Bản án 158/2026/DS-STTranh chấp hợp đồng vay tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định: 5

[1] Quan hệ tranh chấp giữa các bên đương sự là tranh chấp “Hợp đồng vay tài sản” và bị đơn hiện cư trú tại khu phố N, phường SQ, tỉnh Đồng Tháp nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 2 - Đồng Tháp theo quy định tại khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, nhận thấy:

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ do bà Q cung cấp là Hợp đồng vay tiền ngày 10/3/2021 được công chứng số 002104 quyển số 02TP/CC-SCC/HĐGD tại Văn phòng công chứng PM và Hợp đồng vay tiền ngày 15/12/2021 cùng lời khai thừa nhận của chị H và anh T trong quá trình giải quyết vụ án, Hội đồng xét xử có cơ sở xác định: Trong năm 2021 và trước đó, chị H nhiều lần trực tiếp thỏa thuận vay tiền của bà Q để đóng hụi, trả lãi, trả tiền nhân công và chi tiêu trong gia đình, các lần vay đều không lập biên nhận nợ.

Tuy nhiên, đến ngày 10/3/2021, hai bên đối chiếu tổng số nợ gốc là 1.000.000.000 đồng và lập hợp đồng vay tiền được công chứng số 002104 Q số 02TP/CC-SCC/HĐGD tại Văn phòng công chứng PM; đến ngày 15/12/2021, hai bên tiếp tục đối chiếu tổng nợ gốc của các khoản vay sau ngày 10/3/2021 là 500.000.000 đồng và lập hợp đồng vay tiền tại nhà chị H, tổng số tiền nợ gốc của 02 lần đối chiếu nợ là 1.500.000.000 đồng. Đối với hợp đồng vay tiền ký kết ngày 10/3/2021, hai bên thỏa thuận thời hạn thanh toán của khoản vay 1.000.000.000 đồng là 05 năm, tính từ ngày 10/3/2021; đối với hợp đồng vay tiền ký kết ngày 15/12/2021 thì theo nội dung hợp đồng không thể hiện thời hạn thanh toán nhưng tại phiên tòa chị H thừa nhận hai bên nhiều lần thỏa thuận miệng về thời hạn thanh toán, cụ thể: chị có nhiều lần hứa với bà Q bán tài sản để trả khoản nợ này nhưng do không bán được nên không có tiền trả nợ gốc và lãi cho bà Q theo đúng thỏa thuận. Chồng chị H là anh T cho rằng không biết việc chị H vay của bà Q 02 khoản nợ này, anh không ký tên vào 02 hợp đồng vay tiền nêu trên, chữ ký “Võ Kim T” trong hợp đồng vay tiền ngày 15/12/2021 do con gái anh là Võ Thiện C ký tên dùm anh; tuy nhiên, chị H xác định chị vay nhiều lần đối với 02 khoản nợ này là để trả nợ chung của vợ chồng (trả lãi cho bà Q và đóng hụi), trả tiền thuê nhân công làm sà lan chở cát và chi tiêu trong gia đình những lúc anh T làm không có tiền, anh T cũng thống nhất với lời trình bày này của chị H và đồng ý cùng chị H trả nợ cho bà Q, các bên đương sự xác định Võ Thiện C không liên quan đến 02 khoản nợ nêu trên và yêu cầu không đưa vào tham gia tố tụng trong vụ án này nên Hội đồng xét xử ghi nhận. Xét việc bị đơn có đơn yêu cầu áp dụng quy định về thời hiệu khởi kiện đối với khoản vay 500.000.000 đồng theo hợp đồng vay tiền ngày 15/12/2021. Theo quy định tại Điều 429 Bộ luật Dân sự năm 2015: “Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm” và theo quy định tại khoản 2 Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự: “Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu 6 theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc.”.

Tuy nhiên, theo sự thừa nhận của chị H tại phiên tòa, thực tế sau khi ký hợp đồng vay tiền vào ngày 15/12/2021 thì giữa chị và bà Q nhiều lần thỏa thuận miệng về thời hạn thanh toán khoản nợ này, chị có hứa sẽ bán tài sản để trả nợ cho bà Q; gần đây nhất là vào khoảng cuối năm 2025, chị H có hẹn vài ngày sau sẽ trả nhưng chị không có tiền và bà Q đã gửi đơn khởi kiện vợ chồng chị tại Tòa án vào tháng 01/2026. Như vậy yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với khoản vay 500.000.000 đồng theo hợp đồng vay tiền ngày 15/12/2021 trong vụ án này là còn trong thời hiệu khởi kiện do đó yêu cầu của bị đơn là không có cơ sở chấp nhận. Đối chiếu những tình tiết nêu trên với quy định tại khoản 2 Điều 91 và khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 2 Điều 27 và Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; các Điều 280, 463, 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử có đủ căn cứ xác định 02 khoản vay nêu trên là nợ chung của vợ chồng anh T, chị H và anh chị đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán đã thỏa thuận với bà Q nên cần buộc anh chị có nghĩa vụ liên đới thanh toán toàn bộ số nợ gốc nêu trên cho bà Q. Về tiền lãi: Hai bên đã thỏa thuận giao kết hợp đồng vay có thời hạn và có lãi. Đối với hợp đồng vay tiền ký ngày 10/3/2021 của khoản nợ gốc 1.000.000.000 đồng, nguyên đơn xác định chị H chỉ trả được 02 tháng tiền lãi vào tháng 4 và tháng 5/2021 với mức lãi suất 1,66%/tháng; chị H và anh T xác định anh chị đã trả lãi của khoản nợ gốc 1.000.000.000 đồng tính đến tháng 12/2021 do bà Q khấu trừ nợ lãi vào tiền gốc các khoản vay của khoản nợ 500.000.000 đồng nhưng anh chị không có chứng cứ chứng minh nên không có cơ sở chấp nhận. Như vậy, do anh T và chị H không thanh toán tiền lãi của khoản nợ gốc 1.000.000.000 đồng từ ngày 11/5/2021 đến nay là vi phạm thỏa thuận. Xét việc bị đơn xin không trả lãi như nêu trên không được nguyên đơn đồng ý và bị đơn cũng không chứng minh được số tiền lãi đã trả cho nguyên đơn như đã trình bày để làm căn cứ khấu trừ nên yêu cầu này của bị đơn là không có cơ sở chấp nhận.

Do đó, cần buộc anh chị có nghĩa vụ liên đới trả cho bà Q số tiền lãi còn nợ theo quy định tại khoản 5 Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015 tính từ ngày 11/5/2021 đến ngày xét xử sơ thẩm (ngày 23/3/2026) là 58 tháng 12 ngày nhưng nguyên đơn yêu cầu tính tròn 58 tháng là có lợi cho bị đơn nên Hội đồng xét xử ghi nhận. Nguyên đơn xác định mức lãi suất là 1,66%/tháng nhưng bị đơn xác định mức lãi suất là từ 2%/tháng đến 9%/tháng, theo nội dung hợp đồng không thể hiện mức lãi suất mà hai bên đã thỏa thuận; điều này cho thấy hai bên có tranh chấp về lãi suất vay nên cần áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 xác định mức lãi suất vay là 10%/năm và số tiền lãi mà anh T và chị H phải trả cho bà Q đối với khoản nợ gốc 1.000.000.000 đồng là: 1.000.000.000 đồng x 10%/năm x 58 tháng = 483.333.333 đồng. Đối với hợp đồng vay tiền ký ngày 15/12/2021 của khoản nợ gốc 500.000.000 đồng, hai bên thống nhất mức lãi suất vay đã thỏa thuận khi ký hợp đồng là 2%/tháng. Nguyên đơn xác định sau khi ký hợp đồng đến nay thì bị đơn chưa thanh toán tiền lãi, 7 chị H và anh T xác định vay khoản tiền này để trả lãi ngược lại cho bà Q khoảng hơn 200.000.000 đồng đối với các khoản vay trước đó; đồng thời, sau khi ký hợp đồng này thì anh chị có trả lãi nhưng không đầy đủ, anh chị không nhớ số tiền lãi đã trả và các lần trả lãi đều không có biên nhận, không có người làm chứng nên nay anh chị xin bà Q cho không trả lãi. Xét việc bị đơn xin không trả lãi như nêu trên không được nguyên đơn đồng ý và bị đơn cũng không chứng minh được số tiền lãi đã trả cho nguyên đơn như đã trình bày để làm căn cứ khấu trừ nên yêu cầu này của bị đơn là không có cơ sở chấp nhận. Xét mức lãi suất mà hai bên thỏa thuận đã vượt quá mức lãi suất được pháp luật quy định tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 nên cần điều chỉnh lại mức lãi suất phù hợp là 1,66%/tháng. Do anh T và chị H không thanh toán tiền lãi của khoản nợ gốc 500.000.000 đồng từ ngày 15/12/2021 đến nay là vi phạm thỏa thuận nên cần buộc anh chị có nghĩa vụ liên đới trả cho bà Q số tiền lãi còn nợ theo quy định tại khoản 5 Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015 tính từ ngày 15/12/2021 đến ngày xét xử sơ thẩm (ngày 23/3/2026) là 51 tháng 8 ngày nhưng nguyên đơn yêu cầu tính tròn 51 tháng là có lợi cho bị đơn nên Hội đồng xét xử ghi nhận. Buộc anh T và chị H phải liên đới trả lãi cho bà Q với số tiền là: 500.000.000 đồng x 1,66%/tháng x 51 tháng = 423.300.000 đồng. Như vậy, tổng số tiền lãi mà anh T, chị H phải có nghĩa vụ liên đới trả cho bà Q đối với 02 khoản nợ gốc nêu trên là: 906.633.333 đồng. Từ những nhận định nêu trên, cho thấy yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chỉ có cơ sở chấp nhận một phần, buộc anh T và chị H có nghĩa vụ liên đới trả cho bà Q tổng số tiền nợ gốc là 1.500.000.000 đồng và tổng số tiền nợ lãi là 906.633.333 đồng. Không chấp nhận phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc yêu cầu bị đơn trả số tiền nợ lãi của khoản nợ gốc 1.000.000.000 đồng là 479.466.700 đồng. Về thời hạn trả: Nguyên đơn yêu cầu bị đơn thanh toán nợ gốc và lãi 01 lần khi án có hiệu lực pháp luật, bị đơn xin trả vốn trong hạn 03 năm. Xét yêu cầu này của bị đơn không được nguyên đơn đồng ý và do bị đơn đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán như đã nhận định trên nên cần buộc bị đơn của nghĩa vụ thanh toán số nợ nêu trên cho nguyên đơn khi án có hiệu lực pháp luật nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn.

[4] Về án phí dân sự sơ thẩm: Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chỉ có cơ sở chấp nhận một phần nên nguyên đơn phải chịu án phí đối với phần yêu cầu không được chấp nhận và bị đơn phải chịu án phí đối với phần yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận là 80.132.600 đồng theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự và khoản 4 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

Tuy nhiên, nguyên đơn là người cao tuổi nên được miễn nộp toàn bộ án phí và bị đơn hiện có hoàn cảnh kinh tế khó khăn (có xác nhận của Ủy ban nhân dân phường SQ, tỉnh Đồng Tháp) nên bị đơn được miễn nộp 1/2 án phí theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 và khoản 1 Điều 13 Nghị quyết số 8 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.