Bản án 208Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Nguyên đơn bà T có mặt; Bị đơn bà X và ông M đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhiều lần nhưng vắng mặt không vì sự kiện bất khả kháng hay trở ngại khách quan; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà L, bà N và bà T1 vắng mặt nhưng đều có đơn xin vắng mặt nên Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là phù hợp theo quy định tại Điều 227 và Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. 4 Bị đơn bà X, ông M đã được Tòa án nhiều lần tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng nhưng vắng mặt, không trình bày ý kiến đối với yêu cầu của nguyên đơn bà T và tài liệu chứng cứ kèm theo, yêu cầu phản tố (nếu có).

Do đó, bị đơn bà X, ông M phải chịu hậu quả pháp lý của việc không trình bày ý kiến đối với yêu cầu của nguyên đơn theo quy định tại điểm h khoản 2 Điều 196 và Điều 199 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Hội đồng xét xử căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ để giải quyết vụ án là phù hợp quy định pháp luật.

[2] Về nội dung vụ án: [2.1] Xét về nghĩa vụ trả nợ của bên vay, Hội đồng xét xử xét rằng: Căn cứ Hợp đồng vay tiền được công chứng số 000156, quyển số 01/2024 TP/CC- SCC/HĐGD ngày 08/01/2024 tại Văn phòng C (nay là Văn phòng C1) thể hiện bà T là bên cho vay, bà X là bên vay số tiền 600.000.000 đồng. Tại mặt sau hợp đồng, bà X có viết tay nội dung: “Ngày 8-1-2024 Tôi có nhận số tiền là 600.000.000 (Sáu trăm triệu đồng) của chị T”, ký tên và ghi rõ họ tên Phạm Thị Thanh X để xác nhận đã nhận đủ số tiền vay (bút lục 83 – 84). Đồng thời, căn cứ Hợp đồng vay tiền được công chứng số 001119, quyển số 02/2024 TP/CC-SCC/HĐGD ngày 20/02/2024 tại Văn phòng C (nay là Văn phòng C1) thể hiện bà T là bên cho vay, bà X là bên vay số tiền 400.000.000 đồng. Tại mặt sau hợp đồng, bà X có viết tay nội dung: “Tôi có nhận số tiền là 400.000.000 (Bốn trăm triệu đồng) ngày 20-2-2024”, ký tên và ghi rõ họ tên Phạm Thị Thanh X để xác nhận đã nhận đủ số tiền vay (bút lục 85 – 86). Hai hợp đồng vay tiền nêu trên là chứng cứ trực tiếp chứng minh giữa bà T và bà X đã xác lập quan hệ vay tài sản trên cơ sở tự nguyện, có đối tượng vay, số tiền vay, thời hạn vay và việc giao nhận tiền thực tế. Việc bà X tự viết, ký tên xác nhận đã nhận đủ tiền ở mặt sau từng hợp đồng là căn cứ thể hiện nghĩa vụ trả nợ đã phát sinh đối với bên vay.

Do đó, có đủ cơ sở xác định giao dịch vay tài sản giữa các bên được xác lập hợp pháp và làm phát sinh quyền yêu cầu trả nợ của bên cho vay, nghĩa vụ trả nợ của bên vay theo quy định tại các Điều 463 và 466 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Mặt khác, sau khi vay tiền bà X đã trả lãi được 06 tháng đối với từng khoản vay, cụ thể khoản vay 600.000.000 đồng đã trả 72.000.000 đồng tiền lãi và khoản vay 400.000.000 đồng đã trả 48.000.000 đồng tiền lãi, sau đó ngưng thanh toán và không trả nợ gốc. Bị đơn bà X không có ý kiến phản đối, không cung cấp tài liệu, chứng cứ nào thể hiện đã thanh toán xong nghĩa vụ trả nợ nên có căn cứ xác định bà X đã vi phạm nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận. 5 [2.2] Xét về nghĩa vụ liên đới của ông Nguyễn Tấn M, Hội đồng xét xử thấy rằng: Tại mặt sau Hợp đồng vay tiền ngày 20/02/2024 có nội dung viết tay: “Tôi tên Nguyễn Tấn M + vợ Phạm Thị Thanh X có mượn của chị Võ Thị T1 số tiền là 400.000.000 đồng; của chị Nguyễn Thị Trúc L số tiền 200.000.000 đồng; của chị Nguyễn Thị N số tiền là 400.000.000 đồng. Vợ chồng tôi đồng ý mượn số tiền trên”, bên dưới có chữ ký, ghi rõ họ tên và lăn tay của ông Nguyễn Tấn M (bút lục 85 - 86). Nội dung này thể hiện ông M trực tiếp thừa nhận việc cùng bà X vay tiền và xác lập nghĩa vụ trả nợ đối với toàn bộ số tiền nêu trên. Mặt khác, bà T xác định toàn bộ số tiền này do bà T đứng tên trực tiếp giao dịch, giao tiền và quản lý khoản vay đối với bà X và ông M. Quá trình giải quyết vụ án, bà L, bà N và bà T1 đều thống nhất xác nhận đã giao tiền cho bà T để bà T đứng tên cho vay. Đồng thời, bà L, bà N và bà T1 xác định bà T đã hoàn trả đầy đủ các khoản tiền cho bà L, bà N và bà T1. Do vậy, bà L, bà N và bà T1 không còn quyền lợi, nghĩa vụ hay yêu cầu độc lập nào đối với khoản tiền đang tranh chấp. Như vậy, mặc dù nguồn tiền ban đầu có sự tham gia của bà L, bà N và bà T1, nhưng quan hệ vay tài sản thực tế được xác lập trực tiếp giữa bà T với bà X và ông M. Bên cạnh đó, ông M cũng đã trực tiếp viết, ký tên, điểm chỉ xác nhận việc vợ chồng ông vay tiền của bà T.

Do đó, có đủ căn cứ xác định bà X và ông M là người cùng trực tiếp xác lập giao dịch vay tài sản, cùng thụ hưởng khoản tiền vay và cùng có nghĩa vụ liên đới thanh toán khoản nợ cho bà T theo quy định của pháp luật.

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà T, buộc bà X và ông M có nghĩa vụ liên đới trả cho bà T số tiền nợ gốc 1.000.000.000 đồng, là phù hợp với quy định tại Điều 27 và Điều 37 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. [2.3] Đối với yêu cầu tính tiền lãi, Hội đồng xét xử xét thấy: Tại Biên bản lấy lời khai ngày 16/12/2025, bà T trình bày giữa các bên có thỏa thuận lãi suất 02%/tháng. Mặc dù mức lãi suất này không được ghi nhận cụ thể trong các Hợp đồng vay tiền ngày 08/01/2024 và ngày 20/02/2024, nhưng các hợp đồng đều thể hiện nội dung: “Lãi suất: Hai bên thỏa thuận, số tiền vay trong hợp đồng này tự thỏa thuận theo quy định của pháp luật”. Đồng thời, bà T xác nhận trong quá trình thực hiện hợp đồng, bà X đã thanh toán tiền lãi với tổng số tiền 120.000.000 đồng. Bị đơn không có ý kiến phản đối đối với nội dung này.

Do đó, có căn cứ xác định giữa các bên có thỏa thuận về việc vay có lãi. Tại phiên tòa, bà T yêu cầu tính lãi 20%/năm kể từ ngày vay đến ngày xét xử sơ thẩm. Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015, lãi 6 suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay.

Vì vậy, Hội đồng xét xử chấp nhận mức lãi suất 20%/năm để tính tiền lãi đối với các khoản vay. Đối với khoản vay 600.000.000 đồng theo Hợp đồng vay tiền ngày 08/01/2024, tính từ ngày vay 08/01/2024 đến ngày xét xử sơ thẩm 01/6/2026 là 02 năm 04 tháng 24 ngày. Tiền lãi được xác định là: 600.000.000 đồng × 20%/năm × 02 năm = 240.000.000 đồng; 600.000.000 đồng × 20%/năm × 04 tháng/12 tháng = 40.000.000 đồng; 600.000.000 đồng × 20%/năm × 24 ngày/365 ngày = 7.890.411 đồng. Tổng cộng tiền lãi là 287.890.411 đồng (làm tròn số 287.890.000 đồng). Đối với khoản vay 400.000.000 đồng theo Hợp đồng vay tiền ngày 20/02/2024, tính từ ngày vay 20/02/2024 đến ngày xét xử sơ thẩm 01/6/2026 là 02 năm 03 tháng 12 ngày. Tiền lãi được xác định là: 400.000.000 đồng × 20%/năm × 02 năm = 160.000.000 đồng; 400.000.000 đồng × 20%/năm × 03 tháng/12 tháng = 20.000.000 đồng; 400.000.000 đồng × 20%/năm × 12 ngày/365 ngày = 2.630.137 đồng. Tổng cộng tiền lãi là 182.630.137 đồng (làm tròn số 182.630.000 đồng). Như vậy, tổng số tiền lãi phát sinh đối với hai khoản vay tính đến ngày xét xử sơ thẩm là: 287.890.000 đồng + 182.630.000 đồng = 470.520.000 đồng.

Tuy nhiên, bà T thừa nhận đã nhận của bà X số tiền lãi 72.000.000 đồng đối với khoản vay 600.000.000 đồng và 48.000.000 đồng đối với khoản vay 400.000.000 đồng, tổng cộng là 120.000.000 đồng.

Do đó, cần khấu trừ số tiền lãi mà bà T đã nhận vào nghĩa vụ trả lãi của bị đơn. Sau khi khấu trừ số tiền lãi đã thanh toán là 120.000.000 đồng, bà X và ông M còn phải liên đới trả cho bà T số tiền lãi là: 470.520.000 đồng - 120.000.000 đồng = 350.520.000 đồng. Như vậy, có căn cứ buộc bà X và ông M liên đới trả cho bà T tổng số tiền 1.350.520.000 đồng, trong đó tiền nợ gốc là 1.000.000.000 đồng và tiền lãi là 350.520.000 đồng.

[3] Xét đề nghị của Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 12 – Tây Ninh là phù hợp với các tình tiết, chứng cứ và nội dung của vụ án nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[4] Về án phí dân sự sơ thẩm: Do yêu cầu khởi kiện của bà T được chấp nhận nên bà X và ông M phải liên đới chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Vì các lẽ trên, 7