Bản án 208/2026/DS-PTTranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp để trồng rừng, đất ở

- Về tố tụng:

[1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Đây là vụ án tranh chấp 11 về thừa kế tài sản theo quy định tại khoản 5 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự. Do vụ án có kháng cáo nên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng theo điểm b khoản 1 Điều 38 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về thời hiệu chia thừa kế: Theo sơ yếu lý lịch của anh Cao Việt H và trích lục khai tử của cụ Cao Xuân H3, cụ Trần Thị S thể hiện: Bố mẹ của anh H là cụ Cao Xuân H3, sinh năm 1945, mất ngày 17/8/2024 và cụ Trần Thị S, sinh năm 1953, mất ngày 12/2/1994. Theo Nghị quyết số 02/2016/NQ-HĐTP ngày 30/6/2016 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao thì từ ngày 01/01/2017, Tòa án áp dụng khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 về thời hiệu thừa kế. Theo đó, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế (trên diện tích đất yêu cầu chia thừa kế có căn nhà của cụ H3, cụ S để lại tuy nhiên cụ S mất năm 1994 (sau ngày 01/7/1991) nên khoảng thời gian từ ngày 01/7/1996 đến 01/01/1999 không được trừ vào thời hiệu). Cụ H3 mất năm 2024, do vậy thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia thừa kế của cụ H3 vẫn còn, cụ S chết ngày 12/2/1994, ngày 31/10/2024 anh H nộp đơn khởi kiện. Do vậy, thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia thừa kế đối với phần di sản của cụ S đã hết. Bị đơn có đề nghị áp dụng thời hiệu. Do vậy, Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 184, điểm e khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu chia thừa kế là phần di sản của cụ Trần Thị S để lại.

[3] Về phạm vi yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: Tại đơn khởi kiện và trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn yêu cầu chia di sản thừa kế đối với diện tích đất và tài sản gắn liền với diện tích 118m2 đất thuộc thửa số 292, tờ bản đồ số 17 tại thôn T, xã Đ, huyện T, thành phố Hải Phòng (nay là xã Q, thành phố Hải Phòng). Tại phiên tòa, nguyên đơn đề nghị chia thừa kế đối với những tài sản nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (nhà chính gồm cả gian thờ và nhà quán (kho), đối với những công trình xây trên đất dôi dư, công trình vừa nằm trên đất dôi dư vừa nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cây cối thì nguyên đơn không yêu cầu chia. Chị H2, chị H1 cũng nhất trí. Đồng thời, tại phiên tòa, các đương sự không đề nghị xem xét vấn đề mai táng phí, cấp dưỡng cho cụ H3, cụ S. Do vậy, Hội đồng xét xử chỉ xem xét, giải quyết trong phạm vi yêu cầu của nguyên đơn. - Về nội dung: Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đề nghị Toà án chia di sản thừa kế đối với diện tích 118m2 đất và tài sản gắn liền với đất tại thửa đất số 292, tờ bản đồ số 17 địa chỉ tại thôn T, xã Đ, huyện T, thành phố Hải Phòng (nay là xã Q, thành phố 12 Hải Phòng) là di sản của cụ H3, cụ S để lại theo quy định pháp luật, Hội đồng xét xử đánh giá như sau:

[4] Xác định nguồn gốc đất tranh chấp và xác định di sản thừa kế: Theo sổ sách lưu giữ tại địa phương (sổ địa chính, sổ mục kê năm 2001, bản đồ giải thửa) thể hiện phần diện tích 118m2 đất và tài sản gắn liền với đất tại thửa số 292, tờ bản đồ số 17 tại thôn T, xã Đ, huyện T, thành phố Hải Phòng (nay là xã Q, thành phố Hải Phòng) đứng tên chủ sử dụng là ông Cao Xuân H3, đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Cao Xuân H3 ngày 28/9/2007. Căn cứ lời khai các đương sự đều thống nhất với nhau và phù hợp với kết quả xác minh tại chính quyền địa phương thể hiện nguồn gốc diện tích đất và tài sản trên đất là tài sản chung của cụ Cao Xuân H3 và cụ Trần Thị S sử dụng ổn định từ trước năm 1980. Do vậy, có căn cứ xác định diện tích đất và tài sản trên đất có nguồn gốc của vợ chồng cụ Cao Xuân H3 và cụ Trần Thị S. Theo nhận định tại mục

[2] Hội đồng xét xử đã đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu chia thừa kế là phần diện tích của cụ Trần Thị S để lại. Xét sau khi cụ S chết (ngày 12/2/1994), cụ H3 quản lý, sử dụng ổn định diện tích đất, tài sản trên đất hơn 30 năm. Năm 2007, cụ H3 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đất trên, các hàng thừa kế đều biết và không ai có ý kiến, thắc mắc về việc này. Tại thời điểm 30 năm sau khi cụ S chết, khi hết thời hiệu yêu cầu chia thừa kế của cụ S (12/2/2024), thì cụ H3 khi đó vẫn còn sống, và vẫn đang ở trên đất, vẫn đang là người quản lý, sử dụng, đến tháng 8/2024 cụ H3 mới chết. Theo quy định tại Điều 236 Bộ luật Dân sự quy định “Người chiếm hữu, người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình, liên tục, công khai trong thời hạn …30 năm đối với bất động sản thì trở thành chủ sở hữu tài sản đó...”, và theo khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự thì khi hết thời hiệu yêu cầu chia thừa kế thì di sản thuộc về người đang quản lý tài sản đó. Do vậy, có căn cứ xác định phần di sản đã hết thời hiệu chia thừa kế của cụ S đương nhiên thuộc quyền sử dụng, sở hữu hợp pháp của cụ Cao Xuân H3.

[5] Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ thể hiện phần diện tích cụ H3 sử dụng là 217m2, trên đất có 01 nhà ở cấp bốn và gian thờ, 01 nhà quán (kho), công trình phụ, bếp, nhà vệ sinh, bể nước, và một số cây trồng, trong đó phần diện tích đất thuộc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 118m2, còn lại phần diện tích đất dôi dư một phần thuộc chỉ giới lưu không, một phần diện tích đất dôi dư theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và theo xác minh tại địa phương thể hiện phần dôi dư này là đất canh tác do UBND xã Q quản lý. 13 Theo kết quả xác minh tại địa phương thể hiện: Theo sổ địa chính (không rõ năm lập): Thửa đất số 292, tờ bản đồ số 17 tại thôn T, Đ, T, Hải Phòng, ghi tên chủ sử dụng đất là ông Cao Xuân H3, diện tích 118m2; Mục đích sử dụng làm nhà ở, thời hạn sử dụng lâu dài, ngày vào sổ 01/9/2009. Theo sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thổ cư số 02 tại số thứ tự cấp giấy 01475, ông Cao Xuân H3 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 118m2 đất thuộc thửa đất số 292, tờ bản đồ số

17. Theo sổ mục kê đất lập năm 2001, thửa đất số 292 tờ bản đồ số 17, có diện tích là 421m2 đất thổ cư không ghi tên, chủ sử dụng đất, sổ mục kê đất, lập trước sổ địa chính. Diện tích thửa đất số 292 có sự thay đổi còn 118m2 đất giảm đi so với sổ mục kê năm 2001 là do khi mở rộng đường Quốc lộ 10 đã thu hồi một phần diện tích. Theo lời khai của nguyên đơn thể hiện phần diện tích dôi dư là do sai số trong quá trình đo đạc, không có sự lấn chiếm; theo lời khai của bị đơn thể hiện phần diện tích đất dôi dư là do cụ H3 khai hoang sử dụng từ trước. Như vậy, chỉ có căn cứ xác định 118m2 đất là tài sản hợp pháp của cụ H3 (các đương sự cũng chỉ yêu cầu chia thừa kế phần diện tích 118m2 đất và tài sản trên 118m2 đất). Phần diện tích đất dôi dư không có căn cứ xác định do sai số đo đạc và không có căn cứ xác định phần diện tích đất dôi dư cũng thuộc quyền sử dụng hợp pháp của cụ H3, cụ S. Theo kết quả xác minh toàn bộ phần diện tích 118m2 hiện nằm trong quy hoạch chỉ giới hành lang giao thông của Quốc lộ A nhưng hiện tại chưa có Quyết định thu hồi. Chủ sử dụng đất vẫn được thực hiện đầy đủ quyền của chủ sử dụng đất theo quy định pháp luật đất đai. Thửa đất cũng không có thông tin tranh chấp với các hộ giáp ranh, không có thông tin về việc chuyển nhượng, tặng cho nào khác. Như vậy, xác định diện tích 118m2 và tài sản gắn liền với 118m2 tại thửa đất số 292, tờ bản đổ số 17 thôn T, xã Q, thành phố Hải Phòng là di sản hợp pháp của cụ Cao Xuân H3 để lại.

[6] Xác định hàng thừa kế: Cụ Cao Xuân H3 và cụ Trần Thị S có chung với nhau 03 người con: Anh Cao Việt H, chị Cao Thị Việt H2, chị Cao Thị H9. Ngoài ra, các cụ không có con nuôi, con riêng nào khác. Như vậy, xác định hàng thừa kế thứ nhất của cụ H3 cụ S là: Anh H, chị H2, chị H9.

[7] Xét di chúc lập ngày 17/03/2022 của cụ Cao Xuân H3 tại Công ty L3 có nội dung: “Tôi là: Cao Xuân H3…trong lúc tinh thần minh mẫn, sáng suốt, trước sự chứng kiến của Luật sư Nguyễn Thị Thanh H5 và của người làm chứng, tôi tiến hành lập di chúc với nội dung như sau: Năm 1975 tôi kết hôn với bà Trần Thị S. Quá trình chung sống chúng tôi có với nhau 03 con chung, cụ thể: Cao Việt H, Cao Thị Việt 14 H2, Cao Thị Thanh H1... Hiện 03 người con của chúng tôi đã khôn lớn, trưởng thành, đều đã xây dựng gia đình riêng và có con, cuộc sống ổn định và hạnh phúc. Ngoài ba người con nêu trên, vợ chồng chúng tôi không có con riêng, con nuôi nào khác. Quá trình sinh sống tôi có tạo lập và được hưởng thừa kế khối tài sản hiện có như sau:

1. Tài sản thứ nhất: Quá trình chung sống với vợ tôi là bà Trần Thị S, tôi và bà S có tạo lập được căn nhà cấp 4 xây dựng trên phần diện tích đất 118m2 tại thửa đất số 292, tờ bản đồ số 17 tại thôn T, xã Đ, huyện T, TP .. Tháng 02/1994, bà S chết không để lại di chúc. Ngày 28/8/2007 UBND huyện T đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số A0812893, số vào số cấp H01475 cho chủ sử dụng cho tôi là ông Cao Xuân H3. Hiện nay tôi vẫn đang quản lý và sử dụng nhà và đất nêu trên. Đây là tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân nên là tài sản chung của tôi và bà S. Theo quy định của pháp luật, tôi sở hữu ½ giá trị tài sản nêu trên. Bà S chết không để lại di chúc. Phần di sản của bà S được chia đều làm 4 phần cho tôi và 3 người con. Như vậy phần sở hữu của tôi là ½ giá trị của căn nhà và ½ quyền sử dụng 118m2 đất và 1 phần di sản của bà S để lại nằm trong tổng diện tích nhà và đất nêu trên. Nay bản thân tôi ốm đau, bệnh tật, hiện toàn bộ việc chăm sóc cho tôi do con gái tôi là Cao Thị Thanh H1 đảm nhận, chi phí tốn kém.

Vì vậy, nếu trước khi chết tôi bán được ngôi nhà và thửa đất trên thì toàn bộ tiền bán nhà thuộc sở hữu của tôi, tôi sẽ chuyển cho Cao Thị Thanh H1 để lo tiền thuốc men chữa bệnh và chăm sóc tôi lúc tuổi già. …….. Để tránh trường hợp sau này khi tôi không may qua đời, các con cháu của tôi có thể xảy ra tranh chấp về tài sản nên tôi thực hiện việc lập di chúc này để phân chia di sản thừa kế như sau: Toàn bộ phần sở hữu của tôi nằm trong khối tài sản chung giữa tôi và bà S (bao gồm nhà và quyền sử dụng đất) nằm trong tổng số diện tích 118m2 đất, thuộc thửa số 292, Tờ bản đồ số 17 tại thôn T, xã Đ, huyện T, TP . Hải Phòng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số A0812893, số vào số cấp H01475 do UBND huyện T cấp Ngày 28/8/2007 cho chủ sử dụng cho tôi là ông Cao Xuân H3...tôi tặng cho con gái là: Cao Thị Thanh H1 làm tài sản riêng”… Tôi xin cam đoan rằng: - Di chúc này thể hiện đầy đủ, chính xác nguyện vọng của tôi. - Toàn bộ di sản nêu trên là tài sản hợp pháp của tôi. 15 - Việc lập di chúc này là hoàn toàn tự nguyện, trong lúc tinh thần minh mẫn sáng suốt không bị ai ép buộc, không nhằm trốn tránh bất kỳ một nghĩa vụ pháp lý nào khác và phù hợp với quy định của pháp luật và đạo đức xã hội và tôi đã đọc lại toàn bộ di chúc trước khi ký và điểm chỉ”... Xét về hình thức: Di chúc được lập thành văn bản, 6 trang, mỗi trang đều có số thứ tự và có chữ ký của ông Cao Xuân H3, di chúc được lập tại Công ty L3, có sự chứng kiến của hai người làm chứng là hai luật sư Nguyễn Thị Tố H4, Nguyễn Thị Thanh H5, di chúc không có sự tẩy xoá, sửa chữa. Ông H3 đã tự tay ký, điểm chỉ vào di chúc trước sự chứng kiến của hai người làm chứng. 2 người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của ông H3 và ký vào bản di chúc. 02 người làm chứng là luật sư H4 và luật sư H5 không thuộc trường hợp không được làm chứng theo quy định pháp luật. Về nội dung: Di chúc của cụ H3 được lập trong lúc minh mẫn, tỉnh táo, không bị ai ép buộc, ghi rõ ngày tháng năm lập di chúc, họ tên người lập di chúc và người hưởng di sản, di chúc thể hiện rõ di sản để lại và nơi có di sản. Về phần tài sản cụ H3 định đoạt trong di chúc thuộc quyền sử dụng, sở hữu hợp pháp của cụ H3. Nội dung di chúc thể hiện rõ người thừa kế, nội dung của di chúc không trái đạo đức xã hội, không vi phạm điều cấm. Về nội dung nghĩa vụ khi nhận di sản: Di chúc lập ngày 17/3/2022 của cụ Cao Xuân H3 có nội dung “Nghĩa vụ khi nhận di sản: - Sau khi tôi qua đời, việc lo hậu sự ma chay là do con gái Cao Thị Thanh H1 quyết định theo ý nguyện của tôi là được chôn cất cạnh mộ của bà S tại nghĩa trang thôn T, xã Đ, huyện T, không ai có quyền can thiệp. - Hiện phần mộ của bà S đang để tại nghĩa trang thôn T, ý nguyện của tôi là các con không di dời mộ bà S3 đi nơi khác. - Ngoài nghĩa vụ chăm sóc tôi lúc tuổi già thì khi tôi qua đời, các con cùng cháu tôi phải đoàn kết, thương yêu giúp đỡ nhau trong cuộc sống”. Theo nguyên đơn trình bày khi cụ H3 qua đời chỉ có anh H, chị H2 chăm sóc, lo viện phí khi ông H3 ốm đau đi bệnh viên và lo chi phí mai táng, hậu sự cho cụ H3 nên bản di chúc trên không có hiệu lực và xuất trình cho Toà án 15 hoá đơn, giấy tờ chứng minh việc anh H chi trả phí khám chữa bệnh, và 13 hoá đơn, chứng từ thể hiện anh H là người chi trả tiền mai táng phí cho cụ H3. Bị đơn là chị Cao Thị Thanh H1 trình bày suốt quá trình từ khi cụ S mất đến khi cụ H3 chết, mỗi khi cụ H3 ốm đau thì chị H1 là người chăm sóc, trước khi mất cụ H3 nhiều lần ốm đau, đều do chị chăm sóc, lần cuối cùng cụ H3 ốm trước lúc mất thì do chị bị ốm nên không chăm sóc được, chị cũng là người chuẩn bị phần đất để chôn cất cụ H3, cụ S. Còn đối với 16 việc lo hậu sự cho cụ H3: Khi cụ H3 mất, chị H1 muốn đứng ra lo đám tang cho bố theo đúng ý nguyện của cụ H3 là địa táng, nhưng do lúc đó anh H là con trai trưởng muốn đứng lên lo cho bố, vì lý do đó nên anh em có mâu thuẫn nên anh H đứng ra lo đám tang cho bố và anh H đã hoả táng không đúng theo ý nguyện của cụ H3, chi phí đám tang lấy từ tiền phúng viếng của họ hàng, hàng xóm và tiền tử tuất của cụ H3. Hội đồng xét xử xét: Căn cứ lời khai các đương sự, kết quả xác minh họ hàng, hàng xóm, người thân của cụ H3, cụ S và các tài liệu, chứng cứ do các đương sự giao nộp có căn cứ thể hiện từ khi cụ S chết, cụ H3 sống một mình tại nhà đất tranh chấp, trong suốt quá trình sinh sống trên diện tích đất tranh chấp, cụ H3 thường xuyên ốm đau, nhiều lần phải đi bệnh viện, chị H1 hay đi đi về về nhà đất tranh chấp để thăm nom cụ H3, cũng là người chăm sóc, bỏ chi phí cứu chữa bệnh cho cụ H3. Bà Vũ Thị L1 (hàng xóm gần nhà cụ H3) cũng cung cấp thông tin chị H1 là người hay đi về thăm cụ H3, mỗi lần cụ H3 ốm đều gọi chị H1 về chăm sóc, cũng có lần cụ H3 ốm có nhờ bà L1 gọi chị H1 về chăm sóc. Chính trong nội dung bản di chúc lập ngày 17/3/2022 cụ Cao Xuân H3 đã khẳng định “Nay bản thân tôi ốm đau, bệnh tật, hiện toàn bộ việc chăm sóc cho tôi do con gái tôi là Cao Thị Thanh H1 đảm nhận, chi phí tốn kém.

Vì vậy, nếu trước khi chết tôi bán được ngôi nhà và thửa đất trên thì toàn bộ tiền bán nhà thuộc sở hữu của tôi, tôi sẽ chuyển cho chị Cao Thị Thanh H1 để lo tiền thuốc men chữa bệnh và chăm sóc tôi lúc tuổi già”. Chỉ có lần cuối cùng khi cụ H3 điều trị tại bệnh viện sau đó mất thì anh H, chị H2 mới là người chăm lo cho cụ H3 tại bệnh viện. Đối với việc lo mai táng cho cụ Cao Xuân H3: Có căn cứ khẳng định khi cụ H3 mất, về ý chí chị H1 cũng muốn lo đám tang cho cụ H3 theo phương thức địa táng như ý nguyện của cụ H3 dặn dò trước khi chết, nhưng anh H muốn đứng lên lo đám tang cho bố vì anh là con trưởng nên anh em đã có mâu thuẫn. Việc anh H đứng lên lo tang lễ cho cụ H3 cũng phù hợp với phong tục tập quán địa phương. Chị H1 cũng có mặt tại tang lễ của cụ H3. Mặt khác, tiền phúng viếng của họ hàng, làng xóm cũng được sử dụng vào việc lo mai táng phí cho cụ H3. Đồng thời, theo nội dung di chúc cụ H3 tại phần nghĩa vụ khi nhận di sản có nội dung việc lo hậu sự ma chay cho cụ H3 là được chôn cạnh mộ cụ S tại nghĩa trang T5, và các con không di dời mộ cụ S đi nơi khác. Trên thực tế mộ cụ H3 cũng được chôn cất cạnh mộ cụ S tại nghĩa trang T5 và phần mộ cụ S cũng không bị di dời đi nơi khác. Do vậy, có căn cứ thể hiện chị Cao Thị Thanh H1 đã thực hiện đúng nghĩa vụ như trong di chúc của cụ H3 để lại. Như vậy, theo quy định tại Điều 624, 625, 626, 627, 628, 630, 631, 632, 634 Bộ luật Dân sự 2015 thì di chúc lập ngày 17/3/2022 của cụ Cao Xuân H3 tại Công 17 ty L3 là hợp pháp đối với phần liên quan đến nhà đất tại thửa đất số 292, tờ bản đồ số 17 địa chỉ tại thôn T, xã Đ, huyện T, TP . Hải Phòng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số A0812893, số vào số cấp H01475 do UBND huyện T cấp Ngày 28/8/2007 cho chủ sử dụng là ông Cao Xuân H3 nên phát sinh hiệu lực kể từ thời điểm mở thừa kế. Hội đồng xét xử có căn cứ giao toàn bộ phần di sản của ông H3 và phần nhà đất ông H3 được hưởng từ cụ S cho chị Cao Thị Thanh H1 sử dụng, sở hữu. Như vậy, đối với ½ diện tích đất (59m2) và ½ tài sản trên đất, 1 phần đất (14,75m2) và một phần tài sản trên đất cụ H3 được hưởng của cụ S, tổng cộng là 73,75m2 đất và một phần tài sản gắn liền được chia cho chị H1 theo di chúc. Còn lại đối với 44,25m2 đất và một phần tài sản trên đất của cụ H3 chưa được định đoạt trong di chúc nên chia theo quy định pháp luật theo quy định tại Điều 649, 650, 651 Bộ luật Dân sự.

[8] Xác định công sức tôn tạo, giữ gìn đất: Tài liệu trong hồ sơ thể hiện, sau khi cụ H3 chết năm 2024, thì nhà đất không có ai trực tiếp quản lý, sử dụng mà anh H, chị H1, chị H2 vẫn thỉnh thoảng đi đi về về hương khói nên xem xét công sức giữ gìn, tôn tạo nhà đất của anh H, chị H1, chị H2 là ngang nhau. Đồng thời anh H, chị H2, chị H1 cũng là những người thừa kế hàng thứ nhất được hưởng phần di sản còn lại của cụ H3, nên chia đều 44,25m2 và một phần tài sản trên đất cho ba anh em (là đã bao gồm cả công sức giữ gìn và phần di sản được hưởng), cụ thể: Anh H, chị H2, chị H1 mỗi người được 14,75m2 và một phần tài sản trên đất.

[9] Phương pháp chia di sản thừa kế theo di chúc và theo pháp luật như sau: Theo Kết luận định giá của Hội đồng định giá tài sản, và theo kết quả xác minh giá đất thị trường tại thời điểm xét xử tại UBND xã Q có nội dung giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm hiện tại là 20.000.0000 đồng/m2, các đương sự đều đồng ý với giá đất này. Giá trị toàn bộ các công trình, cây cối trên 217m2 đất là 143.714.793đ. Trong đó giá trị các công trình xây dựng nằm trên diện tích đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (là tài sản các đương sự yêu cầu chia) bao gồm 01 nhà chính trị giá 52.340.521 đồng, 01 gian thờ trị giá 38.830.339 đồng, gian nhà kho trị giá 14.312.400 đồng, tổng giá trị là 105.483.260 đồng. Theo kết quả xác minh giá trị tại thời điểm xét xử vẫn giữ nguyên đối với vật kiến trúc trên đất. Đối với các công trình xây dựng trên phần diện tích dôi dư, một phần trên đất dôi dư, cây cối các đương sự không yêu cầu chia. Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ và theo quy định hiện hành về điều kiện tách thửa đất, đối với phần diện tích 118m2 đất hiện không đủ điều kiện tách thửa, chị Cao Thị Thanh H1 lại là người được nhận phần lớn diện tích đất và tài sản trên đất của cụ H3 theo di chúc và phần tài sản của cụ H3 chia theo pháp luật. Do vậy, cần giao cho chị H1 sử dụng toàn bộ phần diện tích 118m2 đất tại thửa đất số 18 292, tờ bản đồ số 17 địa chỉ tại thôn T, xã Đ, huyện T (nay là xã Q), thành phố Hải Phòng và phần tài sản xây dựng trên diện tích 118m2 đất. Chị H1 có nghĩa vụ thanh toán cho: - Anh Cao Việt H: 285.000.000đ (giá trị 14,75m2 đất) + 13.185.407đ (giá trị tài sản trên đất đã làm tròn) = 298.185.407 đồng. - Chị Cao Thị Việt H2: 285.000.000đ (giá trị 14,75m2 đất) + 13.185.407đ (giá trị tài sản trên đất đã làm tròn) = 298.185.407 đồng. Chị H2 có ý kiến để anh H nhận cả phần của chị H2. Do vậy, chị H1 phải thanh toán cho anh H là: 298.185.407 đồng + 298.185.407 đồng = 596.370.814 đồng. Đối với phần tài sản xây dựng ngoài phần diện tích 118m2 đất tại thửa đất số 292, tờ bản đồ số 17 địa chỉ tại thôn T, xã Đ, huyện T (nay là xã Q), thành phố Hải Phòng và các công trình xây dựng một phần trên diện tích 118m2 chủ sử dụng tiếp tục sử dụng và phải có nghĩa vụ chấp hành yêu cầu, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

[10] Sau khi xét xử sơ thẩm, nguyên đơn ông Cao Việt H và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Cao Thị Việt H2 có đơn kháng cáo đối với Bản án dân sự sơ thẩm số 08/2026/DS-ST ngày 31 tháng năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 5 - Hải Phòng. Tại giai đoạn phúc thẩm, nguyên đơn ông Cao Việt H đã thay đổi nội dung kháng cáo. Nguyên đơn hoàn toàn đồng ý với việc phân chia thừa kế của Toà án cấp sơ thẩm. Ông H đề nghị Hội đồng xét xử chia cho ông H được nhận phần di sản thừa kế bằng hiện vật là nhà và đất, ông H sẽ có trách nhiệm thanh toán bằng giá trị bằng tiền theo kết quả định giá cho bà Cao Thị Thanh H1. Ngoài ra, ông H cung cấp thêm các tài liệu mới là 02 sổ tiết kiệm số HA 20133011 và HA 20133012 thể hiện số tiền tiết kiểm là 01 tỷ đồng; 02 Đơn xin xác nhận ngày 22/7/2026; Trích đo hiện trạng thửa đất ngày 28/7/2006 (bản photo); 02 Giấy vay tiền ngày 30/1/2018, ngày 13/3/2018 (bản photo); Hợp đồng mua bán chuyển nhượng nhà ngày 03/8/2009 (bản photo)….Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Cao Thị Việt H2 tại giai đoạn phúc thẩm không cung cấp được chứng cứ gì. Tại phiên toà Hội đồng xét xử đã làm rõ trường hợp HĐXX giao toàn bộ hiện vật cho bà Cao Thị Thanh H1 quản lý thì bà H1 xin phải có thời gian mới có đủ điều kiện thanh toán tiền cho ông Cao Việt H. Hội đồng xét xử nhận thấy nếu giao di sản thừa kế cho nguyên đơn ông H quản lý, sử dụng và ông H có trách nhiệm phải thanh toán cho bà H1 giá trị bằng tiền theo phần di sản thừa kế bà H1 được hưởng theo kết 19 quả định giá thì hoàn toàn có thể thi hành án. Mặt khác, ông H là con trường trong gia đình việc duy trì thờ cúng tổ tiên là đúng theo phong tục tập quán Việt Nam. Thêm vào đó, theo tinh thần di chúc của cụ Cao Xuân H3 thể hiện: Cụ Hợp đồng ý để lại ½ giá trị nhà đất tại thửa đất số 292 và một phần di sản cụ H3 được hưởng của cụ S cho bà Cao Thị Thanh H1 (không nói cho bà H1 bằng hiện vật là nhà và đất).

Từ những phân tích trên, cần giao cho nguyên đơn ông Cao Việt H quản lý, sử dụng phần diện tích 118m2 đất thuộc thửa đất số 292, tờ bản đồ số 17 địa chỉ tại thôn T, xã Đ, huyện T (nay là xã Q), thành phố Hải Phòng và các công trình xây dựng trên đất. Ông H có trách nhiệm thanh toán giá trị bằng tiền phần di sản thừa kế bà H1 được hưởng theo kết quả định giá cho bị đơn bà Cao Thị Thanh H1 là phù hợp.

Vì vậy, Hội đồng xét xử xét thấy cần chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn ông Cao Việt H và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Cao Thị Việt H2; sửa bản án dân sự sơ thẩm 08/2026/DS-ST ngày 31 tháng 3 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 5 - Hải Phòng theo hướng giao phần di sản thừa kế bằng hiện vật là nhà và đất cho nguyên đơn ông Cao Việt H quản lý, sử dụng; ông H có trách nhiệm thanh toán giá trị bằng tiền phần di sản thừa kế bà H1 được hưởng theo kết quả định giá cho bị đơn bà Cao Thị Thanh H1 theo quy định tại khoản 2 Điều 308, Điều 309 của Bộ luật Tố tụng dân sự cụ thể như sau: Theo kết luận định giá tổng giá trị tài sản trên đất và diện tích 118m2 đất thuộc thửa đất số 292, tờ bản đồ số 17 địa chỉ tại thôn T, xã Đ, huyện T (nay là xã Q), thành phố Hải Phòng là: Vật kiến trúc 143.714.793đ + 118m2 x 20.000.000đ/m2 = 2.503.715.000 đồng (đã làm tròn). Ông H có trách nhiệm thanh toán cho bà Cao Thị Thanh H1 giá trị: ¾ x 2.503.715.000 đồng = 1.877.786.250 đồng.

[11] Về án phí:

Căn cứ vào khoản 2 Điều 147, khoản 2 Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân sự; căn cứ vào khoản 4 Điều 26, khoản 2 Điều 29 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, Về án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn ông Cao Việt H phải chịu tiền án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 20.000.000 đồng + 4% × (625.928.750 đồng - 400.000.000 đồng) = 29.037.150 đồng. Đối trừ với số tiền 18.000.000 đồng tạm ứng án phí sơ thẩm ông H đã nộp theo Biên lai thu tiền số 0004941 ngày 28 tháng 11 năm 2024 tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 5 - Hải Phòng. Ông H còn phải nộp tiền án phí dân sự sơ thẩm số 20 tiền là 11.037.150 (Mười một triệu không trăm ba mươi bẩy nghìn một trăm năm mươi) đồng. Bị đơn bà Cao Thị Thanh H1 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 36.000.000 đồng + 3% × (1.877.786.250 đồng - 800.000.000 đồng) = 68.333.588 (Sáu mươi tám triệu ba trăm ba mươi ba nghìn năm trăm tám mươi tám) đồng. Về án phí dân sự phúc thẩm: Do yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn ông Cao Việt H và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Cao Thị Việt H2 được chấp nhận nên ông H và bà H2 không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật. Trả lại cho bà Cao Thị V H tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp là 300.000 đồng theo Biên lai thu tiền số 0004238 ngày 14 tháng 04 năm 2026 tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 5 - Hải Phòng. Đối trừ với số tiền tạm ứng án phí phúc thẩm ông H đã nộp là 300.000 đồng theo Biên lai thu tiền số 0004240 ngày 14 tháng 04 năm 2026 tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 5 - Hải Phòng. Ông H còn phải nộp tiền án phí dân sự sơ thẩm số tiền là 10.737.150 (Mười triệu bẩy trăm ba mươi bảy nghìn một trăm năm mươi) đồng.