắn liền với đất gồm: 01 ngôi miếu N4; 01 nhà mồ chiều ngang 4,1m; chiều dài 4,2m, diện tích 17,22m2 kết cấu bê tông cốt thép, mái tol, bên trong nhà mồ có 01 ngôi mộ đá của ông Bùi Văn N1; 01 nhà kho chiều ngang 4,2m, chiều dài 8,4m, diện tích 35,28m2. Kết cấu móng kê táng, khung sườn gỗ địa phương, vách thiếc, đòn tay gỗ địa phương, mái thiếc, nền một phần xi măng, một phần đất (60% nền xi măng, 40% nền đất). - Phần 2: Diện tích 117,3m2, đất có vị trí, số đo như sau: Hướng Đông giáp đất phần đất đường bê tông, cạnh dài 40,69m; Hướng Tây giáp kênh làng, cạnh dài 40,58m; Hướng Nam giáp phần đất bà Lê Thị É, cạnh dài 04m; Hướng Bắc giáp kênh làng, cạnh dài 02m. Đất thuộc một phần thửa đất số 131, tờ bản đồ số 41 chưa được cấp giấy chứng nhận quyên sử dụng đất theo bản đồ địa chính chính quy. Hiện trạng trên đất có các tài sản gồm: Cây trồng trên đất: 09 cây dừa nhỏ chưa cho trái; 03 cây dừa cho trái; 02 bụi lục bình và một số cây khoai mì, sả, mía nằm xen kẽ không xác định được số lượng. Các cây trồng do ông Ú, bà X trồng. - Phần 3: Là đất ruộng theo biên bản thẩm định có diện tích 4.443,7m2, có vị trí, số đo như sau: Hướng Đông giáp đất phần đất Trần Văn N3 và Trần Văn Y, cạnh dài 52,3m + 5,2m; Hướng Tây giáp phần đất ông Bùi Văn Ú, cạnh dài 53m; Hướng Nam giáp phần đất ông Nguyễn Trí T3, cạnh dài 97,7m; Hướng Bắc giáp phần đất ông Trần Quốc D và ông Trần Thanh D1, cạnh dài 28,5m + 42,5m. Phần đất thuộc một phần thửa số 176, tờ bản đồ số 1, nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AO 059326 do hộ Bùi Văn Ú, Lê Hồng X đứng tên. Hiện trạng đất trồng lúa, do ông Ú, bà X đang trồng lúa loại OM18 được 70 ngày tuổi. [2.3] Tại phiên tòa phúc thẩm: Người đại diện theo uỷ quyền của ông Ú khai phần đất vườn do bà B đang tranh chấp giáp với ông Ú có vị trí giáp với UBND xã H là phần đất của ông Ú được ông N1 cho giấy ủy quyền đất thổ cư và đất vườn của ông Bùi Văn N1 lập ngày 04/4/1998. Bị đơn có cung cấp giấy ủy quyền đất thổ cư và đất vườn của ông Bùi Văn N1 lập ngày 04/4/1998 và Giấy ủy quyền của bà Huỳnh Thị B ủy quyền cho ông Bùi Văn Ú có xác nhận của Ủy ban nhân dân xã H, huyện P. Còn đối với phần đất ruộng thì ông Ú được ông N1 chia 3,5 công, mua lại của bà Đ 2,5 công và phần còn lại do bà B đã giao cho ông Ú sử dụng. 10 Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn bà B cho rằng 04 công đất vườn tạp, nhà ở là của vợ chồng bà B không chia cho ai. Bà Đ còn khai rằng bà Bùi Thị Đ không được ông Bùi Văn N1 chia đất. Còn phần đất ruộng là của bà B và phần đất của bà Đ thì không được cho.

Tuy nhiên, những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông T2, ông S, ông C1, bà N thừa nhận khi còn sống ông Bùi Văn N1 đã chia đất cho đất các con gồm: Ông Bùi Văn T2 24.000m2 đất, ông Bùi Văn S 5.832m2 đất, ông Bùi Văn C 10.368m2 đất, ông Bùi Văn Ú 3,5 công tầm lớn và bà Bùi Thị Đ 2,5 công tầm lớn, phần còn lại của bà B là 3,5 công đất, sau đó bà B cho ông Ú làm và đong lúa cho bà B hàng năm. Trong phần đất đang tranh chấp có bao gồm phần đất của ông Ú, bà Đ được chia và của ông T2 đang sử dụng 2.000m2 . Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Bùi Thị H1, Bùi Thị N nộp tờ tường trình và trình bày: “Cha tôi lúc còn sống tinh thần còn minh mẫn có cho em tôi là Bùi Văn Ú chuyển quyền sử dụng đất sang tên vĩnh viễn một miếng vườn và ruộng (cho, tặng vĩnh viễn)…” Xét thấy tại phiên tòa phúc thẩm có phát sinh các chứng cứ mới về việc các đương sự là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (là con của ông N1 và bà B) đều có lời khai xác nhận khi còn sống cụ Bùi Văn N1 có chia đất ruộng cho các con và trong phần đất tranh chấp có bao gồm phần đất của ông T2 đã được ông N1 chia và đang sử dụng 2.000m2, phần đất của ông Ú được chia 3,5 công và của bà Đ được chia 2,5 công (bà Đ đã bán lại cho ông Ú); Đồng thời, bị đơn ông Ú có cung cấp Giấy ủy quyền của ông N1 lập ngày 04/4/1998 về việc cho ông Ú đối với phần đất vườn tạp và tại văn bản ủy quyền ngày 25/04/2011 bà B xác định phần đất vườn tạp do ông N1 hiến cho Ủy ban làm cơ quan phần còn lại cho con là Bùi Văn Ú. Do tại phiên toà phúc thẩm phát sinh tình tiết mới và các tài liệu, chứng cứ mới cần được xác minh, thu thập chứng cứ, làm rõ để có căn cứ giải quyết vụ án, mà tại phiên tòa phúc thẩm không thể thực hiện bổ sung được. Nên Hội đồng xét xử phúc thẩm thống nhất Hủy bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm theo đúng quy định của pháp luật.

[4] Quan điểm của đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị hủy bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm là có căn cứ.

[5] Về án phí phúc thẩm: Do hủy án sơ thẩm nên các đương sự không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm, hoàn trả cho ông Bùi Văn Ú, bà Lê Hồng X và bà Bùi Thị H2 số tiền đã nộp tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm.

[6] Đối với chi phí tố tụng và án phí dân sự sơ thẩm sẽ được xem xét giải quyết khi vụ án được giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm. Vì những lẽ trên;