Bản án 30/2026/DS-PTTranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp để trồng rừng, đất ở

[1] Về tố tụng: [1.1]. Cấp sơ thẩm xác định quan hệ tranh chấp là “Tranh chấp về thừa kế tài sản” theo điều 26 BLTTDS và giải quyết đúng thẩm quyền theo quy định tại Điều 35, khoản 1 điều 39 BLTTDS [1.2]. Quá trình giải quyết vụ án cấp sơ thẩm đã tiến hành thu thập chứng cứ, mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải theo quy định của pháp luật

[2]. Về đơn kháng cáo: Xét kháng cáo của người đại diện theo uỷ quyền của bị đơn ông Trần Ngọc B nằm trong hạn luật định, nên được xem xét. [2.1] Xét nội dung kháng cáo của người đại diện theo uỷ quyền ông Trần Ngọc B. Cụ ông Nguyễn Trọng H4 (chết năm 2005), cụ bà Võ Thị L (chết năm 2022). Ngày 25/4/2025, bà Nguyễn Thị Thanh V là người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ H4 và cụ L khởi kiện yêu cầu chia thừa kế, di sản là tiền. Theo quy định tại Điều 623 Bộ luật dân sự thì thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản thừa kế của nguyên đơn vẫn còn trong thời hiệu khởi kiện. - Về di sản thừa kế: Thửa đất số 25, tờ bản đồ số 43; địa chỉ tại tổ dân phố B, phường K, thị xã K (nay là phường V, tỉnh Hà Tĩnh) theo Giấy chứng nhận QSDĐ số CH00644 do UBND thị xã K, tỉnh Hà Tĩnh cấp ngày 04/5/2017 được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất cho cụ Võ Thị L năm 2017 (thời điểm sau khi cụ ông Võ Trọng H6 chết 12 năm), tại hồ sơ cấp giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất đã xác lập là tài sản riêng của cụ Võ Thị L nên cụ Võ Thị L có quyền sở hữu và định đoạt. Năm 2021 cụ Võ Thị L và các hàng thừa kế của cụ H6 đã thống nhất và chuyển nhượng một phần thửa đất số 25, tờ bản đồ số 43, địa chỉ thửa đất ở tổ dân phố B, phường K, thị xã K (nay là phường V, tỉnh Hà Tĩnh) theo Giấy chứng nhận QSDĐ số CH00644 do UBND thị xã K, tỉnh Hà Tĩnh cấp ngày 04/5/2017, mang tên cụ Võ Thị L với số tiền 1.612.000.000đồng. Quá trình giải quyết vụ án các đương sự đều thừa nhận khoản tiền trên do đó căn cứ Điều 92 BLTTDS đây là tình tiết không phải chứng minh. - Về hàng thừa kế: Cụ Võ Thị L và cụ Nguyễn Trọng H4 có 06 người con chung gồm bà Nguyễn Thị Thanh V, Nguyễn Thị H, Nguyễn Thị H2, Nguyễn Thị H1, Nguyễn Văn T và ông Nguyễn Trọng D (ông D chết năm 2021, có vợ là bà Mai Thị S và 03 người con Nguyễn Thị N1, Nguyễn Thị N2, Nguyễn Thị T1), không có con riêng và không nhận ai làm con nuôi. Cha mẹ đẻ đã chết từ lâu (chết trước cụ H4 và cụ L). Cụ L chết không để lại di chúc, ông Nguyễn Trọng D là con đẻ chết trước cụ L (chết năm 2021). Theo quy định tại Điều 613, Điều 649, Điều 650, Điều 651 và Điều 652 Bộ luật dân sự năm 2015, hàng thừa kế thứ nhất của cụ Võ Thị L gồm: Nguyễn Thị Thanh V, Nguyễn Thị H, Nguyễn Thị H2, Nguyễn Thị H1, Nguyễn Văn T. Do ông Nguyễn Trọng D chết trước cụ Võ Thị L nên những người con của ông D được thừa kế thế vị phần di sản mà ông Nguyễn Trọng D được hưởng nếu ông D còn sống.

Do đó, 03 người con của ông Nguyễn Trọng D là Nguyễn Thị N1, Nguyễn Thị N2, Nguyễn Thị T1 được thừa kế thế vị hưởng phần di sản. Như vậy, những người thừa kế theo pháp luật của cụ L gồm: Nguyễn Thị Thanh V, Nguyễn Văn T, Nguyễn Thị H, Nguyễn Thị H2, Nguyễn Thị H1 và đồng thừa kế thế vị Nguyễn Thị N1, Nguyễn Thị N2, Nguyễn Thị Tuyết . -Về phân chia di sản thừa kế: Trong quá trình giải quyết vụ án, các đương sự đều xác nhận số tiền 1.612.000.000đồng có được từ việc cụ L việc bán một phần thửa đất số 25, tờ bản đồ số 43, địa chỉ thửa đất ở tổ dân phố B, phường K, thị xã K (nay là phường V, tỉnh Hà Tĩnh) theo Giấy chứng nhận QSDĐ số CH00644 do UBND thị xã K, tỉnh Hà Tĩnh cấp ngày 04/5/2017, mang tên cụ Võ Thị L. Sau khi cụ Võ Thị L bán đất được 1.612.000.000đồng thì cụ L đã giao lại số tiền này cho con trai là ông Nguyễn Văn T quản lý, sử dụng vào việc chăm sóc, nuôi dưỡng cụ L khi còn sống và lo các công việc phát sinh khi cụ L qua đời. Quá trình giải quyết vụ án ông Nguyễn Văn T trình bày đã sử dụng một phần số tiền trên vào việc làm nhà cho cụ L về ở, chăm sóc, mua sắm trang thiết bị trong nhà khi cụ L còn sống, lo ma chay, đám giỗ, làm mộ cho cụ L, khi sử dụng số tiền bán đất của cụ L, ông T chưa hỏi ý kiến của các đồng thừa kế nhưng cũng không có ai phản đối. Quá trình giải quyết vụ án, ông Nguyễn Văn T không đưa ra được tài liệu chứng cứ chứng minh cho những khoản tiền mà ông đã sử dụng do ông không ghi chép lại.

Xét thấy, ngoài ông Nguyễn Trọng D (đã chết năm 2021) thì chỉ có ông Nguyễn Văn T là con trai cả trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và đứng ra lo mọi công việc cho cụ L khi cụ L còn sống, kể cả sau khi cụ L qua đời là việc làm cần thiết, phù hợp với đạo lý và tập quán địa phương, việc ông T sử dụng số tiền vào các mục đích trên là có cơ sở cần được xem xét. Tòa án cấp sơ thẩm đã căn cứ biên bản tiếp công dân của UBND phường K, tỉnh Hà Tĩnh vào ngày 16/01/2025 để xác định tổng số tiền ông T kê khai các khoản chi phí gồm: Phí giấy tờ bán đất, chi phí làm nhà cho cụ L trên đất ông T, tiền nuôi bà khi bà già yếu và chi phí làm 50 ngày, 100 ngày, giỗ đầu, hết khó, làm mộ 03 cái với tổng số tiền là 412.000.000đ (Bốn trăm mười hai triệu đồng) từ đó căn cứ chấp nhận số tiền ông T đã đã chi tiêu vào việc chung là 412.000.000đ là chưa có căn cứ vì văn bản này ông T không ký vào. Trước đó tại biên bản tiếp công dân tháng 12/2024 ông T đã trình bày số tiền ông chi phí khi cụ L còn sống nhiều hơn. Tuy vậy biên bản tiếp công dân có sự có mặt của các đồng thừa kế và ông T, thư ký ghi biên bản cũng không tự viết ra các hạng mục ông T đã chi phí như chi phí xây mộ, làm đám giỗ và đám ma chay cho cụ L. Tại cấp phúc thẩm bị đơn không xuất trình được chứng cứ mới chứng minh yêu cầu kháng cáo của mình tuy nhiên đối với phần chi phí chăm sóc nuôi dưỡng cụ L cấp sơ thẩm chỉ chấp nhận cho ông T 30 triệu trong thời gian cụ L về sống cùng là chưa phù hợp với chi phí chăm sóc ăn uống thuốc thang của một người già tại địa phương. Vì vậy cấp phúc thẩm cần sửa án sơ thẩm nội dung này, cần chấp nhận tiền sinh hoạt chăm sóc nuôi dưỡng và tiền công chăm sóc cụ L mỗi tháng 10 triệu đồng x 12 tháng = 120.000.000đ là phù hợp. Tổng cộng số tiền chi phí của bị đơn chấp nhận tính cho ông T là 504.000.000đ ( trong đó tiền chăm sóc cụ L 120 triệu còn các khoản khác giữ nguyên như bản án sơ thẩm). Như vậy di sản của cụ L được tính còn lại như sau: 1.612.000đ- 504.000.000đ = 1.108.000.000đ. Kỷ phần thừa kế được chia cụ thể: 1.108.000.000đ / 6 thừa kế = 184.600.000đ/1 suất thừa kế Ông Nguyễn Văn T, bà Nguyễn Thị Thanh V, bà Nguyễn Thị H, Nguyễn Thị H1, Nguyễn Thị H2 và các đồng thừa kế thế vị Nguyễn Thị N1, Nguyễn Thị N2, Nguyễn Thị T1; mỗi phần thừa kế được hưởng 1/6 phần di sản thừa kế của cụ Võ Thị L để lại là 1.108.000.000đ. Số tiền mỗi đồng thừa kế được nhận là: 1.108.000.000đ / 6 thừa kế = 184.600.000đ/1 suất thừa kế, mỗi đồng thừa kế thế vị được hưởng 1/3 phần thừa kế được được nhận là: 184.600.000đ : 3 = 61.500.000đ Ông Nguyễn Văn T có trách nhiệm đưa lại cho các đồng thừa kế số tiền mà họ được hưởng hiện ông T đang cất giữ theo kỹ phần trên.

[3] Về án phí: Bị đơn được miễn án phí dân sự phúc thẩm.