Bản án 65/2026/DS-STTranh chấp hợp đồng vay tài sản

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được kiểm tra xem xét tại phiên tòa và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử phân tích, đánh giá và nhận định:

[1] Về thủ tục thụ lý việc khởi kiện của nguyên đơn đã thực hiện đúng theo các quy định về khởi kiện và thụ lý vụ án của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về quan hệ pháp luật Các bên phát sinh tranh chấp từ việc nguyên đơn ông T cho bị đơn bà H và ông H1 vay tiền nhiều lần theo các Giấy chứng nhận mượn tiền và Giấy cam kết trong thời gian từ ngày 24 tháng 6 năm 2019 đến ngày 15 tháng 5 năm 2022, Giấy cam kết ngày 24 tháng 6 năm 2019 của ông H1 (bút lục 05 đến 07, 09 đến 12, 15 đến 20); Giấy cam kết ngày 15 tháng 10 năm 2022 và ngày 15 tháng 12 năm 2022 của bà H (bút lục 03 và 04). Do bà H và ông H1 vi phạm nghĩa vụ trả nợ nên ông T khởi kiện. Hội đồng xét xử xác định quan hệ pháp luật trong vụ án là tranh chấp về hợp đồng dân sự vay tài sản.

[3] Về thẩm quyền Tranh chấp về hợp đồng dân sự vay tài sản là một loại tranh chấp về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Ông T khởi kiện theo địa chỉ của bà H và ông H1 được ghi trong các Giấy chứng nhận mượn tiền và Giấy cam kết là tổ 3, ấp D, xã T, huyện P, tỉnh Bình Dương (nay là tổ C, ấp D, xã P, Thành phố Hồ Chí Minh). Theo kết quả xác minh tại Công an xã P (bút lục G), bà H và ông H1 có đăng ký hộ khẩu thường trú tại địa chỉ trên, riêng bà H đi đâu, làm gì không rõ. Việc bà H thay đổi nơi cư trú mà không thông báo cho ông T biết về nơi cư trú mới theo khoản 3 Điều 40 của Bộ luật Dân sự thì được coi là cố tình giấu địa chỉ và Tòa án tiếp tục giải quyết vụ án theo thủ tục chung theo điểm a khoản 2 Điều 6 của Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP ngày 05 tháng 5 năm 2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn một số quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 về trả lại đơn 7 khởi kiện, quyền nộp đơn khởi kiện lại vụ án.

Vì vậy, vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 19 - Thành phố Hồ Chí Minh theo điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[4] Các vấn đề khác về tố tụng [4.1] Bị đơn bà H đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt tại phiên tòa không lý do; căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt bà H. [4.2] Tại Đơn xin rút một phần yêu cầu khởi kiện ngày 07 tháng 4 năm 2026 và ngày 17 tháng 4 năm 2026 (bút lục 41 và 43), ông T rút một phần yêu cầu khởi kiện đối với số tiền 99.625.087 đồng và 670.000 đồng. Xét việc rút một phần yêu cầu khởi kiện của ông T là tự nguyện, căn cứ khoản 2 Điều 244 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu ông T đã rút.

[5] Xét yêu cầu khởi kiện của ông T yêu cầu bà H và ông H1 cùng có trách nhiệm trả cho ông T tổng số tiền là 566.204.352 đồng (tiền gốc 323.176.000 đồng + tiền lãi 243.028.352 đồng). [5.1] Theo các tài liệu, chứng cứ do ông T cung cấp thể hiện: Giấy chứng nhận mượn tiền và Giấy cam kết cùng đề ngày 24 tháng 6 năm 2019 (bút lục 19 và 20); Giấy chứng nhận mượn tiền và Giấy cam kết cùng đề ngày 24 tháng 9 năm 2019 (bút lục 17 và 18); Giấy chứng nhận mượn tiền và Giấy cam kết cùng đề ngày 10 tháng 11 năm 2019 (bút lục 15 và 16); Giấy chứng nhận mượn tiền và Giấy cam kết cùng đề ngày 10 tháng 3 năm 2022 (bút lục 11 và 12); Giấy chứng nhận mượn tiền và Giấy cam kết cùng đề ngày 15 tháng 4 năm 2022 (bút lục 09 và 10); Giấy chứng nhận mượn tiền và Giấy cam kết cùng đề ngày 15 tháng 5 năm 2022 (bút lục 05 và 06): có chữ ký của ông T; có chữ ký, chữ viết họ tên và dấu lăn tay của bà H; có thỏa thuận thời gian trả nợ, có thỏa thuận lãi suất là 3%/tháng (khoản vay ngày 15 tháng 5 năm 2022 thỏa thuận lãi suất là 1,6%/tháng). Mỗi khoản vay, ông T giao tiền mặt cho bà H tại nhà của ông T, bà H ghi rõ dòng chữ “tôi đã nhận đủ tiền”, đồng thời bà H viết giấy cam kết cùng ngày vay, cam kết trả nợ đúng hạn. Quá trình tố tụng, Tòa án đã thực hiện việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng cho bà H theo Điều 177 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được coi là hợp lệ.

Tuy nhiên, bà H không đến Tòa để tham gia tố tụng, không cung cấp tài liệu, chứng cứ; chứng minh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình cũng như trình bày ý kiến đối với yêu cầu của ông T. Mặc nhiên, bà H đã từ bỏ quyền và nghĩa vụ của mình cũng như không phản đối những tình tiết, sự kiện, tài liệu do ông T đưa ra. Ông H1 trực tiếp tham gia tố tụng từ khi thụ lý vụ án cho đến khi xét xử, thừa nhận chữ ký, chữ viết họ tên và dấu lăn tay của bà H trong các Giấy chứng nhận mượn tiền và Giấy cam kết do ông T cung cấp. Ông H1 thừa nhận chữ ký, 8 chữ viết họ tên và dấu lăn tay của ông H1 trong Giấy cam kết ngày 24 tháng 6 năm 2019. Hội đồng xét xử xác định việc vay tiền giữa các bên là có thật, phù hợp với quy định tại Điều 385 và Điều 463 của Bộ luật Dân sự nên đây là tình tiết không phải chứng minh theo quy định tại khoản 2 Điều 92 của Bộ luật Tố tụng dân sự. [5.2] Việc vay tiền giữa các bên có thỏa thuận thời gian trả nợ và lãi nên đây là hợp đồng vay tiền có kỳ hạn và có lãi. Khi đến hạn thanh toán đối với từng khoản vay, ông T đã đồng ý cho bà H và ông H1 gia hạn thời hạn trả nợ. Bà H đã viết cho 02 Giấy cam kết ngày 15 tháng 10 năm 2022 và ngày 15 tháng 12 năm 2022, mỗi giấy cam kết 01 tháng sau sẽ trả cả gốc và lãi cho ông T nhưng vẫn không thực hiện. Ông H1 dù không trực tiếp cùng bà H đến nhà ông T để vay tiền, nhưng ông H1 đã tự nguyện ký Giấy cam kết ngày 24 tháng 6 năm 2019 thể hiện rõ: vợ chồng ông đã bàn bạc và đi đến đồng ý ông H1 ủy quyền cho bà H đến nhà ông T để ký, lăn tay giấy chứng nhận mượn tiền; ông H1 không khiếu nại thắc mắc bất cứ chuyện gì về sau những tờ giấy mượn tiền của bà H. Như vậy, ông H1 đã thừa nhận các khoản vay chung mà vợ chồng ông vay của ông T theo các Giấy chứng nhận mượn tiền và Giấy cam kết mà bà H đã ký nêu trên. Việc bà H và ông H1 không thực hiện nghĩa vụ trả nợ là vi phạm khoản 1 Điều 466 của Bộ luật Dân sự nên ông T khởi kiện bà H và ông H1 là hoàn toàn có cơ sở. Tại phiên tòa, ông H1 đồng ý vợ chồng ông cùng có trách nhiệm trả cho ông T tiền nợ gốc là 323.176.000 đồng (sau khi ông T đã trừ số tiền lãi ông T nhận vượt quá quy định vào tiền nợ gốc là 395.000.000 đồng).

Vì vậy, Hội đồng xét xử có căn cứ buộc bà H và ông H1 cùng có trách nhiệm trả cho ông T số tiền nợ gốc 323.176.000 đồng. [5.3] Về tiền lãi Hợp đồng vay tiền giữa các bên là hợp đồng vay tiền có kỳ hạn và có lãi. Theo khoản 5 Điều 466 của Bộ luật Dân sự, khi đến hạn mà bà H và ông H1 không trả hoặc trả không đầy đủ thì bà H và ông H1 còn cùng phải trả lãi cho ông T như sau: “a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này; b) Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”. Đối với Giấy cam kết ngày 15 tháng 12 năm 2022 của bà H (bút lục 03), do đến ngày trả gốc và lãi bà H vẫn chưa có nên bà H hẹn 01 tháng nữa (là ngày 15 tháng 01 năm 2023) sẽ trả cả gốc cộng lãi cho ông T. Đến hạn bà H vẫn không trả gốc và lãi cho ông T như cam kết. Quyền, lợi ích hợp pháp của ông T bị xâm phạm kể từ ngày 16 tháng 01 năm 2023, làm căn cứ xác định thời hiệu khởi kiện, quyền khởi kiện của ông T. Theo yêu cầu khởi kiện của ông T về tiền lãi 9 với lãi suất 1,6%/tháng, tính từ ngày 16 tháng 6 năm 2022 (sau ngày trả lãi lần cuối của khoản vay thứ 5 làm mốc chung) đến thời điểm xét xử ngày 18 tháng 5 năm 2026 làm tròn 47 tháng, tổng tiền lãi là 243.028.352 đồng. Trên cơ sở quy định pháp luật về nghĩa vụ trả lãi của bên vay nêu trên, yêu cầu của ông T về tiền lãi bao gồm về thời gian yêu cầu tính tiền lãi và về mức lãi suất là đúng quy định của pháp luật, Hội đồng xét xử buộc bà H và ông H1 cùng phải trả cho ông T số tiền lãi là 243.028.352 đồng.

[6] Xét ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên tòa về việc tuân theo pháp luật tố tụng và về việc giải quyết vụ án là phù hợp.

[7]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông T, buộc bà H và ông H1 cùng phải trả cho ông T tổng số tiền 566.204.352 đồng. Áp dụng điểm a khoản 1 Điều 13 của Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11 tháng 01 năm 2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về lãi, lãi suất, phạt vi phạm: kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự.

[8] Về án phí Ông T không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm. Bà H và ông H1 là người cao tuổi (đủ 60 tuổi trở lên theo quy định tại Điều 2 của Luật Người cao tuổi) và có đơn xin miễn tiền tạm ứng án phí, án phí nên được miễn nộp tiền án phí dân sự sơ thẩm theo điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.