Bản án 253/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng vay tài sản

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Đơn kháng cáo của ông Nguyễn Minh T nộp trong thời hạn quy định tại Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự, nên được chấp nhận và xem xét theo trình tự, thủ tục phúc thẩm.

[2] Xét kháng cáo của nguyên đơn ông Nguyễn Minh T: [2.1] Căn cứ Hợp đồng vay tiền được công chứng ngày 24/6/2022 thể hiện ông Nguyễn Minh T có cho ông Lê Thanh T1 và bà Đoàn Thị Tú U vay số tiền vốn là 1.450.000.000 đồng, không thỏa thuận lãi suất, thời hạn vay là 02 năm. Đây là giao dịch dân sự hợp pháp, các bên đều thừa nhận nên có đủ cơ sở xác định nghĩa vụ trả nợ của bên vay đối với toàn bộ số tiền đã nhận khi đến hạn. [2.2] Sau khi khoản vay đến hạn, bên vay là ông T1, bà U không thực hiện nghĩa vụ trả nợ, nên các bên có lập “tờ cam kết” ngày 12/8/2024 với nội dung: nếu ông T1 và bà U trả đủ số tiền 500.000.000 đồng theo 03 đợt như đã thỏa thuận thì ông T sẽ hủy hợp đồng vay ngày 24/6/2022 và xem như không còn nghĩa vụ nợ.

Xét thấy, nội dung thỏa thuận nêu trên là một giao dịch dân sự có điều kiện, theo đó việc chấm dứt nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng vay ban đầu chỉ phát sinh khi bên vay thực hiện đầy đủ điều kiện là thanh toán đủ 500.000.000 đồng đúng thời hạn, đúng phương thức đã cam kết. Điều kiện này 4 là điều kiện phát sinh hiệu lực của việc giảm nợ, xóa nợ chứ không phải là việc xác lập nghĩa vụ trả nợ mới thay thế hoàn toàn nghĩa vụ cũ ngay tại thời điểm ký cam kết. [2.3] Thực tế, ông T1 và bà U chỉ thanh toán được cho ông T được 190.000.000 đồng là không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo tờ cam kết, đồng thời cũng không thực hiện đúng thời hạn các đợt thanh toán đã thỏa thuận. Như vậy, điều kiện để được hưởng việc xóa nợ theo nội dung cam kết không xảy ra.

Do đó, thỏa thuận về việc hủy hợp đồng vay ngày 24/6/2022 không có hiệu lực, nghĩa vụ trả nợ của ông T1 và bà U vẫn được xác định theo hợp đồng vay ban đầu. [2.4] Quan điểm của phía bị đơn cho rằng kể từ ngày 12/8/2024 số tiền nợ chỉ còn 500.000.000 đồng là không có căn cứ chấp nhận. Bởi lẽ: nội dung tờ cam kết không thể hiện việc các bên xác lập lại nghĩa vụ nợ mới thay thế hoàn toàn nghĩa vụ cũ (không phải là giao dịch thay thế nghĩa vụ), mà chỉ là sự thỏa thuận có điều kiện nhằm giảm nghĩa vụ trong trường hợp bên vay thực hiện đầy đủ cam kết. Việc bị đơn không thực hiện trọn vẹn điều kiện đã làm cho thỏa thuận này không phát sinh hiệu lực, không làm thay đổi nghĩa vụ trả nợ ban đầu. [2.5]

Do đó, việc Tòa án cấp sơ thẩm chỉ buộc bị đơn trả số tiền 310.000.000 đồng cho nguyên đơn là chưa đánh giá đúng bản chất pháp lý của tờ cam kết, dẫn đến việc xác định nghĩa vụ trả nợ không đầy đủ, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn. [2.6] Đối với số tiền đã thanh toán 190.000.000 đồng, cần được trừ vào nghĩa vụ trả nợ gốc của bị đơn. Như vậy, số tiền nợ gốc còn lại là 1.260.000.000 đồng (1.450.000.000 đồng – 190.000.000 đồng). [2.7] Về nợ lãi: Do hợp đồng vay ban đầu không thỏa thuận lãi, nhưng khi đến hạn mà bên vay không trả nợ thì phải chịu lãi đối với khoản tiền chậm trả theo quy định của pháp luật. Nguyên đơn yêu cầu tính lãi từ ngày 19/02/2025 đến ngày xét xử sơ thẩm với mức 10%/năm, với số tiền lãi tính được là 65.885.400 đồng là phù hợp với quy định pháp luật, nên cấp sơ thẩm chấp nhận là có căn cứ. Đối với yêu cầu tính lãi của đại diện nguyên đơn tại phiên tòa phúc thẩm là vượt quá phạm vi khởi kiện ban đầu, nên không được chấp nhận. [2.8]

Từ những phân tích trên, có cơ sở chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn, sửa một phần bản án sơ thẩm theo hướng buộc bị đơn ông Lê Thanh T1 và bà Đoàn Thị Tú U có trách nhiệm liên đới trả cho ông Nguyễn Minh T tổng số tiền 1.325.885.400 đồng, trong đó nợ gốc 1.260.000.000 đồng, nợ lãi 65.885.400 đồng. [2.9] Về án phí dân sự sơ thẩm: Ông Lê Thanh T1 và bà Đoàn Thị Tú U phải có nghĩa vụ liên đới chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch tính trên toàn bộ số tiền phải thanh toán cho nguyên đơn; Ông Nguyễn Minh T không phải chịu án phí sơ thẩm, được hoàn trả tiền tạm ứng án phí sơ thẩm đã nộp. 5 [2.10] Về án phí dân sự phúc thẩm: do kháng cáo của nguyên đơn được chấp nhận một phần, nên nguyên đơn không phải chịu án phí phúc thẩm và được hoàn trả tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp.

[3] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[4] Đối với ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên toà là có căn cứ và đúng theo quy định pháp luật, nên được Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ.