Bản án 316/2026/DS-STTranh chấp hợp đồng vay tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra xem xét tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả thảo luận, của Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: - Về xác định quan hệ tranh chấp: Nguyên đơn - ông Nguyễn Hữu N có đơn khởi kiện yêu cầu ông Nguyễn Văn L trả lại số tiền đã vay theo Giấy vay tiền ngày 02/11/2016 nên quan hệ tranh chấp trong vụ án này là “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản” theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. - Về xác định thẩm quyền giải quyết: Bị đơn - ông Nguyễn Văn L có nơi cư trú tại số E T, phường H, thành phố Hà Nội. Đây là vụ án dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 3 - Hà Nội theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 và điểm đ Điều 5 Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao. - Về trình tự tố tụng: Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã tiến hành tống đạt hợp lệ tất cả các văn bản tố tụng cho các đương sự. Bị đơn - ông Nguyễn Văn L đã ký nhận các văn bản tố tụng của Tòa án nhưng đều vắng mặt không có lý do, không đến Tòa án làm việc và không có ý kiến gì đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn - ông Nguyễn Hữu N. Ông Nguyễn Văn L không đến tòa để tham gia phiên hòa giải nên vụ án thuộc trường hợp không hòa giải được. Do đó Tòa án quyết định đưa vụ án ra xét xử. Tại phiên toà sơ thẩm ngày 27/02/2026 ông N vắng mặt không có lý do. Vì vậy 3 Hội đồng xét xử sơ thẩm căn cứ khoản 1 Điều 227 của Bộ luật tố tụng dân sự quyết định hoãn phiên toà. Phiên toà tiếp theo được ấn định vào hồi 08 giờ 30 phút ngày 17/3/2026. Quyết định hoãn phiên toà và thông báo mở phiên tòa đã được giao hợp lệ cho ông L theo quy định của pháp luật. Tại phiên toà mở lần thứ 2 ngày 17/3/2026, ông L vẫn vắng mặt không có lý do. Như vậy, ông L đã từ bỏ quyền và không thực hiện nghĩa vụ của mình nên phải chịu hậu quả do Bộ luật tố tụng dân sự quy định, Tòa án căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ mà nguyên đơn đã giao nộp và Tòa án đã thu thập theo quy định tại Điều 93, Điều 96, Điều 97 của Bộ luật tố tụng dân sự để giải quyết vụ án. Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt đối với bị đơn là phù hợp với quy định tại điểm b khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung vụ án:

Căn cứ vào các tài liệu chứng cứ do nguyên đơn cung cấp và Tòa án thu thập được Hội đồng xét xử xác định: 2.1. Về tính hợp pháp của Giấy vay tiền ngày 02/11/2016: Theo trình bày của nguyên đơn, giấy vay tiền này do ông Nguyễn Văn L là người trực tiếp viết và ký tên. Trong thông báo thụ lý vụ án của Tòa án được giao cho ông L cũng đã thể hiện các tài liệu mà nguyên đơn nộp kèm theo đơn khởi kiện trong đó có Giấy vay tiền ngày 02/11/2016 (bản gốc). Ông L đã ký vào biên bản giao nhận Thông báo thụ lý này và biết được về Giấy vay tiền ngày 02/11/2016 nhưng không có ý kiến gì. Điều đó thể hiện việc ông L thừa nhận có Giấy vay tiền nói trên. Với việc trực tiếp viết và ký vào giấy vay tiền của ông L đã thể hiện ý chí là hoàn toàn tự nguyện, phù hợp với các quy định của pháp luật. Do đó Hội đồng xét xử nhận định Giấy vay tiền trên là hợp pháp. 2.2. Về việc áp dụng pháp luật và thời hiệu khởi kiện: - Về việc áp dụng pháp luật: điểm b khoản 1 Điều 688 Bộ luật dân sự 2015 quy định: “1. Đối với giao dịch dân sự được xác lập trước ngày Bộ luật này có hiệu lực pháp luật được quy định như sau: b. Giao dịch dân sự chưa được thực hiện hoặc đang được thực hiện mà có nội dung và hình thức phù hợp với quy định của Bộ luật này thì áp dụng quy định của Bộ luật này;” Giấy vay tiền viết ngày 02/11/2016 nghĩa là việc vay tiền này được xác lập trước ngày Bộ luật dân sự 2015 có hiệu lực pháp luật.

Tuy nhiên, bị đơn chưa thực hiện xong nghĩa vụ của mình nên thuộc trường hợp giao dịch dân sự đang được thực hiện, nội dung là hình thức của Giấy vay tiền trên phù hợp với quy định của Bộ luật dân sự 2015 nên thuộc trường hợp áp dụng Bộ luật dân sự 2015. - Về thời hiệu khởi kiện: Theo quy định tại Điều 688 Bộ luật dân sự 2015 thì thời hiệu khởi kiện trong trường hợp này được áp dụng theo quy định của Bộ luật dân sự 4 2015. Giấy vay tiền được xác định là một loại của hợp đồng vay tài sản, là một giao dịch dân sự.

Do đó, thời hiệu khởi kiện được áp dụng theo quy định tại Điều 429 Bộ luật dân sự 2015 và Điều 184 Bộ luật tố tụng dân sự 2015: “Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc” Trong vụ án này, các bên đương sự đều không đưa ra yêu cầu áp dụng thời hiệu nên Hội đồng xét xử không áp dụng quy định về thời hiệu. 2.3. Về yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: 2.3.1. Về yêu cầu trả tiền nợ gốc: Giấy vay tiền ngày 02/11/2016 thể hiện ông Nguyễn Văn L vay số tiền 70.000.000 đồng (Bảy mươi triệu đồng) của ông Nguyễn Hữu N, sinh năm 1983, CMND số 013339372 và không tính lãi. Ông L xác nhận đã nhận đủ số tiền vay từ ông N là 70.000.000 đồng. Thời hạn trong giấy vay tiền có ghi 60.000.00 (ngày) kể từ ngày vay tiền (02/11/2016), có gạch 5 (năm) số 0 (không) đằng sau số 60 (sáu mươi). Trong quá trình làm việc tại Tòa án, nguyên đơn - ông N giải trình: có sự gạch xóa trong thời hạn vay là do ông L viết nhầm và ông L đã tự xóa đi năm số không, ông N khẳng định thời hạn cho vay là 60 ngày kể từ ngày cho vay. Bị đơn không đến Tòa án làm việc, cũng không nộp văn bản nêu ý kiến phản hồi đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, do đó đối với tình tiết này, Hội đồng xét xử căn cứ vào phần trình bày của nguyên đơn cũng như sự thật khách quan và tính hợp lý để xác định thời hạn cho vay là 60 ngày kể từ ngày cho vay như nguyên đơn trình bày và xác định việc bị đơn đã vi phạm nghĩa vụ trả tiền theo quy định tại Điều 274, Điều 280, Điều 466 Bộ luật dân sự 2015. Yêu cầu của nguyên đơn về việc buộc bị đơn phải thanh toán số tiền gốc 70.000.000 đồng là có căn cứ nên được Hội đồng xét xử chấp nhận. 2.3.2. Về yêu cầu tính lãi phát sinh: Giấy vay tiền ngày 02/11/2016, ông L ghi rõ việc không tính lãi; bằng việc đã giao số tiền 70.000.000 đồng cho ông L, ông N cũng thừa nhận và chấp nhận việc cho vay không tính lãi. Đây là sự thoả thuận tự nguyện của các bên nên được ghi nhận. Tuy nhiên sau khi nhận tiền, quá thời hạn 60 ngày vay nhưng ông L không thực hiện việc trả tiền cho ông N nên ông N yêu cầu ông L phải trả cả lãi đối với số tiền gốc chậm trả với lãi suất chậm trả ông N yêu cầu là 20%/năm. + Đối với yêu cầu tính lãi: Xét việc vay tiền giữa các bên được xác lập trước ngày 01/01/2017, không có thỏa thuận về lãi suất.

Vì vậy, đây là loại hợp đồng đang được thực hiện theo hướng 5 dẫn tại điểm c khoản 3 Điều 2 ngày 11/01/2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao. Theo đó, việc ông L không trả nợ gốc cho ông N thì ông N có yêu cầu ông L phải trả lãi. Điều này phù hợp với quy định của pháp luật nên được Hội đồng xét xử chấp nhận. + Đối với thời điểm bắt đầu tính lãi: Quá trình giải quyết vụ án, khi thì ông N yêu cầu ông L phải thanh toán tiền lãi tính từ ngày vay (02/11/2016) tạm tính đến ngày khởi kiện, lúc lại yêu cầu tính lãi từ ngày ông L vi phạm nghĩa vụ (01/01/2017). Tại phiên tòa, ông N khẳng định lại yêu cầu khởi kiện đòi tiền lãi được tính từ ngày ông L vi phạm nghĩa vụ cho đến khi ông L thanh toán hết khoản nợ cho ông N. Việc xác định thời điểm bắt đầu tính lãi là ngày bắt đầu vi phạm của nguyên đơn là phù hợp với quy định pháp luật nên được chấp nhận. Theo nội dung giấy vay tiền ngày 02/11/2016 thì thời hạn vay 60 ngày kể từ ngày vay (02/11/2016) nên Hội đồng xét xử xác định ngày vi phạm nghĩa vụ trả nợ gốc được tính từ ngày 01/01/2017. + Đối với yêu cầu về lãi suất 20%/năm: Nguyên đơn yêu cầu tính lãi với mức lãi suất 20%/năm trên số tiền chậm trả 70.000.000 đồng tính từ thời điểm bị đơn vi phạm nghĩa vụ trả tiền 01/01/2017 Quy định về lãi suất đã được quy định rõ theo khoản 2 Điều 357, khoản 4 Điều 466 Bộ luật dân sự 2015: Lãi suất đối với số tiền vay chậm trả cũng được hướng dẫn cụ thể tại Điều 5 Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao: “Hợp đồng vay tài sản không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ theo yêu cầu của bên cho vay, Tòa án xác định bên vay phải trả tiền lãi trên nợ gốc quá hạn theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật dân sự năm 2015 trên số tiền chậm trả tại thời điểm trả nợ tương ứng với thời gian chậm trả nợ gốc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác. Tiền lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả = (nợ gốc quá hạn chưa trả) x (lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự 2015 tại thời điểm trả nợ) x (thời gian chậm trả nợ gốc)” Trong vụ án này: - nợ gốc quá hạn chưa trả là 70.000.000 đồng - lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự 2015 là 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều 468 này = 10%/năm - thời gian chậm trả nợ gốc: từ ngày 01/01/2017 đến thời điểm xét xử (17/3/2026), thời gian chậm trả nợ gốc là 09 năm 02 tháng 16 ngày = 3362 ngày 6 Theo đó: tiền lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả = (70.000.000 đồng) x (10%/365 ngày) x (3362 ngày) = 64.476.711 đồng. Hội đồng xét xử chỉ chấp nhận một phần đối với yêu cầu tính lãi của nguyên đơn với số tiền lãi 64.476.711 đồng. Số tiền Hội đồng xét xử không chấp đối với yêu cầu của nguyên đơn là 64.438.357 đồng Như vậy, tổng số tiền gốc, lãi theo yêu cầu của nguyên đơn được Hội đồng xét xử chấp nhận là 134.476.711 đồng.

[3] Về án phí: - Nguyên đơn phải chịu án phí đối với phần yêu cầu không được Hội đồng xét xử chấp nhận. - Bị đơn phải nộp án phí theo quy định của pháp luật.

[4] Quyền kháng cáo: Nguyên đơn, bị đơn có quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.