Bản án 188/2026/DS-STTranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây hàng năm, nuôi trồng thủy sản

[1]. Về thủ tục tố tụng: Tại phiên tòa, bị đơn cụ Trần Thị N1; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Nguyễn Thị Tuyết M, ông Nguyễn Thành T, ông Nguyễn Văn Hòa A (Nguyễn Văn H1), ông Nguyễn Thành T1, ông Nguyễn Thành L và ông Nguyễn Văn N2 đã được triệu tập hợp lệ nhưng đều vắng mặt không có lý do.

Do đó, Hội đồng xét xử căn cứ vào điểm b khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự tiến hành xét xử vắng mặt đối với các đương sự nêu trên.

[2]. Về quan hệ huyết thống và hàng thừa kế:

Căn cứ vào lời trình bày của nguyên đơn bà Nguyễn Thị Tuyết H, bị đơn cụ Trần Thị N1 cũng như tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án thì ông Nguyễn Thành H2 chết ngày 24/8/2007 (theo Giấy chứng tử số 34/2007 ngày 28/8/2007 của Ủy ban nhân dân xã Đ, thành phố Cần Thơ) thì ông H2 không có vợ con, không có con nuôi hay cha mẹ nuôi, chỉ có cụ Nguyễn Văn R và cụ Trần Thị N1 là cha mẹ ruột của ông H2 đều còn sống, khi chết ông H2 không để lại di chúc. Do đó căn cứ vào khoản 1 Điều 633, Điều 634, Điều 635 và khoản 1 Điều 676 của Bộ luật Dân sự năm 2005 thì cha mẹ ruột của ông H2 là cụ R và cụ N1 thuộc hàng thừa kế thứ nhất được hưởng thừa kế của ông H2 theo pháp luật đối với di sản của ông H2 chết để lại.

[3].Về di sản thừa kế: Tại Bản án dân sự sơ thẩm số: 44/2024/DS-ST ngày 18/7/2024 của Tòa án nhân dân khu vực 9 – Cần Thơ và Bản án dân sự phúc thẩm số: 08/2025/DS-PT ngày 07/01/2025 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ đã có hiệu lực pháp luật xác định quyền sử dụng đất tại thửa số 1565, tờ bản đồ số 2; tọa lạc tại ấp N, xã Đ, thành phố Cần Thơ là di sản của ông Nguyễn Thành H2 chết để lại. Trong toàn bộ diện tích thửa 1565 này thì có 497,8m2 đã bị Nhà nước thu hồi để thực hiện dự án tuyến nối Quốc lộ F đến Quốc lộ N đã bồi thường hỗ trợ xong, phần đất có diện tích 1.607,2m2 (sau khi trừ đi phần diện tích nhà mồ và lối đi qua phần đất bà H được chia 60,8m2) đã được phân chia di sản thừa kế tại các bản án nêu trên. Hiện nay chỉ còn phần đất có diện tích 50m2 thuộc một phần thửa đất số 1565, tờ bản đồ số 2; tọa lạc tại ấp N, xã Đ, thành phố Cần Thơ theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AD 636611 4 do Ủy ban nhân dân huyện L (cũ) cấp ngày 27/10/2005 cho ông Nguyễn Thành H2 đứng tên chưa được chia thừa kế theo quy định, có số đo, tứ cận: - Hướng đông bắc giáp phạm vi giải phóng mặt bằng Dự án đường nội Quốc lộ F đến Quốc lộ N số đo 11,94m; - Hướng Tây giáp đất bà Nguyễn Thị Tuyết H (Thửa 27) có số đo 12,44m; - Hướng Nam giáp đất nghĩa địa do Ủy ban nhân dân xã Đ quản lý có số đo 8,81m; - Hướng Bắc giáp phạm vi đã thu hồi đất có số đo 0m. Đồng thời khi còn sống thì R cũng đã có văn bản từ chối nhận di sản thừa kế của ông H2 mà nhượng quyền hưởng cũng như giao toàn bộ phần di sản của cụ được hưởng cho bà Nguyễn Thị Tuyết H. Trong quá trình giải quyết vụ án nguyên đơn và bị đơn đều thống nhất chia di sản còn lại này mà không ai có ý kiến hay tranh chấp gì khác về diện tích còn lại của thửa 1565 nêu trên.

Căn cứ vào khoản 2 Điều 92 của Bộ luật Tố tụng dân sự đây là tình tiết, sự kiện không phải chứng minh.

[4]. Xét yêu cầu của nguyên đơn, Hội đồng xét xử thấy rằng: Tại biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ của Tòa án án ngày 08/01/2026, xác định phần đất đang tranh chấp có hiện trạng là loại đất trồng lúa, trên đất không có cây trồng hay công trình kiến trúc gì khác. Tại phiên tòa, nguyên đơn cũng xác định phần đất nêu trên hiện nay có diện tích nhỏ nên để trống, không có ai quản lý, sử dụng. Theo nội dung yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và ý kiến trình bày của bị đơn đều thống nhất chia di sản còn lại của thửa 1565 nêu trên có diện tích là 50m2 thành 03 kỷ phần bằng nhau, trong đó bà H nhận 01 kỷ phần tương ứng diện tích đất là 16,667m2, cụ N1 nhận 02 kỷ phần tương ứng diện tích đất là 33,333m2. Xét thấy đây là ý chí tự nguyện của các bên nên Hội đồng xét xử ghi nhận. Căn cứ chứng thư định giá của Công ty cổ phần D ngày 23/3/2026 về giá trị của quyền sử dụng đất là 247.000 đồng/m2 x 50m2 = 12.350.000 đồng, như vậy: Bà H được hưởng 01 kỷ phần thừa kế là quyền sử dụng đất có diện tích 16,66m2 (đất trồng lúa nước), tương ứng giá trị là 16,66m2 x 247.000 đồng/m2 = 4.116.667 đồng. Cụ N1 được hưởng 02 kỷ phần thừa kế là quyền sử dụng đất có diện tích 33,33m2 (đất trồng lúa nước), tương ứng giá trị là 33,33m2 x 247.000 đồng/m2 = 8.233.333 đồng. Trong quá trình giải quyết vụ án nguyên đơn bà H và bị đơn cụ N1 đều có yêu cầu nhận hiện vật và trả giá trị. Hội đồng xét xử thấy rằng: Như đã nhận định tại Bản án dân sự sơ thẩm số 44/2024/DS-ST ngày 18/7/2024 của Tòa án nhân dân khu vực 9 – Cần Thơ thì hiện nay cụ có đăng ký thường trú tại ấp N, xã Đ, thành phố Cần Thơ nhưng hiện nay đang sinh sống cùng với con gái ruột là bà Nguyễn Thị M tại địa chỉ Số C, tổ A, ấp N, xã Đ, thành phố Hồ Chí Minh 5 do bà M nuôi dưỡng không có khó khan về chỗ ở, cuộc sống hang ngày của cụ N1 do các con chu cấp trong đó có bà H. Diện tích còn lại của thửa 1565 hiện nay là 50m2 là loại đất trồng lúa nước không phải là đất ở nên không đảm bảo việc tách thửa cấp quyền sử dụng đất theo quy định. Mặt khác tiếp giáp phần đất này là thửa đất số 27, tờ bản đồ số 2; tọa lạc tại ấp N, xã Đ, thành phố Cần Thơ do bà Nguyễn Thị Tuyết H đứng tên có cùng mục đích sử dụng đất, thời hạn sử dụng đất nên căn cứ khoản 2 Điều 3 của Quyết định số 44/2025/QĐ-UBND ngày 12/12/2025 của Ủy ban nhân dân thành phố C; khoản 1, điểm a và c khoản 2, điểm a khoản 3 và khoản 4 Điều 220 Luật đất đai 2024 thì được hợp thửa đất. Từ những căn cứ nêu trên, cần chia và giao toàn bộ di sản thừa kế bằng hiện vật là quyền sử dụng đất có diện tích 50m2, thuộc một phần thửa đất số 1565, tờ bản đồ số 2; tọa lạc tại ấp N, xã Đ, thành phố Cần Thơ, có số đo, tứ cận: Hướng đông bắc giáp phạm vi giải phóng mặt bằng Dự án đường nội Quốc lộ F đến Quốc lộ N số đo 11,94m; Hướng Tây giáp đất bà Nguyễn Thị Tuyết H (Thửa 27) có số đo 12,44m; Hướng Nam giáp đất nghĩa địa do Ủy ban nhân dân xã Đ quản lý có số đo 8,81m; Hướng Bắc giáp phạm vi đã thu hồi đất có số đo 0m cho bà H quản lý, sử dụng và bà H có nghĩa vụ thanh toán lại giá trị tương ứng với kỷ phần mà cụ N1 được nhận là phù hợp với hiện trạng thực tế, đảm bảo quyền lợi ích hợp pháp của các bên cũng như việc thi hành án.

[5]. Về chi phí tố tụng: Tổng chi phí tố tụng là 7.374.160 đồng.

Căn cứ vào khoản 2 Điều 157 và khoản 2 Điều 165 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Nguyên đơn và bị đơn phải chịu chi phí tố tụng tương ứng với giá trị kỷ phần nhận được từ di sản thừa kế của ông Nguyễn Thành H2. Tại phiên tòa bà H tự nguyện nộp thay cho cụ N1 phần chi phí tố tụng mà cụ N3 phải chịu nên Hội đồng xét xử ghi nhận.

[6]. Về án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn bà Nguyễn Thị Tuyết H và bị đơn cụ Trần Thị N1 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch đối với giá trị di sản được nhận.

Tuy nhiên, cụ N1 là người cao tuổi (sinh năm 1941) thuộc tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số trường hợp quy định 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án nên cụ N1 được miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm phải chịu theo quy định.

[7]. Như đã phân tích nêu trên xét đề nghị của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 9 – Cần Thơ về việc chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc chia thừa kế theo pháp luật phần đất có diện tích 50m2 thuộc một phần thửa 1565, tờ bản đồ số 02, địa chỉ thửa tại ấp N, xã Đ, thành phố Cần Thơ, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất AD 636611 do UBND huyện L cấp ngày 27/10/2005 cho ông Nguyễn Thành H2 là có căn cứ nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

Tuy nhiên, đối với đề nghị chia và giao hiện vật là quyền sử dụng đất nêu trên cho cụ Trần Thị N1 là không phù hợp với điều kiện thực tế nên không có căn cứ để Hội đồng xét xử chấp nhận mà cần chia vào giao hiện vật cho bà H, bà H có nghĩa vụ trả giá 6 trị theo kỷ phần thừa kế cụ N1 được nhận là đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp các bên cũng như việc thi hành án.