Bản án 897/2026/DS-PTY/c tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa; ý kiến tranh luận tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của bà Nguyễn Thị Tuyết N1 trong thời hạn luật định, về hình thức và nội dung kháng cáo phù hợp với quy định tại Điều 272, Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. Các đương sự không yêu cầu giám định pháp y tâm thần đối với ông Nguyễn Văn Đ tại thời điểm ngày 03/01/2025 nên Hội đồng xét xử căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, các đương sư cung cấp và Toà án thu thập được để giải quyết.

[2] Bà Nguyễn Thị T yêu cầu tuyên bố Văn bản lựa chọn người giám hộ số 50, quyển số 01/2025 TP/CC-SCC/HĐGD, ngày 03/01/2025 của Văn phòng C vô hiệu. [2.1] Về nội dung:

Xét thấy, việc ông Đ lập văn bản lựa chọn người giám hộ được quy định tại Điều 48 Bộ luật Dân sự. Đây là một trong những quyền nhân thân của người có đầy đủ năng lực hành vi dân sự. Văn phòng C chứng nhận Văn bản lựa chọn người giám hộ là hành vi “Chứng thực hợp đồng, giao dịch” theo Khoản 4, Điều 2 Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/2/2025 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch. Xét, tại phần Lời chứng của Công chứng viên, chứng nhận: “Tại thời điểm điểm chỉ vào văn bản này, ông Nguyễn Văn Đ có năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật”.

Tuy nhiên, mặc dù vào thời điểm ngày 03/01/2025, ngày ông Nguyễn Văn Đ công chứng văn bản lựa chọn người giám hộ, không có tài liệu pháp lý nào khẳng định ông Đ bị mất năng lực hành vi dân sự nhưng tài liệu y khoa kết luận tại Kết Luận giám định pháp y tâm thần số 589/KLGĐ ngày 24/01/2025 của Trung tâm P1: “Tóm tắt triệu chứng, hội chứng về tâm thần: Có biểu hiện suy giảm trí nhớ nhiều từ năm 2022 kèm theo có sa sút nhận thức, hoạt động có ý chí và suy giảm các chức năng sinh lý của cơ thể do tuổi cao. Các biểu hiện trên suy giảm nặng dần theo thời gian. Kết luận: Về y học: Sa sút tâm thần do tuổi già; Về khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: Mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.” Kết luận y khoa được thực hiện sau ngày ông Nguyễn Văn Đ lập Văn bản lựa chọn người giám hộ chỉ 21 ngày. Ông Nguyễn Văn L là người được lựa chọn làm người giám hộ cho ông Đ vào ngày 03/01/2025. Ngày 08/01/2025 ông Nguyễn Văn L uỷ quyền cho ông Huỳnh Văn T1 đại diện cho ông L trong vụ việc “Yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự” đối với ông Đ. Ngày 14/01/2025 ông L nộp đơn Yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự” đối với ông Đ. Ông L trình bày, sau khi lập Văn bản lựa chọn người giám hộ thì ông Đ bị té ngã dẫn đến sa sút trí tuệ, không minh mẫn nhưng không cung cấp được chứng cứ về việc ông Đ bị té ngã. Đồng thời, lời khai này cũng mâu thuẫn với các chứng cứ ông L và gia đình cung 6 cấp khi yêu cầu giám định ông Đ mất năng lực nhận thức và điều khiển hành vi. (Đơn xin xác nhận của ông Nguyễn Văn L gửi Trưởng ấp C, xã T, huyện C, tỉnh Long An đề nghị xác nhận ông Đ già yếu, tuổi cao, sức khoẻ kém, thường xuyên bệnh tật, tinh thần đầu óc bị giảm sút, không còn minh mẫn...). Chứng cứ y khoa thể hiện việc ông Đ sa sút về nhận thức, giảm trí nhớ là một quá trình dài (suy giảm trí nhớ nhiều từ năm 2022 kèm theo có sa sút nhận thức, hoạt động có ý chí và suy giảm các chức năng sinh lý của cơ thể do tuổi cao. Các biểu hiện trên suy giảm nặng dần theo thời gian). Như vậy, việc Văn phòng C công chứng văn bản lựa chọn người giám hộ, chứng nhận ông Nguyễn Văn Đ có năng lực hành vi dân sư tại thời điểm lập Văn bản lựa chọn người làm chứng chỉ cách ngày Kết luận y khoa xác định ông Đ mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi 21 ngày là không phù hợp với diễn biến, hồ sơ bệnh lý của ông Nguyễn Văn Đ. Lời chứng của Công chứng viên cũng chứng nhận “Ông Nguyễn Văn Đ do không biết chữ nên đã tự mời người làm chứng”. Nguyên đơn cung cấp chứng cứ chứng minh ông Nguyễn Văn Đ là người biết chữ là Tờ tường trình ngày 01/6/2010, Đơn xin ngày 12/3/2012 của Doanh nghiệp tư nhân T2 do ông Nguyễn Văn Đ là giám đốc ký tên. Như vậy, lời chứng này của công chứng viên không đúng với thực tế. [2.2] Về hình thức của văn bản công chứng Văn bản lựa chọn người giám hộ số 50, quyển số 01/2025 TP/CC-SCC/HĐGD, ngày 03/01/2025 của Văn phòng C. Văn bản công chứng chứng nhận ông Nguyễn Văn Đ không biết chữ nên tự mời người làm chứng Huỳnh Minh P. Như vậy, tại thời điểm công chứng, công chứng viên chứng nhận ông Đ không biết chữ, đồng nghĩa với việc ông Đ không đọc được, không ký được.

Do đó, cần phải có hai người làm chứng theo quy định tại khoản 3, Điều 36 Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/2/2025. Văn phòng C chỉ chứng nhận với một người làm chứng là vi phạm quy định nói trên.

[3] Từ những lập luận nói trên, xét thấy kháng cáo của nguyên đơn có cơ sở chấp nhận. Bản án sơ thẩm đã đánh giá chứng cứ chưa đầy đủ, toàn diện. Đề nghị của người đại diện theo uỷ quyền của ông L, ông D, ông S không có cơ sở chấp nhận.

[4] Tại phiên tòa ý kiến của Đại diện Viện kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn, sửa bản án sơ thẩm là có cơ sở chấp nhận.

[5] Về án phí dân sự sơ thẩm: Văn phòng C phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu án phí, lệ phí Tòa án, tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí Tòa án.

[6] Về án phí dân sự: Do kháng cáo của bà Nguyễn Thị T được chấp nhận nên không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định tại Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Vì các lẽ trên, 7