Bản án 590/2026/DS-PTTranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp để trồng rừng, đất ở

6 Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ được xem xét tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về sự vắng mặt đương sự: Nguyên đơn ông Võ Văn H1, ông Võ Văn D; người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ông Võ Văn H2, ông Võ Văn H4, ông Võ Văn C, ông Võ Văn M, bà Bùi Thị Đ, ông Trần Văn T, bà Võ Thị N vắng mặt nhưng đã được Tòa án triệu tập hợp lệ. Phiên tòa hôm nay là phiên tòa mở lần thứ hai nên căn cứ vào Điều 227 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án xét xử vắng mặt đương sự trên.

[2] Ngày 13/4/2000, Ủy ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các thửa đất 501, 502, tở bản đồ số 1, tổng diện tích là 4.875 m2 (thực đo 7.517,9 m2 ), tọa lạc ấp B, xã V, huyện B, tỉnh Bến Tre cho hộ cụ Đỗ Thị C2. Nguồn gốc hai thửa đất này là của cha, mẹ cụ Võ Văn T1 (chết năm 1982, chồng cụ C2) để lại. Sau khi cụ T1 chết, cụ C2 đi kê khai, đăng ký và được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 13/4/2000 nên các thửa đất 501, 502, tổng diện tích 4.875 m2 (thực đo 7.517,9 m2 ) là di sản của cụ C2.

[3] Ngày 24/9/1999, cụ Đỗ Thị C2 lập “Giấy thừa kế” để lại thừa kế diện tích đất vườn dừa 4.875 m2 cho ông Võ Văn E (Bút lục số 154). Ngày 06/3/2000, cụ Đỗ Thị C2 lập “Tờ di chúc để lại tài sản cho các con” để lại diện tích đất vườn dừa 4.875 m2 , thuộc thửa 501, 502 cho ông Võ Văn S, ông Võ Văn H1, ông Võ Văn E, ông Võ Văn D mỗi người 1.000 m2, còn 875 m2 dùng vào việc hương hỏa, thờ cúng ông bà (Bút lục số 151, 152). Ngày 06/7/2004, cụ Đỗ Thị C2 lập “Tờ di chúc” để lại cho ông Võ Văn E được thừa hưởng căn nhà và 300 m2 đất nền nhà để thờ phụng ông bà; để lại cho bà Võ Thị L được thừa hưởng mảnh đất vườn dừa diện tích là 4.575 m2 (Bút lục số 149, 150).

Xét thấy, các di chúc là “Giấy thừa kế” ngày 24/9/1999, “Tờ di chúc để lại tài sản cho các con” ngày 06/3/2000, cụ C2 chỉ lăng tay và được UBND xã V Đông chứng thực; “Tờ di chúc” ngày 06/7/2004, cụ C2 chỉ gạch thập và lăng tay, được UBND xã V Đông chứng thực ngày 07/7/2004. Tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay, bà Võ Thị L, ông Trần Văn P là người đại diện hợp pháp của bị đơn ông Võ Văn E, ông Phạm Quang H là người đại diện hợp pháp của nguyên đơn ông Võ Văn S đều thừa nhận cụ C2 không biết chữ. Các di chúc này không có người làm chứng trong khi cụ C2 không biết chữ nên các di chúc này vô hiệu theo quy định tại khoản 2 Điều 661 và khoản 3 Điều 655 của Bộ luật dân sự năm 1995. Ngoài ra, đối với Tờ di chúc ngày 06/7/2004, cụ C2 không biết chữ nhưng UBND xã V lại chứng thực ghi: “Người lập di chúc đã đọc lại bản di chúc này, đã đồng ý toàn bộ nội dung ghi trong di chúc và đã ký vào di chúc trức sự có mặt của tôi”. Khoản 2 Điều 661 của Bộ luật dân sự năm 1995 quy định: “ Trong trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn. Công chứng viên, người có thẩm quyền chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng”. 7 Khoản 3 Điều 655 của Bộ luật dân sự năm 1995 quy định: “Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có chứng nhận của Công chứng nhà nước hoặc chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn”. Việc Tòa án cấp sơ thẩm xác định Tờ di chúc ngày 06/7/2004 có hiệu lực pháp luật là không đúng với quy định trên của Bộ luật dân sự năm 1995. Do Giấy thừa kế ngày 24/9/1999, Tờ di chúc để lại tài sản cho các con ngày 06/3/2000 và Tờ di chúc ngày 06/7/2004 vô hiệu nên các thửa đất 501, 502 phải được chia thừa kế theo pháp luật. Tòa án cấp sơ thẩm chưa chia thừa kế theo pháp luật di sản của cụ C2 là các thửa đất 501, 502; chưa vẽ sơ đồ phân chia phần thừa kế đối với các thửa đất 501, 502 trên nên Tòa án cấp phúc thẩm không thể sửa bản án sơ thẩm mà cần phải hủy bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

[4] Xét ý kiến của vị Kiểm sát viên, như phân tích ở phần trên, Hội đồng xét xử xét thấy có cơ sở chấp nhận.

[5] Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Võ Văn S không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Ông S thuộc trường hợp được miễn nộp tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm.