Bản án 474/2026/DS-PTTranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp để trồng rừng, đất ở

: Khoản 5 Điều 102 Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Giám định tư pháp đều quy định việc giám định lại được thực hiện khi có căn cứ cho rằng kết luận giám định lần đầu không chính xác hoặc có vi phạm pháp luật. Kết luận giám định số 415/KL- KTHS ngày 17/6/2026 của Phòng K Công an tỉnh C xác định đối với một số nội dung chưa đủ cơ sở kết luận người ký. Trong trường hợp này, nguyên đơn chỉ không đồng ý với kết quả chưa xác định được người ký, nhưng không cung cấp được chứng cứ chứng minh kết luận giám định lần đầu không chính xác hoặc có vi phạm pháp luật Bên cạnh đó, qua đối chiếu hồ sơ, các tài liệu được nguyên đơn liệt kê làm mẫu so sánh đều là những tài liệu đã có trong hồ sơ và đã được xem xét khi giám định lần đầu. Nguyên đơn không giao nộp thêm mẫu chữ ký, chữ viết mới có giá trị so sánh.

Do đó, việc tiếp tục trưng cầu một cơ quan khác giám định lại trên cùng đối tượng và cùng hệ thống mẫu so sánh cũng không khắc phục được nguyên nhân dẫn đến việc chưa đủ cơ sở kết luận.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận yêu cầu trưng cầu giám định lại của nguyên đơn.

[4] Ngoài ra, Hội đồng xét xử còn nhận thấy: Diện tích đất tranh chấp được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân nên có cơ sở xác định là tài sản chung của cụ M1 và cụ M2 theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình. Quá trình giải quyết vụ án thể hiện cụ M1 biết việc phân chia đất cho các con. Các đương sự thừa nhận cụ M1 và cụ M2 đã thống nhất giao cho ông Võ Minh T quản lý khoảng 3,3 ha; sau đó cụ M2 tiếp tục tặng cho các phần đất còn lại cho bà Võ Thị V1, bà Võ Thị Đ và ông T. Khi các giao dịch được thực hiện, cụ M1 còn sống nhưng không phản đối, không yêu cầu hủy giao dịch hoặc tranh chấp các phần đất đã chuyển quyền.

Vì vậy, không có căn cứ xác định các hợp đồng tặng cho vô hiệu chỉ vì Giấy CNQSDĐ đứng tên cụ M2, trong khi đất có nguồn gốc là tài sản chung của vợ chồng.

[5] Mặt khác, tại Biên bản hòa giải ngày 05/7/2022 (bút lục 112), nguyên đơn trình bày ông Võ Minh T nói đã mua đất của cha mẹ với giá 1.700.000.000 đồng nhưng đến khi cụ M2, cụ M1 chết vẫn chưa thanh toán. Ông B cũng trình bày các anh chị em nhiều lần yêu cầu ông T giao số tiền này để phân chia nhưng ông không đồng ý. Lời trình bày của ông B nêu trên cho thấy: Nguyên đơn cho rằng ông T có nghĩa vụ thanh toán 1.700.000.000 đồng theo giao dịch chuyển nhượng để các anh chị em chia thừa kế di sản của cụ M2 và cụ M1. Điều này thể hiện quan điểm của nguyên đơn chưa thống nhất về bản chất quan hệ pháp luật. 8 Việc ông T chưa thanh toán số tiền này (nếu có căn cứ), chỉ làm phát sinh tranh chấp về quyền, nghĩa vụ tài sản giữa các bên, không đương nhiên làm vô hiệu các hợp đồng tặng cho đã được xác lập, đăng ký quyền sử dụng đất.

[6] Trong vụ án này, nguyên đơn chỉ yêu cầu hủy các hợp đồng tặng cho và chia di sản thừa kế, không yêu cầu buộc ông T thanh toán 1.700.000.000 đồng hoặc giải quyết tranh chấp phát sinh từ giao dịch chuyển nhượng.

Vì vậy, Hội đồng xét xử không xem xét nội dung này trong cùng vụ án. Trường hợp ông B hoặc các đồng thừa kế cho rằng số tiền 1.700.000.000 đồng là di sản của cụ M1, cụ M2 hoặc là nghĩa vụ của ông T thì có quyền khởi kiện bằng vụ án khác.

[7] Về việc nguyên đơn cho rằng đưa thiếu vợ ông T tham gia tố tụng: Tòa án cấp phúc thẩm đã tiến hành ghi nhận ý kiến của bà Đinh Thị Mai L1 là vợ ông Võ Minh T, bà L1 trình bày bà và ông T đã giao 1.700.000.000 đồng cho bà Võ Thị Đ để thực hiện hợp đồng chuyển nhượng đất; bà thống nhất ý kiến của chồng là ông T, bà không có ý kiến khác và xin không tham gia tố tụng. Do vụ án không giải quyết tranh chấp đối với số tiền 1.700.000.000 đồng và bà Đinh Thị Mai L1 từ chối tham gia tố tụng nên cấp sơ thẩm không đưa bà L1 tham gia tố tụng là không thiếu sót.

[8] Xét kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân huyện Năm Căn (nay là Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 5 - Cà Mau) cho rằng cấp sơ thẩm thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, chưa làm rõ nguồn gốc đất, việc xác lập các hợp đồng tặng cho và còn thiếu người tham gia tố tụng, đề nghị hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, Hội đồng xét xử thấy: [8.1] Cấp sơ thẩm đã thu thập tài liệu, chứng cứ về quyền sử dụng đất; lấy lời khai của các đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; xác định đầy đủ những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ M1, cụ M2 và những người thừa kế thế vị của bà Võ Thị Á, bà Võ Thị H3 tham gia tố tụng. Những người vắng mặt đều có đơn xin xét xử vắng mặt hoặc đã được triệu tập hợp lệ. Tuy cấp sơ thẩm còn thiếu sót trong việc thu thập, đánh giá chứng cứ, như chưa thu thập đầy đủ hồ sơ, tài liệu về việc cụ M2 tặng cho quyền sử dụng đất cho các con; việc đánh giá một số chứng cứ và lập luận trong bản án chưa đầy đủ, chưa làm rõ hết các tình tiết tranh chấp. Đây là thiếu sót cần rút kinh nghiệm.

Tuy nhiên, tại cấp phúc thẩm, Hội đồng xét xử đã xem xét toàn diện hồ sơ, thu thập bổ sung chứng cứ cần thiết, trưng cầu giám định theo yêu cầu của đương sự và đánh giá chứng cứ theo Điều 108 Bộ luật Tố tụng dân sự. Những thiếu sót của cấp sơ thẩm không làm thay đổi bản chất vụ án, không ảnh hưởng đến tính đúng đắn của phán quyết nên không có căn cứ hủy bản án sơ thẩm. [8.2] Đối với ý kiến cho rằng cần tiếp tục xác minh nguồn gốc đất và việc đăng ký biến động quyền sử dụng đất, Hội đồng xét xử nhận thấy nguồn gốc đất không phải là tình tiết có tranh chấp. Các bên đều thống nhất đất do cụ M1, cụ M2 tạo lập trong thời kỳ hôn nhân; việc cụ M2 đứng tên Giấy CNQSDĐ, sau đó tách thửa, đăng ký biến động và cấp Giấy CNQSDĐ cho ông T, bà Đ, bà V1 đã được thể 9 hiện trong hồ sơ địa chính và được cơ quan đăng ký đất đai xác nhận.

Vì vậy, việc tiếp tục xác minh nguồn gốc đất không làm thay đổi bản chất vụ án. [8.3] Đối với ý kiến cho rằng cần xác minh người đang thuê hoặc đang sử dụng phần đất tranh chấp để đưa tham gia tố tụng, Hội đồng xét xử thấy rằng việc cho thuê đất, nếu có, phát sinh sau khi quyền sử dụng đất đã được sang tên cho người nhận chuyển quyền. Người thuê không tham gia xác lập các hợp đồng tặng cho, cũng không có quyền, nghĩa vụ liên quan trực tiếp đến yêu cầu hủy hợp đồng tặng cho và chia di sản thừa kế.

Vì vậy, cấp sơ thẩm không đưa người thuê đất tham gia tố tụng không làm ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án.

[9] Từ những nhận định trên, Hội đồng xét xử thấy không có căn cứ xác định các hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa cụ Trần Thị M2 với ông Võ Minh T, bà Võ Thị Đ và bà Võ Thị V1 vô hiệu.

Do đó, không chấp nhận kháng cáo của ông Võ Văn B, ông Võ Văn N2 (Võ Hoàng N3), bà Võ Thị Đ1; chấp nhận một phần kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân huyện Năm Căn (do Tòa án cấp phúc thẩm đã thu thập thêm chứng cứ theo như kháng nghị nêu); giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 17/2025/DS-ST ngày 28 tháng 4 năm 2025 của Tòa án nhân dân huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau.

[10] Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Võ Văn B, ông Võ Văn N2 (Võ Hoàng N3) được miễn án phí do là người cao tuổi, có đơn xin miễn nộp tạm ứng án phí. Bà Võ Thị Đ1 phải chịu 300.000 đồng, đã dự nộp được chuyển thu.