Bản án 1239/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng vay tài sản

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được kiểm tra, xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của Kiểm sát viên, các quy định của pháp luật, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về hình thức: Đơn kháng cáo của bà Nguyễn Thị L và ông Lê Quốc H trong hạn luật định, hợp lệ nên được chấp nhận.

[2]. Về thủ tục: Ông Nguyễn Hoàng Đ, bà Nguyễn Mộng Quỳnh M, người đại diện hợp pháp của bà Phạm Thị M1 có đơn đề nghị xét xử vắng mặt; ông Lê Ngọc T1 và bà Trần Thị Ngọc S vắng mặt đến lần thứ hai, căn cứ Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử theo thủ tục chung.

[3]. Về nội dung: [3.1]. Về việc rút một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: Tại phiên tòa phúc thẩm nguyên đơn vắng mặt và có đề nghị Tòa án lập biên bản làm việc ghi nhận ý kiến tại phiên tòa phúc thẩm ngày 25/5/2026, cụ thể: Rút yêu cầu khởi kiện về việc buộc bị đơn phải bồi thường thiệt hại trong việc chuyển nhượng 04 suất cấp tái định cư, với số tiền là 3.700.000.000 đồng; Rút yêu cầu khởi kiện đối với bà Nguyễn Thị L phải chịu trách nhiệm chung với ông Lê Quốc H trả lại số 12 tiền chuyển nhượng 04 suất cấp tái định cư là 4.300.000.000 đồng (nguyên đơn chỉ yêu cầu duy nhất ông Lê Quốc H phải trả số tiền này). Bị đơn đồng ý với việc rút một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Xét thấy, việc nguyên đơn rút một phần yêu cầu khởi kiện là hoàn toàn tự nguyện, bị đơn cũng đồng ý với việc nguyên đơn rút một phần yêu cầu khởi kiện nêu trên, căn cứ khoản 2 Điều 244 của Bộ luật Tố tụng dân sự đình chỉ xét xử một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, cụ thể: Đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu khởi kiện về việc buộc bị đơn phải bồi thường thiệt hại trong việc mua bán 04 quyết định tái định cư với số tiền là 3.700.000.000 đồng và buộc bà Nguyễn Thị L phải cùng chịu trách nhiệm với ông Lê Quốc H hoàn trả số tiền mua bán 04 quyết định cấp tái định cư với số tiền là 4.300.000.000 đồng. [3.2]. Tại phiên tòa phúc thẩm, bà L trình bày, do nguyên đơn rút lại một phần yêu cầu khởi kiện đối với phần nghĩa vụ liên quan đến trách nhiệm của bà L theo bản án sơ thẩm nên bà L rút toàn bộ kháng cáo và rút toàn bộ yêu cầu phản tố theo đơn ghi ngày 27/5/2025.

Xét thấy, việc rút kháng cáo và rút yêu cầu phản tố của bà Nguyễn Thị L là hoàn toàn tự nguyện, biên bản làm việc ngày 25/5/2026 cũng thể hiện ý chí của nguyên đơn đồng ý với việc bà L rút yêu cầu, do đó Hội đồng xét xử chấp nhận và đình chỉ xét xử đối với yêu cầu phản tố của bà L theo quy định tại Điều 312, khoản 3 Điều 298 và khoản 2 Điều 244 của Bộ luật Tố tụng dân sự. [3.3]. Ông Nguyễn Hoàng Đ và bà Nguyễn Thị L được quyền khởi kiện lại vụ việc theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự. [3.4]. Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chỉ yêu cầu duy nhất bị đơn là ông Lê Quốc H phải trả số tiền mua bán 04 quyết định cấp tái định cư với số tiền là 4.300.000.000 đồng. Tại phiên tòa phúc thẩm ông Lê Quốc H đồng ý với yêu cầu này của nguyên đơn.

Xét thấy, sự thỏa thuận của các đương sự là hoàn toàn tự nguyện, không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội nên Hội đồng xét xử công nhận sự thỏa thuận của các đương sự. [3.5]. Đối với kháng cáo của ông Lê Quốc H về khoản vay ngày 05/4/2021 và khoản vay ngày 05/3/2023 [3.5.1]. Các đương sự thừa nhận, ngày 05/4/2021 ông H vay của ông Đ 4.500.000.000 đồng, có thời hạn, với lãi suất 3%/tháng, đã trả lãi 18 tháng. Theo các giấy cam kết ngày 24/12/2022, 07/4/2023, 12/4/2023, 12/5/2023 và giấy cam kết trả nợ ngày 24/10/2024, ông H đều xác nhận nợ và cam kết trả nợ. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông H cho rằng đã trả nhiều hơn số tiền lãi đã trả là 2.430.000.000 đồng và khoản tiền đã trả vào ngày 07/4/2023 là 2.100.000.000 đồng, cũng như đối với khoản vay ngày 05/3/2023 với số tiền là 5.300.000.000 đồng ông H cho rằng số tiền này bao gồm cả gốc và lãi gộp từ các khoản trước nhưng không cung cấp được chứng cứ chứng minh.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận ý kiến và đề nghị nêu trên của ông H là có căn cứ. [3.5.2]. Về lãi suất 13 [3.5.2.1]. Hợp đồng vay ngày 05/4/2021 và ngày 05/3/2023 ký kết giữa ông Nguyễn Hoàng Đ và ông Lê Quốc H là hợp đồng vay có lãi và có kỳ hạn. Căn cứ Điều 466, khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, Điều 5, Điều 9 Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019, mức lãi suất thỏa thuận 3%/tháng (36%/năm) vượt quá mức trần 20%/năm, phần vượt không có hiệu lực; số tiền lãi đã trả vượt trần được trừ vào nợ gốc tại thời điểm trả lãi. Việc Tòa án cấp sơ thẩm áp dụng nguyên tắc khấu trừ phần lãi vượt trần vào nợ gốc là đúng quy định của pháp luật. [3.5.2.2]. Đơn khởi kiện sửa đổi, bổ sung ngày 28/3/2024, bản tự khai ngày 28/3/2024, biên bản hòa giải ngày 15/4/2025, nguyên đơn đều thể hiện: Yêu cầu khởi kiện là buộc bị đơn phải trả số tiền nợ gốc của 2 khoản vay nêu trên và tiền lãi với mức lãi suất là 1,66%/tháng, không yêu cầu tính lãi quá hạn. Tại phiên tòa sơ thẩm, nguyên đơn yêu cầu tính lãi theo quy định của pháp luật, Tòa án cấp sơ thẩm tính lãi quá hạn theo quy định tại điểm b khoản 5 Điều 466 của Bộ luật Dân sự năm 2015 là vượt quá yêu cầu khởi kiện nên cần thiết sửa phần tính lãi theo yêu cầu của nguyên đơn với lãi suất là 1,66%/tháng. [3.5.3]. Đối với khoản vay ngày 05/4/2021 [3.5.3.1]. Ông H vay của ông Đ số tiền 4.500.000.000 đồng, đã trả tiền lãi mỗi tháng là 135.000.000 đồng, với lãi suất là 3%/tháng, như đã nhận định nêu trên thì lãi suất không vượt quá 20%/năm, tương đương 1,66%/tháng.

Do đó, số tiền lãi ông H phải trả tháng đầu tiên theo quy định chỉ là 74.700.000 đồng, số tiền còn lại (135.000.000 đồng – 74.700.000 đồng) là 60.300.000 đồng được trừ vào nợ gốc (4.500.000.000 đồng - 60.300.000 đồng) nên số tiền nợ gốc còn lại là 4.397.000.000 đồng. [3.5.3.2]. Ông H đã trả được 18 tháng, mỗi tháng là 135.000.000 đồng, tổng cộng là 2.430.000.000 đồng, số tiền này sẽ tính lãi như nhận định nêu trên, số tiền còn lại được trừ vào nợ gốc, được giảm dần hàng tháng, cụ thể đến ngày 05/10/2022, ông H còn thiếu số tiền nợ gốc là 3.247.006.462 đồng. [3.5.3.3]. Từ 05/10/2022 đến ngày 07/4/2023, ông H phải trả lãi là: 3.247.006.462 đồng 1,66%/tháng 06 tháng 2 ngày = 326.995.197 đồng; cùng vào ngày 07/4/2023 ông H đã trả được 2.100.000.000 đồng. Do đó tính đến ngày 07/4/2023 ông H còn thiếu tổng cộng số tiền nợ gốc là: 3.247.006.462 đồng + 326.995.197 đồng - 2.100.000.000 đồng = 1.474.001.660 đồng. [3.5.3.4]. Tiền lãi tính từ ngày 07/4/2023 đến thời điểm xét xử sơ thẩm là ngày 30/9/2025: 1.474.001.660 đồng 1,66%/tháng (29 tháng 23 ngày) = 728.343.527 đồng. [3.5.3.5]. Tổng cộng đối với khoản vay ngày 05/4/2021 tính đến ngày 30/9/2025 ông H phải trả cho ông Đ số tiền nợ gốc và lãi là 1.474.001.660 đồng + 728.343.527 đồng = 2.202.345.187 đồng. [3.5.4]. Đối với khoản vay ngày 05/3/2023: Số tiền mà ông H vay của ông Đ là 5.300.000.000 đồng, ông H chỉ trả được duy nhất 1 tháng tiền lãi, lãi suất 3%/tháng, với số tiền là 159.000.000 đồng; như nhận định nêu trên, lãi suất theo 14 quy định của pháp luật là 1.66%/tháng, do đó tiền lãi ông H phải trả tháng đầu tiên theo quy định chỉ là 87.980.000 đồng, số tiền còn lại (159.000.000 đồng – 87.980.000 đồng) là 71.020.000 đồng được trừ vào nợ gốc (5.300.000.000 đồng - 71.020.000 đồng) nên số tiền nợ gốc còn lại là 5.228.980.000 đồng. Ông H phải trả lãi trên số tiền nợ gốc tính từ ngày 05/4/2023 đến ngày 30/9/2025, cụ thể: 5.228.980.000 đồng 1,66%/tháng 29 tháng 25 ngày = 2.589.565.195 đồng. Tổng cộng ông H phải trả cho ông Đ tiền nợ gốc là lãi đối với khoản vay ngày 05/3/2023 là: 7.818.545.195 đồng. [3.5.5]. Tổng cộng ông H phải trả cho ông Đ 02 khoản vay ngày 05/4/2021 và ngày 05/3/2023 với số tiền nợ gốc và lãi là 2.202.345.187 đồng + 7.818.545.195 đồng = 10.020.890.381 đồng.

[4]. Trong quá trình tiến hành tố tụng, Tòa án cấp sơ thẩm có một số sai sót, vi phạm thủ tục tố tụng như: Vi phạm về thời hạn tạm ngừng phiên tòa, trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu phản tố, hòa giải và việc thu thập, đánh giá chứng cứ nhưng những vấn đề này có liên quan đến các yêu cầu mà đương sự đã rút, không yêu cầu Tòa án giải quyết tại phiên tòa phúc thẩm nên không cần thiết hủy bản án sơ thẩm mà chấp nhận một phần kháng cáo của ông H, sửa bản án sơ thẩm.

[5]. Các phần quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị nên có hiệu lực pháp luật.

[6]. Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh chưa phù hợp với cách tính lãi như nhận định của Hội đồng xét xử nên không được chấp nhận. Các nội dung khác phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên chấp nhận.

[7]. Về án phí: [7.1]. Án phí dân sự sơ thẩm: Do sửa bản án sơ thẩm có liên quan đến nghĩa vụ của đương sự nên căn cứ Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để xác định lại nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm, cụ thể: - Ông Lê Quốc H phải chịu án phí sơ thẩm: 10.020.890.381 đồng + 4.300.000.000 đồng = (14.320.890.381 đồng - 4.000.000.000 đồng) 0,1% + 112.000.000 đồng = 122.320.890 đồng. - Bà Nguyễn Thị L vẫn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần yêu cầu không được chấp nhận tại Tòa án cấp sơ thẩm là 85.000.000 đồng; - Ông Nguyễn Hoàng Đ vẫn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần yêu cầu không được chấp nhận tại Tòa án cấp sơ thẩm là 300.000 đồng án phí không có giá ngạch và 28.000.000 đồng án phí có giá ngạch. [7.2]. Án phí dân sự phúc thẩm: Căn cứ Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, do sửa bản án sơ thẩm nên ông Lê Quốc H không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm; bà Nguyễn Thị L rút kháng cáo tại phiên tòa phúc thẩm nên vẫn phải chịu án dân sự phúc thẩm. 15