Bản án 15/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng đặt cọc

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Đơn kháng cáo của nguyên đơn, bị đơn được làm trong thời hạn luật định và đảm bảo về nội dung theo các quy định tại Điều 271; Điều 272; Điều 273 và Điều 276 Bộ luật tố tụng Dân sự 2015, nên được chấp nhận để xem xét, giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2]. Xét yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn ông Nguyễn Quang L H đồng xét xử thấy rằng: [2.1] Đối với yêu cầu buộc bị đơn ông X, bà P có nghĩa vụ hoàn lại số tiền đặt cọc là 1.000.000.000 đồng: Ngày 02/3/2022, ông Nguyễn Quang L ký kết hợp đồng đặt cọc với ông Nguyễn Đình X và bà Nguyễn Thị P. Nội dung của hợp đồng đặt cọc thể hiện: mục đích xác lập hợp đồng đặt cọc để chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất số: 749/1, tờ bản đồ số 9 tại Th, xã C, tỉnh Quảng Trị với giá chuyển nhượng là 4.250.000.000 đồng. Theo các điều khoản quy định trong hợp đồng các 4 bên thỏa thuận ông L đặt cọc số tiền 1.000.000.000 đồng, thời hạn đặt cọc là 30 ngày kể từ ngày 02/3/2022 cho đến ngày 02/4/2022. Ông X và bà P nhận đủ số tiền cọc sẽ cùng với Ông L sẽ tiến hành làm thủ tục công chứng tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Khi thủ tục công chứng hoàn thành, ông L phải giao đủ số tiền còn lại cho ông X, bà P. Nguyên đơn và bị đơn đều thừa nhận toàn bộ nội dung, chữ ký, các điều khoản thoả thuận trong hợp đồng đặt cọc ký kết ngày 02/3/2022. Hợp đồng đặt cọc nói trên không thuộc trường hợp bắt buộc phải có công chứng, chứng thực; các bên tham gia ký kết hợp đồng đặt cọc có đủ năng lực hành vi dân sự; việc giao kết hợp đồng xuất phát từ ý chí tự nguyện của các bên; không bị ép buộc; mục đích của hợp đồng không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội, phù hợp với quy định tại điểm a, b khoản 1 Điều 117, Điều 118, Điều 119, Điều 328 của Bộ luật Dân sự 2015 nên làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên. Sau khi ký hợp đồng đặt cọc ông L đã chuyển khoản số tiền đặt cọc 1.000.000.000 đồng cho ông X, bà P đúng như cam kết.

Tuy nhiên, đến ngày hẹn ra công chứng do chưa đủ điều kiện công chứng nên các bên thỏa thuận lùi lại thời gian công chứng nhưng không xác định thời hạn cụ thể. Hồ sơ vụ án thể hiện từ sau ngày 02/4/2022 đến 28/12/2022 ông L tiếp tục chuyển cho ông X, bà P tổng số tiền 1.934.000.000 đồng. Phía ông L cho rằng ông X, bà P vi phạm thoả thuận, đã nhiều lần yêu cầu ông X, bà P hoàn tất thủ tục công chứng và chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng ông X, bà P cố tình không thực hiện. Tuy nhiên ông L không cung cấp được bất cứ tài liệu, chứng cứ gì để chứng minh cho ý kiến của mình; không chứng minh được ông X, bà P cố ý không thực hiện công chứng; ông L cũng không đến văn phòng công chứng cũng như các tài liệu gì thể hiện việc bất hợp tác của ông X, bà P. Trong khi đó sau khi ký kết hợp đồng đặt cọc, phía ông X, bà P đã chuyển đi nơi ở khác để giao đất cho ông L. Hiện nay, phía bị đơn vẫn có nguyện vọng mong muốn tiếp tục thực hiện hợp đồng chuyển nhượng. Tại điều khoản cam kết chung của Hợp đồng đặt cọc thể hiển: …“ Sau khi hợp đồng được ký kết, quá thời hạn thoả thuận nêu trên nếu bên B không tiến hành mua thì phải chịu mất số tiền đặt cọc”… Dó đó, kháng cáo của nguyên đơn về việc buộc bị đơn ông Nguyễn Đình X và bà Nguyễn Thị P có nghĩa vụ hoàn số tiền đặt cọc là 1.000.000.000 đồng cho ông L là không có căn cứ. [2.2] Đối với nội dung kháng cáo của nguyên đơn liên quan đến chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và án phí dân sự sơ thẩm Hội đồng xét xử thấy rằng: Theo quy định tại khoản 1 Điều 157 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định: …“Đương sự phải chịu chi phí xem xét thẩm định tại chỗ nếu yêu cầu của họ không được Tòa án chấp nhận”… Tại phần quyết định của bán án sơ thẩm đã tuyên: …“Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn”... Do đó việc Tòa án cấp sơ thẩm buộc nguyên đơn phải chịu toàn bộ chi phí xem xét thẩm định tại chỗ là chưa phù hợp. Hội đồng xét xử xét thấy cần sửa bản án sơ thẩm về phần chi phí tố tụng buộc nguyên đơn và bị đơn mỗi bên phải chịu ½ chi phí xem xét thẩm thẩm định tại chỗ. Theo quy định tại khoản 1 Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự và tại khoản 4 Điều 26 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của 5 Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án quy định: …“Nguyên đơn phải chịu án phí sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu không được Tòa án chấp nhận. Bị đợn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với yêu cầu của nguyên đơn đối với bị đơn được Toà án chấp nhận”… Mặt khác, ông L cũng không thuộc trường hợp được miễn hoặc không phải chịu án phí.

Do đó, Tòa sơ thẩm buộc nguyên đơn ông Nguyễn Quang L phải chịu 42.000.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm là có căn cứ, đúng theo quy định của pháp luật.

[3]. Xét kháng cáo của bị đơn về việc không chấp nhận việc buộc ông Nguyễn Đình X và bà Nguyễn Thị P phải hoàn trả lại cho ông Nguyễn Quang L số tiền trả trước để thực hiện việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất là:1.934.000.000 đồng và yêu cầu nguyên đơn ông Nguyễn Quang L phải trả thêm đủ số tiền còn lại để hai bên tiếp tục hoàn thành quyền lợi và nghĩa vụ theo hợp đồng đặt cọc, thấy rằng: Sau khi hết thời hạn thoả thuận công chứng trong hợp đồng đặt cọc, trong khoảng thời gian từ ngày 22/3/2002 đến ngày 28/12/2022 ông L đã chuyển khoản cho ông X, bà P tổng số tiền 1.934.000.000 đồng; cả hai bên đều thừa nhận đúng, đủ số tiền và mục đích là để trả trước cho việc thực hiện hợp đồng chuyển nhượng đối với thửa đất trên về sau nhưng các bên chưa tiến hành ký kết, công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cũng như các thủ tục pháp lý khác. Do phía ông L không tiếp tục thực hiện việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất nên ông X, bà P phải hoàn trả lại cho ông L số tiền đã trả trước để thực hiện việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất 1.934.000.000 đồng là có căn cứ. Tại phiên tòa phúc thẩm nguyên đơn, bị đơn không cung cấp được tài liệu, chứng cứ gì mới.

Từ những phân tích trên Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của ông L về việc buộc ông X, bà P có nghĩa vụ hoàn lại số tiền đặt cọc là 1.000.000.000 đồng và số tiền án phí dân sự sơ thẩm mà án sơ thẩm buộc nguyên đơn phải chịu. Chấp nhận một phần kháng cáo của ông L sửa Bản án số 15 /2025/DS-ST ngày 29/9/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 8, tỉnh Quảng Trị đối với phần chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ do Toà án tiến hành. Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn về việc buộc nguyên đơn ông L phải trả thêm số tiền còn lại để hai bên tiếp tục thực hiện thủ tục pháp lý để hoàn thành việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất như các bân đã thoả thuận. Đối với nội dung kháng cáo về việc nguyên đơn cho rằng toà cấp sơ thẩm ra các văn bản tố tụng không đúng; cố tình kéo dài thời gian giải quyết vụ án Hội đồng xét xử thấy rằng: Các bước tiến hành tố tụng của toà cấp sơ thẩm là đúng quy định của pháp luật; việc toà cấp sơ thẩm tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ là cần thiết cho việc đánh giá, giải quyết vụ án một cách toàn diện.

[3]. Về án phí dân sự phúc thẩm: Nguyên đơn, bị đơn phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật.