Bản án 09/2024/DS-PTĐòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản

[1]. Về thủ tục tố tụng: Đây là vụ án tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thuộc thầm quyên xét xử sơ thầm của Tòa án nhân dân thị xã Hoàng Mai theo quy định tại khoản 6 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 35 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Sau khi xét xử sơ thầm, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An kháng nghị và bị đơn Công ty TNHH H5 -TCT 319 kháng cáo trong thời hạn luật định, đã nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm nên kháng cáo của Công ty TNHH H5 -TCT 319 và kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tinh Nghệ An được xem xét theo trình tự phúc thầm. Tại phiên tòa, người đại diện theo pháp luật của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Công ty cổ phần H5 và Công ty Cổ phần D1 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhiều lần nhưng vẫn vắng mặt. Theo quy định tại Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan này. Đồng thời, tại phiên tòa phúc thầm, Hội đồng xét xử đã hỏi ý kiến của các đương sự có thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án hay không nhưng các đương sự không thỏa thuận được.

Do đó, Hội đồng xét xử tiếp tục xét xử vụ án theo thủ tục chung.

[2]. Xét nội dung kháng cáo và nội dung kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An, Hội đồng xét xử thấy rằng: Quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, nguyên đơn ông Trần Biên H và bà Đinh Thị H1 đều yêu cầu Tòà án buộc Công ty TNHH H5 -TCT 319 (gọi tắt là Công ty H5 -TCT 319) phải bồi thường thiệt hại các khoản do Công ty đóng cọc thi công xây dựng cầu vượt đã làm nứt nhà của ông bà với các khoản yêu cầu cụ thể: tiền bồi thường theo kiềm định xây dựng Nghệ An: 92.264.000đ; tiền chi phí giám định thiệt hại: 21.521.000đ; tiền thuê Công ty A H3 thiết kế sửa nhà là 12.491.000đ; tiên thuê Công ty A H3 giám sát thi công là 6.312.000đ; tiên thuê di chuyển đồ đạc là 3.000.000đ; tiền hỗ trợ thuê nhà 06 tháng là 9.000.000đ; tiền mất kinh doanh trong 6 tháng x 6.000.000đ/tháng = 36.000.000đ. Tổng số tiền ông H, bà H1 yêu câu bôi thường là 184.588.000đ. Bản án sơ thâm của Toà án nhân dân thị xã Thái Hoà chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc Công ty H5 -TCT 319 bồi thường thiệt hại các khoản là: tiền thiệt hại theo giám định là 96.264.000 đồng; tiền thuê giám định là 21.521.000 đồng; tiền thuê nhà 3 tháng x 1.500.000đ/tháng = 4.500.000 đông; tiền mất kinh doanh 3 tháng x 6.000.000đ/tháng = 18.000.000 đồng; tiền di chuyền chỗ ở đề sửa nhà: 3.000.000 đồng; tiền thuê giám sát thi công: 6.312.000đ; tổng cộng các khoản chấp nhận là: 149.597.000 đồng.

Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên toà phúc thầm, chính ông Trần Biên H đã thừa nhận gia đình ông chưa tiến hành sửa chữa nhà, hiện tại gia đình vẫn sử dụng ngôi nhà để ở và kinh doanh buôn bán nên các khoản tiền thuê thiết kế sửa nhà, thuê giám sát thi công, thuê di chuyền đồ đạc, tiền thuê nhà, tiền mất kinh doanh là các khoản tiền ông H, bà H1 dự tính chứ chưa phải là thiệt hại thực tế đã xầy ra. Đối với khoản tiền bồi thường thiệt hại do Trung tâm K tiến hành giám định, quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòà sơ thầm, phúc thẩm, bị đơn không đồng ý với kết quả giám định của Trung tâm K vì theo bị đơn là không được tham gia xác nhận khối lượng thiệt hại. Mặt khác, tại Báo cáo Kết luận giám định tư pháp trong hoạt động xây dựng số 13a/GĐ-KĐXD ngày 01/6/2020 của Trung tâm K khái toán giá trị khắc phục, sửa chữa các cấu kiện hư hỏng là 96.264.424 đồng nhưng theo Công văn số 442/072019/CV-RACO ngày 31/7/2019 của Công ty TNHH G đã thông báo giá trị khắc phục toàn bộ đối với nhà ở của ông H chỉ là 22.892.413 đồng, khác nhau về số lượng và mức độ thiệt hại. Và tại Công văn số 504/09/2020/CV-RACO ngày 14/9/2020, Công ty TNHH G đã lý giải về nguyên nhân của sự chênh lệch về kết quả giám định của RACO và Trung tâm K là do thời điểm khảo sát và mức độ thiệt hại, về phương án khắc phục cũng như đơn giá tính toán. Tại Công văn số 71/CV-KĐ ngày 12/12/2023 cũng như tại phiên toà phúc thầm, người đại diện theo uỷ quyền của Trung tâm K xác định: Báo cáo Kết luận giám định tư pháp trong hoạt động xây dựng số 13a/GĐ- KĐXD ngày 01/6/2020 của Trung tâm K chỉ là giám định đánh giá chất lượng hiện trạng công trình (không phân tích, đánh giá nguyên nhân hư hỏng), khái toán giá trị khắc phục, sửa chữa các cấu kiện hư hỏng là 96.264.424 đồng chứ chưa phải là giá trị thiệt hại thực tế. Trong khi đó, theo quy định tại Điều 585 Bộ luật Dân sự thì thiệt hại được bồi thường phải là thiệt hại thực tế và theo quy định tại Điều 91 của Bộ luật Tố tụng dân sự thì người khởi kiện phải có nghĩa vụ chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình là có căn cứ và hợp pháp nên ông H, bà H1 khởi kiện yêu cầu Công ty HS -TCT 319 bồi thường thiệt hại nhưng chưa chứng minh được các thiệt hại thực tế xây ra. Tòà án cấp sơ thầm chưa xác minh làm rõ nguyên nhân của những hư hỏng thể hiện tại Báo cáo Kết luận giám định tư pháp trong hoạt động xây dựng sô 13a/GĐ-KĐXD ngày 01/6/2020 của Trung tâm K năm ngoài những hạng mục hư hỏng đã được các bên xác nhận là do thi công công trình tại Biên bản giám định ngày 15/7/2019 là gì, những hạng mục bị hư hỏng có thề sửa chữa khắc phục hay bắt buộc phải phá dỡ xây mới, nhưng đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, căn cứ vào giá trị thiệt hại thể hiện tại Báo cáo Kết luận giám định tư pháp trong hoạt động xây dựng số 13a/GĐ-KĐXD ngày 01/6/2020 của Trung tâm kiểm định xây dựng Nghệ An đề buộc Công ty H5 -TCT 319 bồi thường thiệt hại cho ông H tồng số tiền là 149.597.000 đồng là không đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự về nghĩa vụ cung cấp chứng cứ và chứng minh nên kháng cáo của bị đơn về việc không chấp nhận các khoản yêu cầu bồi thường thiệt hại, kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tinh Nghệ An về việc xem xét các giá trị các khoản bồi thường là có căn cứ. Mặt khác, đối với khoản tiền chi phí giám định 21.521.000 đồng là chi phí tố tụng nhưng bản án sơ thầm lại xem xét như một yêu cầu khởi kiện là chưa đúng quy định tại Điều 161, 162 Bộ luật Tố tụng dân sự nên cấp sơ thầm cần rút kinh nghiệm.

Tuy nhiên, do nguyên đơn khởi kiện nhưng chưa cung cấp đầy đủ các tài liệu, chứng cứ chứng minh thiệt hại thực tế đã xầy ra nên chỉ cần sửa bản án sơ thầm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là phù hợp chứ không cần thiết phải huy bản án sơ thẩm như đề nghị của kiểm sát viên tại phiên toà. Ông Trần Biên H, bà Đinh Thị H1 có quyền khởi kiện lại khi đã cung cấp đầy đủ chứng cứ, có đủ điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật.

[3]. Về nghĩa vụ chịu án phí: Yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không được chấp nhận nhưng ông H, bà H1 là người cao tuổi nên thuộc trường hợp được miễn tiền án phí theo quy định Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Kháng cáo của Công ty H5 -TCT 319 được chấp nhận nên Công ty không phải chịu án phí dân sự phúc thầm theo quy định tại khoản 2 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án; Viện kiểm sát nhân dân tình Nghệ An kháng nghị thuộc trường hợp không phải chịu án phí dân sự phúc thầm theo quy định theo quy định tại khoản 4 Điều 29, điềm d khoản 1 Điều 11 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội 9 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.