Bản án 875/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng vay tài sản

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được kiểm tra, xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của Kiểm sát viên, các quy định của pháp luật, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về hình thức: Đơn kháng cáo của bà Nguyễn Thị Mai P trong hạn luật định, hợp lệ nên được chấp nhận.

[2]. Về thủ tục: Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Văn phòng C, bà Lê Thị N1, ông Nguyễn Duy L1, ông Nguyễn Duy K1, ông Nguyễn Duy L2, ông Nguyễn Duy P1 có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt; Văn phòng Đ, Thành phố Hồ Chí Minh vắng mặt đến lần thứ hai, căn cứ Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử theo thủ tục chung.

[3]. Về nội dung: [3.1]. Đối với kháng cáo yêu cầu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất số công chứng 5699 ngày 17-10-2023: Chứng cứ có trong hồ sơ vụ án thể hiện: Trước khi chuyển nhượng quyền sử dụng đất là thửa số 124, tờ bản đồ số 5, tọa lạc tại xã P, huyện X, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (nay là xã H, Thành phố Hồ Chí Minh) (sau đây gọi tắt là thửa đất số 124) cho ông T1, bà T2; ngày 16/7/2021, bị đơn ký Hợp đồng tín dụng số 9 6002LAV202102860 và Hợp đồng thế chấp tài sản số 2071.00370/HĐTC ngày 13/11/2020 đối với thửa đất số 124 và đã giao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BT 200008 do Ủy ban nhân dân huyện X cấp ngày 12/02/2014 của bị đơn cho Ngân hàng N (sau đây gọi tắt là A) để vay tiền và thế chấp tài sản. Do không trả được nợ, đồng thời đang cũng đang thiếu nợ nhiều người, trong đó có khoản nợ của ông T1, bà T2 nên giữa bị đơn và ông T1, bà T2 đã thoả thuận ông T1, bà T2 có nghĩa vụ trả thay cho bị đơn khoản nợ tại A để giải chấp tài sản, bị đơn có nghĩa vụ chuyển nhượng quyền sử dụng đất đang thế chấp tại A cho ông T1, bà T2, điều này là phù hợp với Biên bản thoả thuận ngày 15-10-2023 mà ông T1, bà T2 cung cấp và trình bày của bị đơn trong quá trình tố tụng cũng như tại phiên toà; ngày 16-10-2023, A xoá thế chấp; ông T1, bà T2 còn cung cấp chứng cứ thể hiện bà T2 là người đề nghị trích số tiền từ tài khoản số 600205070125 của mình được mở tại A để tất toán khoản vay của bị đơn, chứng cứ này phù hợp với Văn bản số 275/NHNO.BRVT-XM ngày 06/5/2025 của A cung cấp cho Toà án nên có căn cứ xác định bà T2 là người đã trả khoản nợ và tất toán khoản vay của bị đơn tại A với tổng số tiền là 5.898.803.424 đồng. Sau khi được giải chấp, ngày 17-10-2023 bị đơn ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông T1, bà T2, cùng ngày bị đơn đã bàn giao thửa đất số 124 và tài sản trên đất cho ông T1, bà T2 sử dụng cho đến nay. Tại thời điểm ký hợp đồng chuyển nhượng, các bên tham gia đều có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, quyền sử dụng đất đã được xoá thế chấp, thuộc quyền sử dụng của bị đơn, đất tại thời điểm chuyển nhượng không có tranh chấp và không bị cơ quan có thẩm quyền kê biên để thi hành nghĩa vụ dân sự và nghĩa vụ hành chính, đủ điều kiện chuyển nhượng theo quy định của pháp luật. Văn phòng C2 đã thực hiện đầy đủ về trình tự, thủ tục nên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bị đơn với ông T1, bà T2 có hiệu lực; ông T1, bà T2 đã thực hiện các thủ tục cập nhật biến động ngày 19-10-2023.

Xét thấy, bị đơn chuyển nhượng thửa đất số 124 cho ông T1, bà T2 với giá 6.000.000.000 đồng là phù hợp với giá thị trường mà Toà án định giá vào ngày 12-3-2025 số tiền chuyển nhượng được chính bà T2 trả cho bị đơn thông qua việc bà T2 tất toán khoản vay của bị đơn tại A ngày 16-10-2023, bị đơn cũng đã giao nhà đất thuộc thửa đất số 124 cho ông T1, bà T2 sử dụng từ ngày 17-10-2023 cho đến nay. Về phía nguyên đơn không cung cấp được chứng cứ để chứng minh giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bị đơn với ông T1, bà T2 là giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba nên Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu này của nguyên đơn là có căn cứ. [3.2] Đối với kháng cáo về yêu cầu bị đơn tiếp tục thực hiện chuyển nhượng thửa đất số 124: Giấy cam kết ngày 20/09/2023 thể hiện bà P được “quyền tiếp cận với tài sản là thửa đất số 124 tờ bản đồ 05 đang thế chấp tại Ngân hàng và nhân viên tín dụng trực tiếp thu nợ lãi Hợp đồng này để bà P có phương hướng giúp vợ chồng tôi với nhiều hình thức, để có khoản tiền tất toán cho ngân hàng một cách nhanh nhất. Chúng tôi cam kết sau khi tất toán hoặc thanh lý tài sản trên, vợ chồng tôi 10 đồng ý trả lại số tiền cho bà Nguyễn Thị Mai P...”. Toàn bộ nội dung trong Giấy cam kết ngày 20-9-2023 không có nội dung thể hiện việc ông T, bà N thoả thuận về việc chuyển nhượng thửa đất số 124 cho bà P. Hơn nữa, Giấy cam kết ngày 20/09/2023 không phải là hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, ngoài ra giữa các bên cũng không có thỏa thuận về số tiền chuyển nhượng, quyền, nghĩa vụ của các bên trong việc thực hiện hợp đồng. Hơn nữa, thời điểm ngày 20/9/2023 thửa đất số 124 đang thế chấp tại A nên dù các bên có thoả thuận chuyển nhượng cũng không phù hợp với quy định tại Điều 166, Điều 188 Luật Đất đai và Điều 502 Bộ luật Dân sự.

Do đó, việc bà P kháng cáo yêu cầu bị đơn thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 124 là không có căn cứ để chấp nhận. [3.3] Đối với việc kháng cáo làm rõ trách nhiệm trong việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời:

Xét thấy, ngày 23/10/2023, Tòa án cấp sơ thẩm ban hành Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời số 02/2023/QĐ-BPKCTT; ngày 06/5/2024 Tòa án cấp sơ thẩm ban hành Quyết định hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời số 01/2024/QĐ-HBBPKCTT ngày 06/5/2024. Tại phiên tòa, nguyên đơn xác nhận trong quá trình tiến hành tố tụng tại Tòa án cấp sơ thẩm đã nhận được các quyết định nêu trên nên được thực hiện quyền, nghĩa vụ theo quy định tại Điều 140 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Do đó, Tòa án cấp phúc thẩm không có căn cứ để xem xét kháng cáo này của nguyên đơn. [3.4] Đối với kháng cáo về việc nguyên đơn phải trả lại bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CP 948159 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 20/11/2018 đứng tên ông Nguyễn Duy L3 (sau đây gọi tắt là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CP 948159): Tại tòa, đương sự đều thừa nhận khi vay số tiền 3.000.000.000 đồng vào ngày 17-6-2023, bị đơn có giao cho nguyên đơn bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CP 948159 để đảm bảo cho khoản vay, nguyên đơn không đồng ý trả lại vì bị đơn chưa trả nợ. Các bên cũng thừa nhận khi giao dịch đều biết người đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CP 948159 là ông Nguyễn Duy L3, ông L3 đã chết từ năm 2021. Xét, việc bị đơn tự ý giao bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CP 948159 để bảo đảm khoản vay của nguyên đơn khi chưa có sự đồng ý của các thừa kế của ông L3, giao dịch này cũng không được đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền nên việc nguyên đơn giữ bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CP 948159 là không phù hợp với quy định của pháp luật, làm ảnh hưởng việc thực hiện quyền của người sử dụng đất theo quy định tại Điều 105, Điều 166 Bộ luật Dân sự.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, buộc nguyên đơn phải trả lại bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nêu trên là có căn cứ nhưng để bảo đảm tính khả thi của bản án cần tuyên rõ trường hợp nguyên đơn không trả lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CP 948159 thì các thừa kế của ông Nguyễn Duy L3 được quyền liên hệ với cơ quan có thẩm quyền để thực hiện thủ tục cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

[4]. Tại Bản trình bày ý kiến của nguyên đơn về nội dung kháng cáo ngày 11 15/12/2025, bà P cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm ban hành Thông báo số 15/TB-TA ngày 26/4/2021 là vi phạm về thời gian.

Tuy nhiên, tại Thông báo về việc thụ lý yêu cầu khởi kiện bổ sung số 15a/TB-TLVA ngày 26/4/2024, Tòa án cấp sơ thẩm đã thông báo sửa chữa lỗi đánh máy. Ngoài ra, bà P còn trình bày tại Thông báo thụ lý vụ án số 201/2023/TB-TLVA ngày 17/01/2023 có ghi người khởi kiện là bà Phạm Thị Kim H.

Xét thấy, Tòa án cấp sơ thẩm có lỗi đánh máy trong việc ghi không đúng tên người khởi kiện trong Thông báo trên nhưng đây là sai sót do nhầm lẫn, Tòa án cấp sơ thẩm đã xác định đúng tư cách người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án và tại bản án nên không cấn thiết hủy bản án sơ thẩm.

[4] Về án phí sơ thẩm, bản án sơ thẩm đã tuyên nguyên đơn phải chịu án phí đối với yêu cầu không được chấp nhận nhưng không tuyên về án phí sơ thẩm đối với yêu cầu phản tố của bị đơn với nguyên đơn nên cần sửa bản án sơ thẩm về án phí, cụ thể nguyên đơn còn phải chịu án phí sơ thẩm đối với yêu cầu phản tố của bị đơn được chấp nhận.

[5]. Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về nội dung vụ án là phù hợp với nhận định nêu trên nên chấp nhận. Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, sửa một phần bản án sơ thẩm về phần án phí dân sự sơ thẩm.

[6]. Các phần quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị nên phát sinh hiệu lực pháp luật.

[7]. Về án phí dân sự phúc thẩm: Do sửa một phần bản án sơ thẩm (về án phí) nên người kháng cáo bà Nguyễn Thị Mai P không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.