Bản án 656/2026/DS-PTTranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây hàng năm, nuôi trồng thủy sản

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa; kết quả tranh tụng tại phiên tòa; ý kiến đề nghị của Kiểm sát viên; xét kháng cáo của bị đơn ông Võ Công T1 và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đồng Thị L; Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: - Đơn kháng cáo của bị đơn ông Võ Công T1 và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đồng Thị L trong hạn 15 ngày theo quy định tại Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự, hình thức và nội dung đơn kháng cáo đúng theo quy định tại Điều 272 của Bộ luật Tố tụng dân sự, nên Toà án nhân dân tỉnh Vĩnh Long thụ lý vụ án theo thủ tục phúc thẩm là đúng quy định tại Điều 285 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. - Tại phiên tòa phúc thẩm, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đồng Thị L có đơn xin xét xử vắng mặt. Căn cứ quy định tại khoản 3 Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt bà Đồng Thị L. 11

[2] Về nội dung: Các nguyên đơn bà Võ Thị H2, ông Võ Văn C, ông Võ Văn T và bà Võ Thị Diệu N khởi kiện yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản của cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1 là quyền sử dụng thửa đất số 473 và thửa đất số 474, cùng tờ bản đồ số 05, tọa lạc tại ấp T, xã Đ, huyện C, tỉnh Trà Vinh (nay là ấp T, xã N, tỉnh Vĩnh Long). Cụ thể: Các nguyên đơn yêu cầu được hưởng chung phần đất ký hiệu B1, A2, B2, A3, A4 và A5 trên sơ đồ khu đất, có tổng diện tích 4.262m²; không đồng ý thanh toán giá trị chênh lệch cho các đồng thừa kế khác; không đồng ý hoàn trả giá trị cây trồng hoặc công trình kiến trúc cho ông Võ Công T1. Đối với phần đất ký hiệu A, diện tích 128,5m² là khu nhà mồ và lối đi vào khu mộ của cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1, các nguyên đơn yêu cầu giao tất cả các đồng thừa kế cùng đứng tên quyền sử dụng để thuận tiện cho việc quản lý, thờ cúng và chăm sóc phần mộ của cha mẹ. Để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình, các nguyên đơn cung cấp chứng cứ là Trích lục khai tử của cụ Ngô Thị H1 (bút lục số 23); Trích lục khai tử của cụ Võ Văn T3 (bút lục số 24); Bản sao giấy khai sinh của bà Võ Thị H2, ông Võ Văn C, ông Võ Văn T và bà Võ Thị Diệu N (bút lục số 4-7). Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Võ Thị Diệu T2 có yêu cầu độc lập, yêu cầu chia di sản của cha mẹ là cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1 để lại. Bà T2 yêu cầu được nhận 1.000m² đất cùng tài sản gắn liền với đất, tại vị trí ký hiệu B3 và A6 trên Sơ đồ khu đất. Trường hợp giá trị phần tài sản được nhận có chênh lệch ít hơn so với kỷ phần được nhận thì bà vẫn thống nhất và không có yêu cầu gì thêm. Bị đơn ông Võ Công T1 thống nhất về quan hệ nhân thân, nguồn gốc 02 thửa đất số 473 và 474 là tài sản chung do cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1 tạo lập trong thời kỳ hôn nhân; ngoài tài sản này thì cụ H1 và cụ T3 có các phần đất khác đã cho ông T và ông C, còn lại 02 thửa đất này đã giao cho ông. Tuy nhiên; ông T1 cũng đồng ý chia cho bà Võ Thị Diệu N, bà Võ Thị H2 và bà Võ Thị Diệu T2 mỗi người 1.000m² đất theo ý nguyện của cha mẹ, tương ứng với các phần đất ký hiệu B2, A3, A4 và A5 trên Sơ đồ khu đất; không đồng ý giao cho bà T2 phần đất ký hiệu B3 và A6 có tổng diện tích 1.000m². Trường hợp Tòa án xác định 02 thửa đất số 474 và 473 là di sản và chia thừa kế thì ông T1 có yêu cầu phản tố, yêu cầu những người được hưởng di sản phải thanh toán cho ông 30% giá trị phần diện tích đất được chia để ghi nhận công sức quản lý, tôn tạo, duy trì và làm gia tăng giá trị di sản; đồng thời yêu cầu các đồng thừa kế thanh toán giá trị cây trồng, vật kiến trúc trên đất theo kết quả định giá. Đối với phần đất ký hiệu A trên sơ đồ khu đất là khu nhà mồ và lối đi vào mộ, ông T1 yêu cầu được đứng tên quyền sử dụng riêng và cam kết tạo điều kiện thuận lợi cho các anh, chị, em vào thăm viếng, chăm sóc, hương khói phần mộ của cha mẹ, không đồng ý việc 06 anh, chị, em cùng đứng tên quyền sử dụng phần đất này. Bản án sơ thẩm tuyên chấp nhận yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn và yêu cầu độc lập của bà Võ Thị Diệu T2 về việc chia di sản thừa kế của cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1; chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của ông Võ Công T1. Không đồng ý với Bản án sơ thẩm, bị đơn ông Võ Công T1 và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đồng Thị L kháng cáo yêu cầu Toà án cấp phúc thẩm sửa 12 Bản án sơ thẩm theo hướng: không chia thừa kế cho ông Võ Văn C và ông Võ Văn T; yêu cầu phân chia lại vị trí đất cho các đồng thừa kế khác; yêu cầu các đồng thừa kế là bà Võ Thị H2, bà Võ Thị Diệu N và bà Võ Thị Diệu T2 có nghĩa vụ hoàn trả 30% giá trị quyền sử dụng đất và giá trị cây trồng trên đất cho vợ chồng ông T1, bà L. Xét thấy: Căn cứ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, lời trình bày của các đương sự (bút lục số 155-160, 234-239, 240-246, 257-266) có cơ sở xác định: Phần đất thuộc thửa đất số 473 và thửa đất số 474, cùng tờ bản đồ số 05, tọa lạc tại ấp T, xã Đ, huyện C, tỉnh Trà Vinh (nay là ấp T, xã N, tỉnh Vĩnh Long) là tài sản chung của cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1 tạo lập trong thời kỳ hôn nhân. Ngày 13/7/1996, Ủy ban nhân dân huyện C, tỉnh Trà Vinh (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho hộ cụ Ngô Thị H1, do cụ Ngô Thị H1 là đại diện hộ đứng tên. Hiện 02 thửa đất này do vợ chồng ông Võ Công T1, bà Đồng Thị L quản lý, sử dụng. Quá trình giải quyết, ông T1 cho rằng khi còn sống đã được cha mẹ phân chia và giao cho vợ chồng ông, tuy nhiên ông T1 không có chứng cứ chứng minh có việc tặng cho này, hiện các đồng thừa kế khác không thừa nhận, do đó không có căn cứ để xác định phần đất thuộc thửa số 473 và thửa số 474 đã được tặng cho vợ chồng ông T1. Do vậy, phần đất thuộc thửa số 473 và thửa số 474 vẫn thuộc khối tài sản của cụ H1 và cụ T3. Về di sản: Cụ Võ Văn T3 chết ngày 21/7/1994 và cụ Ngô Thị H1 chết ngày 26/02/2016, hai cụ chết không để lại di chúc.

Do đó, tài sản của hai cụ là quyền sử dụng đất thuộc thửa đất số 473 và 474 được xác định là di sản thừa kế của cụ T3 và cụ H1 để lại. Về thời hiệu: Căn cứ Giấy chứng tử của cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1, căn cứ Điều 611 và Điều 623 Bộ luật Dân sự, thời điểm mở thừa kế của cụ T3 là ngày 21/7/1994, của cụ H1 là ngày 26/02/2016. Tính đến thời điểm các nguyên đơn khởi kiện yêu cầu chia thừa kế thì thời hiệu vẫn còn.

Do đó, yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn thuộc trường hợp còn thời hiệu theo quy định tại Điều 611 và Điều 623 Bộ luật Dân sự. Về người thừa kế: Các đương sự đều xác nhận cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1 có 06 người con chung, gồm: Bà Võ Thị H2, ông Võ Văn C, ông Võ Văn T, bà Võ Thị Diệu T2, ông Võ Công T1 và bà Võ Thị Diệu N. Ngoài những người này, cụ T3 và cụ H1 không có người con chung, con riêng nào khác. Căn cứ Điều 651 Bộ luật Dân sự, xác định hàng thừa kế thứ nhất của cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1 gồm 06 người con là bà Võ Thị H2, ông Võ Văn C, ông Võ Văn T, bà Võ Thị Diệu T2, ông Võ Công T1 và bà Võ Thị Diệu N. Xét yêu cầu chia thừa kế: Di sản của cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1 là phần đất thuộc thửa đất số 473 và thửa đất số 474. Cụ T3 và cụ H1 chết không để lại di chúc; do đó căn cứ điểm a khoản 1 Điều 650 Bộ luật Dân sự thì di sản của hai cụ được chia theo pháp luật và những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất được hưởng phần di sản bằng nhau theo quy định tại khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự. Xét thấy; bà Võ Thị H2, ông Võ Văn C, ông Võ Văn T và bà Võ Thị Diệu N là những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1, có quyền khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế theo quy định pháp luật.

Do đó, Tòa án cấp 13 sơ thẩm thụ lý, giải quyết và phân chia di sản thừa kế của cụ Võ Văn T3 và cụ Ngô Thị H1 cho các đồng thừa kế là phù hợp với quy định tại Điều 660 Bộ luật Dân sự năm 2015. * Xét yêu cầu kháng cáo của ông Võ Công T1 và bà Đồng Thị L về việc không chấp nhận yêu cầu chia thừa kế của ông Võ Văn C và ông Võ Văn T: Xét thấy sau khi xét xử sơ thẩm ông Võ Công T1 và bà Đồng Thị L kháng cáo yêu cầu sửa Bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu chia thừa kế của ông Võ Văn C và ông Võ Văn T, lý do hai ông đã được cụ T3 và cụ H1 cho đất xong, cụ thể cho ông C 02 công đất, cho ông T 2.600m² đất lúa nên không đồng ý chia thừa kế cho ông C và ông T.

Xét thấy, các đương sự đều thống nhất khi còn sống cụ T3 và cụ H1 đã tặng cho ông C và ông T phần đất khác và việc tặng cho này đã hoàn thành. Tuy nhiên việc tặng cho quyền sử dụng đất giữa cụ T3, cụ H1 với ông C và ông T là giao dịch dân sự độc lập, được thực hiện khi các cụ còn sống, không phải là việc phân chia di sản thừa kế. Mặt khác, ông T1 và bà L không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh việc tặng cho này nhằm thay thế quyền hưởng di sản thừa kế của ông C và ông T hoặc các ông đã từ chối nhận di sản theo quy định của pháp luật.

Do đó, việc ông C và ông T đã được cha mẹ tặng cho tài sản khi còn sống không làm chấm dứt quyền hưởng di sản thừa kế đối với phần di sản của cụ T3 và cụ H1. Mặt khác, không quy định người đã được cha mẹ tặng cho tài sản khi còn sống thì không được hưởng thừa kế đối với phần di sản còn lại của cha mẹ sau khi chết.

Do đó, ông Võ Văn C và ông Võ Văn T vẫn thuộc trường hợp được hưởng phần di sản như các đồng thừa kế khác.

Vì vậy, kháng cáo của ông Võ Công T1 và bà Đồng Thị L về việc yêu cầu không chấp nhận yêu cầu chia thừa kế của ông C và ông T là không có căn cứ chấp nhận. * Xét yêu cầu kháng cáo của Võ Công T1 và bà Đồng Thị L về việc yêu cầu các đồng thừa kế khác thanh toán 30% giá trị quyền sử dụng đất: Xét thấy ông T1 là người trực tiếp quản lý, sử dụng di sản sau khi cụ H1 chết, có chăm sóc, cải tạo đất, trồng thêm cây dừa và quản lý phần mộ của cha mẹ.

Tuy nhiên, ông T1 không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh cụ thể chi phí đầu tư, nguồn tiền sử dụng để cải tạo đất, giá trị công sức đóng góp hoặc chứng cứ chứng minh đã dùng tài sản riêng để thanh toán các khoản nợ của cha mẹ. Mặt khác, trong thời gian quản lý, sử dụng di sản, ông T1 là người trực tiếp thụ hưởng toàn bộ hoa lợi phát sinh từ di sản. Hơn nữa, trong quá trình giải quyết vụ án, các đồng thừa kế còn lại đều thống nhất giao cho ông T1 phần đất có tổng diện tích 2.081,7m² (theo Sơ đồ đo đạc là phần đất ký hiệu B và A1) cùng toàn bộ tài sản gắn liền với đất. Trong khi đó, tổng diện tích di sản còn lại để phân chia sau khi trừ diện tích khu mộ và lối đi chung là 7.215,2m² chia đều cho 06 đồng thừa kế thì mỗi kỷ phần tương ứng 1.202,53m². Như vậy, diện tích đất thực tế ông T1 được nhận lớn hơn một kỷ phần thừa kế theo quy định pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của ông T1.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận việc ông T1 yêu cầu các đồng thừa kế khác thanh toán cho ông T1 30% giá trị quyền sử dụng đất đối với kỷ phần được nhận là có căn cứ và phù hợp Án lệ số 05/2016/AL ngày 06/4/2016. Đối với giá trị cây trồng, công trình trên đất do ông T1 trồng và xây dựng, Toà án cấp sơ thẩm đã xem xét và căn cứ và Biên bản thẩm định, buộc các đồng thừa kế khác hoàn trả giá 14 trị theo kết quả định giá là phù hợp.

Vì vậy, kháng cáo của ông T1 và bà L không có căn cứ chấp nhận. * Xét yêu cầu kháng cáo của ông Võ Công T1 và bà Đồng Thị L về việc yêu cầu phân chia lại vị trí đất: Xét thấy ông T1 và bà L kháng cáo không đồng ý việc Tòa án cấp sơ thẩm giao cho bà Võ Thị H2, ông Võ Văn C, ông Võ Văn T và bà Võ Thị Diệu N được hưởng chung các phần đất tại vị trí ký hiệu B1, A2, B2, A3, A4, A5. Đồng thời, ông T1 và bà L đề N1 chia lại theo hướng giao cho bà H2 nhận phần A4, bà N nhận phần A5, bà T2 nhận các phần B2 và A3. Thấy rằng việc phân chia di sản bằng hiện vật phải bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các đồng thừa kế, phù hợp với hiện trạng quản lý, sử dụng đất và nguyện vọng của các đồng thừa kế; quá trình giải quyết vụ án bà H2, ông C, ông T và bà N thống nhất nhận chung phần diện tích đất được chia và tự thỏa thuận phân chia, không yêu cầu Tòa án phân chia cụ thể phần đất của từng người. Việc Tòa án cấp sơ thẩm ghi nhận sự tự nguyện của các đương sự và phân chia di sản theo hiện trạng sử dụng đất là phù hợp quy định tại Điều 660 Bộ luật Dân sự. Sau khi xét xử sơ thẩm, ông T1 và bà L không cung cấp được căn cứ chứng minh phương án chia lại di sản theo ý kiến của ông, bà là bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các đồng thừa kế phù hợp hơn phương án mà Tòa án cấp sơ thẩm đã quyết định; hơn nữa các đương sự khác đều đồng ý và không kháng cáo. Mặt khác, ông T1 và bà L không chứng minh được khó khăn, hay không thuận tiện trong quá trình sử dụng, quản lý phần ông T1 được nhận.

Do đó, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của ông T1 và bà L.

Từ những phân tích nêu trên, nhận thấy Bản án sơ thẩm tuyên là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật. Kháng cáo của bị đơn ông Võ Công T1 và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đồng Thị L là không có căn cứ chấp nhận, nên Hội đồng xét xử phúc thẩm giữ nguyên Bản án sơ thẩm.

[3] Đề nghị của Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Long không chấp nhận kháng cáo của ông Võ Công T1 và bà Động Thị L2, giữ nguyên Bản án sơ thẩm là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

[4] Về án phí phúc thẩm: Do kháng cáo không được chấp nhận nên ông Võ Công T1 và bà Đồng Thị L phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định.