Bản án 109/2026/DS-STTranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây hàng năm, nuôi trồng thủy sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về xác định tranh chấp và thẩm quyền giải quyết: Bà Võ Thị A có đơn khởi kiện tranh chấp về thừa kế tài sản với ông Hồ Hữu N, bà Hồ Thị Bích H; 6 vụ, việc được giải quyết theo quy định tại khoản 5 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự và Điều 236 Luật Đất đai. Đối tượng tranh chấp trong vụ án là bất động sản tọa lạc tại xã T, tỉnh Tây Ninh nên Tòa án nhân dân khu vực 5-Tây Ninh thụ lý giải quyết là đúng quy định tại khoản 1 Điều 35 và khoản c Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự. Về thủ tục xét xử vắng mặt đương sự: Ông T4, bà H1, ông T2, ông L, ông T3, ông Ý, ông Nguyễn Văn Đ đã được Tòa án triệu tập hợp lệ và các ông T4, ông T2, ông L, ông T3, ông Ý có đơn xin xét xử vắng mặt; bà H1, ông Đ vắng mặt không có lý do nên Hội đồng xét xử căn cứ quy định tại Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vắng mặt đương sự.

[2] Xét yêu cầu khởi kiện của bà A: [2.1] Về thời hiệu thừa kế: Ngày 13/11/2019, ông Hồ Văn Đ1 chết theo Trích lục khai tử số 248/TLKT-BS ngày 18/4/2022 của Ủy ban nhân dân xã T, huyện C, tỉnh Long An. Đến ngày 26/12/2022 bà Võ Thị A nộp đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế của ông Đ1 để lại, là còn thời hiệu khởi kiện theo quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015. [2.2] Về hàng thừa kế: Các đương sự thống nhất về quan hệ huyết thống gia đình như sau: Ông Đ1 (chết năm 2019) và bà A có 10 người con tên Hồ Hữu T4, bà Hồ Thị H1, ông Hồ Văn T2, ông Hồ Hữu N, ông Hồ Hữu G, bà Hồ Thị Bích H, ông Hồ Như L, ông Hồ Hải T3, ông Hồ Như Ý, ông Hồ Hữu P; ông Đ1, bà A không có con nuôi và con riêng nào khác; ba ông Đ1 chết năm 1971 và mẹ ông Đ1 chết năm 1994. Căn cứ quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015 xác định hàng thừa kế thứ nhất theo pháp luật của ông Đ1 gồm: Bà A, ông T4, bà H1, ông T2, ông N, ông G, bà H, ông L, ông T3, ông Ý và ông P. [2.3] Về di sản thừa kế: Các đương sự không thống nhất số lượng di sản thừa kế do ông Đ1 để lại. Nguyên đơn cho rằng, ông Đ1 và bà A có tài sản chung là một phần thửa đất số 245 (thửa củ 249), tờ bản đồ số 6, diện tích 388,2m2, mục đích sử dụng đất ở nông thôn; một phần thửa đất số 245 (thửa củ 249), tờ bản đồ số 6, diện tích 528m2 (phần đất này hiện nay ông Đ1 chưa được cấp giấy vì quá trình Nhà nước thu hồi đất, nên việc cấp giấy bị thiếu sót), loại đất trồng lúa, tọa lạc tại xã T, tỉnh Tây Ninh. Bị đơn xác định, ông Đ1 có tài sản riêng là một phần thửa đất số 245 diện tích 388,2m2 và phần đất có diện tích 528m2; ông Đ1 và bà A có tài sản chung là thửa đất số 107, tờ bản đồ số 7, diện tích 779m2, trên đất có căn nhà cấp 4, loại đất trồng lúa, tọa lạc tại xã T, tỉnh Tây Ninh.

Tuy nhiên, việc ông G được ông Đ1 và bà A tặng cho thửa đất số 107, đây không phải là ý chí tự nguyện của ông Đ1 nên bị đơn yêu cầu xác định ½ thửa đất số 107 và căn nhà trên đất là di sản thừa kế do ông Đ1 để lại. 7 [2.3.1] Xét, ông Đ1 và bà A có 10 người con chung, lớn nhất sinh năm 1964, nhỏ nhất sinh năm 1987 và đăng ký kết hôn theo quy định vào năm 2014. Quá trình chung sống vợ chồng ông Đ1 và bà A không có văn bản thỏa thuận phân chia tài sản riêng cũng như bị đơn không có tài liệu, chứng cứ chứng minh thửa đất số 245 là tài sản riêng của ông Đ1 theo quy định tại Điều 43 Luật Hôn nhân và gia đình nên không có căn cứ chấp nhận. [2.3.2] Xét, thửa đất số 107, diện tích 740m2, do ông Hồ Hữu G đứng tên giấy chứng nhận quyền sử đụng đất có nguồn gốc do ông Hồ Văn Đ1 và bà Võ Thị Anh T5 cho vào ngày 10/10/2018 và ông G được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh L cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào ngày 12/3/2019. Ông N, bà H trình bày việc ông Đ1 ký kết hợp đồng tặng cho ông G không phải là ý chí của ông Đ1 nhưng ông N và bà H không có tài liệu, chứng cứ chứng minh cũng như ông bà không có đơn khởi kiện đối với hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa ông Đ1, bà A với ông G nên Hội đồng xét xử không xem xét. [2.3.3] Xét, căn nhà cấp 4 được ông Đ1 và bà A xây dựng trên thửa đất số 107 từ năm 1975 đến nay và tại Văn bản số 2795/CNVPĐKĐĐ-HC ngày 29/6/2026 của Chi nhánh Văn phòng Đ2, có nội dung: “Về mẫu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có ghi nhận "GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ Ở VÀ TÀI SẢN KHÁC GẮN LIỀN VỚI ĐẤT" là tên mẫu Giấy chứng nhận thống nhất được sử dụng trên toàn quốc theo quy định của pháp luật. Và theo hồ sơ biến động tặng cho trên, trong hợp đồng chỉ đề cập đến việc tặng cho quyên sử dụng đất không có tài sản trên đất và người nhận cũng không có hồ sơ đề nghị bổ sung tài sản trên đất vào Giấy chứng nhận nói trên (căn nhà cấp 4 mà Quý T6 đề cập)” Như vậy, giao dịch tặng cho giữa ông Đ1, bà A và ông G không bao gồm căn nhà cấp 4 được xây dựng trên đất. [2.3.4] Từ những nhận định trên, có căn cứ Hội đồng xét xử xác định ông Đ1 và bà A có tài sản chung là: Phần thửa đất số 245, tờ bản đồ số 6, diện tích 388,2m2, mục đích sử dụng đất ở nông thôn. Phần đất có diện tích 528m2, loại đất trồng lúa nước, mặc dù chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng tại văn bản xác nhận của Ủy ban nhân dân xã T, huyện C, tỉnh Long An (bút lục 174) ghi nhận thửa đất này là tài sản của ông Hồ Văn Đ1. Căn nhà cấp 4, có kết cấu: Móng, cột đà, bê tông cốt thép, tường xây gạch, sơn nước, nên xi măng, mái ngói, xà gồ gỗ,…được xây dựng trên thửa đất số 107, tờ bản đồ số 7, tọa lạc tại xã T, tỉnh Tây Ninh. Mặc dù, căn nhà được xây dựng trên thửa đất số 107 hiện do ông Hồ Hữu G đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng tại phiên tòa ông G tự nguyện đồng ý giao cho bà A được quyền sở hữu, sử dụng căn nhà trên đất, ông không có ý kiến hay tranh chấp.

Do đó, Hội đồng xét xử ghi nhận sự tự nguyện này của ông G cũng như 8 xác định giá trị căn nhà là tài sản chung của ông Hồ Văn Đ1 và bà Võ Thị A làm căn cứ tính giá trị di sản thừa kế. [2.4] Ông Đ1 chết không để lại di chúc, tài sản của ông Đ1 và bà A không có thỏa thuận khác nên mỗi người (bà A, ông Đ1) được hưởng là ½ tài sản, như sau: [(quyền sử dụng đất có diện tích 388,2m2 + diện tích 528m2 + căn nhà cấp 4 được xây dựng trên thửa đất số 107)], không bao gồm cây trồng và công trình kiến trúc khác trên đất. Đồng thời, di sản thừa kế của ông Đ1 được chia thành 11 kỷ phần cho hàng thừa kế sau: bà A, ông T4, bà H1, ông T2, ông N, ông G, bà H, ông L, ông T3, ông Ý và ông P. Các đương sự thống nhất xác định giá trị tài sản tranh chấp theo kết quả định giá tại Chứng thư thẩm định giá số 020/2025/521-HD/TĐG LA-BĐS ngày 27/11/2025 do Công ty cổ phần T7, như sau: Tổng giá trị tài sản của ông Đ1 và bà A là 2.050.476.800 đồng, bao gồm giá trị [(quyền sử dụng đất có diện tích 388,2m2 + diện tích 528m2 + căn nhà cấp 4 được xây dựng trên thửa đất số 107)]. Trong đó, giá trị di sản thừa kế của ông Đ1 để lại là 1.025.238.400 đồng (2.050.476.800 đồng/2); giá trị một kỷ phần thừa kế di sản là 93.203.490 đồng (1.025.238.400 đồng/11). Bà A được hưởng tài sản, gồm: [1/2 tài sản (1.025.238.400 đồng) + 01 kỷ phần (93.203.490 đồng)] = 1.118.441.890 đồng. Ông T4, bà H1, ông T2, ông N, ông G, bà H, ông L, ông T3, ông Ý và ông P, mỗi người được nhận kỷ phần thừa kế có giá trị là 93.203.490 đồng. [2.5] Xét, bà A yêu cầu nhận kỷ phần thừa kế bằng hiện vật là thửa đất số 245 và căn nhà cấp 4 hiện do bà A (một trong những hàng thừa kế thứ nhất của ông Đ1) sinh sống ổn định, lâu dài; việc các đương sự thống nhất giao cho bà A tiếp tục quản lý, sử dụng căn nhà là phù hợp với quy định tại Điều 660 Bộ luật Dân sự năm 2015 nên Hội đồng xét xử ghi nhận. [2.6] Quá trình giải quyết vụ án, chỉ có ông N và bà H có đơn khởi kiện yêu cầu nhận kỷ phần thừa kế; các thừa kế khác gồm: ông T4, bà H1, ông T2, ông G, ông L, ông T3, ông Ý và ông P không yêu cầu khởi kiện nên Hội đồng xét xử không xem xét trong vụ án, khi nào đương sự có tranh chấp sẽ được giải quyết bằng vụ án khác. [2.7] Căn cứ hiện trạng sử dụng các thửa đất cần tạm giao cho bà Võ Thị A sử dụng thửa đất số 245 và căn nhà trên thửa đất số 107, có giá trị là 2.050.476.800 đồng, trong đó kỷ phần của bà A được hưởng là 1.118.441.890 đồng, phần còn lại là các kỷ phần của những thừa kế chưa chia (ông T4, bà H1, ông T2, ông G, ông L, ông T3, ông Ý và ông P). Trường hợp không thỏa thuận được các ông T4, bà H1, ông T2, ông G, ông L, ông T3, ông Ý và ông P có quyền khởi kiện vụ án khác theo quy định của pháp luật; kỷ phần thừa kế của những người này tạm giao bà Võ Thị A quản lý, sử dụng. 9

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của ông N, bà H: Yêu cầu được nhận di sản thừa kế bằng hiện vật tại vị trí A của Mảnh trích đo địa chính số 310-2025 do Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai khu vực Tầm V đo vẽ và duyệt ngày 06/11/2025, thuộc một phần thửa đất số 245, tờ bản đồ số 6, diện tích 388,2m2, mục đích sử dụng đất ở nông thôn, tọa lạc tại xã T, tỉnh Tây Ninh. Xét, hiện trạng canh tác, sử dụng thửa đất cũng như đảm bảo điều kiện thuận lợi khi canh tác, sử dụng thửa đất và hiện ông N và bà H có chỗ ở khác, không thuộc địa phương thửa đất tọa lạc.

Do đó, không có căn cứ chấp nhận yêu cầu chia thừa kế bằng hiện vật mà cần thiết chia giá trị của 01 kỷ phần thừa kế cho ông N và bà H theo quy định tại Điều 660 Bộ luật Dân sự năm 2015 và buộc bà A hoàn trả giá trị kỷ phần thừa kế cho ông N, bà H, mỗi người số tiền là 93.203.490 đồng.

[4] Đối với các vị trí tranh chấp khác theo Mảnh trích đo cũng như tài sản khác gắn liền với đất: Các đương sự thống nhất không tranh chấp nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[5] Về chi phí tố tụng: Căn cứ quy định tại Điều 157, 165 Bộ luật Dân sự năm 2015, buộc mỗi người phải chịu số tiền tương ứng với mỗi kỷ phần di sản được nhận. Bà Võ Thị A phải chịu số tiền 19.423.800 đồng. Ông Hồ Hữu N, bà Hồ Thị Bích H mỗi người phải chịu số tiền 970.000 đồng.

[6] Về quan điểm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Như nhận định tại mục

[2] chấp nhận một phần quan điểm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn.

[7] Về quan điểm giải quyết vụ án của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa là có căn cứ nên chấp nhận. Tại phiên tòa, các đương sự không cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ gì khác.

[8] Về án phí: Bà Võ Thị A phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với kỷ phần di sản được nhận với số tiền 1.118.441.890 đồng.

Tuy nhiên, bà A được miễn án phí dân sự sơ thẩm do có đơn xin miễn tiền án phí dân sự sơ thẩm với lý do là người cao tuổi theo quy định. Ông Hồ Hữu N, bà Hồ Thị Bích H mỗi người phải chịu án phí đối với kỷ phần di sản được nhận với số tiền 93.034.490 đồng x 5% = 4.651.725 đồng và phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm đối với di sản thừa kế mà ông bà yêu cầu chia không phải là tài sản của họ (thửa đất số 107).