Bản án 925/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của nguyên đơn bà Đặng Thị N và bị đơn ông Phạm Quốc L1 được thực hiện đúng theo quy định tại Điều 272, 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 nên được chấp nhận để xem xét theo trình tự phúc thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Đặng Thị N và luật sư Nguyễn Hữu L có mặt, ông Phạm Quốc L1 vắng mặt, đã được tống đạt hợp lệ có văn bản yêu cầu giải quyết vắng mặt. Căn cứ Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự Tòa án tiến hành xét xử vụ án.

[2] Về nội dung vụ án: Theo đơn khởi kiện và trong quá trình giải quyết vụ án nguyên đơn bà Đặng Thị N khởi kiện yêu cầu ông Phạm Quốc L1 trả 620.000.000 đồng tiền gốc, không yêu cầu lãi; tại phiên tòa sơ thẩm bà N yêu cầu tính lãi. Toà án cấp sơ thẩm chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Sau khi xét xử sơ thẩm, bà Đặng Thị N, ông Phạm Quốc L1 kháng cáo không đồng ý bản án sơ thẩm. Viện kiểm sát không kháng nghị. Tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự không thỏa thuận với nhau việc giải quyết vụ án. Căn cứ Điều 293 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại phần của bản án sơ thẩm có kháng cáo, liên quan đến nội dung kháng cáo của đương sự.

[3] Xét kháng cáo của nguyên đơn bà Đặng Thị N và bị đơn ông Phạm Quốc L1, thấy rằng: [3.1] Về thẩm quyền giải quyết, quan hệ tranh chấp, thời hiệu khởi kiện: Theo giấy nhận nợ đề ngày 30/7/2016 và ngày 15/8/2016 do các đương sự cung cấp, có căn cứ xác định giữa bà Đặng Thị N và ông Phạm Quốc L1 đã xác lập quan hệ vay tài sản theo quy định tại Điều 463 Bộ luật Dân sự năm 2015. Theo lời trình bày của nguyên đơn, khi bà giao tiền cho ông L1 hai bên thỏa thuận miệng thời hạn vay là 03 năm kể từ ngày nhận tiền. Như vậy, thời điểm thực hiện nghĩa vụ trả nợ chậm nhất là ngày 15/8/2019. Ngày 18/8/2025 bà N khởi kiện yêu cầu ông L1 hoàn trả số tiền đã vay. Bị đơn có yêu cầu Tòa án áp dụng thời hiệu khởi kiện theo quy định tại Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Xét thấy, kể từ ngày quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên 7 đơn bị xâm phạm đến ngày khởi kiện đã vượt quá thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng quy định tại Điều 429 Bộ luật Dân sự; đồng thời hồ sơ vụ án không có căn cứ xác định thời hiệu được bắt đầu lại hoặc không tính vào thời hiệu theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Do đó, Toà án cấp sơ thẩm xác định lại quan hệ tranh chấp trong vụ án này là “tranh chấp đòi tài sản” là đúng theo quy định tại khoản 2 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Bị đơn ông Phạm Quốc L1 có nơi đăng ký hộ khẩu thường trú khu phố A, phường T, thành phố Hồ Chí Minh; nơi cư trú hiện nay tại: khu phố L, phường L, tỉnh Tây Ninh. Toà án nhân dân khu vực 10 - Tây Ninh thụ lý giải quyết là đúng quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự. [3.2] Xét yêu cầu kháng cáo của bà Đặng Thị N, ông Phạm Quốc L1 đối với số tiền gốc 620.000.000 đồng, thấy rằng: Các đương sự trình bày thống nhất: Ông Phạm Quốc L1 có viết giấy xác nhận mượn tiền của bà Đặng Thị N theo Giấy nhận nợ đề ngày 30/7/2016 (DL) số tiền vay 200.000.000 đồng và ngày 15/8/2016 (DL) số tiền 420.000.000 đồng. Sau khi mượn tiền ông L1 đã trả cho bà N được số tiền 136.500.000 đồng. Đây là chứng cứ không cần phải chứng minh theo quy định của Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Tuy nhiên, các đương sự không thống nhất mục đích của việc viết giấy nợ, và tiền đã trả là tiền lãi hay tiền gốc. Ông L1 cho rằng chỉ nhận của bà N 200.000.000 đồng vào ngày 30/7/2016 (DL), ngày 15/8/2016 (DL) ông không nhận số tiền số tiền 420.000.000 đồng. Xét giấy viết tay có nội dung: “30/7/2016 dl L1 mượn má 200.000.000 đ (Hai trăm triệu đồng). 15/8/2016 L1 mượn thêm 420.000.000 đ (Bốn trăm hai mươi triệu đồng)”. Trong suốt quá trình giải quyết vụ án, ông L1 đều thừa nhận chữ viết và chữ ký trên giấy nhận nợ là của mình, không cho rằng việc lập giấy nhận nợ do bị ép buộc, bị lừa dối, nhầm lẫn hoặc bị sửa chữa, tẩy xóa.

Tuy nhiên, ông cho rằng ông chưa nhận khoản tiền 420.000.000 đồng nhưng không cung cấp được chứng cứ chứng minh về việc ông bị bà N ép ký giấy nhận nợ. Sau khi không nhận được tiền ông L1 không phản đối về việc đã ký tên vào giấy nhận nợ mà không nhận được tiền.

Do đó, lời trình bày của ông L1 về việc không nhận số tiền 420.000.000 đồng là không có căn cứ chấp nhận. Lời trình bày của bà N đã cho ông L1 vay số tiền 620.000.000 đồng là có căn cứ, phù hợp các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án. Từ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và lời thừa nhận của các đương sự, có đủ căn cứ xác định bà N đã giao cho ông L1 số tiền vay là 620.000.000 đồng. Ông L1 kháng cáo cho rằng dòng chữ ông viết mượn số tiền 420.000.000 đồng trên giấy mượn nợ chỉ là ghi dự tính mượn tiền trong tương lai, nhưng ông không cung cấp được chứng cứ mới để chứng minh nên không có cơ sở chấp nhận kháng cáo này của ông L1. 8 Xét nội dung trong giấy nhận nợ đề ngày 30/7/2016 và ngày 15/8/2016 (DL) thể hiện ở phía dưới chữ viết ghi chép của bà N thể hiện ông L1 đã giao cho bà N được số tiền 136.500.000 đồng. Bà N cho rằng đây là tiền lãi, ông L1 xác định đây là trả tiền gốc.

Xét thấy, nội dung bà N tự ghi chép không thể hiện tiền lãi. Do bà N không chứng minh được đây là khoản thanh toán lãi nên khoản tiền này được xác định là khoản trả vào nợ gốc. Do vậy, có căn cứ chấp nhận lời trình bày của ông L1 cho rằng đây là khoản tiền trả cho tiền vay gốc. Không có căn cứ chấp nhận lời trình bày của bà N cho rằng số tiền 136.500.000 đồng là trả lãi. [3.3] Xét yêu cầu kháng cáo của bà N về yêu cầu trả lãi đối với số tiền 620.000.000 đồng, thấy rằng: Theo đơn khởi kiện ngày 18/8/2025 và trong suốt quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm, bà Đặng Thị N chỉ yêu cầu ông Phạm Quốc L1 hoàn trả số tiền vay gốc 620.000.000 đồng, không yêu cầu thanh toán tiền lãi. Chỉ tại phiên tòa sơ thẩm, bà N mới bổ sung yêu cầu buộc ông L1 trả tiền lãi theo quy định của pháp luật tính từ thời điểm vay tiền đến ngày xét xử sơ thẩm. Hồ sơ vụ án thể hiện quan hệ vay tiền giữa các bên được xác lập vào các ngày 30/7/2016 và 15/8/2016. Nguyên đơn trình bày, thời hạn vay là 03 năm kể từ ngày vay. Như vậy, đến thời điểm nguyên đơn khởi kiện thì thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng vay tài sản theo quy định tại Điều 429 Bộ luật Dân sự đã hết. Trong quá trình giải quyết vụ án, bị đơn có yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm xác định lại quan hệ pháp luật tranh chấp là “tranh chấp đòi tài sản” là có căn cứ và phù hợp với quy định của pháp luật. Do thời hiệu khởi kiện đối với tranh chấp hợp đồng vay tài sản đã hết và bị đơn có yêu cầu áp dụng thời hiệu nên Tòa án không còn xem xét các quyền, nghĩa vụ phát sinh từ quan hệ hợp đồng, trong đó có yêu cầu thanh toán tiền lãi. Tòa án cấp sơ thẩm chỉ chấp nhận yêu cầu đòi lại số tiền gốc mà bị đơn còn phải hoàn trả sau khi đã khấu trừ khoản tiền 136.500.000 đồng đã thanh toán, đồng thời không chấp nhận yêu cầu tính lãi của bà Đặng Thị N là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật. Tại cấp phúc thẩm, bà N không xuất trình được tài liệu, chứng cứ mới làm thay đổi bản chất vụ án hoặc làm phát sinh căn cứ pháp lý để chấp nhận yêu cầu tính lãi.

Vì vậy, không có cơ sở chấp nhận kháng cáo của bà Đặng Thị N về nội dung này. Quan điểm của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa phù hợp với tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Bà Đặng Thị N là người cao tuổi có đơn xin miễn án phí nên được miễn án phí theo quy định của pháp luật. Do bà N được miễn nộp tiền tạm ứng án phí nên không phải hoàn tiền tạm ứng án phí cho đương sự. Ông Phạm Quốc L1 phải chịu án phí do kháng cáo không được chấp nhận 9

[5] Các phần khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực thi hành kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị theo quy định của pháp luật.