Bản án 34/2026/DS-STTranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây hàng năm, nuôi trồng thủy sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ đã được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử (HĐXX) nhận định:

[1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Nguyên đơn bà Vũ Thị Kiều N khởi kiện yêu cầu chia tài sản chung và chia di sản thừa kế là bất động sản tọa lạc tại: Ấp L, xã K, tỉnh An Giang. Do vậy đây là tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 8, tỉnh An Giang theo quy định tại Điều 26, Điều 35 và Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi, bổ sung năm 2025.

[2] Về sự có mặt của đương sự: Ông L1, bà N1 vắng mặt nhưng có người đại diện có mặt, ông T3, bà P có đơn xin xét xử vắng mặt.

Căn cứ vào các Điều 227 và Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án.

[3]

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên tòa Hội đồng xét xử xét thấy: Tài sản chia thừa kế là quyền sử dụng đất có nguồn gốc là của hộ gia đình vợ chồng ông Vũ Thanh B và bà Nguyễn Thị Kim C khai phá sử dụng, sau đó được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số X435259 do UBND huyện K cấp ngày 15/12/2003, chỉnh lý ngày 04/7/2007, tổng diện tích 1.458,7m2 (Trong đó có: 100m2 thổ cư; 1.358,7m2 đất trồng cây lâu năm). 7 Năm 2000 bà C mất, đến năm 2018 ông B mất, ông bà đều không để lại di chúc. Hàng thừa kế thứ nhất theo pháp luật của ông B, bà C được xác định gồm: 04 người con là Vũ Thị Kiều N, Võ Thị Thu N1, Vũ Thị Phương T1 và Nguyễn Phước L1. Ông Hồ Hữu T2 cho rằng ông là con riêng của ông B, tuy nhiên ông T2 không có giấy tờ chứng minh, trong quá trình giải quyết vụ án ông T2 cũng không có yêu cầu chia thừa kế. Vì vậy xác định ngoài 04 người thừa kế nêu trên thì ông B bà C không có con nuôi, con riêng, cha mẹ nuôi hoặc hàng thừa kế khác. Qua đo đạc thực tế phần đất tranh chấp chia thừa kế có tổng diện tích 1.407,5m2, (trong đó có 100 m2 đất thổ cư, 1.307,5 m2 đất cây lâu năm). Tại phiên tòa, đại diện nguyên đơn đồng ý giao lại quyền sử dụng cho vợ chồng bà P, ông T3 phần đất có diện tích 86,7m2 (đất cây lâu năm), phần đất còn lại có diện tích 1.320,8 m2 thì yêu cầu như sau: - Yêu cầu chia tài sản chung là ½ diện tích QSD đất 1.320,8m2 : 2 = 660,4m2 (Trong đó có: 50m2 thổ cư; 610,4m2 đất trồng cây lâu năm) cho bà N quản lý sử dụng. - Yêu cầu chia thừa kế đối với ½ diện tích QSD đất còn lại 660,4m2 (Trong đó có: 50m2 thổ cư; 610,4m2 đất trồng cây lâu năm) làm 04 phần bằng nhau cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông Vũ Thanh B gồm: Vũ Thị Kiều N, Võ Thị Thu N1, Vũ Thị Phương T1 và Nguyễn Phước L1, mỗi người được nhận 660,4m2 : 4 = 165,1m2 (Trong đó có: 12,5m2 thổ cư; 152,6m2 đất trồng cây lâu năm). Nguyên đơn cho rằng nguồn gốc đất là do cha bà N là ông Vũ Thanh B và bà Vũ Thị Kiều N khai phá, sử dụng, sau đó mới được cấp giấy CNQSDĐ đứng tên hộ ông Vũ Thanh B vào năm 2003. Tại thời điểm cấp giấy bà N cho rằng chỉ có một mình bà sống cùng với ông B nên xác định đây là tài sản chung của bà với ông B nên bà N yêu cầu được nhận ½ quyền sử dụng đất, ½ còn lại của ông B thì bà N yêu cầu chia thừa kế làm 04 phần bằng nhau cho những người thuộc hàng thừa kế của ông B. Tuy nhiên qua thẩm tra xác minh và tại công văn trả lời ngày 05/11/2024 của UBND huyện K xác nhận: Qua đối chiếu hồ sơ lưu trữ khi thực hiện cấp giấy CNQSDĐ thì tại đơn xin hợp thức hóa quyền sử dụng đất đề ngày 14/7/2003, ông Vũ Thanh B kê khai nguồn gốc đất như sau: “nguồn gốc đất là do gia đình ông tự khai phá vào năm 1968 sử dụng ổn định không ai tranh chấp” được UBND thị trấn K xác nhận vào ngày 31/10/2003, sau đó Phòng địa chính - giao thông – công nghiệp xác nhận ngày 26/11/2003 và UBND huyện K duyệt ngày 15/12/2003. Từ cơ sở trên UBND huyện K xem xét cấp giấy CNQSDĐ số X435259 cấp ngày 15/12/2003 cho hộ ông Vũ Thanh B đứng tên là phù hợp với nguồn gốc sử dụng đất. Từ những cơ sở trên có thể khẳng định nguồn gốc đất có từ năm 1968, trong khi đó bà N sinh năm 1977 thì không thể là người cùng khai phá sử dụng với ông B. Vì vậy xét lời trình bày của bà N là không có cơ sở chấp nhận nên không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà N đối với yêu cầu chia tài sản chung là giao ½ diện tích QSD đất 660,4m2 (Trong đó có: 50m2 thổ cư; 610,4m2 đất trồng cây lâu năm) cho bà N. 8 Xét phần đất tranh chấp chia thừa kế nêu trên được cấp cho hộ gia đình ông B và bà C, nay ông bà đều đã mất, không để lại di chúc, vì vậy căn cứ theo quy định của pháp luật phần di sản thừa kế là quyền sử đất của ông B bà C sẽ được chia làm 04 phần bằng nhau cho hàng thừa kế thứ nhất là 04 người con của ông bà, gồm: Vũ Thị Kiều N, Võ Thị Thu N1, Vũ Thị Phương T1 và Nguyễn Phước L1 với tổng diện tích quyền sử dụng đất qua đo đạc thực tế là 1.320,8 m2, mỗi người sẽ được nhận 01 phần bằng nhau, có diện tích là 330,2 m2 (đã trừ đi phần đất có diện tích 86,7 m2, do các ông bà không tranh chấp và đều đồng ý giao phần đất này cho bà P, ông T3). Tuy nhiên việc chia di sản thừa kế là không thể bằng hiện vật nên phải quy ra giá trị nhà đất để chia thừa kế. Theo biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 14/12/2023 và Tờ trích đo địa chính số TĐ34-2024 ngày 12/01/2024, Toà án phối hợp với Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai tiến hành đo đạc, thể hiện khu đất tranh chấp chia thừa kế tại thửa 01 (được giới hạn bởi các điểm 1-2-3-4-5) có diện tích 100m2, loại đất thổ cư; thửa 02 (được giới hạn bởi các điểm 2-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-3) có diện tích 1.220,8m2, loại đất cây lâu năm; thửa 03 (được giới hạn bởi các điểm 11-12-13-16) có diện tích 86,7m2, loại đất cây lâu năm. Các thửa đất thuộc giấy CNQSDĐ số X435259 do hộ ông Vũ Thanh B đứng tên.

Căn cứ vào chứng thư định giá số 25/9/98/CT-ĐG-TVAP ngày 17/9/2025 của Công ty TNHH Đ2 xác định:

1. Quyền sử dụng đất, diện tích 1.407,5m2 (trong đó có 100m2 đất thổ cư, 1.307,5m2 đất cây lâu năm), tọa lạc tại ấp L, xã K, tỉnh An Giang, giá trị cụ thể như sau: - 100m2 x 7.918.000đ/m2 = 791.800.000đ (đất thổ cư); - 1.307,5 m2 x 4.058.000đ/m2 = 5.305.853.000đ (đất cây lâu năm), Tổng giá trị quyền sử dụng đất là 6.097.635.000đ. Do các đồng thừa kế đều thống nhất không tranh chấp và giao phần đất diện tích 86,7m2 cho bà P, ông T3 có giá trị là: 86,7 m2 x 4.058.000đ/m2 = 351.828.600đ (đất cây lâu năm). Như vậy sau khi khấu trừ giá trị phần đất giao cho bà P, ông T3 thì giá trị tài sản chia thừa kế là: 6.097.635.000đ - 351.828.600đ = 5.745.824.400đ.

2. Công trình xây dựng trên đất bao gồm: Nhà thứ nhất: Diện tích 39,04 m2 có giá trị là 18.809.316đ; Nhà thứ hai: Diện tích 86,94 m2 có giá trị 22.437.840đ; Nhà vệ sinh nằm ngoài nhà: Diện tích 6,12 m2 có giá trị 12.079.285đ; Mộ 01 cái: giá trị 19.980.000đ; Nhà tạm: Diện tích 65,8 m2 có giá trị 16.981.940đ; Nhà tắm: Diện tích 1,82 m2 có giá trị 1.127.854đ; Nhà vệ sinh: diện tích 02 m2 có giá trị 3.536.893đ; Tổng giá trị làm tròn là 94.953.000đ.

3. Cây trồng trên đất: 18 cây chuối loại A 1.152.000đ; 45 cây chuối loại B 2.250.000đ; 24 cây chuối loại C 600.000đ; 01 cây mít loại A 800.000đ; 08 cây mít loại B 4.640.000đ; 01 cây mít loại D 180.000đ; 01 cây dừa loại A 1.091.000đ; 02 cây dừa loại C 988.000đ; 02 cây dừa loại D 422.000đ; 01 cây xoài loại B 1.146.000đ; 02 cây xoài loại C 1.028.000đ; 01 cây cóc loại A 800.000đ; 01 cây sầu đâu loại B 9 165.000đ; 01 cây gòn loại A 160.000đ; 01 cây mận loại A 1.068.000đ; 01 cây mận loại B 679.000đ; 01 cây khế loại A 580.000đ; 01 cây me loại A 800.000đ; 01 cây mù u loại A 270.000đ; 02 cây bàng loại C 220.000đ; 01 cây vú sữa loại A 1.881.000đ; 01 cây vú sữa loại D 288.000đ; 01 cây ổi loại B 227.000đ; Tổng giá trị làm tròn 21.435.000đ. Đối với quyền sử dụng đất là tài sản chia thừa kế có giá trị 5.745.824.400đ. Như vậy chia theo giá trị mỗi người thừa kế sẽ được hưởng số tiền là 5.745.824.400đ : 4 = 1.436.456.100đ. Vì vậy mỗi người sẽ được nhận giá trị phần di sản thừa kế với số tiền 1.436.456.100đ. Đối với tài sản trên đất gồm: Nhà thứ nhất: Diện tích 39,04 m2 có giá trị là 18.809.316đ; Nhà thứ hai: Diện tích 86,94 m2 có giá trị 22.437.840đ là tài sản của ông B xây dựng trước đây thì quy ra giá trị để giao cho các đồng thừa kế, mỗi người sẽ được nhận giá trị 41.247.156đ : 4 = 10.311.789đ. Xét thấy ông L1 là người quản lý bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số X435259 và có nguyện vọng được nhận di sản thừa kế để dùng làm nơi thờ cúng ông bà tổ tiên, do ông cũng là con trai duy nhất trong gia đình. Vì vậy nên giao toàn bộ quyền sử dụng đất và các tài sản trên đất nêu trên cho ông L1 quản lý sử dụng và ông L1 có nghĩa vụ phải giao số tiền tương đương với giá trị quyền sử dụng đất, tài sản trên đất cho các đồng thừa kế còn lại, mỗi người được nhận là 1.436.456.100đ + 10.311.789đ = 1.446.767.889đ.

[4] Đối với yêu cầu của bà P, ông T3 xin được công nhận phần đất có diện tích 86,7 m2 loại đất cây lâu năm, do các đồng thừa kế đều thừa nhận và đồng ý giao cho ông bà, không tranh chấp nên xét thấy yêu cầu của ông bà là phù hợp nên chấp nhận nên giao cho ông bà quản lý, sử dụng phần đất này.

[5] Đối với yêu cầu của ông Hồ Hữu T2: Xác định ông đã sinh sống và xây dựng trên đất các công trình như nhà và mộ của mẹ ông, các cây trồng trên đất từ năm 2006 cho đến nay. Tuy nhiên các đồng thừa kế không đồng ý với yêu cầu đòi chi phí di dời, bồi thường là 350.000.000đ. Bà N chỉ đồng ý hỗ trợ 50.000.000đ, ông L1, bà N1 mỗi người hỗ trợ 7.500.000đ, bà T1 hỗ trợ 3.500.000đ. Quá trình sinh sống thì ông T2 có xây dựng các công trình trên đất như: Nhà tạm: Diện tích 65,8 m2 có giá trị 16.981.940đ. Nhà vệ sinh nằm ngoài nhà: Diện tích 6,12 m2 có giá trị 12.079.285đ; xây 01 ngôi mộ cho mẹ ông, có giá trị 19.980.000đ; Nhà tắm: Diện tích 1,82 m2 có giá trị 1.127.854đ; Nhà vệ sinh: diện tích 02 m2 có giá trị 3.536.893đ; và trồng các cây ăn trái và quản lý các công trình trên đất. Qua xem xét thẩm định tài sản nhà và các công trình trên đất do ông T2 xây dựng có giá trị là 53.705.972đ, các cây trồng trên đất có giá trị là 21.435.000đ. Vì vậy buộc các đồng thừa kế phải có nghĩa vụ thanh toán số tiền 53.705.972đ cho ông T2 để ông có chi phí tháo dở, di dời nhà các công trình trên đất, cụ thể số tiền mỗi đồng thừa kế phải thanh toán là 53.705.972đ : 4 = 13.426.493đ. Đối với các cây trồng thì giao lại cho người nhận di sản thừa kế là ông Nguyễn Phước L1 sở hữu, vì vậy ông L1 phải có nghĩa vụ trả lại giá trị các cây trồng cho ông T2 số tiền là 21.435.000đ. Vì vậy ông T2, ông K phải tháo dở, di dời các tài sản nêu trên để giao trả lại phần đất có diện tích 1.320,8 m2 cho các đồng thừa kế khi án có hiệu lực pháp luật. Do ông T2, ông K không có nhà nào khác nên cho các ông quyền lưu cư trên đất 06 tháng, kể từ ngày án có hiệu lực để tìm chỗ ở mới. 10 Đối với yêu cầu độc lập của ông T2 không được chấp nhận một phần do yêu cầu trên là cao so với giá trị thực tế của các tài sản trên đất, cụ thể yêu cầu không được chấp nhận là 350.000.000đ – 75.140.972đ = 274.859.028đ.

[6] Đối với số tiền 80.000.000đ mà ông T có đơn yêu cầu độc lập buộc bà N phải trả, thì ông T xin rút lại yêu cầu và vụ án cũng đã được tách ra để giải quyết ở một vụ án khác và đã giải quyết xong nên không xem xét.

[7] Về án phí: Bà N phải chịu số tiền án phí đối với phần yêu cầu chia tài sản chung không được chấp nhận. Bà N, bà T1 phải chịu số tiền án phí trên giá trị tài sản được chia thừa kế. Bà N1, ông L1, Bà P, ông T3, ông T2 là người cao tuổi, có đơn xin miễn án phí nên được miễn nộp tiền án phí.

[8] Về chi phí tố tụng: Các đồng thừa kế phải chịu số tiền chi phí tố tụng theo quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên;

Căn cứ vào: