Bản án 13/2026/DS-STTranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về tố tụng: [1.1] Ông K, bà L3 vắng mặt tại phiên tòa nhưng có văn bản đề nghị xét xử vắng mặt. Căn cứ các Điều 227, 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử quyết định xét xử vụ án vắng mặt ông K, bà L3. [1.2] Tại phiên tòa, các đương sự không cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ nên căn cứ vào Điều 91 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử giải quyết vụ án theo các tài liệu chứng cứ đã thu thập được có trong hồ sơ vụ án.

[2] Về nội dung: [2.1] Ông L, bà S và ông K, bà Lịch S1 đều thừa nhận ông L, bà S cho ông K, bà L1 vay số tiền 100.000.000 đồng (một trăm triệu đồng) theo Giấy cho vay tiền ngày 27/10/2023 có chữ ký của ông L, bà S (bên cho vay) và ông K, bà L1 (bên vay), thời hạn vay 12 tháng kể từ ngày vay, lãi suất cho vay 1%/tháng; ông L, bà S đã giao đủ 100.000.000 đồng (một trăm triệu đồng) cho ông K, bà L1 nên đây là các tình tiết, sự kiện không phải chứng minh theo quy định tại Điều 92 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Ông L, bà S và ông K, bà L1 tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện, có đủ năng lực hành vi dân sự, mục đích và nội dung hợp đồng không vi phạm 4 điều cấm của luật nên căn cứ các Điều 117, 119 và Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng vay tài sản có hiệu lực pháp luật, làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên tham gia giao dịch. [2.2] Giao dịch vay tài sản nêu trên xảy ra vào ngày 27/10/2023 là trong thời kỳ hôn nhân hợp pháp của ông K và bà L1. Bà L1 thừa nhận mục đích vay tiền là để sử dụng vào hoạt động của tàu đánh bắt hải sản. Theo Điều 30 và khoản 2 Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 thì đây là nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập nhằm tạo ra nguồn thu nhập chủ yếu, đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình. Căn cứ Điều 27 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, ông K và bà L1 phải chịu trách nhiệm liên đới đối với khoản nợ này. Tại khoản 1 Điều 288 Bộ luật Dân sự 2015 quy định nghĩa vụ liên đới là nghĩa vụ do nhiều người cùng phải thực hiện và bên có quyền có thể yêu cầu bất cứ ai trong số những người có nghĩa vụ phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ. Đồng thời, khoản 1 Điều 60 Luật Hôn nhân và Gia đình quy định quyền, nghĩa vụ tài sản của vợ chồng đối với người thứ ba vẫn có hiệu lực sau khi ly hôn, trừ trường hợp vợ chồng và người thứ ba có thỏa thuận khác. Mặc dù ông K và bà L1 đã ly hôn nhưng chưa thỏa thuận, giải quyết khoản nợ đối với ông L, bà S nên không chấm dứt nghĩa vụ của ông K và bà L1 trong việc liên đới trả nợ cho ông L, bà S. Việc ông L, bà S ghi nhận ông K đã trả số tiền 50.000.000 đồng và trừ nghĩa vụ cho ông K, chuyển sang yêu cầu bà L1 trả khoản nợ còn lại là 50.000.000 đồng gốc và lãi phát sinh là hoàn toàn phù hợp với quyền định đoạt của chủ thể có quyền theo Điều 288 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Vì vậy, trong trường hợp này, Hội đồng xét xử có đủ căn cứ pháp luật đã viện dẫn và căn cứ thực tế để buộc bà L1 phải có trách nhiệm trả cho ông L, bà S số tiền nợ gốc là 50.000.000 đồng (năm mươi triệu đồng). Ý kiến của bà L1 cho rằng ông K đã sử dụng toàn bộ số tiền vay nêu trên và chiếm hữu tài sản (tàu đánh bắt hải sản) để bà L1 từ chối nghĩa vụ trả nợ cho ông L, bà S là không có cơ sở chấp nhận, bởi lẽ việc sử dụng tiền vay và tài sản (tàu đánh bắt hải sản) như đã nêu là tranh chấp tài sản nội bộ giữa bà L1 và ông K, không thể dùng làm căn cứ để từ chối nghĩa vụ trả nợ đối với ông L, bà S. Bên cạnh đó, theo khoản 2 Điều 288 Bộ luật Dân sự 2015 thì trường hợp một người đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thì có quyền yêu cầu những người có nghĩa vụ liên đới khác phải thực hiện phần nghĩa vụ liên đới của họ đối với mình, do đó nếu bà L1 cho rằng quyền lợi của mình bị xâm phạm trong việc phân chia tài sản chung (tàu đánh bắt hải sản) của bà L1 và ông K thì bà L1 có quyền khởi kiện ông K bằng một vụ án dân sự khác để yêu cầu phân chia tài sản chung và yêu cầu hoàn trả lại số tiền mà mình đã thực hiện nghĩa vụ trả nợ. 5 [2.3] Hợp đồng vay tài sản nêu trên có thỏa thuận mức lãi suất 1%/tháng (tương đương 12%/năm) trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày vay là phù hợp với quy định về lãi suất tại Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015. Do từ ngày 28/10/2024, bà L1 vi phạm nghĩa vụ thanh toán khi hợp đồng đến hạn nên căn cứ vào khoản 5 Điều 466 và Điều 357 Bộ luật Dân sự năm 2015, bà L1 có nghĩa vụ phải trả cho ông L, bà S tiền lãi, cụ thể: Lãi trong hạn: Căn cứ nội dung hợp đồng và điểm a khoản 5 Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, bà L1 phải thanh toán tiền lãi tính trên phần nợ gốc 50.000.000 đồng (năm mươi triệu đồng) trong 12 tháng của thời hạn vay (ngày 27/10/2023 đến ngày 27/10/2024) với mức lãi 1%/tháng: 50.000.000 đồng x 12%/năm x 12 tháng là 6.000.000 đồng (sáu triệu đồng). Lãi quá hạn trên nợ gốc: Căn cứ điểm b khoản 5 Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, đối với khoản nợ gốc chưa trả, bà L1 phải chịu mức lãi suất quá hạn bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng (tương đương 18%/năm) tương ứng với khoảng thời gian chậm trả tính từ ngày 28/10/2024 (ngày tiếp theo sau khi hết thời hạn vay) đến ngày xét xử sơ thẩm: 50.000.000 đồng x 18%/năm x 01 năm 06 tháng 18 ngày là 13.943.836 đồng (mười ba triệu chín trăm bốn mươi ba nghìn, tám trăm ba mươi sáu đồng). Lãi chậm trả trên nợ lãi trong hạn: Căn cứ khoản 1 Điều 357 và khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, trường hợp chậm trả tiền lãi, bên có nghĩa vụ phải trả lãi đối với số tiền chậm trả nên đối với khoản tiền lãi trong hạn chậm trả, bà L1 phải chịu mức lãi suất 10%/năm tương ứng với khoảng thời gian chậm trả: 6.000.000 đồng x 10%/năm x 01 năm 06 tháng 18 ngày là 929.589 đồng. Tổng cộng số tiền gốc và các khoản lãi tính đến ngày xét xử sơ thẩm (15/5/2026) là 70.873.425 đồng (bảy mươi triệu, tám trăm bảy mươi ba nghìn, bốn trăm hai mươi lăm đồng). [2.4] Tại phiên tòa, ông L, bà S yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà L1 phải trả số tiền 69.925.000 đồng (sáu mươi chín triệu, chín trăm hai mươi lăm nghìn đồng), trong đó nợ gốc 50.000.000 đồng (năm mươi triệu đồng) và nợ lãi 19.925.000 đồng (mười chín triệu, chín trăm hai mươi lăm nghìn năm trăm đồng) là thấp hơn tổng số tiền mà Tòa án đã xác định như đã nêu trên. Theo Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 thì Tòa án chỉ giải quyết trong phạm vi đơn khởi kiện nên Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu của ông L, bà S về việc buộc bà L1 trả cho ông L, bà S số tiền 69.925.000 đồng (sáu mươi chín triệu, chín trăm hai mươi lăm nghìn đồng) theo yêu cầu của ông L, bà S là hoàn toàn 6 bảo đảm quyền tự định đoạt, không vượt quá phạm vi khởi kiện ban đầu và có lợi cho bà L1. [2.5] Các đương sự đều xác nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên ông L2, bà L3 chỉ giao để làm tin, không phải được dùng thế chấp, cũng không thực hiện thủ tục đăng ký thế chấp theo quy định, đồng thời các đương sự không yêu cầu giải quyết liên quan đến giấy chứng nhận này; theo trình bày của ông thì ông L2, bà L3 đã khởi kiện đòi lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong vụ án khác nên Hội đồng xét xử không xem xét giải quyết đối với giấy chứng nhận trong vụ án này. [2.6] Yêu cầu của ông L, bà S được chấp nhận toàn bộ nên bà L1 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch (5%) đối với nghĩa vụ trả nợ, cụ thể: Số tiền 69.925.000 đồng x 5% = 3.496.000 đồng (ba triệu, bốn trăm chín mươi sáu nghìn đồng) theo quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14; ông L, bà S được hoàn trả lại số tiền tạm ứng án phí đã nộp là 1.754.225 đồng theo Biên lai thu số 0002874 ngày 11/12/2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Ngãi.

[3] Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 2 – Quảng Ngãi tham gia phiên tòa là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử và các quy định pháp luật đã viện dẫn nên được chấp nhận.