Bản án 216/2026/DS-PTĐòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa; căn cứ trình bày của các đương sự; ý kiến của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các đương sự; căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa; ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định:

[1] Về thời hiệu khởi kiện và thẩm quyền giải quyết vụ án: Tổng công ty N - TNHH Một thành viên khởi kiện yêu cầu buộc ông Hồ Văn T và những người đang cư trú phải di dời tất cả hàng hóa, vật dụng, giao trả phần đất có diện tích 16.661,8m2 tọa lạc tại địa chỉ 565B Đường Đ, khu phố 6, phường P1, thành phố Thủ Đức (cũ), Thành phố Hồ Chí Minh, thuộc thửa 44, tờ bản đồ số 70 theo tài liệu 2004 và theo Bản đồ hiện trạng vị trí do Trung tâm đo đạc Bản đồ - Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh lập ngày 20/8/2020; Buộc ông Hồ Văn T phải bồi thường thiệt hại là tiền thuê đất hàng năm Tổng công ty N - TNHH Một thành viên đã nộp đối với phần diện tích đất 8 16.661,8m2 tại địa chỉ 565B đường Đ, Khu phố 6, phường P1, thành phố Thủ Đức (cũ), Thành phố Hồ Chí Minh, tạm tính từ ngày 01/01/2007 đến ngày 27/3/2025, với số tiền là 24.205.619.800 đồng là tranh chấp về đòi lại tài sản và bồi thường thiệt hại. Đơn nộp ngày 18/4/2011 là trong thời hiệu và được Tòa án nhân dân thành phố Thủ Đức (cũ) thụ lý giải quyết theo thủ tục sơ thẩm là đúng quy định tại khoản 2 và 6 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng Dân sự năm 2015.

[2] Về thủ tục tố tụng: - Đơn kháng cáo của nguyên đơn Tổng công ty N - TNHH Một thành viên và người quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Bùi Thị Đ nộp trong thời hạn luật định, đúng theo quy định tại Điều 272, Điều 273 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 và đã nộp tạm ứng án phí đúng thời hạn nên là hợp lệ. - Quyết định kháng nghị số 195/QĐKNPT-VKS-DS ngày 14/4/2025 của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Thủ Đức (cũ), Thành phố Hồ Chí Minh được thực hiện trong thời hạn quy định tại Điều 278, Điều 279 và Điều 280 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. - Đối với bà Hồ Thị T, ông Trần Phúc T4, ông La Hồ Bảo N3, ông Hồ Quang T1, bà Nguyễn Thị Tuyết H3 là những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, Tòa án cấp sơ thẩm không triệu tập tham gia tố tụng là không đúng quy định của pháp luật, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. - Đối với người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà N1, ông V, bà M, ông H, bà T3, ông H1 có đơn xin vắng mặt và bà T1, ông T2, ông S, ông N2, bà V1 đã được triệu tập hợp lệ nhưng không có mặt nên Hội đồng xét xử phúc thẩm xét xử vắng mặt theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

[3] Về nội dung: Nguyên đơn Tổng công ty N - TNHH Một thành viên yêu cầu sửa bản án sơ thẩm tuyên buộc ông Hồ Văn T phải bồi thường thiệt hại là tiền thuê đất hàng năm tổng công ty đã nộp đối với phần diện tích đất 16.661,8m2 tại địa chỉ 565B đường Đ, Khu phố 6, phường P1, thành phố Thủ Đức (cũ), Thành phố Hồ Chí Minh; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đ yêu cầu tuyên hủy bản án sơ thẩm do Tòa án cấp sơ thẩm triệu tập thiếu người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng và không xác minh, thu thập đủ tài liệu chứng cứ; Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh giữ nguyên kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, đề nghị Hội đồng xét xử tuyên hủy bản án sơ thẩm. Xét nội dung kháng cáo, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy: - Căn cứ tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ và trình bày của Tổng công ty N - TNHH Một thành viên xác nhận về việc không cung cấp được bản chính Hợp đồng kinh tế số 02/HĐ-TB/99 ngày 12/02/1999 về hợp tác nuôi trồng thủy sản với ông Hồ Văn T thể hiện Tòa án cấp sơ thẩm không thu thập được bản chính của hợp đồng và trong nội dung của hợp đồng bản phôtô có dấu hiệu bị tẩy xóa đối với phần diện tích hợp tác kinh doanh là 14.700m2. Xét, Tòa án cấp sơ thẩm không T2 hiện đo vẽ, áp ranh để xác định phần đất tranh chấp có thuộc các lô 9 họa đồ số 184, 185, 186 và một phần lô 187 tọa lạc tại tờ 6, xã Phước Long, huyện Thủ Đức (cũ) có thuộc đất đã được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh giao cho Tổng công ty N - TNHH Một thành viên không. Như vậy là chưa xác minh, thu thập tài liệu chứng cứ để xác định phần đất tranh chấp đã được Nhà nước xác lập quyền sở hữu và giao cho Tổng công ty N - TNHH Một thành viên sử dụng đúng theo quy định của pháp luật về đất đai đối với phần đất có diện tích 16.661,8m2.

Do đó, nội dung của bản án tuyên buộc ông Hồ Văn T cùng những người đang trực tiếp cư trú trên đất phải di dời các tài sản trên đất và giao trả đất là không có căn cứ. - Căn cứ Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ do Tòa án nhân dân thành phố Thủ Đức lập ngày 07/7/2020 thể hiện bà Hồ Thị T, ông La Hồ Bảo N3, ông Hồ Quang T1, bà Nguyễn Thị Tuyết H3 là những người đang sinh sống trên đất. Căn cứ Đơn yêu cầu được tham gia tố tụng ký ngày 28/02/2025 thể hiện bà Hồ Thị T, ông Trần Phúc T4, ông La Hồ Bảo N3, ông Hồ Quang T1, bà Nguyễn Thị Tuyết H3 yêu cầu được tham gia tố tụng với lý do đang trực tiếp sinh sống, quản lý, sử dụng đất và các tài sản gắn liền quyền sử dụng đất đang tranh chấp gồm: nhà ở vật nuôi và các công trình khác do chúng tôi đóng góp cùng ông T, bà Đ xây dựng quản lý. Xét, trong trường hợp này cần triệu tập các ông, bà trên tham gia tố tụng để xác định rõ có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan hay không, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ vào xác minh của Công an phường P1 (cũ) về việc những người có tên trên không đăng ký thường trú hay tạm trú trên đất để xác định không phải là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không là không đúng quy định tại khoản 4 Điều 68 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 và khoản 2 Điều 11 của Luật cư trú năm 2020, làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. - Căn cứ tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ thể hiện ông Hồ Văn T, bà Bùi Thị Đ, bà Hồ Thị T, bà Hồ Thị Kim T1, ông Hồ Trung T2, ông Hồ Quang T1 ký Hợp đồng góp vốn bằng quyền sử dụng đất số 008/HĐGV/ALC/2018 ngày 26/7/2018 với Công ty Cổ phần tư vấn đầu tư A1. Vốn góp là toàn bộ diện tích 36.088,9m2, trong đó có 16.661,8m2 đang tranh chấp thuộc tờ bản đồ số 70, phường P1, Quận 9 (cũ), Tờ bản đồ 2003, thửa phân chiết 44-1 và 44-2 theo bản vẽ sơ đồ nhà đất ngày 27/12/2017. Gia đình ông T đã nhận số tiền 26.000.000.000 đồng (hai mươi sáu tỉ đồng) và Công ty A1 đã phân lô bán nền cho nhiều cá nhân.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm không triệu tập đương sự tham gia tố tụng là không đúng quy định tại khoản 4 Điều 68 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. - Căn cứ hồ sơ thể hiện Tòa án cấp sơ thẩm triệu tập bà Bùi Thị Đ là vợ của ông Hồ Văn T tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan vào ngày 14/02/2025 để tham gia phiên tòa, không tiến hành lại phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải có sự tham gia của bà Đ là không đúng quy định tại các Điều 205, 208, 209, 210 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. Ngày 28/02/2025, bà Đ đơn yêu cầu độc lập nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không thụ lý đơn yêu cầu độc lập của người có quyền lợi 10 nghĩa vụ liên quan là vi phạm quy định tại Điều 201 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Từ những nhận định trên, xét thấy kháng cáo của bà Bùi Thị Đ và kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thành phố Thủ Đức yêu cầu hủy bản án sơ thẩm là có cơ sở. Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị chấp nhận kháng cáo, kháng nghị hủy bản án sơ thẩm chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân Khu vực 2 giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm. Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là có căn cứ nên Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận.

[4] Về án phí: Do bản án sơ thẩm bị hủy nên các đương sự không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Vì các lẽ nêu trên,