Bản án 98/2026/DS-STTranh chấp hợp đồng đặt cọc

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên Toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên Toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về quan hệ tranh chấp và thẩm quyền giải quyết: Nguyên đơn là cá nhân đã nộp đơn và các chứng cứ theo quy định, khởi kiện ông LVĐ, trú tại: Thôn Đa Phú 1, xã Tam Mỹ, thành phố Đà Nẵng yêu cầu trả tiền cọc và phạt cọc, đòi lại tài sản. Đây là tranh chấp hợp đồng đặt cọc và đòi lại tài sản theo quy định tại Điều 26, khoản 1 Điều 35, khoản 1 Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án nhân dân Khu vực 5 – Đà Nẵng.

[2] Về nội dung: [2.1] Giữa ông PVT và ông LVĐ có giao kết hợp đồng đặt cọc ngày 29/11/2022 nhằm đảm bảo việc giao kết hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng diện tích đất tại thửa đất số 137, tờ bản đồ số 57, địa chỉ thửa đất tại khối 1, thị trấn Núi Thành, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng). Giá trị chuyển nhượng là 170.000.000 đồng. Thời hạn đặt cọc là 30 ngày kể từ ngày 29/11/2022 đến hết ngày 29/12/2022. Số tiền đặt cọc 50.000.000 đồng ông LVĐ đã nhận. Ngoài ra ông PVT còn giao cho ông LVĐ thêm số tiền 50.000.0000 đồng nhằm làm thủ tục giấy tờ để có giấy chứng nhận quyền sử dụng. Tại thời điểm nhận tiền cọc và hiện tại, ông LVĐ không đứng tên chủ sử dụng đối với diện tích đất hai bên đặt cọc nhằm giao kết hợp đồng chuyển nhượng. Đây là tình tiết các đương sự đều thừa nhận, không cần phải chứng minh theo quy định tại Điều 80 Bộ luật tố tụng dân sự. [2.2] Theo quy định tại khoản 1 Điều 117 bộ luật dân sự 2015, ông LVĐ không phải là chủ sử dụng đất nên không có quyền giao kết hợp đồng đặt cọc và nhận tiền cọc nhằm giao kết hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng diện tích đất thửa đất số 137, tờ bản đồ số 57, địa chỉ thửa đất tại khối 1, thị trấn Núi Thành, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng). Do vậy, hợp đồng đặt cọc lập ngày 29/11/2022 giữa ông PVT và ông LVĐ là vô hiệu. Toà án đã giải thích cho các bên về hợp đồng vô hiệu và hậu quả của hợp đồng vô hiệu, tuy nhiên các bên không yêu cầu Toà án tuyên bố hợp đồng vô hiệu, nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu tranh chấp hợp đồng đặt cọc, yêu cầu tuyên bố chấm dứt hợp đồng. Trường hợp nếu hợp đồng vô hiệu thì yêu cầu giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu. [2.3] Xét yêu cầu tuyên bố chấm dứt hợp đồng đặt cọc của nguyên đơn thì thấy: Do hợp đồng vô hiệu, không có giá trị pháp lý ngay từ thời điểm giao kết nên không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên, không có hiệu lực pháp luật, không có cơ sở tuyên bố chấm dứt hợp đồng. Tuy các bên không yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu nhưng xét thấy cần phải xem xét tuyên hợp đồng vô hiệu mới giải quyết được hậu quả của hợp đồng vô hiệu. [2.4] Về hậu quả của hợp đồng vô hiệu và đòi lại tài sản là tiền 50.000.000 3 đồng: Tại phiên toà, các bên đương sự thống nhất thoả thuận ông LVĐ có trách nhiệm hoàn trả cho ông PVT số tiền 120.000.000 đồng giải quyết hậu quả của hợp đồng và hoàn trả lại tài sản đã nhận. Xét thấy việc thoả thuận của hai bên là hoàn toàn tự nguyện, không trái pháp luật, không trái đạo đức xã hội nên công nhận.

[4] Về án phí dân sự sơ thẩm: ông LVĐ phải chịu theo quy định của pháp luật.