Bản án 700/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của Kiểm sát viên; Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định:

[1] Đơn kháng cáo của nguyên đơn ông Phan Văn T3 làm trong hạn luật định và hợp lệ nên chấp nhận xét xử theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Tại phiên toà phúc thẩm, các đương sự là ông Thái Văn T1, bà Nguyễn Thị Thu K đã được triệu tập hợp lệ lần thứ 2 nhưng vắng mặt không lý do, căn cứ vào khoản 3 Điều 296 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2025, Hội đồng xét xử phúc thẩm tiến hành đưa vụ án ra xét xử là đúng quy định.

[3] Xét đơn kháng cáo của ông Phan Văn T3, Hội đồng xét xử phúc thẩm đối chiếu yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị Diễm T với chứng cứ thu thập được, có cơ sở xác định: [3.1] Về thủ tục tố tụng: - Cấp sơ thẩm xác định người tham gia tố tụng chưa thống nhất: Theo Thông báo thụ lý vụ án vụ án số: 51/TB-TLVA ngày 08/4/2024 (BL18) và tại Thông báo về việc thụ lý yêu cầu độc lập số: 173/TB-TLVA ngày 22/5/2024 (BL23) thể hiện không có tên ông Phan Văn T3 tham gia tố tụng với tư cách gì trong vụ án; Tại Thông báo về phiên họp tiếp cận công khai chứng cứ ngày 26/6/2024 (BL84), Biên bản tiếp cận, công khai chứng cứ ngày 15/7/2024 (BL89), Biên bản hòa giải ngày 15/7/2024 (BL101), đều không có tên ông Phan Văn T3 và cũng không có sự tham dự của ông T3; tuy nhiên, tại các văn bản tố tụng khác như: Thông báo thụ lý vụ án (BL118), Biên bản khảo sát thẩm định tại chỗ ngày 06/9/2024(BL129), Biên bản định giá tài sản ngày 10/4/2025 (BL176) thì xác định ông T3 tham gia với tư cách là người làm chứng.

Xét thấy, tại biên bản lấy lời khai và tờ trình sự việc của ông Nguyễn Văn P ngày 19/07/2024 (BL107- 108) thì ông P có trình bày sự việc chuyển tiền liên quan đến ông Phan Văn T3, theo quy định tại khoản 4 Điều 68 của Bộ luật tố tụng dân sự 12 năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2025 “Trường hợp giải quyết vụ án dân sự có liên quan đến quyền lợi nghĩa vụ của một người nào đó mà không có ai đề nghị đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, thì Toà án phải đưa họ vào tham gia với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan”, đến ngày 21/8/2024 Toà án cấp sơ thẩm có mời ông Phan Văn T3 để làm rõ (BL 114) nhưng chưa thể hiện mời tham gia với tư cách gì trong vụ án, chưa tiến hành thu thập lời khai của ông T3; Theo Thông báo mở phiên họp kiểm tra giao nộp, tiếp cận công khai chứng cứ và hoà giải số: 02/TB-TA ngày 14/7/2025 (BL142) có mời ông Phan Văn T3 tham gia phiên họp và hoà giải vào ngày 01/8/2025 nhưng không thể hiện tham gia với tư cách gì, tuy nhiên tại Biên bản phiên họp kiểm tra giao nộp, tiếp cận công khai chứng cứ và hoà giải ngày 01/8/2025 (BL 152 -157) thì xác định ông Phan Văn T3 tham gia với tư cách là người làm chứng (ông T3 vắng mặt); Đến ngày 19/11/2025, Toà án cấp sơ thẩm đã lấy lời khai của ông Phan Văn T3 (BL178), đến thời điểm này vẫn chưa xác định được ông T3 tham gia tố tụng với tư cách gì trong vụ án; Đến ngày 16/12/2025 Toà án cấp sơ thẩm ban hành Quyết định đưa vụ án ra xét xử số: 196/2025/QĐXXST-DS (BL180) xác định ông Phan Văn T3 là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án, trong khi không có bất kỳ thông báo nào xác định chính thức ông Phan Văn T3 tham gia với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong vụ án, ông T3 cũng không được tống đạt quyết định đưa vụ án ra xét xử, quyết định hoãn phiên toà lần 01; Phiên toà sơ thẩm được mở lần 2 vào ngày 30/01/2026, tại Biên bản phiên tòa sơ thẩm ngày 30/01/2026 (BL227), Biên bản nghị án (BL202), Bản án gốc (BL211) thì xác định anh Phan Văn T3 là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, Trong khi Bài phát biểu của Kiểm sát viên (BL 194- 200) và Bản án chính (phát hành cho đương sự) thì xác định ông Phan Văn T3 là người làm chứng trong vụ án (BL222) và không có sự tham dự của ông T3 trong các phiên nêu trên. Như vậy cho thấy, trong suốt giai đoạn tố tụng Tòa án sơ thẩm xác định tư cách có sự không thống nhất làm cho ông Phan Văn T3 và các đương sự khác không xác định được tư cách tố tụng của ông T3 là người làm chứng hay người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, dẫn đến việc ông T3 không biết mình có quyền lợi, nghĩa vụ gì trong vụ án nên không thể thực hiện quyền đưa ra ý kiến, phản bác hoặc yêu cầu. Việc Tòa án sơ thẩm khi thì xác định ông Phan Văn T3 là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, khi thì xác định ông T3 là Người làm chứng mà không giải thích cho các đương sự về yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu và tuyên buộc ông Phan Văn T3 thực hiện nghĩa vụ trả cho ông Nguyễn Văn P số tiền 240 triệu đồng trong hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh P và ông T1 (trong khi không có ai yêu cầu ông T3) và buộc ông T3 phải chịu án phí sơ thẩm có giá ngạch bằng 12.000.000 đồng, là vi phạm nghiêm trọng tố tụng và giải quyết vượt quá yêu cầu. 13 - Thực hiện việc sửa chữa, bổ sung bản án chưa bảo đảm quy định của bộ luật tố tụng dân sự: Mặc dù, đến ngày 03 tháng 3 năm 2026 (BL212), Thẩm phán chủ toạ có khắc phục bằng việc ra Quyết định sửa chữa, bổ sung: xác định ông T3 là Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong vụ án.

Tuy nhiên, việc sửa chữa, bổ sung bản án dân sự không phù hợp với quy định tại Điều 268 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2025, như sau: “1. Sau khi tuyên án xong thì không được sửa chữa, bổ sung bản án, trừ trường hợp phát hiện lỗi rõ ràng về chính tả, về số liệu do nhầm lẫn hoặc tính toán sai;

2. Trường hợp cần sửa chữa, bổ sung bản án theo quy định tại khoản 1 Điều này thì Thẩm phán phối hợp với các Hội thẩm nhân dân là thành viên Hội đồng xét xử đã tuyên bản án đó phải ra quyết định sửa chữa, bổ sung bản án và gửi ngay cho đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện, Viện kiểm sát cùng cấp và cơ quan thi hành án dân sự nếu bản án đã được gửi cho cơ quan thi hành án dân sự. Trường hợp Thẩm phán đã xét xử vụ án đó không còn đảm nhiệm chức vụ Thẩm phán tại Tòa án đã ra bản án đó thì Chánh án Tòa án thực hiện việc sửa chữa, bổ sung bản án”.

Do đó, việc Thẩm phán chủ tọa sửa chữa, bổ sung bản án để xác định lại tư cách tố tụng của ông Phan Văn T3 là không đúng quy định tại Điều 268 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2025.

Xét thấy, do bản án sơ thẩm có vi phạm về thủ tục tố tụng trong việc xác định người tham gia tố tụng chưa thống nhất, giải quyết vượt quá yêu cầu khởi kiện làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các đương sự trong vụ án, không bảo đảm 02 cấp xét xử, cấp phúc thẩm không thể khắc phục được. Do đó cần huỷ án sơ thẩm, giao về cho Toà án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục chung. [3.2] Về nội dung vụ án: Do huỷ án nên chưa xem xét về phần nội dung vụ án, đề nghị cấp sơ thẩm khi giải quyết lại vụ án xem xét theo quy định của pháp luật.

[4] Về chi phí tố tụng, án phí dân sự sơ thẩm: Sẽ được xem xét khi giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

[5] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do huỷ án sơ thẩm nên ông Phan Văn T3 không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Hoàn trả lại cho ông Phan Văn T3 số tiền tạm ứng án phí 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) thweo biên lai thu số 0006383 ngày 08/04/2026 của Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long.

[6] Xét ý kiến của người bảo vệ quyền lợi ích cho ông Phan Văn T3 là có căn cứ chấp nhận; Xét ý kiến của người bảo vệ quyền lợi ích cho ông Nguyễn Văn P là không có căn cứ chấp nhận.

[7] Xét ý kiến của Kiểm sát viên phát biểu tại phiên toà đề nghị huỷ án sơ thẩm là có căn cứ chấp nhận.