Bản án 209/2026/DS-PTTranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp để trồng rừng, đất ở

[1] Về thời hạn, nội dung và thủ tục kháng cáo của các đương sự: Về thời hạn, nội dung và thủ tục kháng cáo Bản án sơ thẩm của bị đơn ông Tăng Hà Á là đảm bảo theo theo quy định tại các Điều 271, 272, 273 Bộ luật Tố tụng dân sự. Do 6 đó, yêu cầu kháng cáo của ông Tăng Hà Á được thụ lý giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2] Về việc vắng mặt của đương sự tại phiên tòa: Đây là phiên tòa phúc thẩm được mở lần thứ 2, tất cả các đương sự đã được tống đạt hợp lệ Quyết định đưa vụ án ra xét xử và Quyết định hoãn phiên tòa nhưng những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án là bà Tăng Hà Ngọc H, bà Cao Lê Ngọc H1 và Ủy ban nhân dân phường H, thành phố Đà Nẵng vắng mặt không có lý do. Căn cứ quy định tại khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng Dân sự, HĐXX tiếp tục tiến hành phiên tòa xét xử vắng mặt đối với các đương sự trên.

[2] Xét kháng cáo của bị đơn ông Tăng Hà Á. [2.1] Xét tính hợp pháp của 02 Di chúc: [2.1.1] Bà Nguyễn Thị Q1 lập 02 Di chúc, Di chúc thứ nhất lập ngày 17/5/2011 và Di chúc thứ hai lập ngày 25/02/2012 đều được UBND phường M, thành phố H, tỉnh Quảng Nam (cũ) chứng thực và là người để lại di sản chết năm 2013 trong thời điểm Bộ luật Dân sự năm 2005 đang có hiệu lực nên việc xem xét hiệu lực của các di chúc do bà Q1 lập được áp dụng theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005. Theo quy định tại khoản 1 Điều 652 Bộ luật Dân sự năm 2005, di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau: a, người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép; b, nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy của pháp luật. Như vậy, di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện về chủ thể, ý chí, nội dung và hình thức theo quy định của pháp luật. [2.1.2] Về hình thức của di chúc, khoản 2 Điều 653 Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định trường hợp di chúc gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được đánh số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc. Xét, cả 02 Di chúc do bà Nguyễn Thị Q1 lập thì thấy, Di chúc thứ nhất thể hiện bà Q1 lập ngày 17/5/2011, nhưng được UBND phường M chứng thực ngày 24/5/2011 và Di chúc thứ hai bà Q1 lập ngày 25/02/2012, nhưng được UBND phường M chứng thực ngày 27/02/2012 đều gồm 02 trang, tuy nhiên, mỗi trang không được đánh số thứ tự và người lập Di chúc là bà Q1 chỉ ký và điểm chỉ vào trang thứ hai, trang thứ nhất không có chữ ký hoặc điểm chỉ của bà Q1, nên không bảo đảm quy định bắt buộc về hình thức của di chúc theo quy định tại khoản 2 Điều 653 Bộ luật Dân sự năm 2005. [2.1.3] Theo quy định tại khoản 1 Điều 658 Bộ luật Dân sự 2005 về thủ tục lập di chúc tại UBND xã, phường, thị trấn thì việc lập di chúc tại tại UBND xã, phường, thị trấn phải tuân theo thủ tục: Người lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc trước người có thẩm quyền chứng thực của UBND xã, phường, thị trấn. Người có thẩm quyền chúng thực phải ghi chép lại nội dung mà người lập di chúc đã tuyên bố. Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận 7 bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình. Người có thẩm quyền chứng thực của UBND xã, phường, thị trấn ký vào bản di chúc.

Tuy nhiên, qua lời khai của cán bộ tư pháp phường Minh An là ông Hồ Công Đ tại Đơn trình bày ý kiến gửi Tòa án cấp sơ thẩm ghi ngày 17/10/2025 và Biên bản xác minh của Tòa án cấp sơ thẩm ngày 14/10/2025 ông Nguyễn Bội Q3 - Phó Chủ tịch UBND phường M xác định: ngày 24/5/2011 UBND phường M nhận được hồ sơ yêu cầu chứng nhận Di chúc thứ nhất của bà Q1 ghi ngày 17/5/2011 (trước ngày yêu cầu chứng thực 08 ngày) do ông Tăng Hà T (con bà Q1) nộp hồ sơ yêu cầu chứng thực; và ngày 27/2/2012 UBND phường M nhận được hồ sơ yêu cầu chứng nhận Di chúc thứ hai của bà Q1 ghi ngày 25/2/2012 (trước ngày yêu cầu chứng thực 02 ngày) do ông Tăng Hà Á (con bà Q1) nộp hồ sơ yêu cầu chứng thực. Cả hai lần chứng thực di chúc của bà Q1 thì ông Hồ Công Đ - cán bộ tư pháp phường là người trực tiếp đến nơi cư trú của người lập di chúc để bà Q1 ký, điểm chỉ; sau đó mang di chúc về trình ông Nguyễn Bội Q3 - Phó Chủ tịch UBND phường là người có thẩm quyền ký chứng thực. Nguyên đơn ông Tăng Hà A, bị đơn ông Tăng Hà Á và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án đều xác nhận nội dung trình bày của ông Hồ Công Đ và ông Nguyễn Bội Q3 như trên là đúng. Như vậy, việc chứng thực của UBND phường M trong cả hai Di chúc do bà Q1 lập là không được thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật về chứng thực di chúc theo quy định tại khoản 1 Điều 658 Bộ luật Dân sự 2005. Hai bản Di chúc được UBND phường M có đóng dấu giáp lai giữa các trang, tuy nhiên dấu giáp lai không thay thế được việc lập di chúc phải tuân theo thủ tục người lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc trước người có thẩm quyền chứng thực của UBND xã, phường, thị trấn và yêu cầu bắt buộc của pháp luật về việc mỗi trang của di chúc phải được đánh số trang và phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc; đồng thời cũng không khắc phục được việc người có thẩm quyền chứng thực phải ghi chép lại nội dung mà người lập di chúc đã tuyên bố, người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình, trước khi người có thẩm quyền chứng thực vào di chúc. [2.1.4] Mỗi lần thực hiện thủ tục lập di chúc đều do một người con khác nhau tự đến UBND phường mời cán bộ tư pháp phường về nhà thực hiện và di chúc đều có nội dung có lợi cho người đi mời cán bộ tư pháp đến nhà gặp bà Q1 thực hiện lập di chúc, các người con còn lại không được thông báo. Đồng thời cả hai Di chúc do bà Q1 lập đều có vi phạm về điều kiện để được coi là hợp pháp theo quy định của pháp luật như nêu trên.

Do đó, Bản án sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn tuyên bố di chúc do bà Nguyễn Thị Q1 lập ngày 17 tháng 5 năm 2011, UBND phường M ký chứng thực ngày 24 tháng 5 năm 2011, Số 01, quyển số 8 01/2011/TP/CC - SCT/HĐGD và Di chúc do bà Nguyễn Thị Q1 lập ngày 25 tháng 02 năm 2012, UBND phường M ký ngày 27 tháng 02 năm 2012, Số 01, quyển số 01/2012/TP/CC – SCT/HĐGD là không hợp pháp là có căn cứ theo quy định của pháp luật.

[3]

Từ những phân tích nhận định trên, HĐXX chấp nhận ý kiến của đại diện VKSND thành phố Đà Nẵng tại phiên tòa, không chấp nhận ý kiến của bị đơn ông Tăng Hà Á tại phiên tòa, không chấp nhận toàn bộ kháng cáo của ông Tăng Hà Á, giữ nguyên Bản án sơ thẩm.

[4] Về án phí phúc thẩm: Ông Tăng Hà Á trên 60 tuổi, nên được miễn án phí phúc thẩm là 300.000 đồng do kháng cáo không được chấp nhận theo điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số: 326/2016/NQ- UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

[5] Về chi phí tố tụng tại cấp phúc thẩm: Ông Tăng Hà A và ông Tăng Hà Á mỗi người chịu 1.500.000đ tiền chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, đã nộp và đã chi xong.