Bản án 468/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng vay tài sản

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xét thấy:

[1] Ông Phạm Minh L khởi kiện yêu cầu ông Trần Văn T1 thanh toán số tiền vay gốc còn nợ 580.000.000 đồng và tiền lãi phát sinh tính từ ngày 01/01/2024. Chứng minh cho yêu cầu khởi kiện, ông L có giao nộp cho Tòa án 02 giấy nợ gồm: “Đơn hỏi nợ” đề ngày 09/01/2021 thể hiện nội dung “tôi có hỏi bà T2 vợ anh L 400.000.000 đồng” và “Tờ hợp đồng thế chấp” ghi ngày 01/5/2021 thể hiện nội dung ông T1 “có thế chấp cho ông Phạm Minh L bằng khoán và đất … với số tiền 400.000.000 đồng”. Ông L xác định tổng hai khoản vay là 800.000.000 đồng. Ông T1 đã trả được 220.000.000 đồng tiền gốc. Ngược lại, ông T1 cho rằng tuy có 02 giấy nợ nhưng thực tế chỉ có 01 khoản tiền vay do ông N trực tiếp giao dịch thế chấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông cho ông L để nhận số tiền vay 400.000.000 đồng nhưng chỉ đưa lại cho ông 300.000.000 đồng theo giấy “Tờ hợp đồng thế chấp”. Đối với giấy “Đơn hỏi nợ” ông T1 ghi và ký tên là để xác nhận lại với bà T2 số nợ 400.000.000 đồng do ông N nhận tiền, chứ ông T1 không nhận tiền từ bà T2, ông L.

[2] Xét cả hai giấy nợ phía nguyên đơn cung cấp đều không phải là biên nhận vay tiền. Trong đó “Tờ hợp đồng thế chấp” ngày 01/5/2021 thể hiện có thế chấp bằng khoán 400.000.000 đồng. “Đơn hỏi nợ” ngày 09/01/2021 thể hiện có hỏi nợ 400.000.000 đồng. Trong đó, nguyên đơn và bị đơn thừa nhận thống nhất “Tờ hợp 3 đồng thế chấp” là do ông N trực tiếp giao dịch, viết giấy thế chấp tài sản là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông T1 để nhận tiền từ ông L 400.000.000 đồng, không có mặt ông T1, chữa ký trên giấy không phải do ông T1 ký tên. Sự thừa nhận này của nguyên đơn, bị đơn phù hợp với lời khai của ông N có tại hồ sơ. Như vậy, mặc dù ông T1 không trực tiếp giao dịch, ký tên trong “Tờ hợp đồng thế chấp” ngày 1/5/2021 nhưng biết và đồng ý nhờ ông N vay tiền của ông L và có nhận tiền từ ông L 300.000.000 đồng. Sau đó, ông T1 có thực hiện việc thanh toán tiền lãi, tiền gốc phát sinh từ khoản vay này (gốc 220.000.000 đồng, lãi 83.000.000 đồng thông qua ông N giao trả cho ông L).

Do đó, có đủ cơ sở buộc ông T1 phải có nghĩa vụ đối với khoản tiền vay 400.000.000 đồng được xác lập từ giao dịch ngày 01/5/2021. Việc ông N giữ lại 100.000.000 đồng vốn vay và 100.000.000 đồng tiền nộp lãi, ông T1, ông N thống nhất là quan hệ riêng giữa hai người không yêu cầu giải quyết tại vụ án này nên cấp sơ thẩm không xem xét là có căn cứ.

[3] Xét “Đơn hỏi nợ” ngày 09/01/2021 thể hiện ông T1 có hỏi bà T2 vợ ông L 400.000.000 đồng. Ông L cho rằng đây là khoản tiền ông T1 hỏi vay trước khi ông N vay có thế chấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 01/5/2021. Ông T1 khai giấy “Đơn hỏi nợ” này do ông viết và ký tên không ghi ngày là để xác định lại với bà T2, ông L đối với số nợ 400.000.000 đồng trước đó ông N giao dịch với ông L. Nội dung “Đơn hỏi nợ” không phải là biên nhận có nhận tiền vay của bà T2 400.000.000 đồng. Nguyên đơn không có chứng cứ nào chứng minh có giao tiền cho ông T1. Ngày tháng năm ghi trong giấy “Đơn hỏi nợ” là chủ nhật ngày 09/01/2021, nhưng theo lịch thì ngày 09/01/2021 là thứ bảy không phải chủ nhật. Ông L thừa nhận chữ viết ngày tháng năm trong đơn hỏi nợ này là do Phạm Minh T3 con gái ông ghi. Như vậy, ngày giờ ghi trong giấy hỏi nợ không phải ghi tại thời điểm viết giấy mà là ghi phục hồi, phù hợp với lời trình bày của ông T1.

Do đó, chưa đủ căn cứ xác định có việc ông T1 hỏi và có nhận tiền vay của ông L, bà T2 400.000.000 đồng ngày 09/01/2021 như lời trình bày của ông L theo giấy “Đơn hỏi nợ” đã ghi.

[4] Tại phiên toà phúc thẩm, đại diện nguyên đơn trình bày phù hợp với lời trình bày của ông N rằng: Khi ông N giao dịch thế chấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên ông T1 để vay 400.000.000 đồng của ông L thì không có mặt ông T1. Ông L có yêu cầu ông N ghi giấy thế chấp và phải có chữ ký của ông T1. Sau đó, có biết chữ ký tên T1 trong giấy “Tờ hợp đồng thế chấp” ngày 01/05/2021 không phải chữ ký của ông T1. Đồng thời đại diện nguyên đơn xác định khi biết ông T1 không ký tên trong giấy “Tờ hợp đồng thế chấp” thì không gặp ông T1 để xác định có nhờ ông N vay tiền dùm hay không. Lời trình bày này của đại diện nguyên đơn là chưa phù hợp với diễn biến sự việc. Bởi lẽ, Giấy quyền sử dụng đất của ông T1, do ông N đem đi giao dịch thế chấp vay tiền, thì yếu tố quan trọng là ông T1 có biết và đồng ý hay không. Thực tế, ngay từ đầu ông L cũng đã yêu cầu ông N ghi giấy phải có chữ ký của ông T1. Trong khi lời khai của ông T1 là sau khi cho ông N nhận tiền vay có thế chấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên ông T1, bà T2 trực tiếp gặp ông T1 để yêu cầu xác định có đồng ý đã vay vay tiền hay không. Từ đó, mới có việc ông T1 ghi giấy “Đơn hỏi nợ” để thừa nhận có vay của ông L, bà T2 400.000.000 đồng. Như vậy, có căn cứ để chấp nhận lời trình bày của 4 ông T1 giấy “Đơn hỏi nợ” là để xác định lại số nợ trước đó ông N thế chấp giấy Quyền sử dụng đất của ông T1 vay tiền của ông L, chưa đủ cơ sở để chấp nhận lời trình bày của ông L giấy “Đơn hỏi nợ” là khoản tiền vay thứ hai của ông T1.

[5] Từ các chứng cứ và phân tích nhận định trên, có cơ sở chấp nhận lời trình bày của bị đơn ông Trần Văn T1, xác định giấy “Đơn hỏi nợ” ghi ngày 09/01/2021 và giấy “Tờ hợp đồng thế chấp” ghi ngày 01/5/2021 là cùng một khoản tiền vay, số tiền 400.000.000 đồng. Án sơ thẩm căn cứ 02 giấy nợ, xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông L buộc ông T1 có nghĩa vụ phải trả 02 khoản vay, số tiền 800.000.000 đồng là chưa phù hợp. Cần chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Trần Văn T1 sửa bản án sơ thẩm như đề nghị của đại diện viện kiểm sát phát biểu tại phiên toà. Cụ thể: Ông Trần Văn T1 vay của ông Phạm Minh L tiền gốc 400.000.000 đồng, đã trả gốc 220.000.000 đồng, còn nợ gốc 180.000.000 đồng. Thời gian tính lãi từ ngày 01/01/2024 đến ngày 18/3/2026 là 26 tháng 17 ngày, lãi suất theo pháp luật quy định 20%/năm, bằng tiền là 79.700.000 đồng (180.000.000đ x 26 tháng 17 ngày x 20%/năm). Tổng cộng vốn và lãi ông T1 phải trả cho ông L là 259.700.000 đồng.

[6] Đối với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CM506462 đứng tên Trần Văn T1 và Huỳnh Thúy H, diện tích 75,15m2, thửa 74, tờ bản đồ số 40 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 02/4/2018 hiện tại ông Phạm Minh L đang quản lý. Ông L, ông T1 đều thống nhất khi ông T1 trả xong tiền nợ, ông L trả lại giấy quyền sử dụng đất cho ông T1. Đây là tự nguyện của các bên đương sự nên được ghi nhận.

[7] Về án phí: Do không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông L đối với số tiền 400.000.000 đồng (theo “Đơn hỏi nợ” ngày 09/01/2021) nên ông L phải chịu 05% án phí dân sự sơ thẩm, bằng tiền là 20.000.000 đồng. Ông L đã nộp tạm ứng án phí 13.600.000 đồng (Biên lai số 0003930 ngày 04/11/2025) được đối trừ, còn phải nộp tiếp 6.400.000 đồng. Ông T1 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm 05% của số tiền 259.700.000 đồng phải trả cho nguyên đơn, bằng tiền là 12.985.000 đồng. Án phí dân sự phúc thẩm ông T1 không phải chịu, đã dự nộp 300.000 đồng (Biên lai 0003179 ngày 30/3/2026) được chuyển thu án phí sơ thẩm.