Bản án 285/2026/DS-STTranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về quan hệ tranh chấp và thâm quyền giải quyết vụ án: Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu, đồng thời yêu cầu trả lại khoản nợ vay. Đây là các quan hệ dân sự về hợp đồng dân sự được quy định tại khoản 3 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Bị đơn cư trú tại xã S, tỉnh Cà Mau nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 3 - Cà Mau, tỉnh Cà Mau theo quy định tại Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự, khoản 2 Điều 1 Luật 85/2025/QH15 ngày 25 tháng 6 năm 2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của bộ luật tố tụng dân sự, luật tố tụng hành chính, luật tư pháp người chưa thành niên, luật phá sản và luật hòa giải, đối thoại tại Tòa án.

[2] Bị đơn đã được triệu tập hợp lệ nhưng vẫn vắng mặt, Luật sư Trang Thế N1 có yêu cầu xét xử vắng mặt nên Hội đồng xét xử căn cứ vào Điều 227, Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự xét xử vắng mặt đương sự, Luật sư theo quy định. 3

[3] Xét về yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vo hiệu, thấy rằng: Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa chị V kim Ngân với chị Hồ Ngọc T2 và anh Hồ Văn M, được công chứng tại Văn phòng C vào ngày 21 tháng 10 năm 2022, số 012741 Quyển số 01/2022-TPCC - SCC/HĐCN. Theo nội dung hợp đồng, các đương sự chuyển nhượng thửa đất được UBND huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CP 236895, số vào sổ CH 02408, thửa đất số 134, tờ bản đồ số 39, diện tích 46,9m?, đất toạ lạc tại khóm G, thị trấn S, huyện I, tỉnh Cà Mau (nay là ấp G, xã S, tỉnh Cà Mau).

Tuy nhiên, các đương sự đều thống nhất hợp đồng này được lập để bảo đảm cho khoản vay của chị T2, anh M, không có giao dịch chuyển nhượng thực tế nên về bản chất, đây là hợp đồng giả tạo để che giấu giao dịch vay, hợp đồng thuê đất cùng ngày cũng chỉ giả tạo che giấu lãi suất thỏa thuận giữa các bên. Mặc khác, việc chuyển nhượng vẫn chưa được đăng ký biến động nên về mặc pháp lý, hợp đồng vẫn chưa có hiệu lực pháp luật.

Do đó, theo quy định tại Điều 124, Điều 408 của Bộ luật Dân sự, hợp đồng chuyến nhượng quyền sử dụng đất ngày 21 tháng 10 năm 2022 vô hiệu, sự vô hiệu của hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất làm chấm dứt hợp đồng thuê đất theo quy định tại Điều 410 của Bộ luật Dân sự.

Do đó, yêu cầu của chị N là có căn cứ, đúng quy định pháp luật nên được chấp nhận.

Căn cứ vào Điều 131 của Bộ luật Dân sự, chị N phải trả lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho chị T2, anh M.

[4] Xét yêu cầu trả số tiền vay 300.000.000 đồng. Hội đồng xét xử thấy rằng, quá trình giải quyết vụ án chị T2 thừa nhận toàn bộ số tiền vay như chị N yêu cầu nên đây là tình tiết sự kiện không phải chứng minh quy định tại Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự. Đối với anh M, quá trình giải quyết vụ án không có ý kiến phản đối trước yêu cầu của nguyên đơn nên phải chịu hậu quả pháp lý của việc trả số nợ trên cùng với chị T2. Hơn nữa, chị N, chị T2 đều thừa nhận các bên lập hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là để bảo đảm cho khoản vay của chị T2, anh M. Hợp đồng này có cả chữ ký của chị T2, anh M, chuyển nhượng phần đất cả hai bị đơn cùng đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Như vậy, nghĩa vụ vay tiền được xác lập, chị T2, anh M đều biết và chấp nhận thực hiện nghĩa vụ này nên đây là nghĩa vụ trả nợ là của cả chị T2 và anh M. Căn cứ các Điều 463, Điều 466 của Bộ luật Dân sự, buộc chị T2, anh M trả cho chị N số tiền gốc 300.000.000 đồng là phù hợp.

[5] Xét yêu cầu trả lãi của chị N, nội dung hợp đồng chuyển nhượng, hợp đồng thuê đều không thể hiện lãi suất vay nhưng chị N, chị T2 đều thừa nhận khoản vay có lãi và lãi suất 3%/tháng. Chị T2 không phản đối mức lãi suất hàng tháng nhưng chị xác định chỉ mới ngưng đóng lãi từ khoảng tháng 6/2025 chứ không phải từ tháng 10/2024 như chị N yêu cầu, chị xác định sẽ cung cấp tài liệu chứng minh cho ý kiến 4 của mình tuy nhiên chị không cung cấp. Như vậy, chị T2 phản đối yêu cầu của chị N thì nghĩa vụ chứng minh là của chị T2 theo quy định tại khoản 2 Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự, chị T2 không chứng minh được nên việc yêu cầu của nguyên đơn về thời gian và mức lãi suất là phù hợp.

Xét thấy, khi các bên ký kết hợp đồng đã thỏa thuận mức lãi suất là 3%/tháng (36%/năm), vượt so với quy định nhưng khi khởi kiện và quá trình giải quyết vụ án nguyên đơn chỉ yêu cầu tính lãi suất 1,66%/tháng (19,92%/năm) theo quy định tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự thì mức lãi suất này không được vượt quá 20%/năm, yêu cầu này của nguyên đơn là phù hợp. Cụ thể, lãi suất 1,66%/ tháng, từ ngày 21/10/2024 đến ngày 25/5/2026 là 19 tháng 04 ngày trên số tiền 300.000.000 đồng bằng số tiền 95.284.000 đồng. Như vậy, tổng số tiền chị T2 và anh M phải trả cho chị N là 300.000.000 đồng + 95.284.000 đồng = 395.284.000 đồng (t rong đó gốc 300.000.000 đồng, lãi 95.284.000 đồng). Hợp đồng chuyển nhượng thể hiện chị T2 và anh M đã ly hôn vào năm 2021 nên cần xác định số tiền cụ thể mỗi người phải trả là phù hợp (mỗi người phải trả 197.642.000 đồng).

[6]

Từ những phân tích, đánh giá nêu trên, xét yêu cầu của nguyên đơn yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu, yêu cầu bị đơn cùng có trách nhiệm trả số tiền 395.284.000 đồng là có căn cứ nên được chấp nhận. Buộc chị N trả Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho chị T2, anh M là có căn cứ.

[7] Xét lời đề nghị của vị đại diện Viện kiểm sát là có căn cứ, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử.

[8] Về án phí dân sự sơ thẩm: Căn cứ Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 26 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, chị T2, anh M phải chịu án phí đối với nghĩa vụ thanh toán số tiền 395.284.000 đồng (395.284.000 đồng x 5% = 19.764.200 đồng). Ngoài ra, chị T2, anh M phải chịu án phí không có giá ngạch 300.000 đồng đối với yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu. Tổng cộng phải chịu 20.064.200 đồng, mỗi người chịu 10.032.000 đồng (tròn số). Chị N không phải chịu, đã dự nộp được nhận lại.