Bản án 413/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về thủ tục tố tụng: Bị đơn là bà Nguyễn Thị Việt H làm đơn kháng cáo trong thời hạn luật định, có đơn xin miễn tiền tạm ứng án phí phúc thẩm; Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 9 - An Giang kháng nghị trong thời hạn luật định nên được Hội đồng xét xử chấp nhận và xét xử theo thủ tục phúc thẩm là đúng quy định tại Điều 285 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Phạm Thị B đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai để tham gia phiên tòa phúc thẩm nhưng vắng mặt. Căn cứ khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Hội đồng xét xử phúc thẩm tiến hành xét xử vắng mặt bà B. Đối với người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn là Luật sư Nguyễn Thanh T4 vắng mặt tại phiên tòa và nguyên đơn ông T xác định không yêu cầu Luật sư Tân tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông nên Hội đồng xét xử không ghi nhận tư cách của Luật sư Tân tại phần người tham gia tố tụng của bản án. Tại phiên tòa, nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, bị đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh An Giang vẫn giữ nguyên kháng nghị; các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

[2] Xét yêu cầu kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị Việt H và Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 262/QĐKNPT-VKS-DS ngày 10 tháng 4 năm 2026 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 9 - An Giang. 7 [2.1] Về thời hiệu khởi kiện: Ngày 01/4/2013, bà Huỳnh V biên nhận vay số tiền 850.000.000đ, thời hạn vay 03 tháng, lãi suất thỏa thuận 4%/tháng. Ngày 01/7/2013, bà H trả 350.000.000đ, còn nợ lại 500.000.000đ. Đối với số tiền nợ 500.000.000đ hai bên không thỏa thuận thời hạn trả, lãi suất; ngày 11/10/2013 bà H tiếp tục vay số tiền 100.000.000đ, biên nhận cũng không thể hiện thời hạn trả nợ nên ông T có quyền yêu cầu khởi kiện bất cứ lúc nào. Ngày 27/5/2024, ông T gửi đơn khởi kiện là còn thời hiệu khởi kiện theo quy định tại Điều 149, Điều 469 Bộ luật Dân sự năm 2015. [2.2] Về nội dung tranh chấp hợp đồng vay tài sản: [2.2.1] Ông T và bà H thống nhất, bà H có vay tiền của ông T 02 lần, có viết biên nhận, cụ thể: - Lần 1 vào ngày 01/4/2013, vay số tiền 850.000.000đ, thời hạn vay 03 tháng, lãi suất thỏa thuận 4%/tháng. Ngày 01/7/2013, bà H trả 350.000.000đ, còn nợ lại 500.000.000đ - Lần 2 vào ngày 11/10/2013, vay số tiền 100.000.000đ, biên nhận không thể hiện thời hạn trả và lãi suất. [2.2.2] Về quá trình thực hiện hợp đồng vay tài sản nêu trên thì giữa ông T và bà H trình bày không thống nhất nhau. Cụ thể: Theo bà H sau khi vay tiền của ông T, bà H có trả cho ông T 04 lần, với tổng số tiền 1.000.000.000đ, theo 04 biên nhận: - Ngày 02/8/2018, bà H trả cho ông T 50.000.000đ, thông qua bà B là mẹ ông T (bút lục số 54). - Ngày 28/01/2020, trả ông T 300.000.000đ (bút lục số 53). - Ngày 13/5/2020, trả ông T 250.000.000đ (bút lục số 52). - Biên nhận không ghi ngày tháng năm trả ông T 400.000.000đ (bút lục số 55). Ông T chỉ thừa nhận đối với 02 biên nhận ngày 02/8/2018 và 28/01/2020 với tổng số tiền 350.000.0000đ, cho rằng đó là tiền lãi bà H trả cho ông và đồng ý trừ vào tiền lãi ông đang khởi kiện bà H. Đối với biên nhận ngày 13/5/2020 số tiền 250.000.000đ và biên nhận không ghi ngày tháng năm số tiền 400.000.000đ, ông T không thừa nhận đã nhận tiền và viết biên nhận cho bà H. [2.2.3]

Căn cứ vào lời trình bày của các bên và các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy: Đối với biên nhận ngày 13/5/2020 với số tiền 250.000.000đ (bút lục số 52) có nội dung “Ngày 13/5/2020 có nhận 250.000.000đ (hai trăm năm chục triệu)”. Ông T ký và ghi rõ họ tên. Ông T cho rằng đây là số tiền trả lãi của vợ chồng ông Huỳnh Gia T3 cho ông do ông Huỳnh G và vợ là bà T1 cũng có nợ ông đối với 8 khoản vay 550.000.000đ, nhưng không được ông Huỳnh G và bà T1 thừa nhận (bút lục 176). Ông T có cung cấp các biên nhận nợ ngày 12/02/2014, ngày 14/02/2014, ngày 02/4/2014 do ông Huỳnh G, bà T1 ký nhận nhưng ông Huỳnh G, bà T1 có lời khai không tranh chấp, yêu cầu gì trong vụ án và ngoài lời trình bày cho rằng số tiền 250.000.000đ là tiền trả lãi của ông Huỳnh Gia T5 ông T không có chứng cứ chứng minh nên không thể xác định đây là số tiền lãi của vợ chồng ông Huỳnh Gia T3, trong khi bà H là người giữ và cung cấp bản chính biên nhận ngày 13/5/2020. Đối với biên nhận không ghi ngày tháng năm với số tiền 400.000.000đ, bà H cho rằng đây là số tiền lãi của số nợ vay 600.000.000đ, được viết vào buổi chiều ngày 13/5/2020. Ông T thừa nhận chữ viết và chữ ký của biên nhận là của ông, nhưng ông T cho rằng đó là một giao dịch khác, viết vào thời gian khác, không phải năm 2020, nhưng ông T cũng không chứng minh được là giao dịch gì. Bà H là người giữ biên nhận. Trong quá trình giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm, ngày 02/4/2025, ông T có đơn yêu cầu giám định tuổi mực đối với biên nhận 400.000.000đ. Tại Bản Giám định số 54/2025/TTTVGĐDS ngày 13/10/2025 của Trung tâm T6, thuộc Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, kết luận: Giấy biên nhận không đề ngày tháng năm (BL 55 của TAND thành phố Long Xuyên), được viết vào khoảng tháng 5/2020 (sai số ± 2 tháng) - phù hợp với lời trình bày của bà H, về việc ngày 13/5/2020 bà và ông T chốt lại số nợ lãi và bà đã trả cho ông T số tiền lãi 400.000.000đ. Sau khi có Bản giám định số 54/2025/TTTVGĐDS ngày 13/10/2025 nêu trên, ông T lại có văn bản không đồng ý nội dung kết luận cho rằng không đúng trình tự thủ tục, không khách quan.

Xét thấy, tuy Trung tâm Tư vấn, giám định dân sự là tổ chức KH&CN ngoài công lập do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam thành lập được Bộ K1 và Công nghệ cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động khoa học và công nghệ, không phải là tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập và không phải tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ K2, không phải là tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập theo quy định tại Điều 14, Điều 18, 19, 20 Luật Giám định tư pháp, nên không được coi Bản giám định là kết luận giám định hay nguồn chứng cứ đương nhiên trong tố tụng dân sự, chỉ được xem là nguồn tài liệu tham khảo. Tòa án cấp sơ thẩm nhận định, hai biên nhận bà H cung cấp nêu trên chỉ có thể hiện chữ ký, họ tên Huỳnh Chí T, không thể hiện bên giao (trả) tiền bà Nguyễn Thị Việt H, đồng thời ý kiến của bị đơn không được ông T do ông C đại diện theo ủy quyền đồng ý nên không có căn cứ xem xét hai biên nhận ngày 13/5/2020 và biên nhận không ngày tháng năm (xác định là bút lục số 55) là số tiền bà H trả tiền vốn 250.000.000đ và tiền lãi 400.000.000đ cho ông T là chưa đủ cơ sở, vì bà H là người vay tiền và đang giữ bản chính hai biên nhận để chứng minh cho việc bà đã trả tiền cho ông T. 9 Tại giai đoạn phúc thẩm, ông T cung cấp các hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất thể hiện các giao dịch dân sự của ông T, được các Văn phòng công chứng chứng nhận trong các giai đoạn từ năm 2012 – 2013 và giai đoạn 2016 – 2020 để chứng minh, chữ ký và chữ T (trong chữ T) tại biên nhận Bút lục số 55 là được viết trong giai đoạn năm 2012 – 2013. Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy, các hợp đồng ông T cung cấp, chỉ chứng minh chữ ký và chữ T (ở phần viết tên của ông T) được ông T sử dụng trong các hợp đồng có nét giống với chữ T trong biên nhận, không phải là chứng cứ trực tiếp, không xác định biên nhận 400.000.000đ (bút lục số 55) được viết vào thời gian nào. Đồng thời không thể xác định được trên thực tế, chữ T hoa (ông T cho rằng ông sử dụng giai đoạn từ năm 2012 – 2013) có được ông T sử dụng trong các biên nhận và giao dịch khác hay không. Đối với bản photo biên nhận ngày 26/3/2013 do ông T cung cấp, nội dung ông Âu Vĩ N1 có vay ông T số tiền 420.000.000đ và tờ tường trình của ông N1 có chứng thực chữ ký ngày 14/8/2026. Ông T và ông N1 cùng trình bày, sau khi vay 01 tháng thì ông N1 trả cho ông T số tiền 20.000.000đ, còn 400.000.000đ thì khoảng giữa năm 2013, ông N1 đem tiền trả cho ông T tại Văn phòng C1 (do bà H làm chủ). Ông T có viết biên nhận nhận số tiền 400.000.000đ cho ông N1 nhưng khi ông N1 trở về nhà thì bị mất và theo ông N1 cho rằng có trở lại Văn phòng C1 tìm nhưng không gặp nên có điện thoại cho ông T xác nhận. Và ông T cho rằng có khả năng bà H đã nhặt được biên nhận 400.000.000đ. Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy, lời trình bày của ông T là không có căn cứ. Việc ông N1 làm mất giấy tờ (nếu có) thì cũng không có căn cứ suy đoán mất tại Văn phòng C1 và khi bị mất, ông N1 cũng không có trình báo với chính quyền địa phương hoặc yêu cầu Văn phòng C1 xác nhận sự việc thời điểm năm 2013; đồng thời suốt giai đoạn sơ thẩm, ông T không nêu vấn đề này.

Do đó, nay ông T căn cứ vào bản phô tô biên nhận nợ ngày 26/3/2013 của ông N1, để cho rằng biên nhận 400.000.000đ bà H cung cấp bản chính là của ông T đã viết cho ông Nghĩa L không có cơ sở để chấp nhận. Đồng thời, xét thấy việc biên nhận 400.000.000đ thiếu ngày tháng năm là một thiếu sót về hình thức, nhưng thực tế, ông T có viết biên nhận nhận tiền – được ông T thừa nhận; việc ông T thay đổi chữ ký, chữ T hoa ở chữ viết tên của ông là quyền của cá nhân ông T, pháp luật không điều chỉnh. Các chữ ký, chữ viết trong các hợp đồng chuyển nhượng, các hợp đồng giao dịch dân sự khác được công chứng mà ông T cung cấp, chỉ chứng minh người ký, chữ viết họ tên đúng là người có tên trên giấy tờ giao dịch dân sự đó tại thời điểm ký, viết họ tên chứ không chứng minh, chữ ký, chữ viết đó so với chữ ký, chữ viết trên các hợp đồng, giao dịch khác là cùng thời điểm ký, viết ra.

Vì vậy, việc ông T dùng căn cứ này để cho rằng biên nhận 400.000.000đ (bút lục số 55) được ông viết giai đoạn năm 2012 – 2013 chưa đủ để xem là chứng cứ theo quy định tại Điều 93, Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. 10 Ngoài ra, tại đơn khởi kiện ngày 27/5/2024 (bút lục số 02), ông T cho rằng sau khi vay, bà H không có trả tiền lãi cho ông. Trong quá trình giải quyết vụ án, khi bà H cung cấp các biên nhận, thì ông T mới thừa nhận, có nhận tiền lãi của bà H là 350.000.000đ. Lần đầu ông T cho bà H vay là ngày 01/4/2013, đến ngày 01/7/2013 bà H trả vốn 350.000.000đ. Ông T cho rằng bà H không trả lãi 4%/tháng nhưng ngày 11/10/2013 lại tiếp tục cho vay 100.000.000đ là không phù hợp (thực tế lãi 3 tháng của số tiền 850.000.000đ là 102.000.000đ; lãi 03 tháng của số tiền 500.000.000đ tính từ 01/7/2023 là 60.000.000đ).

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm có căn cứ xác định, sau khi vay tiền của ông T, bà H có trả cho ông T tổng cộng 1.000.000.000đ theo 04 biên nhận ngày 02/8/2018 số tiền 50.000.000đ, ngày 28/01/2020 số tiền 300.000.000đ, ngày 13/5/2020 số tiền 250.000.000đ và biên nhận không thể hiện ngày, tháng, năm với số tiền 400.000.000đ. [2.2.4] Xác định tiền lãi của hợp đồng vay tài sản giữa ông T và bà H, Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy, hợp đồng vay tài sản giữa các bên có thỏa thuận về lãi suất (4%/tháng); tại giai đoạn sơ thẩm ông T cũng xác định yêu cầu tính lãi theo quy định của pháp luật. Cấp sơ thẩm xác định từng thời điểm xác lập giao dịch để áp dụng pháp luật điều chỉnh về lãi suất theo Bộ luật Dân sự năm 2005 và Bộ luật Dân sự năm 2015 là có căn cứ, phù hợp quy định pháp luật. - Căn cứ Biên nhận ngày 01/4/2013, bà H vay 850.000.000đ. Đến ngày 01/7/2013, bà H trả vốn 350.000.000đ, còn lại vốn 500.000.000đ. Việc hai bên chốt nợ không xác định thời hạn, lãi suất nên lãi suất được tính theo quy định tại Điều 476 Bộ luật Dân sự năm 2005, mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng N5 công bố tại thời điểm này là 09%/năm (0,75%/tháng). Từ ngày 01/7/2013 đến ngày 10/10/2013 là 03 tháng 09 ngày: 500.000.000đ x 09%/năm x 03 tháng 09 ngày = 12.375.000đ. - Căn cứ biên nhận ngày 11/10/2013 bà H tiếp tục vay 100.000.000đ, nên bà Huỳnh N4 ông T tổng cộng vốn 600.000.000đ. Hai bên không xác định thời hạn vay, lãi suất nên lãi suất được tính theo quy định pháp luật, chia ra hai mốc thời gian được pháp luật điều chỉnh, cụ thể: + Từ ngày 11/10/2013 đến ngày 31/12/2016 là 03 năm 02 tháng 20 ngày, được điều chỉnh áp dụng quy định tại Điều 476 Bộ luật Dân sự năm 2005, mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng N5 công bố tại thời điểm này là 09%/năm (0,75%/tháng). 600.000.000đ x 09%/năm x 03 năm 02 tháng 20 ngày = 174.000.000đ. + Từ ngày 01/01/2017 đến ngày 13/5/2020 là 03 năm 04 tháng 12 ngày, được điều chỉnh áp dụng theo quy định tại Điều 357 và Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, mức lãi suất là 10%/năm (0,83%/tháng). 11 600.000.000đ x 10%/năm x 03 năm 04 tháng 12 ngày = 202.000.000đ. Tổng tiền lãi bà H phải trả cho ông T là: 12.375.000đ + 174.000.000đ + 202.000.000đ = 388.375.000đ. Như vậy, tổng tiền vốn và tiền lãi bà H phải trả cho ông T là 988.375.000đ (600.000.000đ + 388.375.000đ). Như đã phân tích tại mục [2.2.3] bà H trả cho ông T tổng cộng được 1.000.000.000đ nên còn thừa 11.625.000đ.

Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án, bà H không yêu cầu đối với số tiền trả dư nên Hội đồng xét xử phúc thẩm không xem xét. Nay bà H kháng cáo cho rằng đã xong số tiền vay và tiền lãi cho ông T và kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 9 – An Giang yêu cầu xem xét trừ số tiền 1.000.000.000đ bà H đã trả cho ông T là có cơ sở để Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận. Sửa bản án sơ thẩm số 93/2026/DS-ST ngày 27/3/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 9 – An Giang, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Huỳnh Chí T về việc yêu cầu bà Nguyễn Thị Việt H trả số tiền vốn 600.000.000đ và tiền lãi 971.033.333đ, do bà Nguyễn Thị Việt H đã thực hiện xong nghĩa vụ trả tiền vay. Ý kiến Kiểm sát viên trình bày tại phiên tòa phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử. Các phần khác của bản án không có kháng cáo, kháng nghị nên có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[3] Về án phí sơ thẩm: Do không chấp toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông T nên ông T phải chịu án phí đối với số tiền yêu cầu bà H trả 1.571.033.333đ (vốn 600.000.000đ và tiền lãi 971.033.333đ) là 59.131.000đ, được trừ vào tiền tạm ứng án phí đã nộp. Bà Nguyễn Thị Việt H không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.

[4] Về án phí phúc thẩm: Do sửa bản án sơ thẩm nên người kháng cáo là bà Nguyễn Thị Việt H không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.