Bản án 91Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về thẩm quyền và quan hệ pháp luật: Nguyên đơn khởi kiện đối với bị đơn có địa chỉ cư trú tại xã T, thành phố Cần Thơ, yêu cầu buộc bị đơn thực hiện 11 nghĩa vụ trả tiền, vàng đã vay theo hợp đồng vay tài sản và theo các lần giao dịch chuyển tiền vào tài khoản ngân hàng của bị đơn. Tòa án nhân dân khu vực 7 - Cần Thơ có thẩm quyền thụ lý, giải quyết vụ án và quan hệ pháp luật giải quyết được Hội đồng xét xử xác định về việc “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản và đòi lại tài sản” là đúng theo quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 26, Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về việc vắng mặt đương sự: Tại phiên tòa, nguyên đơn chị Châu Thị Thoại M và những người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn, bị đơn ông Tống Chí T1 đều vắng mặt. Nguyên đơn, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn có đơn yêu cầu xét xử vắng mặt, bị đơn đã được triệu tập tham gia phiên tòa lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do. Hội đồng xét xử căn cứ quy định tại điểm b khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228, Điều 238 của Bộ luật dân sự, tiến hành xét xử vụ án vắng mặt tất cả các đương sự.

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với số tiền vay 150.000.000 đồng và 05 cây vàng 9999 vào ngày 18-11-2024:

[4] Để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình, nguyên đơn cung cấp Giấy vay tiền lập ngày 18-11-2024 tại Nha khoa Tuấn D1, giữa bên cho vay là chị Châu Thị Thoại M và bên vay là ông Tống Chí T1, nội dung thỏa thuận vay số tiền 150.000.000 đồng và 05 cây vàng, thời hạn vay là 01 năm kể từ ngày ký hợp đồng, trả lãi hàng tháng 5.000.000 đồng. Đồng thời, nguyên đơn còn cung cấp video thể hiện khi viết giấy vay tiền nêu trên tại Nha khoa T có camera ghi lại diễn biến quá trình viết giấy vay tiền, phù hợp với bối cảnh không gian, thời gian và nội dung của giấy vay tiền mà nguyên đơn cung cấp, phù hợp với nội dung trao đổi qua tin nhắn Zalo giữa nguyên đơn và bị đơn khi nguyên đơn yêu cầu bị đơn thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Các chứng cứ này có tính liên quan và bổ sung cho nhau, khẳng định thuộc tính khách quan của từng chứng cứ.

[5] Từ khi thụ lý vụ án, Tòa án đã tống đạt các văn bản tố tụng, thông báo cho bị đơn biết về nội dung yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, công bố các tài liệu, chứng cứ do nguyên đơn cung cấp nhưng bị đơn không có ý kiến phản đối và không cung cấp tài liệu, chứng cứ gì cho Tòa án. Hội đồng xét xử căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ hiện có trong hồ sơ vụ án, xác định sự việc vay tài sản theo Giấy vay tiền ngày 18-11-2024 nêu trên là sự thật khách quan. Do bị đơn ông Tống Chí T1 vi phạm nghĩa vụ trả lại tài sản vay, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc đòi tài sản vay và số tiền 150.000.000 đồng và 05 lượng vàng 9999 là có cơ sở chấp nhận theo quy định tại Điều 463, khoản 1 Điều 466 của Bộ luật Dân sự. Theo đó, bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Tuy nhiên, Hội đồng xét xử quy đổi số vàng theo giá thị trường tại thời điểm xét xử sơ thẩm, 05 lượng vàng 9999 có giá trị 744.000.000 đồng, làm căn cứ tính án phí theo quy định của pháp luật.

[6] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với số tiền vay thông qua hình thức chuyển khoản ngân hàng từ tháng 8 năm 2019 đến tháng 8 năm 2024: 12

[7] Để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện đối với khoản tiền giao dịch qua ngân hàng, nguyên đơn cung cấp Sao kê tài khoản từ ngày 01-6-2019 đến ngày 01-8-2024, số tài khoản 0331003870600, chủ tài khoản là Châu Thị Thoại M mở tại Ngân hàng TMCP N (V). Theo lịch sử các giao dịch hoàn thành trong sao kê tài khoản này, chị Châu Thị Thoại M đã thực hiện 195 lần giao dịch chuyển khoản và rút tiền mặt khớp với nội dung nguyên đơn trình bày trong đơn khởi kiện, đơn khởi kiện bổ sung và lời khai của nguyên đơn trong quá trình giải quyết vụ án. Hội đồng xét xử xem xét, đối chiếu từng lần giao dịch và nhận định cụ thể như sau:

[8] Đối với 69 lần giao dịch rút tiền mặt tại máy ATM:

[9] Trong số các lần giao dịch nguyên đơn kê khai, Hội đồng xét xử nhận thấy có 69 lần giao dịch có chuỗi mã nghiệp vụ lưu trong cột nội dung chi tiết của các bản sao kê được bắt đầu bằng “ATM.CWD. …” thể hiện đây là giao dịch rút tiền mặt (Cash Withdrawal) tại các máy ATM, với mã định danh ATM và thời gian giao dịch cụ thể. Các giao dịch này thuần túy là việc nguyên đơn tự rút tiền mặt từ tài khoản của mình. Ngoài ra, nguyên đơn không có chứng cứ nào khác chứng minh ông Tống Chí T1 đã nhận tiền sau khi thực hiện các lệnh rút tiền.

Do đó, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn buộc bị đơn trả tiền theo 69 lần giao dịch rút tiền mặt, với tổng số tiền 318.300.000 đồng là không có cơ sở chấp nhận.

[10] Đối với 06 lần chuyển khoản đến tài khoản của người thứ ba:

[11] Xét trong các lần giao dịch do chị Châu Thị Thoại M thực hiện qua chuyển khoản, có 06 lần chuyển đến tài khoản mà người nhận không phải là ông Tống Chí T1, vào các ngày 10-01-2020, 10-01-2020, 17-02-2020, 08-04-2020, 29-09-2020, 08-09-2021, và ngày 27-09-2022. Mặc dù nội dung chi tiết giao dịch có thể hiện thông tin liên quan đến bị đơn như “Tong chi tam chuyen tien”, “Tam chuyen 100 khoi cat”,… nhưng không rõ là giao dịch dân sự nào, không có tài liệu, chứng cứ nào khác ràng buộc nghĩa vụ của ông Tống Chí T1 phải trả lại cho chị Châu Thị Thoại M số tiền này, trong khi thực tế người nhận và thụ hưởng số tiền do chị M chuyển trong những lần này là người thứ ba.

Do đó, đối với 06 lần chuyển khoản này, tổng số tiền 66.080.000 đồng theo đơn khởi kiện nguyên đơn yêu cầu buộc bị đơn phải trả lại là không có cơ sở chấp nhận.

[12] Đối với các lần chuyển tiền vào tài khoản của ông Tống Chí T1:

[13] Trừ các giao dịch rút tiền mặt tại các máy ATM và giao dịch chuyển khoản cho bên thứ ba nêu trên, các lệnh chuyển tiền còn lại đều thực hiện trực tiếp đến số tài khoản của bị đơn ông Tống Chí T1, với tổng số tiền là 1.550.050.000 đồng, các ghi chú giao dịch có nội dung “cho vay”, “cho mượn”, “ứng trước” và nhiều lần chuyển không có ghi chú. Ngược lại, ông Tống Chí T1 cũng thực hiện 55 lần chuyển khoản vào tài khoản của chị Châu Thị Thoại M với các nội dung ghi chú: “trả nợ”, “chuyển tiền nợ của tháng 6”, “chuyển tiền trả nợ”, “chuyển tiền đóng lãi” và nhiều lần chuyển không có ghi chú, tổng số tiền 1.362.650.000 đồng. Ngoài ra, trong suốt quá trình tố tụng, nguyên đơn không cung cấp được bất kỳ tài liệu, chứng cứ nào khác để chứng minh số tiền dịch chuyển qua lại từ 13 tài khoản của nguyên đơn sang tài khoản của bị đơn và ngược lại là do được phát sinh từ một giao dịch dân sự nào cụ thể; những lần chuyển với nội dung “cho vay” hoặc “đóng lãi” cũng không chứng minh được là lãi của khoản vay nào.

[14] Như vậy, xét về hình thức các lệnh chuyển tiền qua Mobile Banking mà không chứng minh được có thỏa thuận nào kèm theo thì chỉ là các hành vi pháp lý đơn phương của một bên; nội dung ghi chú khi giao dịch do người chuyển tiền thực hiện, không cần phản hồi hay xác nhận từ phía tài khoản nhận thì giao dịch đã hoàn thành.

Do đó, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chị Châu Thị Thoại M cho rằng đây là giao dịch vay tài sản và viện dẫn các quy định pháp luật dân sự về quyền và nghĩa vụ của các bên trong “Hợp đồng vay tài sản” để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp đối với khoản tiền này là không đủ căn cứ.

[15]

Tuy nhiên, kết quả xác minh lịch sử tài khoản của nguyên đơn và bị đơn mở tại các ngân hàng, cùng với các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã chứng minh được số tiền 1.550.050.000 đồng từ tài khoản của chị Châu Thị Thoại M thực tế dịch chuyển sang tài khoản của ông Tống Chí T1. Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã thực hiện đầy đủ, hợp lệ việc tống đạt các văn bản tố tụng, thông báo công khai nội dung yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn cũng như toàn bộ các tài liệu chứng cứ sao kê tài khoản ngân hàng. Bị đơn ông Tống Chí T1 trực tiếp nhận văn bản tố tụng của Tòa án, biết rõ nội dung khởi kiện nhưng không phản đối hay có ý kiến gì đối với yêu cầu của nguyên đơn.

[16] Theo quy định tại khoản 1 Điều 166 của Bộ luật Dân sự: “Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền đòi lại tài sản từ người chiếm hữu, người sử dụng tài sản, người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật”.

[17]

Do đó, chị Châu Thị Thoại M có quyền đòi lại số tiền đã chuyển vào tài khoản của ông Tống Chí T1 trong trường hợp chuyển không rõ nội dung giao dịch, người chiếm hữu, người được lợi về tài sản là ông Tống Chí T1 cũng không chứng minh được việc chiếm hữu tài sản thông qua giao dịch nào. Qua đối chiếu lịch sử giao dịch, trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2024, ông T1 đã chuyển vào tài khoản của chị Châu Thị Thoại M tổng số tiền là 1.362.650.000 đồng, cấn trừ 1.550.050.000 đồng – 1.362.650.000 đồng = 187.400.000 đồng. Trường hợp ông T1 có căn cứ cho rằng đã chuyển vượt hơn số tiền chị M trình bày thì có quyền yêu cầu giải quyết trong vụ án khác.

[18] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về các khoản tiền lãi:

[19] Đối với tiền lãi của số tiền chuyển khoản ngân hàng: Do Hội đồng xét xử đã xác định số tiền chuyển khoản từ năm 2019 đến năm 2024 không phải là hợp đồng vay tài sản mà giải quyết bằng quy định về quyền đòi lại tài sản do người khác chiếm hữu, nên không có cơ sở để chấp nhận yêu cầu trả lãi.

[20] Đối với khoản tiền lãi theo Giấy vay tiền ngày 18-11-2024: Khoản vay 150.000.000 đồng có phát sinh quan hệ vay tài sản có kỳ hạn và có lãi nhưng mức lãi suất thỏa thuận vượt quá mức lãi suất quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật Dân sự. Theo đơn khởi kiện, nguyên đơn yêu cầu Tòa án điều chỉnh và áp dụng mức lãi suất 20%/năm là phù hợp với quy định tại Điều 468 của Bộ luật Dân 14 sự. Số tiền lãi phát sinh được tính: 150.000.000 đồng x 1,66%/tháng x 1 năm 06 tháng 30 ngày = 47.310.000 đồng.

Do đó, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc đòi tiền lãi ở khoản vay này được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[21]

Từ những phân tích nêu trên, xét thấy yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Châu Thị T2 M là có cơ sở để chấp nhận một phần; ý kiến phát biểu và đề nghị của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa sơ thẩm là có căn cứ, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[22] Xét yêu cầu của nguyên đơn về việc xác minh tài sản của bị đơn:

[23] Trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn chị Châu Thị Thoại M có đơn yêu cầu Tòa án tiến hành xác minh tài sản của bị đơn ông Tống Chí T1 để xác định có hành vi tẩu tán tài sản hay không. Nguyên đơn cũng nêu rõ lý do yêu cầu xác minh tài sản của bị đơn là để nguyên đơn có thể khởi kiện tuyên bố vô hiệu đối với các giao dịch về tài sản do bị đơn xác lập nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ.

Do đó, trong giai đoạn thi hành án dân sự, nếu các bên không thỏa thuận được với nhau thì nguyên đơn chị Châu Thị Thoại M thực hiện quyền của người được thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Hội đồng xét xử xét thấy yêu cầu này của nguyên đơn không thuộc phạm vi giải quyết vụ án nên không chấp nhận.

[24] Về án phí sơ thẩm: Nguyên đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu không được Tòa án chấp nhận; các bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu của nguyên đơn đối với bị đơn được Tòa án chấp nhận, theo quy định tại khoản 1 Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 4 Điều 26 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.