Quyết định 5787/QĐ-UBND Phê duyệt 5787/QĐ-UBND 2023 xây dựng mới các khu công nghệ số tập trung tại TP.Hồ Chí Minh
Y BAN NHÂN DÂN
CNG HÒA XÃ HI CH T NAM THÀNH PH H CHÍ MINH
c lp - T do - Hnh phúc Số: /QĐ-UBND Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2026
xây dng mi cá c khu công ngh s tp trung
ti Thành ph H Chí Minh
Y BAN NHÂN DÂN THÀNH PH H CHÍ MINH Căn c ứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 16 tháng 6 năm 2025; Căn c ứ Luật Công nghi ệp Công nghệ số ngày 14 tháng 6 năm 2025; Căn cứ Nghị quy ết số 24-NQ/TW ngày 07 tháng 10 năm 2022 c ủa Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Căn cứ Nghị quy ết số 31-NQ/TW ngày 30 tháng 12 năm 2022 c ủa Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn đến nă m 2045; Căn cứ Nghị quy ết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 c ủa Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công ngh ệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi s ố quốc gia;
Căn cứ Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01 tháng 4 năm 2025 c ủa Chính phủ về sửa đổi, bổ sung cập nhật Chương trình hành đ ộng của Chính phủ thực hiện Ngh ị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 c ủa Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi s ố quốc gia; Căn cứ Ngh ị định số 354/2025/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2025 của Chính phủ quy định về khu công nghệ số tập trung; Căn cứ Kế hoạch hành động số 19-KH/TU ngày 09 tháng 12 năm 2025 c ủa Thành ủy về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát tri ển khoa học, công n gh ệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi s ố quốc gia; Theo đề nghị của Giám đ ốc S ở Khoa học và Công nghệ tại Tờ trình số 6764/TTr -SKHCN ngày 14 tháng 7 năm 2026 về việc ban hành Quyết định ph ê duyệt Đề á n Xây dựng mới một số Khu Công nghệ số tập trung tại Thàn h phố Hồ Chí Minh.
u 1. Phê duyệt Đề án Xây dựng mới các Khu Công nghệ số tập trung tại Thành phố Hồ Chí Minh (Đính kèm theo Đề án Xây dựng mới các Khu Công nghệ số tập trung tại Thành phố Hồ Chí Minh).
2
u 2. T chc thc hin
1. Giao Sở Khoa học và Công nghệ là cơ quan chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu và các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức triển khai thực hiện Đề án theo đúng quy định; theo dõi, đôn đốc, báo cáo , kịp thời tổng h ợp các khó khăn , vướng mắc trong quá trình thực hiện, tham mưu đề xu ất Ủy ban nhân dân Thành phố xem xét, giải qu yết theo quy định. Sở Khoa học và Công nghệ và các cơ quan, đơn vị có liên quan chịu trách nhi ệm về nội dung, tính chính xác và ph áp lý trong việc tham mưu Ủy ban nhân dân Thành phố phê duyệt Đề án trên .
2. Các sở, ban, ngành, Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu và các cơ quan, đơn vị có liên quan theo ch ức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao căn cứ các quy định pháp luật chuyên ngành, lĩnh v ực, chủ động rà soát, thực hiện hoặc tham mưu cấp thẩm quyền th ực hiện các nhiệm vụ cụ thể để triển khai Đề án đảm bảo đúng quy định; thực hiện chế độ báo cáo theo quy định; cùng các chủ đầu tư có trách nhiệm phối h ợp chặt ch ẽ với S ở Khoa học và Công nghệ để triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, đảm bảo đú ng tiến độ và mục ti êu của Đề án. u 3. Hiu lc thi hành
Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký. u 4. Chánh Văn phòng Ủy b an nhân dân Thành phố, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, Th ủ trưởng các sở, ban, ngành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường, xã, đặc khu; Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị và các cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./.
Nơi nhận:
TM. Y BAN NHÂN DÂN
- Như Điều 4;
KT. CH TCH
- Thường trực Thành ủy;
PH CH TCH
- Thường trực HĐND Thành phố;
- Đảng ủy UBND Thành phố;
- TTUB: CT, các PCT;
- Các sở, ban, ngành Thành phố;
- UBND các xã, phường, đặc khu;
- VPUB: các PCVP;
- Phòng: VX, ĐT, DA, KT;
- Lưu: VT, VX/VT.
Nguyn Mng
ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
---------------&&&--------------
ĐỀ ÁN XÂY DỰNG MỚI
CÁC KHU CÔNG NGHỆ SỐ TẬP TRUNG
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
(Kèm theo Quyết định số /QĐ-UBND ngày tháng năm 2026
của Ủy ban nhân dân Thành phố) 1
MC LC
CHƯƠNG I. PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................ 12
I. Sứ mệnh và sự cần thiết ............................................................................... 12
II. Nhiệm vụ, mục tiêu của Đề án ................................................................... 18
III. Tầm nhn chiến lưc .................................................................................. 20
IV. Căn cứ pháp lý ........................................................................................... 20
CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG VÀ ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN CỦA CÁC KHU CNS TẬP TRUNG TP.HCM ............................................. 23
I. Thực trạng về hệ sinh thái KHCN - ĐMST và các Khu CNS tập trung tại Việt Nam và vùng Đông Nam Bộ .................................................................... 23
1. Thực trạng về hệ sinh thái KHCN - ĐMST ............................................... 23
2. Thực trạng về hệ sinh thái CNS tại Việt Nam và vùng Đông Nam Bộ ... 25
II. Vai trò của Khu CVPMQT và Chuỗi CVPMQT trong phát triển kinh tế TP.HCM ............................................................................................................ 26
1. Khu CVPMQT .............................................................................................. 27
2. Chuỗi CVPMQT ........................................................................................... 28
III. Các thành tựu đạt đưc trong giai đoạn thí điểm .................................. 29
IV. Đánh giá kết quả mô hình chuỗi trong giai đoạn thí điểm .................... 31
1. Mặt đạt đưc ................................................................................................. 31
2. Hạn chế .......................................................................................................... 31
V. Phát triển nhân rộng mô hình Khu CNS tập trung ................................. 32
1. Tiềm năng và mục tiêu đến năm 2030 ........................................................ 32
2. Xác định nhu cầu diện tích đất đai ............................................................. 32
3. Kịch bản vốn đầu tư – cơ chế huy động ..................................................... 34
4. Hiệu quả về phát triển Khu CNS tập trung............................................... 35
5. Vấn đề cần phân tích trong kịch bản hoàn vốn và đề xuất, kiến nghị .... 35
5.1. Vấn đề cần phân tích trong kịch bản hoàn vốn.................................................................. 35
5.2. Đề xuất, kiến nghị .............................................................................................................. 36
5.3. Tiềm năng phát triển các Khu CNS tập trung tại TP.HCM ............................................... 36
6. Thế mạnh trong phát triển CNS tại TP.HCM .......................................... 37
2
7. Vai trò và ảnh hưởng ................................................................................... 39 7.1 Đối với phát triển KT-XH .................................................................................................. 39 7.2 Đối với Doanh nghiệp ........................................................................................................ 41 7.3 Đối với người dân ............................................................................................................... 43 7.4 Đối với việc hình thành hệ sinh thái sáng tạo CNS ............................................................ 44 7.5 Tiềm năng phát triển các Khu CNS tập trung tại TP.HCM ................................................ 45
VI. Dự báo Định hướng phát triển và xác định các thị trường trọng điểm của ngành Thông tin và Truyền thông .................................................................. 47
1. Thị trường quốc tế ........................................................................................ 47 1.1 Định hướng toàn cầu hóa kinh tế mạnh mẽ ........................................................................ 47 1.2 Định hướng hình thành nền kinh tế số và CMCN 4.0 ........................................................ 47 1.3 Bối cảnh mới về cạnh tranh toàn cầu trong môi trường kinh doanh .................................. 48 1.4 Các Định hướng phát triển về CNS tập trung ..................................................................... 49
2. Thị trường trong nước ................................................................................. 51 2.1 Chuyển dịch từ số lượng sang chất lượng: Nhân lực số trong chiến lược công nghệ TP.HCM ................................................................................................................................... 51 2.2 Tiến trình tham gia toàn cầu hóa phát triển nhanh theo bề rộng ........................................ 52 2.3 Nhu cầu cao về CNH, HĐH ............................................................................................... 53 2.4 Thách thức đổi mới và phát triển công nghệ tại TP.HCM ................................................. 53 2.5 Định hướng chuyển đổi sang phát triển bền vững .............................................................. 54 2.6 Các khoảng trống thị trường CNS tập trung tiềm năng ...................................................... 56
CHƯƠNG III. NGUYÊN TẮC CHUNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÁC KHU CNS TẬP TRUNG TẠI TP.HCM .............................................. 57
I. Nguyên tắc áp dụng để xây dựng các Khu CNS tập trung tại TP.HCM 57
1. Mô hình CVKH ............................................................................................ 57
1.1. Phân tích mô hình ...................................................................................................... 57
1.2. Nghiên cứu điển hình ................................................................................................. 59
2. Mô hnh Khu ĐMST (ĐMST) ..................................................................... 63
2.1. Phân tích mô hình .............................................................................................................. 63
2.2. Nghiên cứu điển hình ........................................................................................................ 65
3. Mô hình Trung tâm CNS chuyên sâu (mô hình Fintech) ......................... 67
3.1. Phân tích mô hình ...................................................................................................... 67
3.2. Nghiên cứu điển hình ................................................................................................. 69
3
4. Tên gọi các mô hnh sau khi Luật Công nghiệp Công nghệ số (số 71/2025/QH15, hiệu lực từ 01/01/2026) .......................................................... 72
II. Định hướng phát triển các Khu CNS tập trung tại TP.HCM ................ 72
1. Định hướng 1 ........................................................................................................................ 72
2. Định hướng 2 ........................................................................................................................ 73
3. Định hướng 3 ........................................................................................................................ 74
III. Đề xuất về việc kết hp các định hướng phát triển ................................ 75
CHƯƠNG IV. HIỆN TRẠNG KHẢO SÁT CÁC KHU CNS TẬP TRUNG TIỀM NĂNG TẠI TP.HCM, BÌNH DƯƠNG VÀ BÀ RỊA - VŨNG TÀU 77
I. Tổng quan về quy hoạch chung TP.HCM, Bnh Dương, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu ..................................................................................................................... 77
1. Thành phố Hồ Chí Minh (trước sáp nhập) ................................................ 77
2. Bnh Dương ................................................................................................... 81
3. Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu .............................................................................. 82
4. Tổng hp các pháp lý quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng trên địa bàn TP.HCM mới .................................................................................................... 83
II. Khảo sát đề xuất các vị trí phù hp thành lập các khu CNS tập trung TP.HCM ............................................................................................................ 84
1. Khu CNS tập trung - Củ Chi ...................................................................... 87
1.1. Đặt vấn đề .................................................................................................................. 87
1.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ................................................................................... 88
1.3. Hiện trạng dự án ......................................................................................................... 88
1.4. Tính chất, mục tiêu .................................................................................................... 90
1.5. Định hướng phát triển không gian - sử dụng đất ....................................................... 90
1.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ........................................................................................ 94
1.7. Vai trò chiến lược ...................................................................................................... 94
2. Khu CNS tập trung - Trung Mỹ Tây ......................................................... 95
2.1. Đặt vấn đề .................................................................................................................. 95
2.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ................................................................................... 95
2.3. Hiện trạng dự án ......................................................................................................... 95
2.4. Tính chất, mục tiêu .................................................................................................... 96
2.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất ...................................................... 97
2.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ........................................................................................ 98
4
2.7. Vai trò chiến lược ...................................................................................................... 99
3. Khu CNS tập trung - Thủ Đức .................................................................. 100
3.1. Đặt vấn đề ................................................................................................................ 100
3.2. Mô hình nghiên cứu điển hình: Không. ................................................................... 101
3.3. Hiện trạng dự án ....................................................................................................... 101
3.4. Tính chất, mục tiêu .................................................................................................. 104
3.5. Định hướng phát triển không gian - sử dụng đất ..................................................... 104
3.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ...................................................................................... 106
3.7. Vai trò chiến lược .................................................................................................... 107
4. Khu CNS tập trung Thành phố Hồ Chí Minh (Bnh Dương cũ) ........... 108
4.1. Đặt vấn đề ................................................................................................................ 108
4.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ................................................................................. 109
4.3. Hiện trạng dự án ....................................................................................................... 110
4.4. Tính chất, mục tiêu .................................................................................................. 113
4.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất .................................................... 113
4.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ...................................................................................... 115
4.7. Vai trò chiến lược .................................................................................................... 116
5. Khu CNS tập trung - Tân Định (hiện trạng là Cụm CN Tân Định 2) .. 117
5.1. Đặt vấn đề ................................................................................................................ 117
5.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ................................................................................. 117
5.3. Hiện trạng dự án ....................................................................................................... 118
5.4. Tính chất, mục tiêu .................................................................................................. 118
5.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất .................................................... 119
5.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ...................................................................................... 119
5.7. Vai trò chiến lược .................................................................................................... 120
6. Khu CNS tập trung - Châu Đức (tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu cũ) ................. 120
6.1. Đặt vấn đề ........................................................................................................................ 120
6.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ......................................................................................... 121
6.3. Hiện trạng dự án .............................................................................................................. 122
6.4. Tính chất và mục tiêu ...................................................................................................... 122
6.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất ............................................................ 123
6.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ............................................................................................. 124
6.7. Vai trò chiến lược ............................................................................................................ 125
7. Khu CNS tập trung - Châu Pha TP.HCM (tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu cũ) 125
5
7.1. Đặt vấn đề ................................................................................................................ 125
7.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ................................................................................. 125
7.3. Hiện trạng dự án ....................................................................................................... 126
7.4. Tính chất và mục tiêu ............................................................................................... 127
7.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất .................................................... 128
7.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ...................................................................................... 129
7.7. Vai trò chiến lược .................................................................................................... 130
8. Khu CNS tập trung - Nhà Bè .................................................................... 130
8.1. Đặt vấn đề ........................................................................................................................ 130
8.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ......................................................................................... 132
8.3. Hiện trạng dự án .............................................................................................................. 132
8.4. Tính chất, mục tiêu .......................................................................................................... 134
8.5. Định hướng phát triển không gian - sử dụng đất ............................................................. 134
8.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ............................................................................................. 137
8.7. Vai trò chiến lược ............................................................................................................ 138
9. Khu CNS tập trung - Tân Thuận ............................................................. 138
9.1. Đặt vấn đề ................................................................................................................ 138
9.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ................................................................................. 139
9.3. Hiện trạng dự án ....................................................................................................... 139
9.4. Tính chất, mục tiêu .................................................................................................. 142
9.5. Định hướng phát triển không gian - sử dụng đất ..................................................... 143
9.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ...................................................................................... 144
9.7. Vai trò chiến lược .................................................................................................... 145
10. Khu CNS tập trung Hi-Tech center ....................................................... 146
10.1. Đặt vấn đề ................................................................................................................ 146
10.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ................................................................................. 146
10.3. Hiện trạng dự án ....................................................................................................... 146
10.4. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất .................................................... 147
10.5. Kế hoạch thực hiện đề xuất ...................................................................................... 148
10.6. Vai trò chiến lược .................................................................................................... 148
11. Khu CNS tập trung F-Soft (phường Tân Đông Hiệp, TP.HCM) ........ 149
11.1. Đặt vấn đề ...................................................................................................................... 149
11.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ....................................................................................... 149
11.3. Hiện trạng dự án ............................................................................................................ 149
6
11.4. Tính chất, mục tiêu ........................................................................................................ 150
11.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất .......................................................... 150
11.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ........................................................................................... 150
11.7. Vai trò chiến lược .......................................................................................................... 151
12. Khu CNS tập trung - Bình An ................................................................ 151
12.1. Đặt vấn đề ................................................................................................................ 151
12.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ................................................................................. 152
12.3. Hiện trạng dự án ....................................................................................................... 152
12.4. Tính chất, mục tiêu .................................................................................................. 153
12.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất .................................................... 153
12.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ...................................................................................... 154
12.7. Vai trò chiến lược .................................................................................................... 154
13. Khu CNS tập trung Riverside ................................................................. 155
13.1. Đặt vấn đề ................................................................................................................ 155
13.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ................................................................................. 158
13.3. Hiện trạng dự án ....................................................................................................... 158
13.4. Tính chất, mục tiêu .................................................................................................. 159
13.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất .................................................... 160
13.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ...................................................................................... 161
13.7. Vai trò chiến lược .................................................................................................... 161
14. Khu CNS tập trung Cây Trường ............................................................ 162
14.1. Đặt vấn đề ................................................................................................................ 162
14.2. Mô hình nghiên cứu điển hình ................................................................................. 165
14.3. Hiện trạng dự án ....................................................................................................... 165
14.4. Tính chất, mục tiêu .................................................................................................. 166
14.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất .................................................... 167
14.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất ...................................................................................... 168
14.7. Vai trò chiến lược .................................................................................................... 168
15. Khu CNS tập trung VSIP 3 ..................................................................... 169
16. Khu CNS tập trung Long Sơn................................................................. 177
17. Khu CNS tập trung Bình Chánh ............................................................ 188
III. Phân tích lộ trình, khả năng triển khai ................................................. 193
IV. So sánh tổng hp các mô hình các Khu CNS tập trung ....................... 196
7
CHƯƠNG V. PHƯƠNG THỨC TRIỂN KHAI, QUẢN LÝ VÀ CƠ CHẾ CHÍNH SÁCH, ƯU ĐÃI ................................................................................ 201
I. Nền tảng để xây dựng các Khu CNS tập trung tại TP.HCM ................. 201
II. Điều hành và quản lý các Khu CNS tập trung tại TP.HCM ................ 201
III. Đề xuất cơ chế chính sách ưu đãi đầu tư ............................................... 202
IV. Các hỗ tr, ưu đãi cho chủ đầu tư xây dựng các Khu CNS tập trung ở thời điểm hiện tại ............................................................................................ 204
1. Hỗ tr, ưu đãi cho tổ chức, DN hoạt động trong khu tập trung ............ 204
2. Ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân .............................................................. 206
3. Ưu đãi về ngành nghề ................................................................................ 206
V. Tuyển dụng và sử dụng lao động ............................................................. 207
CHƯƠNG VI. CÁC TIÊU CHÍ CHÍNH SÁCH KHÁC DỰA TRÊN CÁC MÔ HÌNH THẾ GIỚI ĐÃ TRIỂN KHAI ................................................... 208
I. Các trụ cột phát triển theo thông lệ quốc tế ............................................. 208
II. Đề xuất tiêu chí phù hp với điều kiện khu vực Khảo sát đề xuất các vị trí phù hp thành lập các Khu CNS tập trung TP.HCM ................................ 208
III. Hệ sinh thái hỗ tr và đề xuất lồng ghép chính sách liên ngành ........ 209
CHƯƠNG VII. PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP CÁC TIÊU CHÍ LỰA CHỌN MÔ HÌNH VÀ ĐỀ XUT CÁC KHU CNS TẬP TRUNG TẠI TPHCM ........................................................................................................... 210
I. Cơ sở lựa chọn các khu vực thực hiện dự án ........................................... 210
1. Phù hp định hướng quy hoạch và chiến lưc phát triển vùng ............ 210
2. Li thế vị trí địa lý và kết nối hạ tầng ...................................................... 210
3. Điều kiện tự nhiên, môi trường và hạ tầng kỹ thuật .............................. 210
4. Tiềm năng thu hút đầu tư và phát triển nguồn nhân lực ....................... 210
5. Tính khả thi về giải phóng mặt bằng và phát triển bền vững ............... 211
6. An ninh năng lưng .................................................................................... 211
7. Cơ chế thử nghiệm (Regulatory sandbox) ............................................... 211
8. Mối liên kết với trường đại học ................................................................. 211
9. Hành lang phát triển .................................................................................. 212
8
II. Mục tiêu hướng đến khi thực hiện dự án đầu tư ................................... 212
1. Mục tiêu tổng quát ..................................................................................... 212
2. Mục tiêu cụ thể ........................................................................................... 213
3. Định hướng theo dõi và đánh giá .............................................................. 214
4. Chỉ số các KPI ............................................................................................ 214
III. Hình thức triển khai ................................................................................ 216
1. Thành lập mới............................................................................................. 217
2. Công nhận ................................................................................................... 217
CHƯƠNG VIII. ĐỀ XUT CÁC KHU CNS TẬP TRUNG TIỀM NĂNG 218
I. Các vị trí cụ thể đưc nghiên cứu và đề xuất ........................................... 218
1. Khu CNS tập trung Tp.HCM (Bnh dương cũ): ..................................... 218
2. Riverside ...................................................................................................... 219
3. Cây trường .................................................................................................. 219
4. VSIP 3 .......................................................................................................... 220
5. Tân Định ...................................................................................................... 221
6. Nhà Bè ......................................................................................................... 221
7. F-Soft ........................................................................................................... 222
8. Củ Chi .......................................................................................................... 222
9. Tân Thuận ................................................................................................... 223
10. Long Sơn ............................................................................................. 223
11. Bình Chánh......................................................................................... 224
II. Tính mở rộng của vị trí khác: .................................................................. 226
1. Các ta nhà hành chính ............................................................................. 226
2. Các vị trí từ đề án của các nhà đầu tư trong tương lai ........................... 226
3. Kết luận ....................................................................................................... 227
III. Nguốn vốn đầu tư trong các giai đoạn triển khai ................................. 227
1. Nguyên tắc bố trí vốn ................................................................................. 227
2. Cơ cấu và nguồn vốn đầu tư ...................................................................... 227
3. Phân kỳ đầu tư theo giai đoạn .................................................................. 228
3.1. Giai đoạn 1 ............................................................................................................... 228
9
3.2. Giai đoạn 2 ............................................................................................................... 229
3.3. Giai đoạn 3 ............................................................................................................... 230
4. Cơ chế quản lý và giải ngân vốn ............................................................... 231
CHƯƠNG IX. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ..................................................... 232
I. Nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm .................................................................. 232
1. Về quy hoạch............................................................................................... 232
2. Về phát triển, hoàn thiện cơ sở hạ tầng ................................................... 233
3. Về nâng cao hiệu quả vận hành quản lý .................................................. 233
4. Về xúc tiến thương mại, thu hút đầu tư ................................................... 233
5. Phát triển nguồn nhân lực ......................................................................... 234
6. Thực hiện công tác truyền thông rộng rãi ............................................... 235
II. Tổ chức thực hiện ...................................................................................... 235
1. Triển khai bổ sung hoàn thiện quy hoạch ............................................... 235
2. Đầu tư xây dựng ......................................................................................... 236
2.1. Đối với các Khu CNS tập trung sử dụng vốn doanh nghiệp hoặc thực hiện theo phương thức đối tác công tư: .................................................................................................. 236
2.2. Đối với các Khu CNS tập trung sử dụng vốn ngân sách ......................................... 236
3. Đảm bảo....................................................................................................... 237
4. Mô hình quản trị ........................................................................................ 237
5. Tổ chức thực hiện ....................................................................................... 238
5.1. Cơ quan chủ trì triển khai Đề án các Khu CNS tập trung ........................................ 238
5.2. Tổ chức vận hành và khai thác ................................................................................ 239
5.3. Giám sát - đánh giá đầu tư ....................................................................................... 239
5.4. Vai trò các cơ quan, tổ chức, đơn vị triển khai thực hiện ........................................ 239
6. Lộ trình thực hiện Đề án ........................................................................... 240
CHƯƠNG X. KẾT LUẬN ............................................................................. 242
CHƯƠNG XI. PH LC .............................................................................. 243
1. Bảng biểu ..................................................................................................... 243
2. Hnh ảnh ...................................................................................................... 243
10
THUẬT NGỮ VÀ CÁC TỪ VIẾT TẮT
| STT | Viết tắt | Nội dung đưc viết tắt |
| 1 | AI | Trí tuệ nhân tạo |
| 2 | Big Data | Dữ liệu lớn |
| 3 | CMCN 4.0 | Cách mạng công nghiệp lần thứ tư |
| 4 | CNC | Công nghệ cao |
| 5 | CNH | Công nghiệp hóa |
| 6 | CNTT | Công nghệ thông tin |
| 7 | CNS TT | Công nghệ số tập trung |
| 8 | CNTT-VT | Công nghệ thông tin - viễn thông |
| 9 | CVKH | Công viên khoa học |
| 10 | CVPMQT | Công viên phần mềm Quang Trung |
| 11 | DN | Doanh nghiệp |
| 12 | DNPM | Doanh nghiệp phần mềm |
| 13 | ĐMST | Đổi mới sáng tạo |
| 14 | ĐT-CNTT | Điện tử - Công nghệ thông tin |
| 15 | Fintech | Công nghệ tài chính |
| 16 | HĐH | Hiện đại hóa |
| 17 | HĐQLC | Hội đồng quản lý chuỗi |
| 18 | ICT | Thông tin và truyền thông |
| 19 | IoT | Internet of Things |
| 20 | ITP | Khu Công nghệ phần mềm Đại học Quốc gia |
| 21 | KHCN | Khoa học và công nghệ |
| 22 | KT-XH | Kinh tế - xã hội |
| 23 | QTSC | Công ty TNHH MTV Phát triển Công viên phần mềm Quang Trung |
| 24 | R&D | Nghiên cứu và phát triển |
| 25 | SMEs | Các DN có quy mô nhỏ và vừa |
| 26 | Startup | Doanh nghiệp khởi nghiệp |
| 27 | TT&TT | Thông tin và Truyền thông |
| 28 | STP | Science and Technology Parks |
| 29 | TP.HCM | Thành phố Hồ Chí Minh |
| 30 | UBND | Ủy ban nhân dân |
| 31 | TW | Trung ương |
CHƯƠNG I. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Sứ mệnh và sự cần thiết
Thế giới ngày nay với trình độ và năng lực khoa học, công nghệ của một quốc gia là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc tế. Việc ứng dụng nhanh chóng những đổi mới công nghệ, cũng như tận dụng có hiệu quả những thành tựu mới nhất của R&D trong các lĩnh vực công nghệ, đặc biệt là CNC, đã và đang đẩy nhanh sự phát triển của lực lượng sản xuất, nâng cao năng suất lao động, làm chuyển biến mạnh mẽ cơ cấu kinh tế quốc gia và quốc tế. CMCN 4.0 mở ra nhiều cơ hội, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức đối với mỗi quốc gia, tổ chức và cá nhân; đã và đang tác động ngày càng mạnh mẽ đến tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội đất nước. Thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã lãnh đạo, chỉ đạo các cấp, các ngành đẩy mạnh ứng dụng, phát triển khoa học, công nghệ và ĐMST, nghiên cứu nắm bắt, nâng cao năng lực tiếp cận và chủ động tham gia cuộc CMCN 4.0. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành chỉ thị về nâng cao năng lực tiếp cận cuộc CMCN 4.0 và phê duyệt Đề án thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ. Trên cơ sở đó, các bộ, ngành và địa phương đã xây dựng và triển khai thực hiện một số chính sách nhằm thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp CNS, điện tử - viễn thông. Cơ sở hạ tầng viễn thông được xây dựng khá đồng bộ. Kinh tế số được hình thành, phát triển nhanh, ngày càng trở thành bộ phận quan trọng của nền kinh tế; công nghệ số được áp dụng trong các ngành công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ; xuất hiện ngày càng nhiều hình thức kinh doanh, dịch vụ mới, xuyên quốc gia, dựa trên nền tảng công nghệ số và Internet đang tạo nhiều cơ hội việc làm, thu nhập, tiện ích, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Việc xây dựng chính phủ điện tử, tiến tới chính phủ số được triển khai quyết liệt, bước đầu đạt được nhiều kết quả tích cực. Ngày 14 tháng 6 năm 2025, Quốc hội thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số gồm 7 chương, 57 điều, Việt Nam trở thành nước đầu tiên trên thế giới ban hành một bộ luật riêng về lĩnh vực công nghiệp công nghệ số. Không chỉ là một đạo luật chuyên ngành, luật được kỳ vọng là đòn bẩy thể chế cho quá trình chuyển đổi số quốc gia, mở đường cho DN công nghệ trong nước phát triển vững chắc, hội nhập sâu rộng và góp phần tạo dựng vị thế mới của Việt Nam, được bổ sung cơ chế đặc thù ưu đãi tổ chức, cá nhân nghiên cứu, sản xuất và đầu tư trong lĩnh vực AI, bán dẫn. Luật Công nghiệp công nghệ số đã kịp thời thể chế hóa được nhiều nội dung quan trọng trong các Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết 68- NQ/TW của Bộ Chính trị; đưa ra một số bài toán lớn và các giải pháp để ngành Công nghiệp công nghệ số trở thành động lực kinh tế chủ đạo với tốc độ tăng trưởng gấp 2-3 lần GDP... Luật Công nghiệp công nghệ số tập trung nâng cao tỷ trọng sản phẩm công nghệ nội địa trong ngành thông qua các giải pháp chiến lược và chính sách hỗ trợ cụ thể. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) được khuyến khích chuyển giao công nghệ và hợp tác với DN trong nước thông qua ưu đãi giảm thuế thu nhập DN trong nhiều năm nếu đáp ứng yêu cầu này. Doanh nghiệp khởi nghiệp
12
nội địa nhận hỗ trợ 50% kinh phí để mua công nghệ tiên tiến và phát triển mẫu thử, giúp nâng cao năng lực sản xuất sản phẩm “Make in Vietnam”.
Các sản phẩm công nghệ số nội địa được ưu tiên sử dụng trong các dự án ngân sách nhà nước, đảm bảo thị trường đầu ra ổn định và bền vững. Hoạt động R&D được hưởng ưu đãi tối đa, bao gồm miễn giảm thuế và hỗ trợ tài chính, nhằm thúc đẩy sáng tạo, đổi mới, giúp sản phẩm Việt Nam không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Luật Công nghiệp công nghệ số đặt mục tiêu đưa DN CNS Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế, gia tăng doanh thu và khẳng định thương hiệu toàn cầu. Chương trình “Make in Vietnam” được quy phạm hóa, triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại và hỗ trợ DN mở rộng thị trường nước ngoài. Sản phẩm công nghệ số nội địa được ưu tiên trong các dự án mua sắm công, tạo nền tảng vững chắc để phát triển thị trường trong nước trước khi vươn ra quốc tế. Các dự án có vốn đầu tư lớn được hưởng ưu đãi giảm thuế thu nhập DN trong nhiều năm, hỗ trợ tài chính từ Quỹ đầu tư phát triển, và miễn giảm thuế nhập khẩu thiết bị công nghệ cao. Trước đó, ngày 27 tháng 9 năm 2019, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 52-NQ/TW về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc CMCN 4.0 với mục tiêu tổng quát “Tận dụng có hiệu quả các cơ hội do cuộc CMCN 4.0 đem lại để thúc đẩy quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với thực hiện các đột phá chiến lược và hiện đại hoá đất nước; phát triển mạnh mẽ kinh tế số, phát triển nhanh và bền vững dựa trên KHCN, ĐMST và nhân lực chất lượng cao; nâng cao chất lượng cuộc sống, phúc lợi của người dân; bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường sinh thái”. Ngày 16 tháng 12 năm 2019, Văn phòng Quốc hội ban hành văn bản hợp nhất 32/VBHN-VPQH Luật CNC trên cơ sở Luật CNC năm 2008 và các Luật có liên quan. Theo đó, Luật CNC quy định về hoạt động CNC, chính sách, biện pháp khuyến khích, thúc đẩy hoạt động CNC, áp dụng đối với tổ chức, cá nhân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia hoạt động CNC tại Việt Nam. Đối với lĩnh vực CNS là một trong những lĩnh vực công nghệ được tập trung ưu tiên phát triển bởi các điều kiện: Có tỷ trọng giá trị gia tăng cao trong cơ cấu giá trị sản phẩm; Có tính cạnh tranh cao và hiệu quả KT-XH lớn; Có khả năng xuất khẩu hoặc thay thế sản phẩm nhập khẩu; Góp phần nâng cao năng lực KHCN quốc gia. Ngày 31 tháng 12 năm 2025 Chính phủ ban hành Nghị định số 354/2025/NĐ-CP quy định về khu công nghệ số tập trung thay thế Nghị định số 154/2013/NĐ-CP ngày 08 tháng 11 năm 2013 của Chính phủ quy định về Khu CNTT tập trung. Theo quy định của Nghị định này, Khu CNS tập trung có chức năng, nhiệm vụ: thực hiện các hoạt động nghiên cứu - phát triển, ứng dụng, chuyển giao về CNTT; sản xuất và kinh doanh sản phẩm CNTT, cung ứng dịch vụ CNTT;
13
đào tạo nhân lực CNTT; ươm tạo công nghệ và DN CNTT; xúc tiến thương mại CNTT; tổ chức hội chợ, triển lãm, trình diễn sản phẩm và dịch vụ CNTT; xúc tiến đầu tư trong nước và ngoài nước để thúc đẩy hoạt động CNTT…
Trong những năm qua, TP.HCM luôn là điểm tiên phong trong việc thúc đẩy xây dựng cơ sở hạ tầng thông tin và phát triển ngành công nghiệp CNS, với các chương trình mang tính đột phá. Là trung tâm công nghiệp lớn nhất của Việt Nam, TP.HCM đã từ lâu phát triển ngành công nghiệp CNS. Hiện nay, ngành công nghiệp CNS của TP.HCM đã có những bước phát triển mạnh mẽ và đạt được nhiều thành tựu. Đây cũng là nguồn thu lớn cho ngân sách thành phố. Với chính sách ưu đãi phát triển của thành phố, số lượng DN CNS, ngày càng tăng. Đặc biệt, chuỗi CVPMQT được xem là mô hình thành công nhất, thu hút nhiều DN CNS, từ trong và ngoài nước. Việc thí điểm mô hình Chuỗi CVPMQT được Thủ tướng Chính phủ ban hành theo Quyết định số 333/QĐ-TTg ngày 3 tháng 3 năm 2016, sau đó là Quyết định số 966/QĐ-TTg ngày 18 tháng 6 năm 2021 gia hạn thời gian thí điểm Chuỗi, tạo điều kiện thuận lợi cho các Khu CNS tập trung, khu phần mềm, và các khu khác có hoạt động phù hợp chức năng, nhiệm vụ của Khu CNS tập trung được kết nạp vào Chuỗi trên cơ sở tự nguyện tham gia để được hưởng các chính sách ưu đãi và nguồn vốn hỗ trợ đầu tư đối với Chuỗi CVPMQT và góp phần phát triển ngành công nghiệp CNS, đóng góp vào sự phát triển KT -XH tại địa phương. Chuỗi CVPMQT là một trong những giải pháp sáng tạo của TP.HCM, ra đời trong bối cảnh có nhiều chủ trương, chính sách từ Chính phủ phát triển ngành công nghiệp CNS, và phù hợp với thông lệ quốc tế nên đã nhận được sự ủng hộ, quan tâm, chỉ đạo của các cấp từ trung ương. HĐQLC thực sự là cánh tay quan trọng của Bộ KHCN trong việc thúc đẩy, hỗ trợ các địa phương phát triển công nghiệp CNS, ở các tỉnh, thành trên khắp cả nước. Thành công của Khu CVPMQT và Chuỗi CVPMQT không chỉ là kết quả cho ngành công nghiệp CNS, của Thành phố mà cần phải xem như đây là một trong những trụ cột quan trọng cho sự phá t triển KT-XH của toàn Thành phố, trong bối cảnh mà sự chuyển dịch từ nền kinh tế sản xuất, dịch vụ truyền thống sang nền kinh tế số, kinh tế tri thức mà Thành phố không thể đứng ngoài cuộc của dòng chảy lịch sử. Ngày 07 tháng 10 năm 2022, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 24- NQ/TW về phát triển KT-XH và đảm bảo quốc phòng, an ninh vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó xây dựng mới một số Khu CNS tập trung tại TP.HCM và hình thành vùng động lực công nghiệp CNS, thu hút đầu tư sản xuất các sản phẩm điện, điện tử, các sản phẩm Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo tại tỉnh Đồng Nai, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Tại Việt Nam. Trong hơn mười năm qua các Khu CNS tập trung đã được hình thành và phát triển với mục tiêu chiến lược được xác định là tạo ra năng lực nội sinh về khoa học - công nghệ để phát triển KT-XH. Đây được xác định là hướng đi đúng đắn để tiếp cận được với kỷ nguyên công nghệ hiện đại, là mô hình tổ chức của nền kinh tế tri thức phù hợp với các nước đang phát triển. Đảng và Nhà nước xác định phát triển các Khu CNS tập trung là một định hướng chính để phát triển của ngành công nghiệp CNS Việt Nam trong thời gian tới.
14
Theo Nghị quyết số 81/2023/QH15 ngày 09 tháng 01 năm 2023 của Quốc hội về Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM được phát triển trên nền tảng CNS của kỷ nguyên số, với sứ mệnh là một trụ cột quan trọng góp phần thúc đẩy vai trò của TP.HCM - là đô thị hạt nhân, trung tâm phát triển của toàn vùng trong vùng động lực phía Nam, đi đầu về công nghiệp CNC, khoa học, công nghệ, ĐMST; cụ thể hóa một trong những mục tiêu và định hướng phát triển TP.HCM trong dự thảo Quy hoạch TP.HCM thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, TP.HCM là đô thị thông minh, trình độ phát triển ngang tầm với các thành phố lớn khu vực Đông Nam Á và Châu Á. Kết luận số 69-KL/TW của Bộ Chính trị ngày 11 tháng 01 năm 2024 về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 20 -NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI ngày 01 tháng 11 năm 2012 về phát triển KHCN phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã thể hiện rõ quan điểm về việc xác định phát triển khoa học, công nghệ và ĐMST là nhiệm vụ trung tâm trong phát triển KT-XH, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng. TP.HCM là địa phương tiên phong trong cả nước về việc xây dựng và phát triển các Khu CNS tập trung và khu CNC. Một số mô hình nổi bật có thể kể đến như Khu CVPMQT, Khu CNC TP.HCM (SHTP), và Khu Công nghệ Phần mềm Đại học Quốc gia TP.HCM... Không chỉ dừng lại ở việc quy hoạch, phê duyệt và kêu gọi đầu tư, TP.HCM còn dẫn đầu trong nghiên cứu và triển khai các giải pháp CNS. Những nỗ lực này nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số và phát triển đô thị thông minh, phù hợp với Định hướng phát triển CNS trên cả nước. Mặc dù đạt được những thành công nhất định, song sự phát triển các Khu CNS tập trung tại Việt Nam nói chung, TP.HCM nói riêng, vẫn còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng chưa thể hiện được vai trò tương xứng là trung tâm, động lực thúc đẩy phát triển mạnh mẽ của ngành CNS, Khu CNS tập trung chưa hình thành được các khu trọng điểm ngang tầm khu vực và quốc tế để thu hút đầu tư CNC từ nước ngoài cũng như động lực để thúc đẩy phát triển các Khu CNS tập trung khác trên cả nước; chưa có sự đồng bộ trong việc phát triển Khu CNS tập trung để tạo thành chuỗi các khu, hướng tới việc tận dụng tối đa lợi thế cạnh tranh của các địa phương; Thiếu nguồn vốn đầu tư phát triển hạ tầng khu cũng như hỗ trợ việc ươm tạo các DN trong Khu CNS tập trung. Việc khắc phục những tồn tại này sẽ giúp TP.HCM khẳng định vị thế đầu tàu trong phát triển CNC, đồng thời góp phần thúc đẩy ngành CNS của cả nước tiến xa hơn trên trường quốc tế. Như vậy, sự phát triển của các Khu CNS tập trung tại TP.HCM sẽ được liên kết chặt chẽ với quy hoạch hạ tầng TT&TT trong thời kỳ 2021-2030, với tầm nhìn đến năm 2050. Việc hình thành và mở rộng các Khu công nghệ số tập trung là điều kiện tiên quyết để TP.HCM khẳng định vị thế trung tâm tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực. Đây là mô hình phát triển kế thừa, nhân rộng và nâng cao giá trị từ thành công của Công viên phần mềm Quang Trung, đóng vai trò là phòng thí nghiệm chính sách (sandbox) nhằm thử nghiệm các cơ chế ưu đãi vượt trội, giúp doanh nghiệp trong nước làm chủ công nghệ và vươn
15
ra thị trường toàn cầu. Theo quy hoạch TP.HCM giai đoạn 2021-2030, với tầm nhìn đến năm 2050, TP.HCM sẽ tiếp tục là điểm đầu ngành công nghiệp CNS và xây dựng hạ tầng thông tin. Theo đó, TP.HCM được xem là một trong ba địa điểm ưu tiên cho việc xây dựng các Khu CNS tập trung. Đây là một hướng đi phù hợp với chủ trương của Chính phủ và của địa phương nhằm kêu gọi, thu hút đầu tư, góp phần quan trọng thúc đẩy quá trình CNH, HĐH tạo điều kiện thuận lợi cho môi trường đầu tư vào lĩnh vực CNS tại Thành phố trong thời gian tới. Qua đó, đẩy mạnh việc phát triển kinh tế không chỉ tại địa phương mà của toàn bộ khu vực Nam bộ và cả nước nói chung.
Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong đó, xác định: “Phát triển khoa học, công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, đưa đất nước bứt phá trong kỷ nguyên mới.” Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW nhấn mạnh định hướng:
- “Hoàn thành xây dựng đô thị thông minh đối với các thành phố trực thuộc Trung ương; từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, vi mạch bán dẫn…”
- “Phát triển hạ tầng khoa học, công nghệ và ĐMST đồng bộ, hiện đại, trọng tâm là các trung tâm ĐMST, khu CNC, Khu CNS tập trung...” Từ những định hướng, chỉ đạo chiến lược của Trung ương, quy hoạch hạ tầng thông tin – truyền thông quốc gia, chương trình hành động của TP.HCM và Báo cáo Chính trị Đại hội I TP.HCM sau sáp nhập, có thể thấy tính cấp thiết đặt ra cho việc phát triển các khu công nghiệp công nghệ số (CNS) là vô cùng rõ ràng. Đến năm 2030, kinh tế số cần chiếm trên 30% GRDP, TP.HCM phải trở thành hạt nhân vùng Đông Nam Bộ về CNS, nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ, đồng thời hoàn thành xây dựng ít nhất 1 khu công nghệ thông tin tập trung. Trong bối cảnh quy mô kinh tế hợp nhất đã vượt 120 tỷ USD (chiếm gần 24% cả nước) và dân số trên 13,6 triệu người, TP.HCM buộc phải triển khai các giải pháp đột phá nhằm duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP 10%/năm, nâng thu nhập bình quân đầu người lên 14.000–15.000 USD, cũng như hội nhập nhóm các đô thị dẫn đầu khu vực ASEAN về đổi mới sáng tạo, AI, bán dẫn và IoT (Hình 1. Tóm lược chỉ đạo từ TW, chính sách và chương trình hành động của TP.HCM).
16
Theo Nghị quyết số 306/NQ-CP ngày 05/10/2025 về điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa vào tri thức, đổi mới sáng tạo và công nghệ số. Ba động lực chính của mô hình tăng trưởng mới gồm: (i) khoa học và công nghệ, đặc biệt là các công nghệ nền tảng của CMCN 4.0 như AI, IoT, Big Data, tự động hóa, sinh học và vật liệu mới; (ii) đổi mới sáng tạo, thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp, thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu; và (iii) chuyển đổi số, xây dựng nền kinh tế số, xã hội số, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả quản trị. Bước vào kỷ nguyên vươn mình, thời kỳ đổi mới, đối với vùng Đông Nam Bộ và vùng động lực phía Nam, TP.HCM vẫn được định vị là trung tâm của vùng, giữ vai trò đầu tàu phát triển kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ, logistics, giáo dục – đào tạo, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Vùng hướng đến hình thành các cực tăng trưởng mới, gồm khu công nghệ cao, khu công nghiệp số tập trung, trung tâm đổi mới sáng tạo và các liên kết vùng đô thị thông minh, công nghiệp – dịch vụ – đổi mới sáng tạo toàn diện.
17
Như vậy, việc phát triển và mở rộng các Khu CNS tập trung không chỉ là yêu cầu tất yếu để thực hiện các mục tiêu quốc gia và thành phố, mà còn là điều kiện tiên quyết để TP.HCM khẳng định vị thế trung tâm tài chính, công nghệ, đổi mới sáng tạo của cả nước và khu vực. Trên cơ sở đó, việc thành lập thêm các Khu CNS tập trung tại TP.HCM chính là một trong những giải pháp cụ thể để hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết 57, đóng vai trò hạt nhân công nghệ tại đô thị đặc biệt, đồng thời tạo nền tảng phát triển kinh tế số và công nghiệp CNC tại trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước. Để đạt được những mục tiêu tham vọng này, ngoài việc tổ chức lập, phê duyệt quy hoạch và kêu gọi đầu tư, TP.HCM cũng cần nghiên cứu các giải pháp ứng dụng CNS để phục vụ xây dựng chính quyền số và phát triển đô thị thông minh phù hợp. Đồng thời, cần xây dựng chính sách thúc đẩy đổi mới và sáng tạo phát triển kinh tế dựa trên ứng dụng công nghệ số, cũng như quy định ưu đãi cho các DN thực hiện số hóa dữ liệu, chuyển đổi kỹ thuật số trong công nghiệp và tài chính. Do đó, việc xây dựng và hình thành các Khu CNS tập trung TP.HCM sẽ tiếp tục là một mô hình nhân rộng, phiên bản tích hợp và nâng cao giá trị của Khu CVPMQT, thể nghiệm các cơ chế chính sách, giải pháp công nghệ, phục vụ nhu cầu của thị trường trong nước và thế giới, làm chủ công nghệ và sản xuất các sản phẩm công nghệ số. Quan trọng hơn là vai trò của Khu CNS tập trung sẽ kết hợp với Khu CVPMQT hiện hữu tạo nên trong trong bức tranh tổng thể chung của sự phát triển Thành phố bước vào kỷ nguyên kinh tế sáng tạo, là chìa khóa để TP.HCM bắt kịp và vượt một số thành phố lớn khu vực Đông Nam Á.
II. Nhiệm vụ, mục tiêu của Đề án
Sứ mệnh của việc thành lập các Khu CNS tập trung: 18
- Các Khu CNS tập trung đã được hình thành và phát triển với mục tiêu chiến lược được xác định: tạo ra năng lực nội sinh về khoa học - công nghệ để phát triển kinh tế - xã hội;
- Cụ thể hóa các Nhiệm vụ từ TW, vị thế TP.HCM trong bối cảnh mới: các Khu CNS tập trung tại TP.HCM là một trụ cột quan trọng góp phần thúc đẩy vai trò của TP.HCM - là đô thị hạt nhân, trung tâm phát triển của toàn vùng trong vùng động lực phía Nam, đi đầu về công nghiệp công nghệ cao, khoa học, công nghệ, ĐMST;
- Thúc đẩy sự phát triển của ngành Công nghệ thông tin – truyền thông (CNS-TT) nói riêng và CNC nói chung, tích hợp và nâng cao giá trị Chuỗi CVPMQT.
- Đóng vai trò quan trọng trong bức tranh tổng thể của sự phát triển TP.HCM vào kỷ nguyên vươn mình, kỷ nguyên kinh tế sáng tạo, là chìa khóa để TP.HCM bắt kịp và vượt một số thành phố lớn khu vực Đông Nam Á.
- Việc hình thành các Khu CNS tập trung phải được kiểm soát chặt chẽ để ngăn ngừa tình trạng nhà đầu tư lợi dụng chính sách nhằm phát triển bất động sản. Mục tiêu cốt lõi của Đề án là phát triển công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, không phải khai thác quỹ đất.
- Tập trung vào các hoạt động có giá trị gia tăng cao. Các Khu CNS tập trung phải được định hướng ưu tiên cho các hoạt động và ngành nghề trọng tâm như:
+ Nghiên cứu và phát triển (R&D);
+ Đổi mới sáng tạo;
+ Làm chủ và nâng cao năng lực công nghệ nội sinh;
+ Phát triển sản phẩm và dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
+ Không trở thành khu sản xuất thuần túy. Cần phân định rõ chức năng của Khu CNS tập trung với các khu công nghiệp truyền thống vốn chủ yếu tập trung vào sản xuất. Nếu không có cơ chế kiểm soát phù hợp, các Khu CNS tập trung sẽ không thực hiện được vai trò dẫn dắt phát triển công nghệ của Thành phố.
- Sứ mệnh trên của các Khu CNS tập trung tại TP.HCM được cụ thể hóa qua ba nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể sau:
+ Trở thành một trong những Khu công viên phần mềm trọng điểm quốc gia theo mục tiêu của Nghị quyết Trung ương 13 khóa XI. Hướng đến một mô hình tích hợp và nâng cao từ Chuỗi CVPMQT và các Công viên thành viên của Chuỗi hiện có;
+ Đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Thành phố bước vào kỷ nguyên kinh tế sáng tạo trên cơ sở tận dụng các cơ hội của cuộc CMCN 4.0;
19
+ Góp phần hiện thực hóa TP.HCM thành đô thị thông minh (đô thị sáng tạo với trình độ phát triển ngang tầm với các thành phố lớn khu vực Đông Nam Á và Châu Á).
III. Tầm nhn chiến lưc
Khu công nghệ số tập trung hướng tới hình thành hệ sinh thái công nghiệp tích hợp, nơi công nghệ, tri thức và doanh nghiệp cùng phát triển trong một không gian liên kết chặt chẽ, linh hoạt và bền vững. Hệ sinh thái này không chỉ phục vụ cho mục tiêu phát triển của riêng khu công viên khoa học, mà còn lan tỏa ảnh hưởng đến toàn bộ mạng lưới đô thị – công nghiệp – đại học trong vùng kinh tế trọng điểm, thúc đẩy sự kết nối vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu. Tầm nhìn chiến lược đặt trọng tâm vào việc hội tụ các chuỗi giá trị từ nghiên cứu – đổi mới – sản xuất – thương mại hóa, tạo nên một trung tâm đổi mới sáng tạo vùng có khả năng lan tỏa công nghệ và tri thức đến toàn bộ khu vực. Hệ sinh thái công nghiệp tích hợp được xây dựng dựa trên ba trụ cột: Nền tảng tri thức và công nghệ tiên tiến – lấy các trường đại học, viện nghiên cứu làm trung tâm sáng tạo, nuôi dưỡng tài năng và phát triển công nghệ lõi. Hệ thống doanh nghiệp năng động và hợp tác – đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị tri thức. Hạ tầng số và năng lượng xanh thông minh – đảm bảo môi trường hoạt động ổn định, hiệu quả và thích ứng với xu hướng phát triển bền vững. Tích hợp không gian và chức năng giữa khu nghiên cứu, khu sản xuất công nghệ cao, khu doanh nghiệp khởi nghiệp và khu đào tạo nhằm hình thành chuỗi giá trị liên tục. Thúc đẩy hợp tác ba bên giữa Nhà nước – Doanh nghiệp – Trường đại học, tạo động lực phát triển công nghệ mới, chuyển giao tri thức và đổi mới sản phẩm. Phát triển hạ tầng số và năng lượng bền vững, đảm bảo hoạt động ổn định, thông minh và thân thiện môi trường. Thu hút đầu tư chiến lược và nhân lực chất lượng cao, hướng tới tạo dựng cộng đồng sáng tạo toàn cầu trong lòng khu công viên. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một hệ sinh thái mở, nơi nguồn lực con người, công nghệ, chính sách và vốn đầu tư được kết nối hài hòa, tạo ra cấu trúc kinh tế tri thức – công nghiệp – đổi mới sáng tạo thống nhất, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số, phát triển xanh và tự chủ công nghệ quốc gia.
IV. Căn cứ pháp lý
Luật Xây dựng ngày 18 tháng 6 năm 2014; Luật Đầu tư công ngày 29 tháng 11 năm 2024; Luật Công nghiệp Công nghệ số ngày 14 tháng 6 năm 2025;
20
Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày 27 tháng 6 năm 2025; Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi ngày 16 tháng 6 năm 2022; Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27 tháng 9 năm 2019 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia của cuộc CMCN 4.0;
Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 07 tháng 10 năm 2022 của Bộ Chính trị về phát triển KT-XH và đảm bảo quốc phòng, an ninh vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045;
Nghị quyết số 31-NQ/TW ngày 30 tháng 12 năm 2022 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Kết luận số 69-KL/TW ngày 11/01/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp Hành Trung ương Đảng khóa XI về phát triển KHCN phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện hội nhập;
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số quốc gia;
Nghị quyết số 69/2018/QH14 ngày 08 tháng 11 năm 2018 của Quốc hội về
Kế hoạch phát triển KT-XH năm 2019, trong đó có nhiệm vụ ban hành chiến lược quốc gia về CMCN 4.0 và xã hội hóa xây dựng hệ thống trung tâm ĐMST để hỗ trợ nghiên cứu phát triển;
Nghị quyết số 81/2023/QH15 ngày 09 tháng 01 năm 2023 của Quốc hội về Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050;
Nghị quyết 98/2023/QH15 ngày 24 tháng 6 năm 2023 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM và Nghị quyết 260/2025/QH15 ngày 11 tháng 12 năm 2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của
Nghị quyết số 98/2023/QH15 ngày 24 tháng 6 năm 2023 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh;
Nghị quyết số 306/2023/QH15 ngày 05 tháng 10 năm 2025 của Chính phủ về Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Nghị định số 354/2013/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2025 của Chính phủ về việc Quy định về khu công nghệ số tập trung; Nghị định số 15/2021/NĐ-CP ngày 03 tháng 3 năm 2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung về quản lý dự án đầu tư xây dựng; Nghị định số 31/2021/NĐ-CP ngày 26 tháng 3 năm 2021 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật đầu tư; Nghị quyết số 23/NQ-CP ngày 08 tháng 04 năm 2018 của Chính phủ về phiên họp thường kỳ của Chính phủ tháng 3 năm 2018, trong đó giao Bộ Kế hoạch
21
và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ KHCN và các bộ, cơ quan liên quan xây dựng Chiến lược quốc gia về cuộc CMCN 4.0;
Quyết định số 2407/QĐ-TTg ngày 31 tháng 12 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển Khu CNTT tập trung đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025; Quyết định số 392/QĐ-TTg ngày 27 tháng 3 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình mục tiêu phát triển ngành công nghiệp CNTT đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025; Quyết định số 333/QĐ-TTg ngày 03 tháng 3 năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ ban hành về việc thí điểm thành lập Chuỗi CVPMQT; Quyết định số 966/QĐ-TTg ngày 18 tháng 6 năm 2021 của Thủ tướng Chính phủ về việc tiếp tục thí điểm mô hình Chuỗi CVPMQT; Quyết định số 36/QĐ-TTg ngày 11 tháng 01 năm 2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Quy hoạch hạ tầng TT&TT thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Nghị quyết số 13/NQ-TU ngày 16 tháng 10 năm 2018 của Thành ủy ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ 18 Ban Chấp hành đảng bộ Thành phố khóa X; Quyết định số 01/QĐ-UBND ngày 02 tháng 01 năm 2020 của UBND Thành phố Hồ Chí Minh về kế hoạch chỉ đạo, điều hành phát triển KT-XH, ngân sách Thành phố; Quyết định số 1379/QĐ-UBND ngày 24 tháng 4 năm 2020 của UBND Thành phố Hồ Chí Minh về thành lập Ban Chỉ đạo về xây dựng khu đô thị sáng tạo, tương tác cao phía Đông TP.HCM; Quyết định số 2531/QĐ-UBND ngày 20 tháng 6 năm 2023 của UBND Thành phố Hồ Chí Minh về ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình hành động của chính phủ, chương trình hành động của Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 24- NQ/TW ngày 07 tháng 10 năm 2022 về phát triẻn KT-XH và đảm bảo quốc phòng, an ninh vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Nghị quyết số 31-NQ/TW ngày 30 tháng 12 năm 2022 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Quyết định số 3634/QĐ-UBND ngày 04 tháng 9 năm 2024 của UBND Thành phố Hồ Chí Minh về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình hành động số 54-CTrHĐ/TU ngày 22 tháng 4 năm 2024 của Thành ủy thực hiện Kết luận số 69-KL/TW ngày 11 tháng 01 năm 2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 01 tháng 11 năm 2012 của Ban Chấp Hành Trung ương Đảng khóa XI về phát triển KHCN phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
22
CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG VÀ ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG PHÁT
TRIỂN CỦA CÁC KHU CNS TẬP TRUNG TP.HCM
I. Thực trạng về hệ sinh thái KHCN - ĐMST và các Khu CNS tập trung tại Việt Nam và vùng Đông Nam Bộ
1. Thực trạng về hệ sinh thái KHCN - ĐMST
Việt Nam đã đạt được thành tích ấn tượng về phát triển kinh tế và xã hội. Thành tích phát triển kinh tế đã giúp nâng cao thu nhập và giảm nghèo, mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho nhiều người. Nhưng hiện nay, Việt Nam đang đứng trước ngã rẽ quan trọng. Tốc độ tăng trưởng GDP đã giảm trong bối cảnh quốc tế bớt sôi động hơn. Nguồn tăng trưởng trước đây đang suy giảm làm tăng nguy cơ rơi vào “bẫy thu nhập trung bình”. Hiện tại, xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu tập trung vào lắp ráp cuối cùng, với dịch vụ chỉ chiếm 12% tổng giá trị xuất khẩu và 7% trong xuất khẩu sản xuất. Chỉ 5% lực lượng lao động trong ngành sản xuất được coi là có kỹ năng cao, và chỉ 10% dân số có trình độ đại học, cho thấy nhu cầu cấp thiết về nâng cao kỹ năng và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Việt Nam sẽ phải dựa nhiều hơn vào việc tăng năng suất lao động thông qua ĐMST. Muốn vậy, Việt Nam cần cải thiện đáng kể năng lực ĐMST trong nước. Việt Nam đã mở rộng và đa dạng hóa cơ cấu ngành hàng xuất khẩu, nhưng quá trình chuyển đổi cơ cấu sang xuất khẩu các mặt hàng và dịch vụ “CNC”, phức tạp hơn và có hàm lượng tri thức cao hơn vẫn còn diễn ra khá chậm chạp. Việc mắc kẹt trong các hoạt động tạo ít giá trị gia tăng đã hạn chế khả năng học hỏi công nghệ và nâng cao năng lực sáng tạo. Tổng hợp sơ bộ đánh giá và phân tích về hệ thống khoa học, công nghệ và ĐMST Việt Nam dựa trên các nghiên cứu của Ngân hàng thế giới World Bank. Điểm mạnh:
+ Kết quả phát triển kinh tế và giảm nghèo đầy ấn tượng.
+ Nằm trong khu vực địa lý năng động nhất thế giới.
+ Lực lượng lao động lớn, cơ cấu dân số thuận lợi.
+ Nỗ lực tăng cường hệ thống giáo dục, thành tích giáo dục trung học tốt.
+ Điểm đầu tư hấp dẫn đối với các tập đoàn đa quốc gia.
+ Năng lực xuất khẩu của một số ngành tốt.
+ Có uy tín trong một số lĩnh vực như toán, nghiên cứu nông nghiệp và sinh học.
+ Có tiến bộ trong việc hình thành và duy trì các cơ quan và thể chế hỗ trợ ĐMST.
+ Các sáng kiến khu vực có lợi cho Việt Nam. Nhưc điểm:
23
+ DN gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn tín dụng phù hợp.
+ Hiệu quả hoạt động của một số DN nhà nước còn hạn chế. Cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển KT-XH hiện đại.
+ Chất lượng hệ thống giáo dục và đào tạo còn chưa đồng đều, chưa đáp ứng tốt nhu cầu của thị trường lao động.
+ Mức độ phức tạp và giá trị gia tăng trong hoạt động sản xuất và xuất khẩu còn tương đối thấp.
+ Năng lực ĐMST của DN còn hạn chế; hoạt R&D chưa được quan tâm đúng mức.
+ Khả năng nghiên cứu và chuyển giao công nghệ của các tổ chức nghiên cứu công lập còn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
+ Hạ tầng phục vụ hoạt động khoa học, công nghệ và ĐMST chưa đầy đủ; thiếu phòng thí nghiệm đạt chuẩn và thiết bị nghiên cứu hiện đại. Cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin phục vụ hoạch định chính sách còn phân tán và thiếu tính cập nhật.
+ Công tác quản lý nhà nước và triển khai chính sách trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và ĐMST còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ và hiệu quả chưa cao. Cơ hội:
+ Phát triển nguồn vốn con người và kỹ năng dựa trên cộng đồng người Việt khá lớn.
+ Tạo lập khu vực DN năng động và có năng lực ĐMST.
+ Đa dạng hoá và thúc đẩy nền kinh tế.
+ Phát triển quan điểm lành mạnh về chấp nhận rủi ro.
+ Nâng cao hiệu lực của hệ thống ĐMST về tác động KT-XH.
+ Tăng cường tăng trưởng cho mọi người. Thách thức:
+ Năng lực khoa học, công nghệ và ĐMST hiện còn yếu và hệ thống ĐMST quốc gia còn non trẻ, manh mún.
+ Công tác R&D vẫn chỉ là hoạt động mang tính thêm thắt trong các DN và các cơ quan nhà nước.
+ Môi trường kinh tế vĩ mô không thuận lợi, kinh tế tăng trưởng chậm dần.
+ Không thực hiện thành công cải cách thể chế và môi trường kinh doanh thông qua cải cách hệ thống ngân hàng và chống tham nhũng.
+ Chảy máu chất xám gia tăng.
+ Không sẵn sàng cho cạnh tranh quốc tế.
24
+ Nguy cơ bẫy thu nhập trung bình đang hiển hiện.
2. Thực trạng về hệ sinh thái CNS tại Việt Nam và vùng Đông Nam Bộ
Thị trường khởi nghiệp Việt Nam đang phát triển sôi động và đầy tiềm năng, với sự trỗi dậy của thế hệ doanh nhân trẻ, thành công sớm và hướng tới phát triển bền vững. Định hướng này không chỉ phản ánh sự hòa nhập với khu vực mà còn tạo đà cho Việt Nam trên bản đồ khởi nghiệp toàn cầu. CMCN 4.0 được dự báo sẽ có tác động mạnh mẽ đến KT-XH, trong đó Việt Nam đang đón nhận và thích nghi với những thay đổi này. Năm 2024, các startup công nghệ tại Việt Nam đã huy động được tổng cộng 120 triệu USD, giảm 38% so với 196 triệu USD của năm 2023 và giảm mạnh 77% so với 518 triệu USD của năm 2022. Mặc dù vậy, hệ sinh thái khở i nghiệp vẫn duy trì sự năng động, với hơn 4.000 startup hoạt động trên toàn quốc, bao gồm 2 kỳ lân và 11 công ty được định giá trên 100 triệu USD. Về hỗ trợ hệ sinh thái, Việt Nam hiện có 208 quỹ đầu tư, 79 vườn ươm, 35 chương trình tăng tốc khởi nghiệp và 20 trung tâm ĐMST cấp quốc gia và địa phương. Các nhà đầu tư tích cực nhất trong năm 2024 bao gồm CyberAgent Capital, 500 Global và Genesia Ventures. Vùng Đông Nam Bộ, với tâm điểm là TP.HCM cùng các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu, trở thành động lực tăng trưởng kinh tế quan trọng của cả nước. Khu vực này nổi bật với tốc độ đô thị hóa nhanh, hạ tầng phát triển và là điểm đến hấp dẫn của đầu tư nước ngoài. Sự chuyển đổi từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, cùng với sự phát triển c ủa nguồn nhân lực có tay nghề cao, đã góp phần quan trọng vào sự phát triển này. Công nghệ mới và CNS, hay rộng hơn là KHCN, trở thành yếu tố không thể thiếu trong quá trình chuyển đổi kinh tế của khu vực. TP.HCM tiếp tục là trung tâm khởi nghiệp hàng đầu cả nước, chiếm 56,6% tổng số vốn đầu tư vào các công ty công nghệ, trong khi Hà Nội đóng góp 26,25%. Các lĩnh vực nổi bật thu hút đầu tư bao gồm nền kinh tế gig (38,2 triệu USD), công nghệ ô tô (35,3 triệu USD) và công nghệ vận tải & logistics (34,3 triệu USD), với mức tăng trưởng đầu tư ấn tượng so với năm trước. Thành phố sở hữu một hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST năng động nhất cả nước, chiếm gần 50% số lượng startup, 40% cơ sở ươm tạo, thu hút 44% vốn đầu tư và 60% số thương vụ đầu tư của cả nước. Tiêu biểu là Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo (SIHUB - trực thuộc Sở KHCN) với nhiệm vụ kiến tạo, định hướng, điều phối và kết nối các nguồn lực công và tư (tài chính, chuyên gia, phòng thí nghiệm, không gian làm việc) để hỗ trợ cộng đồng startup và hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST. Khu CNC TP.HCM (SHTP): sau hơn 23 năm thành lập (ra đời năm 2002), hiện là một trong những HUB công nghệ hàng đầu của Việt Nam và được Bộ KHCN đánh giá là Khu CNC thành công nhất trong 03 Khu CNC Quốc gia. TP.HCM có kế hoạch triển khai “Chương trình phát triển KHCN tại Khu CNC giai đoạn 2025 - 2030” năm 2025. Theo đó, TP.HCM nâng cao tiềm lực KHCN và ĐMST tại Khu CNC, xác lập các nền tảng và giải pháp trọng tâm thúc đẩy Khu
25
CNC phát triển bền vững, trở thành trung tâm KHCN và ĐMST, khu đô thị sáng tạo, tương tác cao phía Đông Thành phố.
Trung tâm CMCN 4.0 TP.HCM (C4IR HCMC): thành lập tháng 9/2024, C4IR HCMC là trung tâm thứ 19 trong mạng lưới toàn cầu của WEF (Diễn đàn Kinh tế Thế giới) và thứ 2 tại Đông Nam Á. Đặt tại SHTP, hoạt động theo mô hình hợp tác công tư (PPP), tự chủ. Sứ mệnh là tạo động lực phát triển kinh tế TP.HCM thông qua thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn của CMCN 4.0 như vi mạch, công nghệ sinh học, vật liệu mới, drone, AI, IoT. Trung tâm tập trung vào tham vấn xây dựng chính sách, kết nối mạng lưới và triển khai dự án thí điểm. Trung tâm có tiềm năng liên kết mạnh mẽ với các DN CNC, trường đại học có uy tín trên thế giới, đây là điểm mạnh hợp tác quốc tế trong quá trình hội nhập của Thành phố trên bản đồ công nghệ trên thế giới. Bên cạnh các startup công nghệ, khu CNC nói riêng và TP.HCM nói chung còn là nơi đặt trụ sở và trung tâm nghiên cứu của nhiều tập đoàn công nghệ lớn, cả trong và ngoài nước như FPT, VNPT, Viettel, Samsung, Intel... Các DN này có tiềm lực mạnh về tài chính và công nghệ, có khả năng đầu tư vào các dự án đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, do thiếu một cơ chế kết nối hiệu quả, việc chia sẻ tài nguyên, hợp tác nghiên cứu - ứng dụng giữa các bên vẫn chưa được tối ưu. Thành phố có nguồn nhân lực chất lượng cao với nhiều chuyên gia, kỹ sư giỏi trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa… Các chương trình đào tạo từ đại học đến sau đại học liên tục được nâng cao để đáp ứng nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, do thiếu sự định hướng rõ ràng v à hệ sinh thái công nghệ hoàn chỉnh, nhân lực vẫn chưa được tận dụng triệt để, nhiều chuyên gia phải tìm kiếm cơ hội làm việc tại nước ngoài hoặc chuyển hướng sang các lĩnh vực khác. Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố (trực thuộc UBND Thành phố) với nhiệm vụ triển khai các chương trình, đề án, kế hoạch về chuyển đổi số và đô thị thông minh của Thành phố. Tổ chức quản trị, vận hành các nền tảng số, hạ tầng CNTT và cơ sở dữ liệu dùng chung; cung cấp dịch vụ hỗ trợ chuyển đổi số cho cơ quan nhà nước, tổ chức và DN; nghiên cứu, tư vấn, thiết kế sản phẩm, dịch vụ CNTT; hợp tác và xúc tiến đầu tư. Trung tâm cũng là điểm gắn kết về công nghệ, nền tảng CNTT giữa chính quyền và DN, tổ chức CNTT để triển khai các dịch vụ số quy mô lớn, ứng dụng AI, IoT, và các công nghệ tiên tiến nhằm phục vụ người dân và DN. Những phát triển này phù hợp với chiến lược chuyển đổi số quốc gia, trong đó việc nâng cao trình độ tin học, mở rộng truy cập Internet, và tạo ra môi trường cạnh tranh là những yếu tố quan trọng để thúc đẩy đổi mới và kết nối số trên toàn quốc. Chính phủ Việt Nam đã và đang đẩy mạnh các chính sách nhằm tăng cường sự đổi mới và hỗ trợ chuyển đổi số trong toàn bộ nền kinh tế.
II. Vai trò của Khu CVPMQT và Chuỗi CVPMQT trong phát triển kinh tế TP.HCM
26
1. Khu CVPMQT
Khu CVPMQT là Khu CNS tập trung đầu tiên của Việt Nam, tọa lạc tại Quận 12, TP.HCM (nay là Phường Trung Mỹ Tây), cách trung tâm thành phố khoảng 15 km. Chính thức đi vào hoạt động từ năm 2001, qua hơn 24 năm hoạt động, Khu CVPMQT trở thành trung tâm CNS thành công nhất tại Việt Nam. Toàn bộ Khu CVPMQT với diện tích 43 ha, được thiết kế theo định hướng mô hình đô thị phần mềm, chia ra thành nhiều khu với các chức năng khác nhau được quy hoạch và đầu tư có hệ thống nhằm đáp ứng các nhu cầu của các DN hoạt động trong lĩnh vực CNS:
- Khu văn phòng sản xuất phần mềm tin học và đào tạo;
- Khu thương mại - triển lãm - hội nghị - giải trí thể dục thể thao;
- Khu trung tâm quản lý khu vực;
- Khu trung tâm lưu trữ;
- Khu trạm viễn thông;
- Công trình hạ tầng kỹ thuật;
- Bãi đậu xe - trạm nhiên liệu và thương mại dịch vụ;
- Cây xanh công viên; Khu nhà ở chuyên gia;
- Công trình dịch vụ công cộng. Đến cuối năm 2024, Khu CVPMQT đã thu hút được 113 DN phần mềm, nội dung số và dịch vụ CNS. Các DN đã xây dựng và cung cấp hơn 650 sản phẩm, dịch vụ và giải pháp thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Các sản phẩm, giải pháp chủ yếu được xuất khẩu trên 20 quốc gia tập trung vào Hoa Kỳ, Nhật Bản, Châu Âu. Với những định hướng trong giai đoạn sắp tới, QTSC sẽ nâng tầm mục tiêu đưa Khu CVPMQT trở thành một trung tâm cung cấp giải pháp công nghệ chất lượng cao (Quality Tech Solution Complex), đem lại các giá trị hữu ích nhất cho xã hội. Tình hình thu hút đầu tư: Tính đến cuối năm 2024, Khu CVPMQT đã thu hút được 27 nhà đầu tư (26 nhà đầu tư trong nước và 01 nhà đầu tư nước ngoài) xây dựng cơ sở vật chất phục vụ cho các DNPM và dịch vụ CNS. QTSC và các nhà đầu tư hoàn thành và đưa vào sử dụng các tòa nhà văn phòng làm việc phục vụ các DN sản xuất, đào tạo về CNS, các tiện ích đáp ứng nhu cầu làm việc, lưu trú, sinh hoạt và học tập cho các nhà đầu tư, chuyên viên, sinh viên, người lao động với tổng mức vốn đăng ký xây dựng đạt 4.305,4 tỷ đồng. Ngoài ra tổng vốn đầu tư cho kinh doanh sản xuất phần mềm, dịch vụ CNS đạt 2.360,1 tỷ đồng. Theo đó, tổng mức vốn đăng ký đầu tư xây dựng, kinh doanh của các nhà đầu tư và DN hoạt động trong khu đạt 6.665,5 tỷ đồng.
Bng 1. Tình hình thu hút đầu tư vào Khu CVPMQT 27
| Nội dung | Năm 2023 | Năm 2024 | So với cùng kỳ (%) |
| I. Vốn đầu tư vào hạ tầng, văn phòng | |||
| Tổng vốn đăng ký (tỷ đồng) | 4.305,4 | 4.305,4 | 100% |
| Tổng vốn thực hiện (tỷ đồng) | 3.794,4 | 3.794,4 | 100% |
| II. Vốn đầu tư cho kinh doanh sản xuất phần mềm, dịch vụ CNTT | |||
| Tổng số DN (DN) | 141 | 113 | 80,1% |
| Tổng vốn đăng ký và thực hiện (tỷ đồng) | 2.236,6 | 2.360,1 | 105,6% |
| III. Tổng vốn đầu tư (III=I+II) | |||
| Tổng vốn đăng ký (tỷ đồng) | 6.542,0 | 6.665,5 | 98,5% |
| Tổng vốn thực hiện (tỷ đồng) | 6.031,0 | 6.154,5 | 98,4% |
| Tỷ lệ vốn thực hiện/vốn đăng ký (%/năm) | 92,2% | 92,3% | |
Ghi chú: Tổng vốn đầu tư bao gồm cả số vốn tăng thêm của các dự án được cấp giấy phép từ các năm trước. Tình hình sản xuất kinh doanh của các DN CNS: Trong số các DN hoạt động tại Khu CVPMQT, có 5 DN quy mô trên 1.000 nhân sự như: Hitachi Vantara, Concentrix (Hoa Kỳ), SPS (Thụy Sỹ), Digi -Texx (Đức), Misa và 1 DN trên 2.000 người (TMA Solution). Tổng số người tham gia học tập và làm việc thường xuyên khoảng 21.695 người (trong đó số người làm việc là 11.057 người (kỹ sư, chuyên viên tại chỗ là 10.713 người, 344 lao động khác), sinh viên tại chỗ khoảng 10.638 người). Tổng doanh thu của các DN CNS trong năm 2024 ước đạt 14.244,3 tỷ đồng (theo số liệu khảo sát và nội suy), tăng 5,7% so với cùng kỳ năm 2023. Giá trị xuất khẩu ước đạt 439,3 triệu USD, tăng 0,03% so với cùng kỳ năm 2023.
Bng 2.Tình hình sn xuất kinh doanh của các DN CNS
| Nội dung | Năm 2022 | Năm 2023 | So với cùng kỳ (%) |
| 1. Tổng số DN CNTT | 141 | 113 | 80,1% |
| 2. Tổng số lao động (chuyên viên) | 10.890 | 10.713 | 98,4% |
| 3. Tổng doanh thu (tỷ đồng) | 13.471,1 | 14.244,3 | 105,7% |
| Tổng doanh thu (Triệu USD) | 552,1 | 559,2 | |
| 3.1. Doanh thu nội địa (tỷ đồng) | 2.754,9 | 3.052,5 | 110,8% |
| 3.2. Giá trị xuất khẩu (triệu USD) | 439,2 | 439,3 | 100,03% |
2. Chuỗi CVPMQT
Chuỗi CVPMQT là một mô hình đột phá sáng tạo của TP.HCM trong hoạt động liên kết phát triển vùng, là kết quả cụ thể trong việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 01/7/2014 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh ứng dụng, phát triển CNTT đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế (xây dựng các khu công viên phần mềm, Khu CNS tập trung hiện đại; hình thành chuỗi các Khu CNS tập trung, các vườn ươm DN và trung tâm cung cấp dịch vụ CNTT đạt chuẩn quốc tế); Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 10/8/2012 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP.HCM đến năm 2020 và Nghị quyết số 16/NQ-CP ngày 08/6/2012 của Chính phủ về ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW về xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 đã
28
nêu “Tập trung đầu tư phát triển công nghiệp CNTT, thúc đẩy phát triển nhanh ngành công nghiệp phần mềm, xây dựng Khu CNS tập trung trọng điểm quốc gia”.
III. Các thành tựu đạt đưc trong giai đoạn thí điểm
Về kết nạp các thành viên: Hiện nay, Chuỗi CVPMQT có 04 thành viên chính thức gồm khu CVPMQT, ITP, Trung tâm CNTT tỉnh Thừa Thiên Huế (HueCIT), Trung tâm CNTT-TT tỉnh Bình Định (ICTBD). Chỉ tiêu về doanh thu các công ty thuộc Chuỗi: Kết thúc giai đoạn thí điểm đến năm 2023, tổng doanh thu các công ty thuộc Chuỗi đạt 13.985 tỷ đồng. Với kết quả này, Chuỗi đã hoàn thành vượt mức 155,39% so với mục tiêu đặt ra, với đa phần doanh thu đến từ Khu CVPMQT (13.471 tỷ đồng, gấp 2,09 lần so với cùng kỳ năm 2016).
| Hình 3. Các thành viên chuỗi CVPMQT (Nguồn QTSC) | ||
| Doanh thu của các thành viên Chuỗi 13,985.84 13,920.25 13,143.95 12,233.72 12,086.16 10,182.37 8,136.98 6,493.22 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Doanh thu (Tỷ VNĐ) | ||
| Hình 4. Doanh thu các thành viên của chuỗi | ||
29
Tổng nhân lực học tập và làm việc trong Chuỗi đạt đỉnh cao nhất 31.951 người vào năm 2019, tuy nhiên con số này đã sụt giảm trong giai đoạn đỉnh điểm của dịch bệnh Covid-19 năm 2020 - 2021 xuống còn 28.370 người. Khi tình hình dịch bệnh bắt đầu được kiểm soát từ những tháng đầu năm 2022, số lượng người học tập và làm việc tại Chuỗi bắt đầu tăng trở lại, đến năm 2023, số lượng người học tập và làm việc đạt 31.403 người. Kể từ khi tham gia vào Chuỗi, ITP đã nhận được nhiều sự hỗ trợ của UBND TP.HCM thông qua việc thực hiện các chương trình hình thành nền tảng cơ bản ban đầu cho các hoạt động xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST tại ITP. Các thành viên trong Chuỗi cũng đã phối hợp cùng ITP đẩy mạnh các hoạt động tương tác, truyền thông, thu hút DN công nghệ, giúp số lượng DN tăng lên nh anh chóng. Ngoài ra, ITP cũng phối hợp với các thành viên Chuỗi trong các hoạt động tư vấn, mở rộng mô hình Chuỗi tại các địa phương khác.
| Số lưng người học tập và làm việc 31,951 31,403 31,266 30,508 29,646 28,875 28,370 25,455 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 | ||
| Hình 5. Số người làm vic | ||
Bng 3. Tình hình hoạt động ITP 30
| Năm | |||||||||
| STT | Chỉ số | Đơn vị tính | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 |
| 3,2 | 7,2 | 8,7 | 11,4 | 9,6 | 16,6 | 20,9 | |||
| 2 | Doanh thu hoạt động SXKD của các DN trong ITP | Tỷ đồng | 40 | 64 | 75 | 210 | 256,3 | 209 | 407 |
| 3 | Doanh nghiệp/nhóm dự án hoạt động trong ITP | Nhóm/Dự án/Doanh nghiệp | 16 | 20 | 25 | 60 | 58 | 56 | 74 |
| 4 | Doanh nghiệp khởi nghiệp được hỗ trợ | Nhóm/Dự án/Doanh nghiệp | 29 | 41 | 59 | 70 | 99 | 105 | 115 |
| 5 | Nhân sự việc tại các Doanh nghiệp | Người | 184 | 268 | 341 | 600 | 650 | 600 | 655 |
| 6 | Tổng giá trị thị trường của DN | Tỉ đồng | 33 | 71 | 300 | 320 | 430 | 321 | 350 |
| 7 | Số người làm việc trong khuôn viên ITP | Người | 2.000 | 2.542 | 2.167 | 1.800 | 1.415 | 1.230 | 1.800 |
| 8 | Số lượng sinh viên học tập và thực tập trong khuôn viên ITP | Sinh viên | 3.000 | 5.778 | 7.586 | 8.000 | 6.400 | 5.600 | 8.000 |
IV. Đánh giá kết quả mô hình chuỗi trong giai đoạn thí điểm
1. Mặt đạt đưc
Mô hình Chuỗi là một giải pháp thiết thực góp phần tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho các địa phương trong quá trình triển khai xây dựng các Khu CNS tập trung và công viên phần mềm theo Nghị định 354/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Mặt khác, trong những năm gần đây, cùng với Định hướng của cuộc CMCN 4.0, các hoạt động đẩy mạnh ứng dụng CNS, xây dựng Chính phủ số, xây dựng đô thị thông minh, các hoạt động chuyển đổi số trong các lĩnh vực kinh tế xã hội đã tạo niềm cảm hứng để các tỉnh thành quan tâm đầu tư đến lĩnh vực CNS. Chính vì vậy, dù đang trong giai đoạn thí điểm nhưng đã thu hút được sự quan tâm của 06 tỉnh/thành có mong muốn tham gia vào Chuỗi và dự báo Định hướng này sẽ tăng trong thời gian sắp tới. Sự thành công và uy tín của Khu CVPMQT trong suốt thời gian qua đã tạo dựng được niềm tin để các địa phương nghiên cứu học hỏi. Các đơn vị khi tham gia vào Chuỗi sẽ tranh thủ được kinh nghiệm 20 năm của Khu CVPMQT, rút ngắn thời gian triển khai cũng như có nhiều bài học từ kinh nghiệm xây dựng và phát triển Khu CVPMQT. Việc phát triển Chuỗi đã nâng cao vai trò thu hút đầu tư vào ngành công nghiệp CNS, phát huy thế mạnh của từng thành viên tại địa phương, tương hỗ lẫn nhau, tạo ra sức mạnh tổng thể của Chuỗi để cạnh tranh với các nước. Ngoài ra, khuyến khích các DN tại Khu CVPMQT dịch chuyển các hoạt động thâm dụng lao động, tận dụng nguồn nhân lực tại các địa phương, giúp DN giảm chi phí, gia tăng khả năng cạnh tranh từ đó ngày càng nâng cao chất lượng các hoạt động R&D, phát triển sản phẩm tại Khu CVPMQT. Thông qua mô hình Chuỗi, TP.HCM đã thể hiện được vai trò dẫn dắt, nòng cốt liên kết một số tỉnh, thành để phát triển ngành công nghiệp CNS dưới sự hỗ trợ của Chính phủ nhằm phát huy tối đa các lợi thế, nguồn lực sẵn có của thành phố.
2. Hạn chế
Chuỗi là mô hình thí điểm nên mô hình này chưa có tiền lệ, chưa được quy định đầy đủ trong các văn bản quy phạm pháp luật nên việc ban hành các văn bản tổ chức thực hiện gặp nhiều khó khăn, lúng túng, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều cơ quan quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương. Mặc dù đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý gia hạn thí điểm đến năm 2023 và Cục Công nghiệp CNS tập trung cũng đã nhiều lần tham dự các cuộc họp HĐQLC định kỳ hàng quý để tìm cách tháo gỡ nhưng vẫn chưa có kết quả khả quan. Hiện nay, cơ chế HĐQLC không phải là một cơ cấu tổ chức có tư cách pháp nhân trong bộ máy nhà nước và cũng không có tài khoản để thực hiện cơ chế phân bổ ngân sách. Mô hình này chủ yếu mang tính hỗ trợ, chưa phát huy tốt các định hướng cũng như liên kết chặt chẽ các thành viên.
31
Các thành viên của HĐQLC hoạt động theo cơ chế kiêm nhiệm, vừa đảm bảo nhiệm vụ riêng của đơn vị vừa thực hiện các hoạt động phát triển Chuỗi nên việc phân bổ thời gian để phát triển Chuỗi còn gặp nhiều khó khăn. Sự quyết tâm chính trị của lãnh đạo địa phương chưa cao, một số cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương chưa hiểu đầy đủ về mô hình này nên cần thời gian để giải thích, tư vấn, thậm chí một số địa phương sau thời gian tìm hiểu đã phải tạm ngừng do chưa chuẩn bị đủ các điều kiện để tham gia Chuỗi; Chưa sẵn sàng về địa điểm, đặc biệt là các yếu tố liên quan đến pháp lý của khu đất chưa được chuẩn bị kỹ, đầy đủ; Đối tác do địa phương cử để phối hợp cùng QTSC chưa có kinh nghiệm, không bố trí đủ nguồn lực trong việc triển khai thực hiện dự án; Thủ tục kết nạp thành viên mới chưa có tiền lệ nên mất nhiều thời gian để chuẩn bị, giải thích và tranh thủ sự ủng hộ.
V. Phát triển nhân rộng mô hình Khu CNS tập trung
1. Tiềm năng và mục tiêu đến năm 2030
Trong giai đoạn vừa qua, Khu Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC) đã đóng vai trò hạt nhân, góp phần đưa TP.HCM trở thành trung tâm kinh tế số của cả nước. Tuy nhiên, quỹ đất tại QTSC hiện nay đã gần như cạn kiệt, không còn dư địa mở rộng. Để duy trì vai trò đầu tàu, đồng thời thực hiện các mục tiêu mà Trung ương và Thành phố đã đề ra – đưa kinh tế số chiếm ≥30% GRDP vào năm 2030, TP.HCM cần khẩn trương hình thành và nhân rộng các mô hình khu công nghiệp công nghệ số (CNS) mới. Theo Báo cáo tóm tắt về Chuyển đổi số quốc gia năm 2023 (Phiên họp 7 của Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số) CVPM Đà Nẵng đạt gần 58 triệu USD với diện tích chỉ 1,08 ha, tương đương doanh thu khoảng 55 triệu USD/ha/năm; Khu CNS tập trung Cầu Giấy ước đạt khoảng 260,87 triệu USD, tương đương hiệu suất sử dụng đất đạt 31,4 triệu USD/ha. Số liệu này cho thấy hiệu quả sử dụng đất của Khu CNS tập trung rất cao so với các loại hình khu khác như khu công nghiệp, khu kinh tế với doanh thu chỉ khoảng 01 triệu USD/ha/năm (nếu không thống kê của số liệu của Samsung thì hiệu suất doanh thu/diện tích đất chỉ chưa đến 500.000 USD/ha/năm). Điều này chứng tỏ việc phát triển CNS không chỉ tất yếu mà còn mang lại hiệu quả vượt trội, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng suất lao động.
2. Xác định nhu cầu diện tích đất đai
Tại TP.HCM, theo báo cáo quốc gia, dự kiến 1ha đất Khu CNS tập trung là khoảng 15 triệu USD, theo số liệu tính toán từ QTSC là khoảng 16 triệu USD (chiếm ~4-5% tỉ trọng ngành Kinh tế số của TP.HCM)
Bng 4. Giá tr ưc tính 1ha đất Khu CNS tập trung 32
| Số liệu | Triệu USD |
| GRDP của TP.HCM (2023) | 65.000,00 |
| Tỉ trọng ngành KTS (21,5% theo số liệu thống kê) | 13.975,00 |
| Doanh thu Khu CVPM QT (2023) | 560,00 |
| Trung bình giá trị 1ha (ước tính) | 16,00 |
Báo cáo Chính trị tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định rõ mục tiêu tới năm 2030, GRDP hợp nhất của Thành phố đạt khoảng 2,971 triệu tỷ đồng (tương đương 120,8 tỷ USD), chiếm 23,6% GRDP cả nước. Nếu loại trừ dầu khí tại Bà Rịa - Vũng Tàu, con số này vẫn đạt trên 2,821 triệu tỷ đồng, chiếm 22,3% toàn quốc. Và cũng trong Báo cáo, giai đoạn 2025 – 2030, về kinh tế, TP.HCM đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 10 - 11%/năm. Đến năm 2030, GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 14.000 - 15.000 USD. Tổng vốn đầu tư xã hội bình quân 5 năm 35 - 40% GRDP. Đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng GRDP đạt 60%. Kinh tế số chiếm từ 30 - 40%/GRDP. Tổng chi xã hội cho nghiên cứu phát triển (R&D) đạt 2 - 3% GRDP, bố trí ít nhất 4 - 5% tổng chi ngân sách hằng năm cho khoa học, công nghệ, chuyển đổi số. Tốc độ tăng năng suất lao động xã hội bình quân khoảng 8,0%/năm. Từ đó, GRDP của Thành phố theo mục tiêu đặt ra đến năm 2030 có thể ước tính: Bng 5. GRDP ưc tính theo tốc đô tăng trưởng 2 con số đến năm 2030 (10%) Từ đó, số liệu đến năm 2030 có thể tạm tính:
| GRDP với kỳ vọng 10%/năm | Lĩnh vực Kinh tế số với kỳ vọng (30 - 40%/GRDP) | |||
| Năm | Tỷ USD | Triệu tỷ VND | Tỷ USD | Triệu tỷ VND |
| 120,80 | 3.020,00 | 36,24 | 906,00 | |
| 2026 | 132,88 | 3.322,00 | 39,86 | 996,60 |
| 2027 | 146,17 | 3.654,20 | 43,85 | 1.096,26 |
| 2028 | 160,78 | 4.019,62 | 48,24 | 1.205,89 |
| 2029 | 176,86 | 4.421,58 | 53,06 | 1.326,47 |
| 2030 | 194,55 | 4.863,74 | 58,36 | 1.459,12 |
- GRDP TP.HCM dự kiến năm 2030: ~200 tỷ USD.
- Ngành kinh tế số chiếm ≥30% GRDP: ~60 tỷ USD).
- Tỷ trọng từ các Khu CNS tập trung: dự kiến đạt 20–27% kinh tế số, tương đương 12–16 tỷ USD/năm.
33
Với suất doanh thu trung bình 16 triệu USD/ha/năm, TP.HCM cần 750– 1.000 ha đất để phát triển các Khu CNS tập trung mới.
3. Kịch bản vốn đầu tư – cơ chế huy động
Thông số quy hoạch – kiến trúc Giả định đến năm 2030, quỹ đất dành cho việc phát triển các Khu CNS tập trung là 1.000ha (dự kiến nhà nước quản lý khoảng 250 ha xem thêm tại Chương IV). Các chỉ tiêu có thể tạm tính:
- Mật độ xây dựng: 40%
- Chiều cao trung bình: 10–12 tầng tại lõi, FAR 1,6–1,8
- Tổng diện tích sàn: 48.000.000–40.000.000 m²
- Sức chứa lao động: 2.400.000–2.000.000 người (20 m²/người)
- Chi phí hạ tầng: ~ 228 triệu USD (~6.000 tỷ VND) (10 tỷ VND/ha)
- Chi phí GPMB (15 triệu USD/ha): ~ 300 triệu USD
- Chi phí xây dựng công trình: 18,24 – 15,18 tỷ USD (10 triệu VND/m²)
- Tổng mức đầu tư: ~18,468–15,408 tỷ USD
- Doanh thu/năm: ~8 tỷ USD Cụ thể: Quy mô khu đất: 1.000 ha (10.000.000 m²).
+ Mật độ xây dựng gộp: 40% → Diện tích chiếm đất công trình ≈ 2.000.000 m².
+ Hệ số sử dụng đất (HSSDD/FAR): 1,6–1,8 → Tổng sàn ≈ 16.000.000– 18.000.000 m².
+ Chiều cao tối đa: 10–12 tầng (số tầng trung bình để phù hợp FAR 1,6– 1,8 là ~4–4,5 tầng; phần cao tầng 10–12T bố trí tại lõi trung tâm – trục chính, còn lại thấp tầng hơn để bảo đảm HSSDD mục tiêu). * Ghi chú: Với mật độ 40% và chiều cao trung bình 4 –4,5 tầng ta có FAR 1,6–1,8, khớp tổng sàn 16–20 triệu m². Nếu muốn thực xây trung bình 10–12 tầng, cần giảm mật độ xuống ~13–18% hoặc giữ 40% nhưng chỉ một phần lõi đạt 10– 12 tầng (phân khoảnh theo chỉ tiêu). Quy mô lao động – định mức diện tích
+ Định mức tính: 20 m²/người (gồm diện tích làm việc + phần phục vụ gộp).
+ Sức chứa:
• 16.000.000 m² ⇒ ~800.000 người
• 20.000.000 m² ⇒ ~1.000.000 người
34
Về nguồn nhân lực dự kiến:
+ Vùng Đông Nam Bộ có khoảng 190.000 sinh viên đang theo học các ngành CNS TT, kỹ thuật số, tự động hóa và AI; mỗi năm cung cấp trên 38.000– 45.000 lao động trình độ đại học trở lên cho thị trường.
+ Đề án đồng thời khuyến nghị cơ chế “doanh nghiệp – trường – viện” thông qua các trung tâm thực tập, học kỳ doanh nghiệp, và quỹ học bổng đổi ràng buộc làm việc 2–3 năm nhằm bảo đảm tính ổn định nguồn nhân lực. Doanh thu & đóng góp kinh tế Suất doanh thu bình quân: 16 triệu USD/ha/năm. Tổng doanh thu khi khai thác đủ 1.000 ha: ~16 tỷ USD/năm (≈ 4 00.000 tỷ VND/năm với tỷ giá 25.000 VND/USD). Tỷ trọng trong kinh tế số TP.HCM: tương ứng ~27% của mục tiêu 60 tỷ USD/năm.
4. Hiệu quả về phát triển Khu CNS tập trung
Nguyên tắc phân vai: 1 đồng nhà nước huy động 9 đồng doanh nghiệp Nhà nước (10%) là ~ 400 triệu USD, vốn xã hội ~ 3,6 – 4 tỷ USD và tạo 20 đồng GRDP theo nhiệm vụ chính trị đề ra. Việc phát triển các Khu CNS tập trung đạt một số hiệu quả kỳ vọng như:
- Xã hội: tạo 400.000–500.000 việc làm số, đóng góp 8 tỷ USD GRDP/năm, lan toả đầu tư R&D và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
- Nhà nước: chỉ cần bỏ vốn hạ tầng khung 400 triệu USD, thu hút ~3,6 tỷ - 4 tỷ USD vốn xã hội. Hoàn vốn gián tiếp qua thuế, phí dịch vụ sau giai đoạn ưu đãi.
- Doanh nghiệp: hoàn vốn trực tiếp trong 5 – 10 năm (giả định tổng doanh thu đạt mục tiêu chính trị, mục tiêu ngành đề ra là 6 – 8 tỷ USD).
5. Vấn đề cần phân tích trong kịch bản hoàn vốn và đề xuất, kiến nghị
5.1. Vấn đề cần phân tích trong kịch bản hoàn vốn
Bên cạnh các kịch bản đã phân tích có thể xảy ra, việc nhận định vấn đề trong các giả định cần phải tính toán để đảm bảo đồng bộ, hướng tới mục tiêu phát triển đúng theo lộ trình giả định. Các nhóm vấn đề trong kịch bản ph át triển Khu CNS tập trung:
a) Giả định về doanh thu/ha Con số 16 triệu USD/ha/năm là trung bình, nhưng thực tế phụ thuộc vào cơ cấu doanh nghiệp thuê đất: Nếu thu hút được DN FDI lớn (AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu): có thể đạt cao hơn (20–30 triệu USD/ha). Nếu chỉ DN nhỏ và vừa, startup: hiệu suất thấp hơn (~8–12 triệu USD/ha).
35
Rủi ro: cơ cấu doanh nghiệp không đạt kỳ vọng → kéo dài thời gian hoàn vốn.
b) Tốc độ lấp đầy Kịch bản tính toán giả định 100% diện tích 500 ha được khai thác ngay. Thực tế, quá trình lấp đầy có thể mất 5 – 15 năm. Nếu 3 năm đầu chỉ đạt 40–50% công suất, dòng tiền hoàn vốn sẽ chậm lại. c). Chi phí bổ sung ngoài hạ tầng + xây dựng Chi phí thiết bị, R&D, vận hành, quản lý có thể chiếm thêm 10–20% vốn. Nếu không kiểm soát tốt, chi phí tăng thêm sẽ kéo dài thời gian hoàn vốn. d). Chính sách ưu đãi – môi trường đầu tư Khả năng hoàn vốn nhanh phụ thuộc rất lớn vào chính sách ưu đãi thuế, tiền thuê đất, thủ tục hành chính. Nếu thủ tục chậm hoặc ưu đãi chưa đủ hấp dẫn, DN lớn có thể chuyển sang các nước khác (Malaysia, Singapore, Ấn Độ).
5.2. Đề xuất, kiến nghị
Như vậy, báo cáo cần nhấn mạnh: khả năng đầu tư và hoàn vốn trong 2-10 năm là khả thi, nhưng chỉ khi đảm bảo đồng thời 04 điều kiện:
- Quỹ đất dành cho việc phát triển Khu CNS tập trung và tránh vướng các thủ tục pháp lý (750–1.000 ha Khu CNS tập trung).
- Chính sách ưu đãi mạnh (phân tích ở Chương IV).
- Thu hút được DN lớn, ngành công nghệ lõi (AI, bán dẫn, Data Center).
- Lộ trình phân kỳ hạ tầng hợp lý, bảo đảm tốc độ lấp đầy 60–70% ngay giai đoạn đầu.
5.3. Tiềm năng phát triển các Khu CNS tập trung tại TP.HCM
Trên thế giới ngày nay khi tất cả mọi thứ xoay quanh công nghệ, cạnh tranh giữa các nước chính là vấn đề ai có thể nắm bắt nhanh hơn và phát huy hiệu quả cuộc CMCN 4.0 tốt hơn. Khi đó, các tranh chấp thương mại chỉ là một trong nhiều kênh để cạnh tranh trước khi các nước trở nên hùng mạnh và phát triển hơn nhờ khả năng công nghệ. Sự bùng nổ của máy tính, kỹ thuật số và Internet được xem là bước ngoặt lớn trong tiến trình phát triển và làm rõ lợi thế cạnh tranh của các nước trên thế giới. Theo các nhà phân tích, nền kinh tế tri thức với những ưu điểm đặc trưng có thể giúp những nước phía sau bắt kịp các nền kinh tế tiên tiến. Sự ra đời của không chỉ là nhu cầu nội tại của thành phố mà còn là phản ứng tất yếu trước bối cảnh CMCN 4.0 toàn cầu. Ba định hướng lớn đang chi phối mạnh mẽ nền kinh tế thế giới hiện nay đều hội tụ và thúc đẩy việc hình thành Khu CNS tập trung:
- Cạnh tranh quốc tế gia tăng (Increased Competition): Các quốc gia, doanh nghiệp liên tục cạnh tranh về công nghệ, thị trường và nguồn lực. Do đó, Khu
36
CNS tập trung sẽ giúp doanh nghiệp trong nước có cơ hội tiếp cận công nghệ hiện đại, hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh.
- Chu kỳ sản phẩm rút ngắn (Shortened Product Lifecycles): Vòng đời sản phẩm ngày càng ngắn, sản phẩm nhanh chóng bị thay thế. Khu CNS tập trung sẽ đóng vai trò như không gian thử nghiệm – phát triển nhanh, giúp doanh nghiệp, startup rút ngắn thời gian từ ý tưởng đến thương mại hóa, thích ứng kịp thời với biến động thị trường.
- Tăng tốc phát triển trong kỷ nguyên mới (Accelerated Innovation Cycles): Đổi mới sáng tạo diễn ra liên tục, tốc độ ngày càng nhanh. Khu CNS tập trung sẽ là trung tâm kết nối nguồn lực nghiên cứu, đào tạo, đầu tư và khởi nghiệp, tạo điều kiện để hình thành các chu kỳ đổi mới hiệu quả, bền vững và mang tính đột phá. Tóm lại, việc thành lập Khu CNS tập trung chính là cú hích cần thiết, giúp TP.HCM và Vùng Nam Bộ thay đổi, cải tiến, đồng thời vươn lên làm chủ công nghệ, trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và công nghệ số hàng đầu khu vực.
6. Thế mạnh trong phát triển CNS tại TP.HCM
TP.HCM là đô thị đặc biệt; trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ; đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế; đầu tàu, động lực, có sức hút và sức lan tỏa lớn của Vùng. Thành phố trước sáp nhập chỉ chiếm 0,6% diện tích cả nước, dân số 9,2 triệu người nhưng có đóng góp lớn nhất
37
cho sự phát triển kinh tế chung của cả nước. TP.HCM đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên các lĩnh vực: là động lực, đầu tàu dẫn dắt trong vai trò của một trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, văn hoá, khoa học - công nghệ, ĐMST và giáo dục của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và của cả nước; là cửa ngõ quan trọng kết nối với khu vực và thế giới. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, từng bước phát triển theo chiều sâu dựa trên nền tảng ứng dụng KHCN và ĐMST. Quy mô kinh tế năm 2020 so với năm 2010 đã tăng 2,7 lần; GRDP bình quân đầu người tăng gấp đôi; sự nghiệp giáo dục - đào tạo, chăm sóc sức khỏe nhân dân, phát triển văn hoá xã hội đạt được nhiều kết quả quan trọng; đời sống vật chất tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao; quan hệ đối ngoại, hợp tác quốc tế được tăng cường và mở rộng; quốc phòng, an ninh tiếp tục được giữ vững.
Theo số liệu từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, TP.HCM đứng thứ 2 cả nước về số lượng các trường đại học, học viện và cao đẳng. Trong đó, số trường có đào tạo giảng dạy các khóa học về CNS ước tính là 19 trường, chiếm 36% tổng số trường tại thành phố, cao hơn Hà Nội là 18%. Thành phố là nơi tập trung mạng lưới trường đại học về CNS như Đại học Bách khoa, Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học FPT, Đại học CNTT - Đại học Quốc gia TP.HCM, sau sát nhập thì còn có thêm các Trường Đại học tại Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cùng đóng góp thêm vào hệ sinh thái này. TP.HCM cũng thu hút số lượng st artup cao nhất với khoảng 2.000 DN, chiếm khoảng 50% cả nước, và trong số 04 kỳ lân công nghệ ở Việt Nam thì 03 là VNG, Sky Mavis và Momo lập trụ sở chính ở TP.HCM. Thành phố cũng là trung tâm phát triển phần mềm cho nhiều tập đoàn đa quốc gia như IBM, AWS. Điều này là thế mạnh giúp TP.HCM thực hiện các định hướng phát triển về phần mềm và các nền tảng hạ tầng số thiết yếu. Bên cạnh đó, theo chỉ số DTI (Digital Transformation Index), tất cả 7 nền tảng số hóa đã được áp dụng AI, thể hiện sự đổi mới và sáng tạo trong việc ứng dụng công nghệ AI vào các lĩnh vực số hóa tại Thành phố.
Quyết định số 36/QĐ-TTg ngày 11/01/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Quy hoạch hạ tầng TT&TT thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 định vị TP.HCM là hạt nhân vùng Đông Nam Bộ về phát triển nguồn nhân lực CNS và là trung tâm nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng về công nghiệp CNS TT của vùng và của cả nước. Đến năm 2030, xây dựng mới Khu CNS tập trung nhằm mục tiêu khuyến khích sự chuyển dịch các khu công nghiệp và c ác loại khu khác sang mô hình sản xuất sản phẩm công nghệ số giá trị gia tăng cao, thúc đẩy ĐMST và phát triển xanh bền vững, hướng tới phát triển các dịch vụ, các sản phẩm CNS giá trị gia tăng cao.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020- 2025 đã xác định nhiệm vụ, mục tiêu và giải pháp chủ yếu, gồm:
- Xác định mô hình phát triển mới, các khâu đột phá chiến lược;
- Nghiên cứu và ứng dụng KHCN, ĐMST;
38
- Đi đầu trong việc tận dụng các cơ hội của CMCN 4.0; phát triển mạnh kinh tế số, kinh tế chia sẻ, kinh tế tuần hoàn để TP.HCM tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, phát triển nhanh và bền vững;
- Trở thành trung tâm về kinh tế, tài chính, thương mại, KHCN và văn hóa của khu vực Đông Nam Á vào năm 2030; trở thành trung tâm về kinh tế, tài chính của Châu Á vào năm 2045;
- Xử lý những vấn đề trước mắt trong 5 đến 10 năm tới, bao gồm ùn tắc giao thông, ngập úng do thủy triều và mưa, ô nhiễm môi trường ở cách kênh rạch, các khu dân cư có điều kiện sống thấp. Như vậy, xác định KHCN là động lực phát triển, thu hút đầu tư, phát triển mạnh các Khu CNS tập trung là nhân tố phát triển các mô hình đô thị đặc thù, và là một trong những chìa khóa để TP.HCM bắt kịp và vượt một số Thành phố lớn khu vực Đông Nam Á. Những chính sách hỗ trợ, phát triển ngành TT&TT như: Nghị quyết 24- NQ/TW ngày 07/10/2022 của Bộ Chính trị về phát triển KT -XH và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã nêu “Xây dựng mới một số Khu CNS tập trung tại TP.HCM”. Như vậy, đây là cơ hội về chủ trương, chính sách tạo điều kiện cho TP.HCM tiếp tục thu hút đầu tư cho CNS nói riêng và lĩnh vực thông tin truyền thông nói chung trong tương lai;
Nghị quyết 98/2023/QH15 cho phép TP.HCM đưa ra những cơ chế và chính sách đặc thù, thí điểm, trong đó tập trung thu hút phát triển lĩnh vực CN S, Khu CNS tập trung.
7. Vai trò và ảnh hưởng 7.1 Đối với phát triển KT-XH
Việt Nam đang bắt đầu bước vào một giai đoạn phát triển và hội nhập sâu. Trong giai đoạn năm 2016 - 2020, CNH theo hướng HĐH đã được xác định là trọng tâm của chiến lược phát triển quốc gia. Cuộc cách mạng sản xuất mới có thể mang lại cho Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng nhiều cơ hội để đẩy nhanh quá trình CNH, HĐH; đồng thời cũng đưa đến những thách thức đối với quá trình phát triển. Thành phố cần nắm lấy cơ hội và tận dụng nguồn lực sẵn có để chủ động tham gia vào cuộc CMCN 4.0 thúc đẩy quá trình CNH, HĐH đất nước. Xây dựng và phát triển các Khu CNS tập trung tại TP.HCM là một hạt nhân quan trọng cho việc xây dựng và phát triển thành đô thị sáng tạo, tương tác cao, trong đó xây dựng khu là khu vực dẫn dắt kinh tế Thành phố và kinh tế tri thức. Khu đô thị sáng tạo sẽ trở thành hạt nhân thực hiện cuộc CMCN 4.0 này của Thành phố. Đây cũng là để đóng góp vào mục tiêu của Thành phố là phát triển để trở thành trung tâm thương mại - tài chính, dịch vụ, KHCN, CNC và công nghiệp chuyên sâu với trình độ chuyên môn hóa cao; văn hóa, giáo dục - đào tạo và y tế chất lượng cao trong khu vực Đông Nam Á. Cũng như với vai trò liê n kết vùng và là trung tâm để định hướng phát triển KHCN hướng đến mục tiêu phục vụ cho phát triển KT-XH của Thành phố ngày càng có hiệu quả cao.
39
Trong công nghiệp, CMCN 4.0 tạo ra các “nhà máy thông minh” hay “nhà máy số”. Về KT-XH, CMCN 4.0 đang mở ra những điều kiện, cơ hội thuận lợi để các quốc gia/vùng miền xây dựng các đô thị thông minh dựa trên việc kết hợp và giải quyết tốt nhiều lĩnh vực khác nhau như giáo dục, y tế, giao thông, năng lượng, nước, môi trường, bán lẻ và xây dựng,… Ứng dụng các giải pháp ưu việt dựa trên công nghệ tiên tiến IoTs, AI, Big Data, vật liệu mới, năng lượng xanh... vào đô thị đã trở thành kỳ vọng của thời đại số ngày nay. Một đô thị thông minh phải dựa trên dữ liệu và kỹ thuật phân tích dữ liệu để có khả năng mô phỏng dự đo án và lập kế hoạch phát triển bền vững trong tương lai. Do đó các Khu CNS tập trung tại TP.HCM được hình thành nhằm hướng đến:
- Là nơi cung cấp các giải pháp CNS tiên tiến cho các chương trình, dự án,
kế hoạch phát triển KT-XH của TP.HCM nói riêng, của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và Nam Bộ nói chung. Xây dựng và tổ chức triển khai các chương trình nghiên cứu ứng dụng liên ngành nhằm phục vụ trực tiếp Đề án đô thị thông minh, các ngành công nghiệp chủ lực của Thành phố trong bối cảnh của cuộc CMCN 4.0 và các sản phẩm CNC;
- Nghiên cứu làm chủ công nghệ, nhất là các công nghệ nền, công nghệ lõi trong lĩnh vực CNS (Big Data, AI, máy học, thực tế ảo, thiết kế chip...) để dần bắt kịp các nước tiên tiến;
- Tạo ra các trung tâm kinh tế sáng tạo, các khu hỗ tr ợ khởi nghiệp sáng tạo, hình thành một hệ sinh thái sáng tạo. Các ngành kinh tế và các hoạt động đô thị ở tầm mức trung tâm của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Về cơ sở hạ tầng đô thị, gia tăng kết nối Internet vạn vật, sử dụng công nghệ trong quản lý, vận hành tiện ích đô thị và cảnh báo rủi ro cho người dân;
- Kết nối giữa các đại học, viện nghiên cứu với DN, các quỹ đầu tư để tạo ra các sản phẩm công nghiệp có giá trị gia tăng cao, có khả năng cạnh tranh với thị trường thế giới và nhất là giải quyết những vấn đề bức xúc của Thành phố;
- Hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và chuyển giao công nghệ nhằm rút ngắn thời gian làm chủ công nghệ, đẩy nhanh tiến độ ứng dụng phục vụ trực tiếp nhu cầu của các ngành công nghiệp và nhà nước.
- Nghiên cứu các giải pháp ứng dụng CNS để phục vụ xây dựng chính quyền điện tử, phát triển đô thị thông minh phù hợp với kiến trúc chính quyền điện tử Thành phố.
- Là nơi thử nghiệm các chính sách, thể chế vượt trội; tạo môi trường pháp lý thuận lợi, hấp dẫn đủ sức cạnh tranh trong khu vực để thu hút nhân tài, thu hút đầu tư ĐMST, khuyến khích và hỗ trợ nghiên cứu phát triển và khởi nghiệp sáng tạo đáp ứng yêu cầu CMCN 4.0.
- Ươm tạo công nghệ và DN CNS;
- Xúc tiến thương mại CNS; tổ chức hội chợ, triển lãm, trình diễn sản phẩm và dịch vụ CNS;
- Đào tạo nhân lực và thu hút dân cư đến sinh sống và làm việc.
40
7.2 Đối với Doanh nghiệp
CMCN 4.0 đang diễn ra trên thế giới để thúc đẩy các nền sản xuất công nghiệp đạt hiệu suất cao với chất lượng sản phẩm tốt và gi á thành hạ, đồng thời có tác động trực tiếp đến các lĩnh vực dịch vụ và lưu thông hàng hóa cũng như có ảnh hưởng sâu rộng tới mọi mặt KT-XH, an ninh - quốc phòng của các nước. Hơn bao giờ hết, KHCN đang đóng vai trò then chốt trong sự phát triển KT -XH của mỗi quốc gia. Các DN đang đứng trước nhu cầu cấp thiết cần đổi mới công nghệ để phát triển. Chuyển đối số không còn chỉ là khẩu hiệu đơn thuần mà dần trở thành yêu cầu cấp thiết và động lực để DN tồn tại, và phát triển bền vững không chỉ cho các DN lớn, mà ngay cả các DN vừa và nhỏ, cũng như các startup và thậm chí ngay cả các hộ kinh doanh quy mô nhỏ. CMCN 4.0 dựa trên nền tảng công nghệ số như IoT, AI, Big Data để tối ưu hoá quy trình, phương thức sản xuất thông qua hệ thống sản xuất thực - ảo (Cyber- Physical Systems - CPS), và cùng các công nghệ có sự phát triển vượt bậc như công nghệ in 3D trong chế tạo sản phẩm, công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới, công nghệ Nano, công nghệ tự động hóa, Robot... đang làm thay đổi căn bản nền sản xuất của thế giới. Trong giai đoạn cách mạng công nghiệp hiện tại, những nhân tố trên đem lại sức mạnh cạnh tranh truyền thống như thị trường chia sẻ, quy mô nền kinh tế, quyền tiếp cận tài nguyên được tích hợp và bổ sung thêm những nhân tố mới là ĐMST, sở hữu trí tuệ, công nghệ tiên tiến và quyền tiếp cận tri thức. DN nói riêng và TP.HCM nói chung sẽ gặp nhiều khó khăn nếu không tự đổi mới chính mình và đầu tư mạnh mẽ vào các nhân tố mới này. Hỗ trợ startup: Trong những năm gần đây, tình hình khởi nghiệp tại Việt Nam đã có những bước tiến lớn với sự tham gia đông đảo và tích cực từ cộng đồng, từ đó tạo nên một điểm nóng về sáng tạo khởi nghiệp trong khu vực Đông Nam Á. Điều này không chỉ thể hiện qua sự tăng đột biến về số lượng các startup và lượng người tham gia, mà còn ở chất lượng của các DN này khi nhiều trong số các DN đã thành công trong việc thâm nhập thị trường quốc tế và đạt được những thành tựu đáng kể. Những thành công ban đầu này đã truyền cảm hứng cho các thế hệ khởi nghiệp sau này, và thu hút sự quan tâm từ các quỹ đầu tư quốc tế, giúp nâng cao giá trị của cả cộng đồng khởi nghiệp. Chính phủ Việt Nam hiện đang có sự quan tâm và hỗ trợ mạnh mẽ cho phong trào khởi nghiệp với nhiều chính sách và chương trình hỗ trợ cho các startup, góp phần tạo ra lòng tin và sự phấn khích trong cộng đồng. Đây là một làn sóng khởi nghiệp mới, có ý nghĩa đặc biệt trong việc xây dựng nền tảng cho sự phát triển trong tương lai của cộng đồng và hệ sinh thái khởi nghiệp tại TP.HCM. Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy khởi nghiệp và sáng tạo, cũng như hỗ trợ tập huấn và chia sẻ kinh nghiệm xây dựng và phát triển các startup. Đặc biệt, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM
41
sẽ tập trung vào các sản phẩm và dịch vụ CNC, nhằm mục tiêu phát triển cho phân khúc thị trường có giá trị cao. Việc xây dựng kênh kết nối giữa các đơn vị, tổ chức các câu lạc bộ nghiên cứu và khoa học, cũng sẽ được thúc đẩy để tạo điều kiện cho việc chuyển giao tri thức và tạo ra nguồn lực cho các DN.
Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM, cùng với khu CVPMQT sẽ đóng vai trò lãnh đạo trong sự phát triển của ngành CNS tại Thành phố. Ở đây sẽ tập trung vào việc cung cấp các giải pháp công nghệ tiên tiến nhất, như dịch vụ đám mây, dịch vụ dữ liệu, và dịch vụ CNS cho các hoạt động nghiên cứ u, quy hoạch, giao dịch thương mại và logistics,... Khu CNS tập trung không chỉ là nơi sản xuất công nghệ mà còn là bệ phóng cho các ý tưởng khởi nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo và kết nối hệ sinh thái công nghệ vùng Nam Bộ. Tại đây, các sản phẩm công nghệ cao có thể được nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa, từ robot hình người VinMotion trình diễn vũ đạo, robot chó tuần tra do Viettel phát triển, đến công nghệ máy bay không người lái của CT Group. Đồng thời, Khu CNS tập trung cũng là không gian ứng dụng các công nghệ mới như Bản sao số đô thị (Digital Twin) trong quy hoạch thông minh hay mô hình Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Becamex để kết nối doanh nghiệp
– viện trường – nhà đầu tư. Với vai trò đó, Khu CNS tập trung sẽ trở thành hạt nhân công nghệ của TP.HCM, lan tỏa ra toàn vùng Nam Bộ, tạo nền tảng để khu vực bứt phá, góp phần định vị Việt Nam trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM sẽ tập trung vào việc hỗ trợ các DN ĐMST, đặc biệt là trong phân khúc thị trường có giá trị cao, phù hợp với định hướng phát triển của TP.HCM là đô thị hạt nhân, trung tâm phát triển của toàn vùng trong vùng động lực phía Nam, đi đầu về công nghiệp CNC, khoa học, công nghệ, ĐMST. Hình 7. Các doanh nghip CNS như xưởng sn xuất phần cứng – phần mềm,
robot, thiết b bay không người lái
Các chức năng khác: Đào tạo, tư vấn về công nghệ và kinh doanh công nghệ cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu thông qua các công ty đối tác; Hỗ trợ startup sáng tạo tiếp cận các nguồn vốn mạo hiểm, vốn thiên thần và các nguồn vốn khác. Kết nối đầu tư, cấp vốn cho các startup sáng tạo; trực tiếp thúc đẩy quá trình tạo ra công nghệ, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới.
42
Cung cấp một không gian làm việc tiện nghi, thuận lợi, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế để thu hút nhân lực chất lượng cao đến làm việc tại Trung tâm, bao gồm căn hộ, biệt thự, trường học, bệnh viện, khu thương mại, vui chơi, giải trí,... Các hoạt động khác có liên quan. 7.3 Đối với người dân Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM ra đời không chỉ mang lại những đóng góp làm thay đổi nền kinh tế, chuyển dịch dần từ kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế có hàm lượng tri thức cao hơn và như thế không chỉ trực tiếp cải thiện cuộc sống của người dân mà còn mang lại niềm tự hào cho người dân về biểu tượng phát triển KHCN và sáng tạo. Dịch vụ hành chính công: Các lợi ích mà các Khu CNS tập trung tại TP.HCM cung cấp các lợi ích cho người dân: Cung cấp những nghiên cứu cho mô hình ứng dụng hiện đại của CNS mang lại người dân có nhiều cơ hội tham gia vào hoạt động quản lý nhà nước, giám sát và phản biện đối với các cơ quan công quyền, trong đó có Chính phủ. Người dân dễ dàng, thuận tiện tìm kiếm thông tin; mức độ tin cậy, độ phong phú của thông tin gia tăng; tiết kiệm được thời gian và công sức. Đồng thời, Chính phủ tiếp cận được những thông tin phản hồi từ phía người dân, DN trở nên dễ dàng, nhanh chóng hơn, từ đó có dự báo, chủ động điều chỉnh phù hợp, kịp thời và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, DN một cách tốt nhất. Tạo ra cơ hội để nguồn nhân lực của bộ máy nhà nước nói chung, Chính phủ nói riêng có điều kiện giao lưu với thế giới thông qua việc trao đổi chuyên gia, hợp tác khoa học và chuyển giao công nghệ. Đồng thời, tạo động lực để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đội ngũ chuyên gia và cán bộ, công chức, viên chức. Dịch vụ đô thị thông minh: Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM sẽ phối hợp triển khai các hoạt động nghiên cứu phát triển và ứng dụng các dịch vụ thành phố thông minh trên cơ sở ứng dụng CNS, tự động hóa và AI trong một số lĩnh vực nhằm nâng cao chất lượng công tác quản lý, các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ của các ngành, các cấp, cung cấp các dịch vụ chất lượng cao phục vụ nhu cầu và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, đẩy mạnh cải cách hành chính phục vụ DN và người dân ngày càng hiệu quả, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao chỉ số cạnh tranh cấp Thành phố.
43
Không gian trải nghiệm dịch vụ CNS: Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM sẽ cung cấp các dịch vụ trải nghiệm dịch vụ về CNS TT cho người dân. Cung cấp các loại hình trải nghiệm gắn với CNS, thực tế ảo, STEM, Lab,... dựa trên ứng dụng thành tựu của khoa học, công nghệ. Có thể hình thành mô hình một công viên chuyên đề về KHCN hoặc CNS, bên cạnh việc ứng dụng còn có là nơi giới thiệu, trình diễn, tư vấn chuyển giao công nghệ cho các DN có nhu cầu chuyển đổi công nghệ, giới thiệu các công nghệ mới, đặc biệt là hướng đến đối tượng là thế hệ trẻ (trẻ em, sinh viên... ) xây dựng tình yêu và đam mê KHCN. Cung cấp mặt bằng tổ chức sự kiện, hội nghị chuyên ngành công nghệ, trình diễn công nghệ, giới thiệu sản phẩm công nghệ… nhằm thúc đẩy hoạt động R&D, và thương mại hóa kết quả R&D. 7.4 Đối với việc hình thành hệ sinh thái sáng tạo CNS Những năm gần đây, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo đã được hình thành và phát triển ở Việt Nam. Trong hệ sinh thái đó, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM sẽ đóng vai trò là một thành phần không thể thiếu đến sự vận hành của hệ sinh thái khởi nghiệp quốc gia. Xây dựng mô hình phát triển tự chủ và bền vững với nhiều hoạt động như xây dựng cộng đồng, đào tạo chuyên gia, thực tập ĐMST, ươm tạo, nghiên cứu phát triển. Vai trò của các Khu CNS tập trung tại TP.HCM trong hệ sinh thái sáng tạo CNS thể hiện ở những nhiệm vụ chính sau:
- Đào tạo và phát triển nhân tài, tức là tạo ra một nhân tố quan trọng trong hệ sinh thái khởi nghiệp. Đó là đào tạo nên các doanh nhân khởi nghiệp, các nhà quản lý DN và các chuyên gia có chuyên môn trong kinh doanh/DN.
44
- Cung cấp điều kiện cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm cho các DN/dự án khởi nghiệp. Với những phòng thí nghiệm và cơ sở vật chất của mình là nơi lý tưởng để tiến hành những hoạt động đó, với trình độ chuyên môn cao và chi phí hợp lý.
- Cung cấp công nghệ (được bảo hộ và không được bảo hộ) - nguồn lực quan trọng cho các DN tăng trưởng nhanh. Đó là những sản phẩm trí tuệ có ý nghĩa rất lớn để hình thành nên những ý tưởng kinh doanh và khởi nghiệp cho doanh nhân. Chính vì vậy, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái khởi nghiệp, kết hợp với DN lớn, các startup để cùng nhau xây dựng một hệ sinh thái phát triển bền vững và hiệu quả. 7.5 Tiềm năng phát triển các Khu CNS tập trung tại TP.HCM TP.HCM đặc thù có các tính chất như sau: Là đô thị loại đặc biệt trực thuộc Trung ương; trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục đào tạo, khoa học kỹ thuật và công nghệ quan trọng của quốc gia, có vai trò tiên phong dẫn dắt đổi mới, sáng tạo; có vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển đô thị quốc gia; là một trong những trung tâm du lịch, tài chính - thương mại và dịch vụ logistics của khu vực Đông Nam Á và Châu Á - Thái Bình Dương; Là trung tâm văn hóa, thể dục thể thao, giáo dục đào tạo; là trung tâm trí thức, phát triển khoa học kỹ thuật và ứng dụng công nghệ của khu vực miền Đông Nam bộ; Là đầu mối giao thông, hạ tầng số quan trọng trong vùng Đông Nam Bộ, quốc gia và quốc tế; là trung tâm liên kết vùng, đầu mối kết nối các loại hình vận tải đa phương thức của vùng phía Nam; Là một trong những địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng an ninh khu vực miền Đông Nam bộ và cả nước. Như vậy, với vai trò tiên phong dẫn dắt đổi mới, sáng tạo và là trung tâm trí thức, phát triển khoa học kỹ thuật và ứng dụng công nghệ của khu vực miền Đông Nam Bộ, Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM khi hình thành sẽ trở thành hạt nhân thực hiện CMCN 4.0 của TP.HCM dựa trên nền tảng phát triển mũi nhọn là nền kinh tế tri thức và hợp tác phát triển. Những ảnh hưởng của các Khu CNS tập trung tại TP.HCM đối với TP.HCM: Bằng cách phát triển các trung tâm ĐMST, TP.HCM sẽ hình thành được nguồn nhân lực tiên tiến, tăng cường kết nối để tạo cơ hội mới, cân bằng phát triển và môi trường thiên nhiên. Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, xã hội và quản lý nhà nước hướng đến đô thị tương tác sáng trong tương lai. Xây dựng một khu vực phát triển đô thị gắn liền với kinh tế tri thức và công nghệ nhằm phát triển KT-XH - môi trường của TP.HCM và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Nâng cấp khu CNC và các khu công nghiệp, xây dựng thêm một số trung tâm ĐMST. Tạo ra những cụm ngành công nghiệp tri thức có giá trị cao. Liên kết chặt chẽ giữa các DN lớn, trung và các cộng đồng khởi nghiệp tại Thành phố.
45
Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM là nơi mà các trường đại học, các viện nghiên cứu, các DN trong vùng sẽ liên kết mật thiết với nhau để sản phẩm của mình được gia tăng giá trị, mang lại lợi ích lớn hơn cho bản thân và cộng đồng. Tập trung vào chất lượng cuộc sống để đạt mục tiêu phát triển con người toàn diện. Nơi đây sẽ tạo ra môi trường làm việc, học tập, sinh sống thuận lợi của các chuyên gia, các nhà khoa học và lực lượng lao động có chất lượng cao và cộng đồng dân cư sáng tạo. Các giải pháp tập trung vào việc cải thiện giao thông và môi trường, tăng các không gian nghỉ ngơi, không gian tương tác, giải trí, cây xanh. Qua đó, dựa trên những lợi thế cũng như thách thức, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM khi hình thành sẽ đóng vai trò là cấu phần hoàn thiện, là trung tâm điều hành - kết nối, là “bộ não số” cho toàn bộ các kết nối trên của TP.HCM. Trên góc nhìn Thành phố là một trong những trung tâm khởi nghiệp lớn của thế giới và là thành viên của Liên minh sáng tạo đổi mới toàn cầu. Thành phố là nhà của các trường đại học quốc gia, cơ sở nghiên cứu và khu phát triển phần mềm tốt nhất. Thành phố có một nền văn hóa khởi nghiệp mạnh mẽ và lực lượng lao động lành nghề từ các tỉnh lân cận và các quốc gia khác, là nơi tiếp nhận lao động lành nghề của Việt Nam, với năng suất lao động cao nhất cả nước. Khi đó, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM sẽ là một trong những Trung tâm Khởi nghiệp và ĐMST của Thành phố. Vì vậy, chiến lược phát triển một số Khu CNS tập trung tại TP.HCM sẽ tạo cơ hội mạnh mẽ cho các viện nghiên cứu, trường đại học, các công ty đang phát triển nhanh, các doanh nhân khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ và sáng tạo liên quan đến CNS, mạng lưới nhân tài toàn cầu được kết nối lại và có khả năng hợp tác, đồng sáng tạo, mở rộng hoạt động của họ… Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM có thể thúc đẩy phát triển nhanh nền kinh tế bằng cách khai thác các mạng lưới xã hội - kinh tế sáng tạo có chiều sâu tại những Trung tâm ĐMST và những hệ sinh thái kinh tế đa lĩnh vực. Để chuẩn bị cho tương lai phát triển của TP.HCM, tiếp nối lịch sử ĐMST của nhân dân, phát huy nguồn nhân lực lao động chất lượng cao, việc hình thành một số Khu CNS tập trung tại TP.HCM nhằm để
46
nâng cao chất lượng tăng trưởng và cạnh tranh là hết sức cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
VI. Dự báo Định hướng phát triển và xác định các thị trường trọng điểm của ngành Thông tin và Truyền thông
1. Thị trường quốc tế 1.1 Định hướng toàn cầu hóa kinh tế mạnh mẽ
Cuộc Cách mạng khoa học kĩ thuật đã làm cho năng lực sản xuất của thế giới phát triển, tạo ra khối lượng hàng hóa và vật chất ngày càng lớn. Đồng thời trong mấy chục năm gần đây, có nhiều vấn đề KT-XH và môi trường mà loài người đã và đang phải đối mặt, từng quốc gia không thể giải quyết được. Điều đó đã dẫn đến nhu cầu phải có những mối quan hệ quốc tế, có sự tham gia của nhiều quốc gia vào đời sống KT-XH thế giới, không phân biệt thể chế chính trị khác nhau. Vì vậy, toàn cầu hóa trở thành Định hướng và nhu cầu cấp thiết cho sự phát triển KT-XH của mỗi quốc gia và toàn thế giới. Định hướng toàn cầu hóa kinh tế, cho dù đang bị cơn bão tài chính làm lu mờ, vẫn đã, đang và sẽ là sự ảnh hưởng lớn nhất đến sự phát triển kinh tế, thương mại và xã hội của thế giới. Điều này được thể hiện rõ trong việc gia tăng liên tục của tỷ trọng thương mại toàn cầu. 1.2 Định hướng hình thành nền kinh tế số và CMCN 4.0 CMCN 4.0 và sự xuất hiện của IoT đánh dấu sự phát triển vượt bậc trong việc sử dụng dữ liệu vào các hoạt động của đời sống xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh. Trong bối cảnh đó, kinh tế số đang trở thành đặc trưng và Định hướng phát triển quan trọng, được nhiều quốc gia nghiên cứu, ứng dụng và phát triển. Với Việt Nam, phát triển kinh tế số là cơ hội lớn để thu hẹp khoảng cách phát triển. Với dân số gần 100 triệu người, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế số ở mức khá trong khu vực ASEAN.
47
Theo các chuyên gia kinh tế, nền kinh tế số là bước phát triển tất yếu, phù hợp với xu thế khi nền kinh tế truyền thống đang dần bão hoà. Bên cạnh việc tiếp cận nền kinh tế số, cuộc CMCN 4.0 cũng mang lại nhiều cơ hội phát triển cho Việt Nam, do cuộc cách mạng này không như những cuộc cách mạng công nghiệp trước nhằm vào công nghiệp, là lĩnh vực nước ta có khoảng cách rất lớn so với các nước phát triển, mà nhằm vào công nghệ số, đem tiến bộ của công nghệ số tới mọi lĩnh vực khác. 1.3 Bối cảnh mới về cạnh tranh toàn cầu trong môi trường kinh doanh Theo Tạp chí Kinh doanh của Đại học Harvard (Harvard Business Review), thế kỷ 21 đánh dấu sự thay đổi mang tính bản chất của năng lực cạnh tranh toàn cầu, các DN thành công trong cạnh tranh không thể đi theo cách thức của thế kỷ 20 đó là thành công bằng các sản phẩm chất lượng tốt mà phải chuyển dịch sang việc thành công thông qua việc có sản phẩm tốt với số lượng nhiều nhất và giá thành thấp nhất. Họ cũng phải làm việc này trong bối cảnh thị trường và sự cạnh tranh liên tục thay đổi. Trong nền kinh tế toàn cầu ngày nay, thương mại và đầu tư quốc tế có sự tăng trưởng nhanh hơn so với sản xuất quốc tế. Các DN hiện diện ngày càng nhiều ở thị trường nước ngoài, sử dụng ngày càng nhiều nhân công và nguồn lực trên các thị trường đó. Một DN có thể huy động nguồn vốn đầu tư ở một nước, sử dụng nguồn vốn đó để mua nguyên vật liệu ở nước thứ hai, mua máy móc, thiết bị ở nước thứ ba, tổ chức sản xuất ở nước thứ tư, và bán sản phẩm làm ra ở nước thứ năm. Công nghệ là yếu tố then chốt làm thay đổi bản chất của cạnh tranh và góp phần dẫn đến môi trường siêu cạnh tranh trong thế kỷ 21. Công nghệ trở thành vũ khí của nhiều DN để có thể cạnh tranh thành công trong môi trường cạnh tranh toàn cầu phức tạp và biến động không ngừng. Lĩnh vực công nghệ có những thay đổi hết sức nhanh chóng trong những năm gần đây, đặc biệt là CN S TT. Có thể nói, thế kỷ 21 đã trở thành kỷ nguyên thông tin đối với nhân loại trên trái đất. Sự phổ biến của những sản phẩm như máy tính cá nhân, điện thoại di động, AI, cơ sở dữ liệu phổ cập… là ví dụ tiêu biểu về thành quả của của sự phát triển CNS TT. Với sự phát triển như vũ bão của CNS, khả năng tiếp cận CNS với chi phí thấp đã trở thành yếu tố quan trọng quyết định lợi thế cạnh của các DN trong hầu như tất cả các ngành công nghiệp. Tất cả các DN trên thế giới, bất kể quy mô lớn nhỏ thế nào đều có thể tiếp cận và khai thác các tiềm năng của CNS. Internet là một phát minh công nghệ đột phá, góp phần hình thành nên môi trường siêu cạnh
48
tranh trong thế kỷ 21. Nhờ Internet mà thông tin có thể được chuyển tải đến bất kỳ máy tính, điện thoại cá nhân nào kết nối với nó. Việc tiếp cận được lượng thông tin lớn với chi phí thấp mang lại những cơ hội lớn cho các DN trên thị trường thế giới. Từ đó, môi trường cạnh tranh toàn cầu sẽ ngày càng khốc liệt nhờ những thành tựu của công nghệ, khoa học. 1.4 Các Định hướng phát triển về CNS tập trung
a) Sự bùng nổ của sáng tạo mở và phần mềm tự do nguồn mở Phần mềm tự do nguồn mở đang trở thành một Định hướng lớn trên thế giới. Nhờ dỡ bỏ dần các rào cản về bản quyền, dễ dàng can thiệp, được cung cấp miễn phí hoặc với giá hợp lý, nó được kỳ vọng làm thay đổi diện mạo của ngành CNS TT. Các thống kê về cộng đồng phần mềm nguồn mở cũng thể hiện sự bùng nổ của Định hướng này, hiện tại có hơn 600.000 dự án phần mềm nguồn mở với hơn 100 tỷ dòng lệnh được viết tương đương 10 triệu năm nhân công.
b) Sự kết hp giữa các sức mạnh về Mạng xã hội, Di động, Điện toán đám mây và Thông tin Theo nghiên cứu của Gartner, hiện nay trên thế giới có khoảng 800 triệu Smartphones, 1,5 tỷ máy tính PCs, 3,5 tỷ di động và 5 tỷ các thiết bị kết nối Internet, có khoảng 2 tỷ người đang dùng Internet. Số lượng dữ liệu sinh ra từ việc sử dụng Internet mỗi tháng là 28 Exabytes và hiện có khoảng 350 Exabytes dữ liệu được lưu trữ. Các mạng xã hội như Twitter, Facebook, YouTube…hiện có 1,2 tỷ người đang dùng (chiếm hơn 1/6 dân số thế giới). Như vậy, sự kết hợp sức mạnh của các yếu tố này đang hình thành và trở thành Định hướng, đang dần thay đổi các hành xử, thói quen của người sử dụng đồng thời tạo ra các cơ hội và cách thức kinh doanh mới.
c) Một số dự báo về công nghệ mới Chuyên trang Gartner đã công bố danh sách 07 Định hướng công nghệ được kỳ vọng sẽ trở thành tương lai của nhân loại.
- AI và máy học nâng cao (Advanced Machine Learning): được tạo thành từ các thuật toán và mạng lưới thần kinh nhân tạo có khả năng thống kê và sử dụng thông tin, kiến thức một cách tự động, trí thông minh nhân tạo ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của con người. Ứng dụng phổ biến của công nghệ này là các robot y tá, cố vấn kỹ thuật số…
- Ứng dụng thông minh: các ứng dụng này có chức năng như những trợ lý cá nhân, vừa lập kế hoạch, quản lý email, tin nhắn, thậm chí là dự đoán tương lai cho người sử dụng. Có thể kể tên một vài ứng dụng - trợ lý ảo - đắc lực hiện có như Siri (Apple), Cortana (Microsoft), Google Assistant (Google) và Amazon Echo…
- Đồ vật thông minh: là sự hữu hình hóa của AI, các vật dụng thông minh xuất hiện ngày một nhiều. Nổi bật trong số đó phải kể đến xe ôtô tự lái, máy bay không người lái, bếp thông minh và nhà thông minh… Tất cả đang thay đổi cách con người hưởng thụ cuộc sống.
49
- Thực tế ảo (VR) và Tương tác thực tế (AR): cả VR và AR đều là những công nghệ được săn lùng hàng đầu hiện nay không chỉ bởi các nhà phát hành game, game thủ mà còn bởi các DN và người tiêu dùng. Các chuyên gia nhận định, những công nghệ này sẽ sớm được đồng bộ trên các thiết bị cá nhân khác như điện thoại, máy tính bảng, nhằm mang đến trải nghiệm sinh động và phong phú cho người dùng.
- Công nghệ Digital Twin: Digital Twin là công nghệ cho phép các nhà khoa học sao chép chính xác mọi thứ, từ hình dạng, vị trí, cử chỉ, tình trạng và chuyển động của sự vật thông qua bộ phận cảm biến hiện đại. Một trong những ứng dụng hữu hiệu của Digital Twin là giúp DN lập kế hoạch sử dụng thiết bị, vận hành nhà máy, dự báo thời điểm phải thay mới nhằm nâng cao năng suất hoạt động và hỗ trợ phát triển sản phẩm.
- Phương pháp ghi dữ liệu Blockchain: đây được xem là “cuốn sổ cái” lưu trữ các giao dịch, thỏa thuận, hợp đồng và bất kỳ dữ liệu gì mà chúng ta cần ghi chép một cách độc lập, không bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài. Các dịch vụ tài chính như ngân hàng, quỹ tín dụng…đã sớm áp dụng công nghệ này như một “vệ sĩ” trong thời đại số. Các ngành công nghiệp khác, đặc biệt là những ngành có quan hệ mật thiết đến sở hữu trí tuệ như âm nhạc, điện ảnh…cũ ng đang dần nhận ra sự ưu việt của Blockchain và áp dụng nó trong các hoạt động sáng tác.
- Nền tảng công nghệ kỹ thuật số đồng bộ: trong tương lai, 5 nền tảng sau sẽ được đồng bộ, trở thành lõi phát triển cho các DN bao gồm nền tảng thông tin, nền tảng xây dựng từ trải nghiệm của khách hàng, nền tảng dựa trên số liệu phân tích, IoT và hệ sinh thái kinh doanh.
d) Định hướng dữ liệu lớn và dịch vụ dữ liệu Theo số liệu dự báo quốc tế, những năm qua, nguồn dữ liệu thông tin Internet kích hoạt khối lượng dữ liệu tăng lên 40% sau mỗi năm nên sẽ tạo nên một lượng dữ liệu khổng lồ vượt quá khả năng kiểm soát của chính các DN, tổ chức tạo ra chúng. Nhu cầu quản trị và khai thác dữ liệu phát triển nhanh chóng từ các dịch vụ đơn giản như chuyển đổi dữ liệu từ hệ thống cũ sang hệ thống mới (migration) đến tích hợp dữ liệu và khai thác dữ liệu thông minh (business intelligence) tạo ra thị trường trị giá hàng trăm tỷ USD mỗi năm. Từ đó cho thấy, nhu cầu về dịch vụ dữ liệu trong tương lai là vô cùng lớn.
e) Các khoảng trống thị trường CNS tập trung tiềm năng, xét từ góc độ ngành Các định hướng phát triển đều có vai trò đóng góp to lớn của CNS tập trung vì vậy mà có thể nói thị trường cho CNS tập trung toàn cầu liên tục phát triển. Mọi thống kê đều cho thấy, không chỉ các nước phát triển gia tăng hàm lượng sử dụng CNS tập trung mà ngày càng có nhiều quốc gia đang phát triển hoặc kém phát triển coi trọng việc ứng dụng CNS tập trung là một thành phần quan trọng trong chiến lược.
f) Các khoảng trống thị trường tiềm năng, xét từ góc độ địa chính trị
50
Ngoài những khoảng trống chiến lược về ngành, CNS Việt Nam nói chung và các Khu CNS tập trung tại TP.HCM còn có những cơ hội trong việc dịch chuyển của thị trường và thay đổi địa chính trị. Nổi lên trong đó là việc lớn mạnh của thị trường Châu Á và các lợi thế địa chính trị của Việt Nam với các nền kinh tế lớn như Mỹ, Châu Âu và đặc biệt là Nhật Bản. Định hướng chuyển dịch nguồn lực trong bối cảnh toàn cầu hóa tạo ra những cơ hội cho Việt Nam và cụ thể là các Khu CNS tập trung tại TP.HCM có thể tận dụng.
2. Thị trường trong nước
Đại dịch Covid-19 đã đặt ra rất nhiều thách thức và khó khăn cho toàn nền kinh tế cũng như cộng đồng DN, các DN nhìn chung đang phải chật vật tìm lối đi riêng để củng cố và duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh. Trong bối cảnh nhiều ảm đạm của thị trường như vậy, ngành CNTT-VT nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi của nền kinh tế. Đại dịch đã đẩy nhanh nhu cầu và làn sóng chuyển đổi số, đầu tư công nghệ tại nhiều tổ chức và DN trên khắp cả nước. Điều này vừa là thách thức cho các DN trong ngành CNTT-VT, lại vừa tạo ra cơ hội rõ ràng cho tiến trình phát triển bền vững của các công ty công nghệ đi tiên phong trong cung cấp các giải pháp, nền tảng, dịch vụ và sản phẩm chuyển đổi số. Đặc biệt Định hướng chuyển đổi số có thể sẽ diễn ra mạnh mẽ hơn khi khách hàng nhận thấy tầm quan trọng của việc số hóa sau dịch Covid-19 như: giúp giảm chi phí, tăng hiệu suất… 2.1 Chuyển dịch từ số lưng sang chất lưng: Nhân lực số trong chiến lưc công nghệ TP.HCM Việt Nam đang có một thế hệ công dân mới, trẻ tuổi và mang nhiều yếu tố đặc thù như: Chủ động hơn trong công việc và các hoạt động, hướng ngoại hơn, nhu cầu tiêu thụ cao hơn, tiếp xúc nhiều với công nghệ số và Internet, hướng đến tốc độ và sự thay đổi. Mặc dù lợi thế “cửa sổ dân số vàng” theo nghĩa truyền thống đang dần khép lại, nhưng Việt Nam - đặc biệt là TP.HCM - vẫn đang sở hữu nguồn lao động trẻ tương đối lớn so với nhiều quốc gia trong khu vực, đồng thời có tốc độ phổ cập công nghệ số và kỹ năng số thuộc nhóm cao trong các nước đang phát triển. Trong bối cảnh CMCN 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, thách thức không còn nằm ở số lượng lao động, mà là chất lượng nguồn nhân lực - cụ thể là năng lực tiếp cận và làm chủ công nghệ số. Để tham gia hiệu quả vào nền kinh tế số và phát triển các ngành công nghiệp CNC, cần một lực lượng lao động vừa am hiểu chuyên môn, vừa thuần thục công nghệ, và hơn thế nữa, có khả năng học tập suốt đời và thích nghi nhanh với biến đổi công nghệ. Theo Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng v ề công tác dân số trong tình hình mới, một trong những định hướng then chốt là nâng cao chất lượng dân số để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao - đây chính là cơ sở để phục vụ phát triển đất nước trong thời kỳ hậu dân số vàng. Đề xuất chuyển hướng chiến lược: Từ “vàng về số lượng” sang “vàng về chất lượng”
51
Thay vì tiếp tục nhấn mạnh cơ hội dân số vàng theo nghĩa truyền thống, TP.HCM cần định vị lại chiến lược nhân lực theo hướng: Tập trung đầu tư mạnh mẽ cho đào tạo và chuyển đổi kỹ năng số, đặc biệt trong lực lượng lao động từ 18-45 tuổi - nhóm có khả năng chuyển đổi nhanh trong giai đoạn 10-15 năm tới. Phát huy lợi thế “dân số số hóa”: tỷ lệ tiếp cận Internet cao, khả năng học hỏi nhanh và sẵn sàng ứng dụng công nghệ mới, đặc biệt trong giới trẻ đô thị. Phát triển tầng lớp lao động tinh hoa công nghệ: nhóm có năng lực tạo ra nền tảng, thuật toán, phần mềm lõi, AI, dữ liệu lớn - nền tảng cho sự tự chủ công nghệ. Hình thành môi trường làm việc ĐMST bền vững, để giữ chân nhân tài và thu hút chuyên gia CNC quốc tế. Từ đó, TP.HCM - với vị thế là trung tâm đào tạo, ĐMST và công nghệ lớn nhất cả nước - cần xem đây là thời điểm chuyển đổi chiến lược từ việc “tận dụng lợi thế số lượng” sang “đầu tư cho chất lượng nhân lực”, nhằm duy trì đà tăng trưởng dài hạn trong bối cảnh dân số già hóa. 2.2 Tiến trình tham gia toàn cầu hóa phát triển nhanh theo bề rộng Toàn cầu hóa làm cho các quốc gia, dân tộc có nền văn hóa mang bản sắc khác nhau xích lại gần nhau hơn nhưng đều phát huy bản sắc riêng có. Do vậy, ngày nay không một ai có thể đứng ngoài xu thế hội nhập, không thể có công dân toàn cầu ở một quốc gia mà ở quốc gia đó không có sự kết nối toàn cầu. Các cơ hội trong quá trình toàn cầu hóa: (i) Trước hết, công dân toàn cầu với tư cách “con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển bền vững” nhờ khả năng ngoại ngữ, kỹ năng CNS mà có thể sinh sống và làm việc tại nhiều quốc gia với nhiều nền văn hóa khác nhau, qua đó có điều kiện, cơ hội để tiếp cận văn hóa các dân tộc. (ii) Kế đến, công dân toàn cầu dựa trên khả năng về trình độ ngoại ngữ và CNS nên có thể tham gia khởi nghiệp (trong lĩnh vực toàn cầu như: Internet, CNS, công nghệ điện toán đám mây, lĩnh vực tự động hóa ; công nghệ AI, công nghệ 3D, lĩnh vực sinh học, vật lý...). (iii) Bên cạnh đó, công dân toàn cầu với tư duy và suy nghĩ trong môi trường toàn cầu tạo điều kiện để các dân tộc hiểu biết lẫn nhau, bổ sung giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình vào nền văn hóa chung của nhân loại, đồng thời góp phần bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc theo nghĩa “văn hóa là đời sống tinh thần”. Thúc đẩy phát triển các hình thức sáng tạo, thưởng thức văn hóa theo hướng hiện đại gắn với văn hóa truyền thống. (iv) Công dân toàn cầu sẽ dễ dàng chia sẻ thành tựu, thông tin khoa học mang tính toàn cầu và tùy thuộc điều kiện và năng lực của mình tham gia các phân đoạn của chuỗi giá trị toàn cầu trên tinh thần đề cao tính sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp cũng như làm việc tập thể.
52
(v) Cũng như, công dân toàn cầu có điều kiện tiếp cận nền kinh tế thị trường, khoa học kỹ thuật, công nghệ sản xuất, kinh tế tri thức, kinh nghiệm tổ chức, quản lý, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu cuộc CMCN 4.0 hiện nay. 2.3 Nhu cầu cao về CNH, HĐH Mục tiêu tổng quát của định hướng xây dựng chính sách phát triển công nghiệp Quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu khu vực ASEAN về công nghiệp. Trong hơn 35 năm lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước, Đảng luôn xác định nhiệm vụ CNH, HĐH là động lực, nhiệm vụ then chốt trong quá trình phát triển KT-XH, cũng là chìa khoá phát triển đất nước theo hướng hiện đại, rút ngắn khoảng cách với các quốc gia. Riêng tại TP.HCM, ngay từ những năm đầu đổi mới, Thành phố đã chuẩn bị nguồn lực cơ sở vật chất, kỹ thuật đầu tư phát triển các ngành công nghiệp dịch vụ then chốt, đưa Thành phố trở thành trung tâm kinh tế, văn hoá giáo dục đào tạo trên cả nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, Thành phố đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức, có những thách thức rất lớn về đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển KT-XH gắn với phát triển đô thị trên nền tảng KHCN, ĐMST, nâng cao chất lượng khả năng cạnh tranh giữa các trung tâm kinh tế lớn trong khu vực và trên thế giới. Để phát triển, TP.HCM và các địa phương cần có cực tăng trưởng để xác định động lực và tập trung đầu tư thay vì đầu tư dàn trải. Đây là cơ hội để phát triển kinh tế trong nước và xây dựng quan hệ với các nền kinh tế trên thế giới. Với TP.HCM, công nghiệp - dịch vụ, tài chính, nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ là cực tăng trưởng mới trong quá trình CNH, HĐH. Trong đó, KHCN, ĐMST và nguồn lực chất lượng cao là những nhân tố đột phá chiến lược trong thực hiện mô hình CNH, HĐH trong giai đoạn mới. Đây được coi là chìa khóa để Việt Nam nắm bắt các cơ hội và vượt qua các thách thức thời đại, tận dụng tốt cơ hội của cuộc CMCN 4.0 để có sự bứt phá, vượt lên trong một số ngành và lĩnh vực. Song song đó, phát huy tối đa nguồn lực con người - nguồn lực chủ yếu và mục tiêu của quá trình CNH, HĐH đất nước. Trong đó, đặc biệt coi trọng và đẩy mạnh giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghiệp ưu tiên, công nghiệp mũi nhọn, các ngành công nghiệp mới có tính chiến lược. 2.4 Thách thức đổi mới và phát triển công nghệ tại TP.HCM Việc đổi mới và phát triển công nghệ là yếu tố sống còn đối với các DN trong giai đoạn CMCN 4.0. Việc này không hề dễ dàng đối với các DN, đặc biệt là các SMEs chiếm phần lớn tại Thành phố. Các SMEs đối mặt với các vấn đề sau: Đa số DN trên địa bàn Thành phố có quy mô nhỏ và vừa nên khả năng đầu tư cho nghiên cứu phát triển còn nhiều hạn chế; Nhân lực có trình độ CNC, tiên tiến trong đa số DN còn ít;
53
Lực lượng giáo sư và sinh viên ở các trường đại học có kinh nghiệm và được tiếp cận công nghệ tiên tiến rất hạn chế; Số dự án hợp tác giữa DN và trường đại học để đổi mới công nghệ, làm chủ công nghệ còn rất ít; Số lượng DN sở hữu công nghệ tiên tiến rất ít; Sự hỗ trợ của nhà nước trong việc kết nối DN và trường đại học để giải quyết vấn đề đổi mới công nghệ, làm chủ công nghệ chưa phát huy tác dụng; Trong giai đoạn CMCN 4.0, nguy cơ các SMEs tại Thành phố bị tụt hậu so với các DN khác trong khu vực và thế giới là có cơ sở. Thành phố đối mặt với các vấn đề sau: Thách thức trong việc phải có nhận thức đầy đủ về bản chất, tác động của cuộc CMCN 4.0 và khả năng tư duy, quản lý điều phối tích hợp các yếu tố công nghệ, phi công nghệ, giữa thực và ảo, giữa con người và máy móc; Để gia nhập vào xu thế CMCN 4.0 đòi hỏi phải có sự phát triển dựa trên tích lũy nền tảng lâu dài của nhiều lĩnh vực nghiên cứu cơ bản định hướng trong lĩnh vực KHCN đặc biệt là vật lý, sinh học, khoa học máy tính và AI, các lĩnh vực công nghệ mới, nghiên cứu các công nghệ mang tính đột phá; R&D trở thành chìa khóa quan trọng quyết định sự phát triển KT-XH; cần gắn kết chặt chẽ hơn nữa nghiên cứu khoa học và sản xuất; Sự phát triển nhanh của mạng xã hội và công nghệ kỹ thuật số tạo ra quyền lực dân chủ xã hội ngày càng cao trong chia sẻ thông tin đối với các vấn đề bức xúc trong xã hội, gây áp lực lớn lên hệ thống quản lý của Chính quyền; Đặt ra những vấn đề lớn về giải quyết việc làm, ô nhiễm môi trường, đạo đức xã hội, rủi ro công nghệ; Nếu không có chính sách, mô hình đầu tư phát triển KHCN hợp lý cộng với cuộc CMCN 4.0 diễn ra với tốc độ vô cùng nhanh chắc chắn sẽ đặt Việt Nam nói chung và Thành phố nói riêng trước nguy cơ tụt hậu hơn nữa trong phát triển so với thế giới và rơi vào thế bị động trong đối phó với những mặt trái của cuộc cách mạng này. Trong thách thức mang tính thời đại này, thực tế thời gian vừa qua, những biến động về kinh tế toàn cầu, thương chiến Mỹ-Trung, dịch bệnh Covid, chiến sự diễn ra trên nhiều khu vực trên thế giới bởi nhiều nguyên nhân khác nhau, sự tăng trưởng kinh tế số... đã càng làm rõ nét hơn nữa vai trò của quá trình chuyển đổi số. Do đó những thách thức đối với nền kinh tế và DN như đã kể trên chính là cơ hội thị trường cho một thế hệ DN mới tận dụng được cuộc cách mạng này. 2.5 Định hướng chuyển đổi sang phát triển bền vững Khác với giai đoạn 2010-2020 tập trung phát triển nhanh gắn liền với phát triển bền vững, chiến lược phát triển kinh tế 2021-2030 đã chuyển sang “Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa, con người Việt Nam và sức mạnh thời đại, huy động mọi nguồn lực, phát triển nhanh và bền
54
vững trên cơ sở khoa học, công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số, phấn đấu đến năm 2030 là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao”.
Phát triển bền vững được xem là xu thế tất yếu nhằm đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển KT-XH và bảo vệ môi trường. Trong tiến trình đó, CMCN 4.0 được đánh giá sẽ là cú hích lịch sử cho sự chuyển mình của thế giới tới con đường phát triển bền vững. Để chủ động đón nhận cơ hội và thách thức của CMCN 4.0 đến quá trình phát triển nhanh và bền vững, Việt Nam đã và sẽ kiên trì thực hiện quan điểm cơ cấu lại. Để chủ động đón nhận cơ hội và thách thức của CMCN 4.0 đến quá trình phát triển nhanh và bền vững, Việt Nam đã và sẽ kiên trì thực hiện quan điểm cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế; giải quyết hài hòa giữa mục tiêu trước mắt và mục tiêu lâu dài, giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường, thực hiện công bằng xã hội, bảo đảm an sinh, phúc lợi xã hội, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Trong bối cảnh quy mô của nền kinh tế và các nguồn lực còn hạn chế, Chính phủ vẫn dành ưu tiên cho việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường tiềm lực KHCN như là một trong ba đột phá chiến lược. Đối với nhóm người có thu nhập thấp trong xã hội, Chính phủ quan tâm thực hiện đồng bộ nhiều chính sách, giải pháp tạo việc làm, thu nhập thông qua đào tạo nghề và hỗ trợ tín dụng; chú trọng dạy nghề cho thanh niên nông thôn, nông dân, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số và lao động nữ. Bên cạnh các công trình quốc gia về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ để nâng cao tiềm lực, trình độ KHCN trong nước phục vụ phát triển, Chính phủ cũng dành nguồn lực đầu tư cho các chương trình hỗ trợ ứng dụng tiến bộ KHCN phục vụ nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Chính sách tăng trưởng xanh cũng được chú trọng hơn thông qua các biện pháp siết chặt giám sát, kiểm soát nguồn gây ô nhiễm môi trường từ hoạt động sản xuất công nghiệp. Trong tương lai gần, các lĩnh vực này vẫn tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế quốc dân, nhưng cần tiếp tục đầ u tư nhằm ứng dụng CNC, tăng năng suất, chất lượng và tạo giá trị gia tăng cao hơn. Nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ, khuyến khích ĐMST, thúc đẩy thiết lập các cụm liên kết ngành; dành ưu tiên đầu tư công cho phát triển kết cấu hạ tầng gắn với việc cải thiện tính kết nối (mở rộng độ bao phủ, tăng tốc độ truy cập và hạ giá sử dụng Internet); phát triển thị trường vốn dài hạn và thúc đẩy sự phát triển của các quỹ đầu tư mạo hiểm gắn với phát triển công nghệ và sáng tạo. Để tiếp tục là đầu tàu về ĐMST của cả nước, TP.HCM không thể đứng ngoài dòng chảy chuyển đổi sinh thái nói trên. Đặc biệt hơn khi mà các khái niệm như chuyển đổi số, chuyển đổi sinh thái, phát triển bền vững, tăng trưởng xanh không còn là những lĩnh vực độc lập mà dường như gắn liền mật thiết, tích hợp với nhau để trở thành những khuynh hướng chủ đạo của sự phát triển.
55
2.6 Các khoảng trống thị trường CNS tập trung tiềm năng
Các nhu cầu: Nhu cầu tiêu dùng nội dung số, dịch vụ viễn thông di động, game và thương mại điện tử. Nhu cầu ứng dụng CNS trong việc nâng cao sức cạnh tranh toàn cầu của DN trong CMCN 4.0. Nhu cầu ứng dụng CNS trong quản trị nền kinh tế vĩ mô và điều hành chính phủ. Các cơ hội: Cơ hội làm chủ hạ tầng CNS đặc biệt là hạ tầng Chính phủ điện tử và an ninh thông tin. Cơ hội đóng góp vào các ngành kinh tế cơ bản của Việt Nam: CNS trong nông nghiệp. Cơ hội đóng góp vào lĩnh vực phát triển chiến lược: Kinh tế biển & Logistics. Cơ hội tạo ra sự phát triển đột phá: Ứng dụng CNS trong Y tế.
56
CHƯƠNG III. NGUYÊN TẮC CHUNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
CÁC KHU CNS TẬP TRUNG TẠI TP.HCM
I. Nguyên tắc áp dụng để xây dựng các Khu CNS tập trung tại TP.HCM
Trong bối cảnh tại Việt Nam, và dựa trên kinh nghiệm thực tiễn của việc triển khai các Khu CVPMQT, và các khu thuộc Chuỗi, cũng như khu CNC, việc lựa chọn xây dựng các Khu CNS tập trung tại TP.HCM cần đảm bảo 3 nguyên tắc sau: Nguyên tắc 1: Địa điểm đảm bảo các yếu tố hội tụ thuận lợi để thực hiện thành công sứ mệnh và các Định hướng phát triển theo phân tích ở phần trên, từ đó rút ngắn được thời gian khởi động khi xây dựng dự án, nhanh chóng nắm bắt cơ hội và những thời cơ đang đến (diễn biến kinh tế, các chính sách thuận lợi...), không bị bỏ lỡ. Nguyên tắc 2: Phải rút kinh nghiệm từ những bài học triển khai xây dựng Khu CVPMQT trong hơn 20 năm qua trong đó có bài học về địa điểm. Nguyên tắc 3: Gắn kết với khu CVPMQT hiện hữu tạo sự bổ sung hoàn hảo, đủ mạnh để đóng vai trò dẫn dắt và trở thành mô hình Khu CNS tập trung phức hợp trọng điểm của cả nước. Ngoài ra, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM là biểu tượng làm chủ phát triển khoa học và sáng tạo của thành phố - biểu tượng kinh tế tri thức - nên cần chọn địa điểm ở trung tâm thành phố, nơi mọi người, đặc biệt là khách du lịch, người nước ngoài có cơ hội chiêm ngưỡng, tiếp cận. Ngoài ra, trung tâm thành phố cũng đáp ứng các yêu cầu về trình độ dân trí, về hạ tầng và tiện nghi sống như bộ tiêu chí trên đã đề ra.
1. Mô hình CVKH
1.1. Phân tích mô hình
CVKH là một khu kinh tế chuyên sâu được quản lý chuyên nghiệp với mục tiêu chính là phát triển kinh tế thông qua việc thúc đẩy văn hóa sáng tạo, tính cạnh tranh của DN cũng như các đơn vị nghiên cứu. Hiệp hội quốc tế các khu CVKH (IASP) đã nêu ra định nghĩa này dựa trên mô hình đầu tiên: Silicon Valley. Trong thập niên 1950, tại phía Nam của thành phố San Francisco, một khu vực tập trung rất nhiều DN CNC của thế giới đã được hình thành và tồn tại suốt 70 năm sau đó. Thế hệ thứ hai của các khu CVKH được phát triển tại Mỹ và châu Âu trong những năm 1970, ví dụ: đường 128 (Boston), Sophia Antipolis (Pháp), Cambridge (Anh), Tsukuba (Nhật) đã hội tụ được ba điều kiện sau: Có các trường đại học danh tiếng; Tập trung nhiều DN CNC; Có nhà đầu tư nhà nước và tư nhân. Thế hệ thứ hai của CVKH gần như được xây dựng dựa trên thành công của Silicon Valley (Mỹ), vốn là CVKH đầu tiên trên thế giới. Silicon Valley được thành lập vào đầu thập niên 1950 với tên gọi ban đầu là CVKH Trường đại học
57
Stanford. Sau đó, mô hình này được phát triển ở Châu Âu vào những năm 60 với Sophia Antipolis (Pháp), châu Á vào những năm 70 với Thành phố khoa học Tsukuba (Nhật Bản). Bộ ba này chính là những CVKH lâu đời nhất, nổi tiếng nhất và điển hình nhất trong các khu CVKH trên thế giới.
Khu CVKH là nhân tố kích thích, chia sẻ tri thức và công nghệ giữa các trường đại học, các trung tâm R&D, các DN và thị trường. Nó tạo điều kiện cho sự hình thành và phát triển của các DN dựa trên nền tảng sáng tạo nhờ quá trình ươm tạo và quy trình spin-off. Nó còn cung cấp những dịch vụ có giá trị gia tăng và không gian có chất lượng cao. Dựa trên mô hình này, từ những năm 1980 cho đến nay, trên thế giới đã có 70 quốc gia thành lập hơn 400 khu CVKH. Trong số đó phải kể đến những nước như Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc, Thái Lan, Brasil… Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ các khu CVKH trên thế giới, ta sẽ thấy Silicon Valley là khu duy nhất không bị khủng hoảng trong suốt 70 năm tồn tại. Sự phát triển và liên tục tự đổi mới nhanh chóng giúp cho nó luôn đi đầu về sáng tạo và duy trì khả năng phát minh ra các công nghệ mới và xuất khẩu đi khắp thế giới. Nhiều công trình nghiên cứu đã chứng minh rằng thành công này không chỉ nhờ tập trung các trường đại học, DN, nhà đầu tư tại cùng một khu vực mà còn nhờ vào sự trao đổi tương tác giữa các đơn vị này. Khác với nhiều CVKH trên thế giới, các tổ chức hoạt động, DN trong Silicon Valley hình thành một mạng lưới trao đổi độc đáo giúp cho họ nhanh chóng thích nghi với sự thay đổi của công nghệ, khủng hoảng kinh tế hoặc nhu cầu mới. Từ đó, vi tính, Internet, website, điện thoại thế hệ mới, I-pad, xe điện tự hành, IoT, Big Data, mạng xã hội, công nghệ số và công nghệ xanh lần lượt ra đời. Chính mạng lưới trao đổi giữa các đối tác là nét đặc thù của các CVKH thế hệ thứ 3 trong đó có các Khu CNS tập trung tại TP.HCM đang hướng tới. Quy mô của CVKH : 40% khu trên thế giới có diện tích tương đối nhỏ (nhỏ hơn 20ha). 29% khu có diện tích lớn hơn 60ha, 19% khu có các tập đoàn công nghiệp lớn với hơn 100 ha (1 triệu m2). CVKH gồm văn phòng, phòng thí nghiệm, nhà xưởng, các công trình dịch vụ đa dạng cho doanh nghiệp và người làm việc đến các trung tâm biểu diễn nghệ thuật, triển lãm, hội nghị.... Ví dụ ở Cambridge, Research Park, Sophia Antipolis. Ngày nay, có hơn 400 khu CVKH trên thế giới và con số này không ngừng tăng lên. Mỹ là nước có số khu CVKH nhiều nhất với hơn 150 khu. Tiếp sau đó là Nhật với khoảng 111 khu. Trung Quốc đã bắt đầu phát triển khu CVKH trong những năm 1980 và hiện có khoảng hơn 100 khu, trong đó 52 khu cấp quốc gia và số còn lại thuộc địa phương. Sự gia tăng số lượng các khu: Nửa sau của thập niên 80 là thời kì mà các khu CVKH được đưa vào hoạt động khá nhiều (23,38%). Vào hai thập niên đầu của thế kỉ thứ 21, các khu này lại phát triển khá mạnh một lần nữa và chỉ trong
58
vòng 5 năm rưỡi, số lượng các khu trong giai đoạn này đã bằng 26% số khu CVKH xây dựng từ năm 1950.
Vị trí của khu CVKH: các khu CVKH thường nằm trong đô thị: 66% các khu nằm ở trong thành phố và 27% ở gần đó (cách thành phố từ 25km trở xuống). Nhân tố thành công Để tìm hiểu về nhân tố thành công, nhóm nghiên cứu sẽ phân tích một số CVKH gần đây trên thế giới để tìm hiểu về mô hình hoạt động, cấu trúc, tổ chức, ngành nghề, sự hỗ trợ của Chính phủ và các định chế để qua đó có thể xác định được điều kiện cần cho các Khu CNS tập trung tại TP.HCM. Dưới đây là một số một số mô hình thành công thường xoay quanh cấu trúc cụm “cluster”. Mô hình “cluster” phát triển nhanh chóng trên thế giới từ một vài năm trở lại đây với các đặc trưng riêng. Các cluster này hoạt động trong các lĩnh vực chiến lược và thích ứng với các đặc trưng của địa phương, trong trường hợp của các Khu CNS tập trung tại TP.HCM đó chính là CVKH trên nền công nghệ số hay còn có thể gọi tên là một CVKH dựa trên cụm CNS và truyền thông (một STP về ICT như thuật ngữ trước đây). Sự phát triển của các cluster công nghệ số gắn với việc triển khai các công cụ hiệu quả, giúp tạo công ăn việc làm, tăng số lượng DN, huy động vốn đầu tư nhà nước và tư nhân cũng như số lượng khởi nghiệp... Các cluster ICT này được công nhận trên thế giới về đặc thù riêng và mô hình phát triển của chúng, 2 ví dụ điển hình kể ra ở đây, đó là: Kista Science City tại Stockholm (Thụy Điển) và Sophia Antipolis của Pháp.
1.2. Nghiên cứu điển hình
Sophia Antipolis Côte d’Azur (Pháp): Mới đầu Sophia Antipolis là một hiệp hội được nghị sĩ Pierre Laffitte thành lập vào năm 1969, bao gồm một nhóm các nhà khoa học, nhà quản lý kinh tế và đại biểu dân bầu của tỉnh Alpes-Maritimes nhằm xây dựng một «Trung tâm của sự Thông thái, Khoa học và Kỹ thuật quốc tế». Mục tiêu ban đầu của dự án xây dựng một tổ hợp phía Bắc Antibes và gần với Nice, tập hợp các cơ sở đào tạo và nghiên cứu công và tư, và các DN quốc dân và quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, tin học, truyền thông…. Sophia Antipolis, CVKH chuyên về lĩnh vực ICT, là một ví dụ điển hình không chỉ tại châu Âu mà còn trên toàn thế giới. Với sự có mặt của các tập đoàn lớn trong lĩnh vực (Amadeus, Alcatel Lucent, IBM, Ericsson, Thal es Alenia Space, Thomson…), khu công nghệ này hiện nay được xếp vào hàng các khu CNC lớn nhất trên thế giới về đổi mới trong lĩnh vực CNS. Sophia Antipolis Côte d’Azur có chuyên môn sâu về vi điện tử, phần mềm, viễn thông, dược phẩm và sinh hóa, năng lượng, công nghệ không gian, rủi ro, phát triển bền vững… Khu công nghệ này muốn trở thành đối trọng của Pháp đối với khu Silicon Valley. Thế mạnh của khu công nghệ này dựa trên:
59
Sự hiện diện của các tập đoàn hàng đầu trên thế giới trong lĩnh vực viễn thông di động (Alcatel, Cisco, Nortel Networks, Orange labs,…). Trên thực tế, Sophia Antipolis là khu vục duy nhất sau Silicon Valley có sự hiện diện của 3 tập đoàn quốc tế về thiết kế và kiểu dáng sản phẩm bán dẫn - Cadence, Mentor Graphics và Synopsys - đưa khu công nghệ này thành nơi thử nghiệm sản phẩm cho mọi DN trong lĩnh vực; Sự hiện diện của các nhà nghiên cứu và kỹ sư về ICT, giúp bảo đảm vị trí đi đầu của cluster. Thế mạnh R&D được phát huy bởi sự tham gia tích cực của các viện nghiên cứu quy mô quốc tế như INRIA (Viện nghiên cứu thông tin và tự động hóa quốc gia) và CNRS (trung tâm nghiên cứu khoa học quốc gia) hoặc Eurécom (trung tâm nghiên cứu viễn thông quốc tế). Cũng cần nhắc đến tổ hợp cạnh tranh SCS (Giải pháp truyền thông an toàn), các trường kỹ thuật, trường đại học Nice Sophia Antipolis và trường thương mại Skema Business School đào tạo số lượng lớn sinh viên hàng năm; Sự hiện diện của các tập đoàn quốc tế như Accenture, Amadeus, IBM hay SAP tập trung vào phát triển các phần mềm tin học tiên tiến trong nhiều lĩnh vực (truyền thông, công nghệ không gian, ô tô, y tế và công nghệ sinh học, tài chính...); Vai trò quan trọng của Quỹ phát triển Sophia Antipolis (FSA), thành lập năm 1984. Quỹ có 2 nhiệm vụ: nhiệm vụ đầu tiên là về các hoạt động chiến lược, FSA hỗ trợ các sáng kiến xây dựng dự án cấp vùng, quốc gia và q uốc tế. Nhiệm vụ thứ hai là quyết tâm mở rộng tầm ảnh hưởng và quy mô ra phạm vi thế giới. Trên thực tế, FSA là thành viên của Hiệp hội các tổ hợp khoa học quốc tế, và đã ký 45 thỏa thuận hợp tác với các khu công nghệ và clusters trên toàn thế giới (gần đây nhất là với BoNegev và Technion tại Israel). Quỹ cũng tham gia vào chính sách của chính phủ về tổ hợp cạnh tranh, thông qua việc hỗ trợ hoạt động mở rộng ra quy mô quốc tế của các tổ hợp. Kista Science City (thành phố khoa học Kista -Thụy Điển): Khu « Kista Science City » hiện nay là một trong những CVKH lớn nhất trong lĩnh vực di động và ICT. Được thành lập vào đầu những năm 2000 dưới tác động của sự phát triển các DN, trung tâm nghiên cứu và cơ sở đào tạo và sự phối hợp với chính quyền địa phương, Kista Science City đã thực sự trở thành một đô thị khoa học, đổi mới và phát triển. Trên thực tế, đây là một thành phố bao gồm tất cả các cơ quan và dịch vụ công, tập trung trong một khuôn khổ duy nhất với sự hiện diện của các tập đoàn lớn quy mô quốc tế, trường đại học hàng đầu và phòng nghiên cứu uy tín. Kista Science City là một trong 5 cluster lớn nhất trên thế giới về lĩnh vực ICT; Năm ngành chiến lược của cluster với sự hiện diện của các tập đoàn hàng đầu: di động không dây với Ericsson, Intel, TietoEnator, Nokia và IBM, hệ thống Systèmes Broadband với Proximion, Syntune, PhoXtal, và Infineon, Packetfront và l3 Micro, các dịch vụ và ứng dụng di động với TeliaSonera, Ericsson, Nokia, Fujitsu Siemens, Digital Media và cuối cùng MedTech & CleanTech.
60
Cách đây hơn 20 năm, Chính phủ Thụy Điển đã quyết định đưa ICT trở thành lĩnh vực kinh tế trọng điểm không chỉ đối với Stockholm mà cả đất nước. Chính sách tham vọng này đã đạt được thành công và vẫn được tiếp tục triển khai vì thành phố vẫn tiếp tục triển khai nhiều dự án xây dựng trong tương lại (hạ tầng mới, phát triển giao thông), với các mục tiêu tạo ra gấp đôi số việc làm, gấp 3 số sinh viên đến năm 2020 - 2025. Thành công của Kista Science City dựa trên: Bước quảng bá và truyền thông:
- Khuyến khích trao đổi kiến thức và thông tin giữa các nhà công nghiệp, nhà nghiên cứu thông qua meetings, hội thảo, triển lãm nhằm thúc đẩy đổi mới. Ví dụ, Mobile Showcase là một triển lãm quốc tế, được thành lập với sự hợp tác của khoảng 50 đối tác. Triển lãm bao gồm một buổi đi thăm Kista Galleria, trung tâm thương mại High Tech, tại đó các giải pháp và dịch vụ di động được giới thiệu và người xem có thể dùng thử miễn phí. Tất cả các tập đoàn, DN hoạt động trong lĩnh vực này đều có mặt.
- Thu hút thêm sinh viên và nhà nghiên cứu thông qua thúc đẩy liên hệ giữa DN và sinh viên, tổ chức ngày tuyển dụng, triển khai chương trình đối tác quy mô toàn cầu.
- Tập hợp các tác nhân tư nhân, nhà nước, DN, hiệp hội, cá nhân với mục đích thử nghiệm các dịch vụ, công cụ hoặc cách dùng mới. Ý tưởng là phát huy sức sáng tạo của các nhà nghiên cứu để áp dụng vào thực tế hàng ngày.
- Với quyết tâm tăng cường quan hệ đối tác giữa các tác nhân công, tư và các trường đại học, tổ hợp này đã đề xuất triển khai 7 chi nhánh (Kista Science City Business Group, Kista Science City Property Owners, (20 chủ đất làm việc với thành phố Stockholm để tạo ra một môi trường thu hút), Kista Mobile & Broadband Showcase, Kista Executive Network, Kista Marketing Real Estate Network, Kista Legal Network, và Sweden Broadband Alliance). Vai trò cơ quan phát triển kinh tế Công tác quản trị của tổ hợp này được thực hiện thông qua cơ cấu độc đáo, «l’Electrum Foundation» được tài trợ bởi thành phố Stockholm và hãng Ericsson, Quỹ này được điều hành bởi chủ tịch của nhóm R&D của tổ hợp, thị trưởng của Stockholm, cũng như chủ tịch của IBM Thụy Điển. Quỹ được thành lập với mục tiêu xây dựng, triển khai chiến lược của cả khu. Dưới chỉ đạo của Nhà nước Thụy Điển, «Electrum Foundation» có nhiệm vụ chính là thúc đẩy sự hợp tác giữa các trường đại học và DN. Ban lãnh đạo của «Electrum Foundation» bao gồm 6 tổ chiến lược, với thành viên là chuyên gia, nhà đầu tư, cơ quan nghiên cứu, thể chế và mọi đối tác theo quy định trong chiến lược ngắn và dài hạn về các chủ đề khác nhau (Nghiên cứu và Công nghiệp, Giáo dục, đối tác và đổi mới, đối tác mới và phát triển, Marketing và tuyển dụng DN chiến lược, hạ tầng cho phát triển, Living City).
61
Trong khuôn khổ chiến lược phát triển hệ thống, Quỹ Elektrum đã ký hợp tác với quỹ Fondation Sophia Antipolis. Quan hệ này nhằm củng cố liên hệ và hợp tác giữa các DN cùng lĩnh vực của 2 tổ hợp và để đối phó với sự cạnh tranh với các nước mới nổi. Hỗ tr tài chính cho đổi mới: Hỗ trợ dưới dạng «Dealflow» (toàn bộ các đề xuất của cá nhân, trung gian chuyên môn hoặc của bản thân DN). Hỗ trợ này được thực hiện bởi một trường đại học (KTH, SU hoặc KI), hoặc viện nghiên cứu (SICS, Acreo, FOI) hoặc bởi các DN theo yêu cầu của STING trên cơ sở nhu cầu của DN. Có 4 loại chương trình với các đối tượng khác nhau: «Startup»: hỗ trợ DN mới đổi mới; «Business lab»: nghiên cứu xây dựng dự án và DN (6 tháng); «Business accelerator»: cho DN (12/18 tháng); «Go Global»: Chương trình tập huấn toàn cầu; Các nguồn tài chính trên ngân sách nhà nước thông qua STING hoặc cá c công ty liên doanh thông qua STING Business angels. Thành công của Kista Science City (Thụy Điển) chính là đã tạo dựng được danh tiếng thông qua việc khuyến khích phát triển mô hình hệ sinh thái, sáng kiến mạng lưới chiến lược nhằm thúc đẩy các tác nhân hợp tác với nhau. Mô hình này ra đời tại Kista Science City từ năm 2010 trong bối cảnh ít mô hình tương tự, nhưng đến nay đã có rất nhiều khu vực có sự tập trung năng lực, kinh nghiệm, hoạt động đổi mới và khả năng kinh doanh trong lĩnh vực ICT trên thế gi ới theo mô hình này. Bên trên là phân tích cụ thể về hai mô hình Kista Science City và Sophia Antipolis, dưới đây là tóm tắt chung cho một số mô hình CVKH trên thế giới mà nhóm nghiên cứu trình bày thêm để có được góc nhìn phổ quát cho việc nhận định bài học thành công để dùng làm kinh nghiệm cho các Khu CNS tập trung tại TP.HCM. Mặc dù mỗi một khu công nghệ có đặc thù riêng của mình, các khu đều có một số đặc điểm chung là các yếu tố chìa khóa dẫn đến thành công, giúp đảm bảo
62
sự tăng trưởng, phát triển, cũng như đảm bảo sự bền vững của mô hình tổ hợp sản xuất này :
Quyết tâm chính trị và kinh tế Quyết tâm chính trị và kinh tế chung của các tác nhân quốc gia/vùng/địa phương đóng vai trò quan trọng cho sự hình thành của các khu công nghệ trên thế giới. Trên thực tế, trong trường hợp của Thượng Hải, có thể thấy một quyết tâm chính trị thực sự từ phía chính phủ, và của các tác nhân cấp vùng nhằm tạo ra sức hút và sự năng động. Chính sách quyết tâm và tập trung Sự thành công của các mô hình CVKH có vai trò quan trọng của một chính sách quyết tâm và tập trung tất cả các nguồn tài chính, hỗ trợ, và tập hợp các tác nhân thể chế, DN và trung tâm nghiên cứu. Ví dụ, khu Kista Science City với các sáng kiến «Mobile Showcase», và «living lab», nhằm quảng bá mô hình với mục đích thu hút các DN mới và mở rộng danh tiếng ra thế giới. Cũng như đối với Silicon Wadi, có thể thấy ở đây quyết tâm xây dựng các quan hệ đối tác với các cơ quan phát triển quốc tế như là MAXIMOP (trung tâm công nghiệp của Israel về R&D) và ngân hàng nhà nước OSEO. Kista Science City là một hệ sinh thái thực sự, với sự tham gia của các ngân hàng, văn phòng luật sư, văn phòng tư vấn, nhà đầu tư, người tiêu dùng. Quá trình đổi mới được đầu tư, phát triển và thử nghiệm tại tổ hợp này.
Vai trò dẫn dắt của một cơ quan phát triển kinh tế
Thường do một đơn vị (quỹ, hiệp hội) đóng vai trò của một cơ quan phát triển kinh tế cho lãnh thổ dẫn dắt. Đóng vai trò nhà tài trợ, triển khai chính sách phát hiện DN cần thu hút. Trường hợp của The Collaborative Technology (USA Pennsylvania) có vai trò của một cơ quan phát triển kinh tế đối với Kista Science City và « Electrum Foundation», phụ trách phát triển và chiến lược của cluster. Tiên phong trong mô hình đô thị đổi mới Việc tiên phong trong thí điểm mô hình đổi mới đô thị có tầm ảnh hưởng đến sự thành công của các khu công viên phần mềm (đô thị, hạ tầng, chất lượng sống, tài chính…). Đặc biệt với trường hợp của khu tổ hợp của Thụy Điển, có thể nhận thấy mô hình «Living Science City», khái niệm đô thị trong đô thị, tại đó con người có thể sống và làm việc trong một khuôn khổ đặc biệt. Trong trường hợp khu cluster Tehnopolis de Tallinn, các chương trình phù hợp được phát triển cho tất cả các tác nhân đổi mới, như việc triển khai các hệ thống tài chính tư nhân hoặc nhà nước cho đào tạo, năng lực tư vấn, thúc đẩy phát triển dự án, đổi mới và sự đồng bộ giữa các tác nhân.
2. Mô hnh Khu ĐMST (ĐMST)
2.1. Phân tích mô hình
63
Khi quỹ đất sạch dành cho các Khu CNS tập trung tại TP.HCM không đáp ứng được quy mô từ 20-100 ha, việc hình thành một Khu ĐMST có thể là giải pháp chiến lược để xây dựng nền tảng cần thiết cho sự phát triển lâu dài. Các khu ĐMST và cộng đồng doanh nghiệp sẽ tiếp tục là động lực cho phục hồi kinh tế, luôn tiên phong trong việc tìm ra giải pháp cho các vấn đề phát sinh, bao gồm cung cấp dịch vụ giao hàng, giáo dục trực tuyến, làm việc từ xa, y tế từ xa, và thanh toán điện tử. Trong khi đó, công nghệ số đã giúp nhiều DN vượt qua cơn khủng hoảng và còn giúp nhiều công ty có thể đạt được tăng trưởng vượt bậc. Khi việc áp dụng công nghệ mới trở t hành yêu cầu hiển nhiên trong thế giới hậu Covid-19, các công ty ĐMST sẽ tiếp tục là huyết mạch của một nền kinh tế có tính cạnh tranh thông qua hoạt động tạo việc làm, mang đến lựa chọn cho người tiêu dùng, và thách thức các mô hình truyền thống. Sự song hành và dần chuyển đổi từ các khu CVKH quy mô lớn đến các trung tâm ĐMST Những năm 90, những hoạt động ĐMST khởi nghiệp thường gắn với hình ảnh nghiên cứu, thử nghiệm, test trong các nhà để xe… với những điều kiện tài chính tối thiểu, kế đến nếu có cơ hội thuận lợi, sẽ phát triển thành các DN có quy mô lớn hơn, và di dời vào các khu văn phòng, nhà xưởng tiện nghi, trong những môi trường thuận lợi với điều kiện đất đai. Từ những năm gần đây, sự bùng nổ của công nghệ số trong các DN công nghệ, ĐMST lại cho thấy một khuynh hướng khác. Các DN này thường cần “khai thác mỏ vàng” của mình đó chính là những “tài năng số”. Những nhân sự trong ngành công nghệ số này thường có mức lương cao đi kèm với khả năng chi tiêu cao và khuynh hướng siêu kết nối, thường có khuynh hướng “định cư” tại các khu vực đắc địa, vị trí tốt cho đời sống không chỉ ban ngày mà cả ban đêm cho các hoạt động vui chơi, giải trí kết nối khác. Từ 20 năm trở lại gần đây, các đại đô thị trên thế giới cạnh tranh lẫn nhau để thu hút, những DN trẻ, sáng tạo, đổi mới đến định cư trên lãnh thổ của mình. Ngoài hình ảnh tươi mới mà các DN này đem đến cho bộ mặt KT-XH của một đô thị, đóng góp vào ngân sách địa phương, thì các đô thị cũng được hưởng lợi rất nhiều từ các trung tâm ĐMST này. Tại các đô thị có lịch sử lâu đời thì việc hình thành các trung tâm ĐMST trong đô thị này góp phần tạo ra các công ăn việc làm trực tiếp và gián tiếp từ các DN này nhưng cũng đồng thời tham gia vào các dự án chỉnh trang đô thị và gia tăng sự năng động, tươi mới cho các k hu đô thị hiện hữu. Những năm cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI, chúng ta đã chứng kiến sự nở rộ mô hình các khu CVKH quy mô từ vài chục ha lên đến hàng trăm ha, quy tụ trụ sở các tập đoàn công nghệ lớn của thế giới, gắn liền với các trường đại học danh tiếng, là nơi ra đời các sản phẩm CNC của thế giới. Gần đây, mô hình những mini-ecosystem dần xuất hiện tại các khu vực trung tâm đô thị, quy mô nhỏ hơn, tích hợp nhiều dịch vụ và tiện ích. Mô hình này ra đời trong bối cảnh nhu cầu gia tăng gắn kết và tương tác giữa các DN công nghệ và các công ty, tổ chức kinh tế, cũng như gắn kết với các trung tâm đô thị,
64
nơi bên cạnh các hoạt động kinh tế, thì các hoạt động về văn hóa, nghệ thuật, và đời sống đô thị ngày càng liên kết chặt chẽ và không thể tách rời của thời đại số.
Do vậy, khuynh hướng gần đây cho các trung tâm ĐMST, đặc biệt công nghệ số thường quay trở lại chiếm lĩnh các vị trí đắc địa, kết nối thuận tiện với hệ thống giao thông, hạ tầng tiện ích xã hội, cũng như bên cạnh các tính chất truyền thống phụ cận các trung tâm thương mại tài chính, với khách hàng cũng như môi trường kinh doanh chiến lược của mình.
2.2. Nghiên cứu điển hình
Hong Kong Science and Technology Parks Corporation
Hong Kong STP là một trong những trung tâm công nghệ và ĐMST hàng đầu tại Hồng Kông, được thành lập để thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghệ và khoa học trong khu vực. Vị trí và quy mô Vị trí: Hong Kong STP tọa lạc tại New Territories, Hồng Kông, bao gồm ba khu vực chính: Hong Kong Science Park, InnoCentre, và Industrial Estates. Hong Kong Science Park nằm dọc bờ biển Tolo Harbour và là khu vực tập trung các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) chính của Hong Kong STP. Quy mô: Hong Kong Science Park có diện tích khoảng 22 hecta, cung cấp không gian làm việc, phòng thí nghiệm và các cơ sở vật chất khác cho hơn 800 công ty khởi nghiệp và DN công nghệ. InnoCentre và Industrial Estates cũng cung cấp các không gian và cơ sở vật chất khác để hỗ trợ sản xuất, phát triển sản phẩm và thử nghiệm. Chức năng và mục tiêu Chức năng: Hong Kong STP được thiết kế để hỗ trợ các startup, SMEs, cũng như các tập đoàn lớn trong việc phát triển các công nghệ mới và ĐMST. Trung tâm cung cấp một loạt các dịch vụ và tiện ích, bao gồm không gian làm
65
việc, phòng thí nghiệm, các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, cố vấn, và các dịch vụ kết nối mạng lưới.
Mục tiêu: Mục tiêu của Hong Kong STP là thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái công nghệ và ĐMST tại Hồng Kông, giúp biến Hồng Kông trở thành một trung tâm công nghệ toàn cầu. Hong Kong STP hỗ trợ các DN trong việc nghiên cứu và phát triển, thử nghiệm và thương mại hóa các sản phẩm và dịch vụ CNC. Các chương trình và dịch vụ hỗ trợ Hong Kong STP cung cấp nhiều chương trình và dịch vụ hỗ trợ cho các DN khởi nghiệp và các công ty công nghệ: Incubation Programmes: Hong Kong STP có ba chương trình ươm tạo chính - Incu-App (dành cho ứng dụng và phần mềm), Incu-Tech (dành cho công nghệ), và Incu-Bio (dành cho công nghệ sinh học). Các chương trình này cung cấp hỗ trợ tài chính, không gian làm việc, cố vấn, và các tài nguyên khác cho các DN ở giai đoạn đầu. Acceleration Programme: Leading Enterprises Acceleration Programme (LEAP) là một chương trình hỗ trợ cho các công ty khởi nghiệp đã vượt qua giai đoạn ươm tạo và đang tìm kiếm cơ hội mở rộng thị trường. Chương trình này cung cấp hỗ trợ cố vấn, kết nối với các nhà đầu tư, và cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế. Advanced Manufacturing: Hong Kong STP hỗ trợ các công ty trong việc phát triển sản phẩm và sản xuất thông qua các phòng thí nghiệm tiên tiến và các cơ sở sản xuất thí điểm. Các công ty có thể sử dụng các công nghệ mới nhất để thử nghiệm và sản xuất hàng loạt. Smart Campus: Hong Kong Science Park đã phát triển một "Smart Campus" với các công nghệ tiên tiến như IoT, AI, và big data để tạo ra một môi trường làm việc thông minh và kết nối cho các DN. Cơ sở vật chất và tiện ích Phòng thí nghiệm và Trung tâm công nghệ: Hong Kong STP có hơn 20 phòng thí nghiệm và trung tâm công nghệ, bao gồm phòng thí nghiệm sinh học, trung tâm công nghệ y tế, phòng thí nghiệm AI và IoT, và trung tâm vật liệu tiên tiến. Những cơ sở này cung cấp các trang thiết bị hiện đại cho nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Co-working Spaces: Các không gian làm việc chung tại Hong Kong Science Park cung cấp một môi trường làm việc mở và linh hoạt cho các công ty khởi nghiệp, giúp thúc đẩy sự hợp tác và sáng tạo giữa các DN. Khu vực giải trí và tiện ích khác: Hong Kong STP còn có các tiện ích n hư nhà hàng, quán cà phê, khu vực tập thể dục, và các tiện nghi khác nhằm tạo ra một môi trường làm việc thoải mái và thuận tiện cho các DN. Tác động và thành tựu
66
Tăng trưởng số lượng công ty: Hong Kong STP hiện đang là “ngôi nhà” của hơn 800 công ty, bao gồm các công ty khởi nghiệp, SMEs và tập đoàn công nghệ lớn. Thành tựu R&D: Trung tâm đã hỗ trợ nhiều dự án nghiên cứu và phát triển thành công trong các lĩnh vực như công nghệ sinh học, AI, fintech, và IoT, từ đó thúc đẩy sự đổi mới và chuyển giao công ng hệ tại Hồng Kông, và trong khu vực châu Á.
3. Mô hình Trung tâm CNS chuyên sâu (mô hình Fintech)
Mô hình các trung tâm CNS chuyên sâu, tập trung vào một hoặc một số lĩnh vực đặc thù, chuyên biệt. Trong bối cảnh TP.HCM với tham vọng xây dựng Trung tâm tài chính của Thành phố, phần này của Đề án tập trung nghiên cứu mô hình Fintech, với mong muốn làm rõ hơn về một mô hình CNS chuyên sâu mà TP.HCM đang hướng đến.
3.1. Phân tích mô hình
Năm 2016, công ty Deloitte, cộng tác với Innovate Finance và SWIFT Innotribe của Liên đoàn các trung tâm FinTech toàn cầu - GFHF cho ra đời một báo cáo về sự hình thành các trung tâm FinTech gắn với các trung tâm tài chính thông qua đánh giá 21 cụm FinTech điển hình của thế giới từ đó phân tích sự hình thành, các yếu tố thành công gắn liền với sự ra đời các trung tâm này. Báo cáo cho thấy thị trường FinTech toàn cầu đang phát triển nhanh chóng và sự ra đời các Hub (trung tâm) về FinTech trong hệ sinh thái công nghệ số - tài chính đã chứng minh khả năng trưởng thành trong một khoảng thời gian tương đối ngắn của các trung tâm FinTech. Năm Trung tâm FinTech hàng đầu nổi lên là Luân Đôn, Singapore, New York, Hồng Kông và Thung lũng Silicon. Điều này là không gây ngạc nhiên vì vị trí dẫn đầu của họ dựa trên nhiều thập kỷ phát triển cùng với các trung tâm tài chính toàn cầu, hoặc trong trường hợp của Thung lũng Silicon, trong lĩnh vực công nghệ. Các Trung tâm này đã có các điều kiện cần phù hợp (tài năng chuyên môn, cơ quan quản lý cấp tiến, vốn đầu tư, hỗ trợ của chính phủ...) và sự hợp tác chặt chẽ trong hệ sinh thái, điều kiện cần thiết để phát triển các lĩnh vực FinTech toàn cầu hàng đầu và có khả năng đổi mới trong dịch vụ tài chính và công nghệ. 12 trung tâm ở nhóm tiếp theo, cho thấy có sự tập trung chuyên sâu cho một số lĩnh vực công nghệ, hoặc ĐMST cụ thể như Bỉ có năng lực mạnh mẽ trong quản lý danh tính và thông tin khách hàng (KYC); Ireland trong việc phục vụ ngành quản lý tài sản; và Thượng Hải trong các khoản thanh toán. Các trung tâm như Hàn Quốc đang áp dụng cách tiếp cận từ trên xuống, với việc cấp phép cho hai ngân hàng Internet mới để giúp thúc đẩy hệ sinh thái FinTech. Nhóm cuối cùng bao gồm bốn quốc gia đó là Mexico, Nam Phi, Ấn Độ và Kenya, là những quốc gia không có ưu thế là các trung tâm tài chính lâu đời của thế giới. Các yếu tố cản trở tăng trưởng ở các thị trường trưởng thành có thể là mạch máu của tăng trưởng ở các thị trường đang phát triển; quy định hạn chế của ngành dịch vụ tài chính và mức độ thâm nhập thấp của các dịch vụ ngân hàng và
67
bảo hiểm truyền thống có lợi hơn cho sự tăng trưởng của FinTech. Đây cũng là những bài học tốt để một khi hình thành trung tâm tài chính và trung tâm FinTech trong tương lại cho Thành phố thông qua các chuỗi CNS tập trung tại TP.HCM.
Các Mô hình Trung tâm Fintech này đang hướng lĩnh vực liên quan đến phân tích, dữ liệu và di động Cũng trong tình hình chung đối với nhiều ngành công nghệ, dữ liệu cũng chiếm ưu thế trong FinTech, với Data Analytics (Phân tíc h dữ liệu) và Big Data (Dữ liệu lớn) nằm trong nhóm các công nghệ hàng đầu đang thúc đẩy sự đổi mới. Trọng tâm, và sự tập trung vào dữ liệu phản ánh rõ các Định hướng hiện tại trong lĩnh vực công nghệ, nơi sự gia tăng sức mạnh tính toán của máy tính đã nâng cao khả năng phân tích lượng lớn dữ liệu. Lĩnh vực di động (mobile) cũng là một lĩnh vực công nghệ thống trị, không có gì đáng ngạc nhiên, khi mọi người ngày càng tiêu thụ các dịch vụ tài chính thông qua các thiết bị di động của họ. Tương tự như vậy, lĩnh vực API (Giao diện lập trình ứng dụng) có nhiều đặc điểm, cho thấy rằng việc tái cấu trúc cơ sở hạ tầng để đảm bảo kết nối giữa các hệ thống khác nhau và trên toàn hệ sinh thái (ví dụ ngân hàng số) là một trọng tâm lớn mà các Fintech đang hướng đến. Lĩnh vực Digital Identity (Nhận dạng kỹ thuật số) hiện đang được triển khai các hoạt động R&D khá mạnh tại Bỉ, Pháp, Ấn Độ, Israel, Kenya, Singapore, Nam Phi và Hàn Quốc, tại các trung tâm này, có sự tập trung đáng kể các DN FinTech vào lĩnh vực này. Machine learning (Học máy), có khuynh hướng tập trung ở các Trung tâm Fintech của các quốc gia phát triển, trong đó Hoa Kỳ đóng vai trò dẫn đầu thông qua New York và Thung lũng Silicon. Tại Việt Nam, là một trong những thị trường phục hồi tốt nhất trong khu vực sau đại dịch với khoảng 1,4 tỷ USD vốn đầu tư mạo hiểm cho công nghệ vào năm 2021. Theo Báo cáo ĐMST và đầu tư công nghệ Việt Nam 2021 do NIC (Trung tâm ĐMST Quốc gia) và do Ventures thực hiện năm 2022, tỷ trọng FinTech chiếm hơn 35% tổng số vốn đầu tư, đứng thứ 3 trong khu vực chỉ sau Thái Lan và Philippines. Mức độ thâm nhập và sử dụng điện thoại thông minh cao ở Việt Nam đã mang lại sự tăng trưởng vượt bậc về các giao dịch thanh toán không tiền mặt. Với khả năng tiếp cận dữ liệu về người dùng ngày một nhiều hơn, những dịch vụ tài chính khác như cho vay, đầu tư, và bảo hiểm sẽ có xu thế phát triển mạnh mẽ trong những năm tới. Trong năm 2021, nhóm các DN thuộc lĩnh vực thanh toán nắm giữ vị trí dẫn đầu về giá trị đầu tư, theo sau là lĩnh v ực Quản lý tài sản, bảo hiểm, và cho vay tiêu dùng. Có thể nhận thấy được các triển vọng kinh tế lạc quan trong thời gian tới khi Việt Nam đã gần như mở cửa hoàn toàn, cũng như môi trường chính trị - xã hội và mức tăng trưởng kinh tế ổn định tại Việt Nam cũng sẽ góp phần củng cố niềm tin cho các nhà đầu tư. Khi việc đi lại giữa các quốc gia được gia tăng, kỳ vọng nguồn vốn đầu tư mạo hiểm sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ. Thị trường đầu tư công nghệ ngày một sôi động Theo số liệu thống kê của DealStreetAsia, hiện có hơn 37 quỹ đầu tư mạo hiểm được thành lập tại Đông Nam Á, nâng tổng số quỹ trên thị trường lên con số 79 với tổng giá trị tiền quản
68
lý (AUM) mục tiêu là 7,6 tỉ USD. Trong khi đó, có ít nhất 22 quỹ đầu tư mạo hiểm quốc tế cũng đang gọi vốn và dự kiến các quỹ này sẽ phân bổ thêm 3,42 tỉ USD cho khu vực Đông Nam Á. Với nguồn vốn lớn hiện có trên thị trường, dự đoán các khoản đầu tư vào công ty ĐMST và khởi nghiệp sẽ tiếp tục gia tăng trong năm nay. Hơn thế nữa, khi công nghệ ngày càng quan trọng tron g hoạt động kinh doanh, các nhà đầu tư thuộc nhóm phi mạo hiểm (non -VC) càng tìm kiếm cơ hội tham gia đầu tư vào ĐMST. Nhóm các nhà đầu tư này có mặt trong 1/5 các thương vụ đầu tư được thống kê trong năm 2021, và dự kiến sẽ tiếp tục thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của thị trường đầu tư công nghệ trong tương lai.
Định hướng đầu tư vào các lĩnh vực mới nổi thương mại và Fintech sẽ tiếp tục là hai lĩnh vực dẫn đầu khi càng nhiều người tiêu dùng sử dụng các sản phẩm trực tuyến. Trong đó, chúng tôi dự đoán sẽ có một làn sóng các mô hình mới được quan tâm trong hai lĩnh vực này, ví dụ như tạp hóa online (online grocery), mô hình D2C, thương mại nhanh (quick commerce), cùng với các giải pháp tài chính như là quản lý tài sản, cho vay tiêu dùng, cho vay DN vừa và nhỏ... Các nhà đầu tư cũng sẽ tiếp tục quan tâm đến các lĩnh vực mới nhiều tiềm năng như nền kinh tế sáng tạo (creator economy), các nền tảng phát triển kỹ năng (upskill platforms), và web 3.0 với sự phổ cập của tiền điện tử và công nghệ blockchain.
3.2. Nghiên cứu điển hình
LATTICE80 Singapore Là trung tâm FinTech nổi bật, được thành lập vào năm 2016 tại Singapore. Đây là một trong những không gian làm việc chung đầu tiên dành riêng cho các startup và DN hoạt động trong lĩnh vực FinTech, blockchain, AI, và cô ng nghệ tài chính. Vị trí và Quy mô Vị trí: LATTICE80 ban đầu tọa lạc tại khu vực Trung tâm Tài chính Singapore, trong tòa nhà Robinson Road, gần trung tâm kinh doanh của thành phố. Vị trí này đã giúp LATTICE80 dễ dàng kết nối với các tổ chức tài chính lớn , ngân hàng, và các cơ quan quản lý trong khu vực. Quy mô: Với diện tích ban đầu khoảng 30.000 square feet (~2.787 m²), LATTICE80 là không gian FinTech lớn nhất thế giới vào thời điểm khai trương, cung cấp không gian làm việc cho hơn 100 startup và các DN FinTech.
69
Chức năng và mục tiêu Chức năng: LATTICE80 cung cấp một môi trường hợp tác và đổi mới cho các công ty khởi nghiệp FinTech, DN, nhà đầu tư, và các tổ chức tài chính. Nó không chỉ là một không gian làm việc chung mà còn là một nền tảng kết nối, nơi các công ty có thể chia sẻ ý tưởng, hợp tác, và phát triển công nghệ mới. Mục tiêu: Mục tiêu của LATTICE80 là hỗ trợ sự phát triển của hệ sinh thái FinTech tại Singapore và toàn cầu, bằng cách tạo ra một cộng đồng các DN FinTech, cung cấp các chương trình cố vấn, và thúc đẩy sự hợp tác giữa các công ty khởi nghiệp và các tổ chức tài chính. Các chương trình và dịch vụ hỗ trợ LATTICE80 cung cấp nhiều chương trình và dịch vụ hỗ trợ cho các DN FinTech: Incubation and Acceleration: LATTICE80 cung cấp các chương trình ươm tạo và tăng tốc dành cho các công ty khởi nghiệp FinTech, bao gồm hỗ trợ về không gian làm việc, kết nối với các nhà đầu tư, cố vấn, và các dịch vụ phát triển kinh doanh. Corporate Innovation Programs: LATTICE80 hợp tác với các ngân hàng, công ty bảo hiểm, và các tổ chức tài chính khác để phát triển các chương trình đổi mới, giúp các tổ chức này tiếp cận và hợp tác với các công ty FinTech. Events and Networking: LATTICE80 thường xuyên tổ chức các sự kiện, hội thảo, và buổi gặp gỡ nhằm kết nối các DN FinTech với nhau và với các nhà đầu tư, cố vấn, và khách hàng tiềm năng. Cơ sở vật chất và tiện ích Không gian làm việc: LATTICE80 cung cấp các không gian làm việc linh hoạt bao gồm bàn làm việc cá nhân, văn phòng riêng, và phòng họp được trang bị đầy đủ thiết bị. Môi trường làm việc được thiết kế mở và sáng tạo, thúc đẩy sự hợp tác và tương tác giữa các DN.
70
Tiện ích hỗ trợ: Ngoài không gian làm việc, LATTICE80 còn cung cấp nhiều tiện ích khác như phòng họp, khu vực sự kiện, không gian thư giãn, và quán cà phê, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh doanh và kết nối mạng lưới. Tác động và thành tựu Phát triển hệ sinh thái FinTech: LATTICE80 đã đóng góp đáng kể vào việc phát triển hệ sinh thái FinTech tại Singapore bằng cách tạo ra một môi trường hỗ trợ cho các công ty khởi nghiệp và DN FinTech. Nó đã giúp nhiều công ty khởi nghiệp FinTech phát triển, mở rộng quy mô và tìm kiếm cơ hội thị trường mới. Mở rộng quốc tế: Sau thành công tại Singapore, LATTICE80 đã mở rộng hoạt động ra quốc tế với các văn phòng tại các thành phố lớn như London, New York, và Dubai, tạo ra một mạng lưới toàn cầu cho các DN FinTech. LATTICE80 Singapore đã thành công trong việc xây dựng một mô hình không gian làm việc chung và trung tâm FinTech, cung cấp hỗ trợ toàn diện cho các công ty khởi nghiệp và DN FinTech. Với tầm nhìn quốc tế và sự mở rộng ra nhiều thị trường khác nhau, LATTICE80 đã trở thành một trong những nền tảng hàng đầu thế giới trong việc thúc đẩy sự đổi mới và phát triển của ngành công nghệ tài chính. Station F Campus Station F Campus là trung tâm khởi nghiệp lớn nhất thế giới tại Paris; là khu nhà ga đường sắt cũ được cải tạo thành khuôn viên quy tụ hệ sinh thái startup tại Paris. Khuôn viên này cung cấp cho các dự án và DN không gian làm việc chung, văn phòng, phòng họp, khu vực tổ chức các sự kiện hằng tuần, các hội nghị và triển lãm quy mô lớn, không gian ươm mầm và khu căn hộ cho thuê dùng chung. Station F hoàn thành vào tháng 6/2017 có diện tích 34.000m2 và có khoảng 1.000 startup chia sẻ không gian làm việc tại đây cùng với các công ty công nghệ lớn (Facebook, TechShop) và các vườn ươm lớn (Plug & Play + BNP Paribas, KIMA Ventures) của thế giới. Station F được mở ngay sát tại trung tâm của Paris,
71
trong khu vực Quận 13, với hệ thống giao thông công cộng rất thuận tiện cho việc di chuyển.
4. Tên gọi các mô hnh sau khi Luật Công nghiệp Công nghệ số (số 71/2025/QH15, hiệu lực từ 01/01/2026)
Kể từ ngày 01/01/2026, Luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức có hiệu lực và sẽ có những thay đổi về pháp lý như sau
4.1. Khu công nghệ số tập trung (Khu CNS tập trung)
Đây là khái niệm được Luật CNCNS sử dụng thay cho “Khu công nghệ thông tin tập trung” trước đây. Theo Điều 24 của Luật: khu này là khu chức năng tập trung nghiên cứu, R&D, đào tạo, ươm tạo, sản xuất sản phẩm công nghệ số, cung cấp dịch vụ công nghệ số, hạ tầng cho doanh nghiệp công nghệ số… Luật quy định ưu đãi mạnh mẽ cho các dự án trong khu công n ghệ số tập trung: đầu tư hạ tầng, miễn/giảm thuê đất, hỗ trợ xây dựng hạ tầng kỹ thuật, giao thông công cộng vào khu…
4.2. Khu công nghệ cao (Hi-tech Park)
Luật CNCNS không thay thế khái niệm “khu công nghệ cao” (hi-tech park) — đây vẫn là mô hình khu chuyên công nghệ cao truyền thống, và các ưu đãi, chức năng của khu công nghệ cao vẫn được quản lý theo các luật/chính sách hiện hành như Luật Công nghệ cao. Ví dụ: Saigon Hi-Tech Park (Khu công nghệ cao TP.HCM).
4.3. Cơ sở hạ tầng công nghệ số dùng chung
Luật CNCNS ưu tiên đầu tư vào “hạ tầng công nghiệp công nghệ số dùng chung”: bao gồm cơ sở nghiên cứu-thiết kế-thử nghiệm; phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về công nghệ số; cơ sở đo kiểm sản phẩm số; data-center; … Đây không phải là “khu” theo nghĩa đất đai (như khu công nghiệp hoặc công viên), mà là hạ tầng công nghệ dùng chung mà các DN công nghệ số có thể sử dụng. Tóm lại: Sau Luật CNCNS năm 2025, khái niệm chủ đạo mới là “khu công nghệ số tập trung” — là khu chức năng công nghệ số chuyên sâu (R&D, sản xuất số, ươm tạo,…). Các mô hình như khu công nghệ cao vẫn tiếp tục tồn tại và vận hành theo khung pháp lý hiện hành.
II. Định hướng phát triển các Khu CNS tập trung tại TP.HCM
Các Định hướng phát triển các Khu CNS tập trung tại TP.HCM
1. Định hướng 1
Phát triển các Khu CNS tập trung tại TP.HCM trở thành trung tâm dịch vụ của khu vực, trung tâm chuyển giao công nghệ dựa trên CNS tập trung Mục tiêu đối với TP. HCM:
72
Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM sẽ đóng vai trò là cửa ngõ của TP.HCM để kết nối, lan tỏa, tạo nên vùng công nghiệp 4.0 lớn nhất của Việt Nam. Những lợi thế phát triển trên sẽ lôi cuốn hàng loạt hoạt động kinh tế, hỗ trợ, cung cấp dịch vụ và nhiều hoạt động khác, tạo nên sự phát triển mạnh mẽ của TP.HCM với vai trò là trung tâm cung ứng dịch vụ cho cả khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Những tiềm năng này hướng các nhà cung cấp hạ tầng CNS tập trung lớn nhất thế giới như Google, Amazon… xem TP.HCM như một lựa chọn chiến lược trong hệ sinh thái CNS mới. Để thực hiện mục tiêu này, ngành CNS phải phát triển và hợp tác để đủ sức phục vụ thực hiện các dịch vụ tầm vóc khu vực gồm:
- Dịch vụ logistics: Vận tải hàng hóa, kho bãi, cung ứng theo yêu cầu,...
- Dịch vụ Tài chính: Các loại hình dịch vụ tài chính quốc tế.
- Dịch vụ hàng không khu vực: Các loại hình dịch vụ hàng không trong khu vực (bảo trì, sửa chữa nhỏ, cung cấp dịch vụ hỗ trợ, đào tạo, huấn luyện,...).
- Dịch vụ Dầu khí khu vực: Khai thác, kinh doanh. chế tạo các sản phẩm Hóa-Dầu,...
- Dịch vụ Du lịch: Các loại hình dịch vụ du lịch quốc tế (du lịch - hội nghị, du lịch khám phá, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa,...).
- Dịch vụ phát triển kinh tế biển: Toàn diện, cho cả 3 vùng phát triển kinh tế biển là ngoài khơi, ven bờ và vùng duyên hải. Trong chiến lược phát triển kinh tế biển Việt Nam, TP.HCM đóng vai trò quan trọng hàng đầu với tiềm năng phát triển cảng cửa ngõ quốc gia, cung cấp dịch vụ logistics đào tạo, khai thác, chế biến, nghiên cứu, phát triển... Trong kịch bản này, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM kết hợp với khu CVPMQT cần trở thành trung tâm dịch vụ CNS tập trung với chất lượng và hiệu quả đi kèm với trình độ sáng tạo đứng đầu cả nước và trong top 3 của khu vực ASEAN.
2. Định hướng 2
Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM là trụ cột/bộ não của ngành công nghiệp điện tử, Internet vạn vật của cả nước, tiếp cận CMCN 4.0 Sản xuất vi mạch tại TP.HCM là bước đi chiến lược trong quá trình hình thành ngành công nghiệp điện tử của nước nhà. H ướng phát triển này đảm bảo cho Việt Nam không bị phụ thuộc vào các nhà cung cấp quốc tế, đảm bảo an ninh, quốc phòng, tạo ra nền tảng để phát triển ngành công nghiệp điện tử Việt Nam phục vụ HĐH đất nước. Kết hợp thế mạnh của chương trình này với hệ sinh thái phần mềm có thể tạo ra các sản phẩm công nghệ lõi trong việc chuyển đổi sang mô hình DN số trong CMCN 4.0. Xây dựng các Khu CNS tập trung tại TP.HCM làm trụ cột/bộ não để phát triển TP.HCM thành trung tâm của ngành công nghiệp điện tử của cả nước thông qua:
73
- Môi trường R&D các tài sản trí tuệ về công nghiệp ĐT-CNTT: các Khu CNS tập trung tại TP.HCM cung cấp những điều kiện tốt nhất (về hạ tầng, chính sách, phương tiện, kết nối quan hệ,...) phục vụ phát triển nghiên cứu và sáng tạo trong các lĩnh vực thiết kế vi mạch, thiết kế các thiết bị, hệ thống sử dụng vi mạch như MEMs, robot, hệ thống thông minh, cơ chế điều khiển, các phòng thí nghiệm cao cấp kiểm thử, phát triển sản phẩm mới,...
- Môi trường ươm tạo các sản phẩm đầu ra về công nghiệp ĐT - CNS: các nhu cầu trong xã hội về phát triển hạ tầng thông minh, nền nông nghiệp thông minh,... được đặt hàng cho các Khu CNS tập trung tại TP.HCM nghiên cứu, phát triển, liên kết với hệ thống sản xuất để phục vụ xã hội. Để thực hiện các mục tiêu này cần:
- Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp ĐT- CNS: các sản phẩm của ngành công nghiệp ĐT- CNS không chỉ thuần túy dựa trên các vi mạch được sản xuất tại TP.HCM mà gắn với nó là cả một hệ sinh thái phức tạp từ những công nghệ phụ trợ như chế tạo khuôn mẫu, thiết bị xử lý , chế tạo wafer (tấm bán dẫn làm nền cho vi mạch) đến sản xuất chip, nghiên cứu, phát triển sản phẩm đầu ra, ứng dụng thực tế, chính sách, nhân lực,... Trong hệ sinh thái này, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM cần là một khâu trong chuỗi giá trị của ngành đồng thời kết nối với chuỗi cung ứng của toàn ngành công nghiệp điện tử Việt Nam.
- Thu hút và phát triển các nhân tố, tổ chức R&D: Trụ cột của ngành công nghiệp điện tử dựa trên vi mạch là hệ thống R&D, không có R&D sẽ không có sản phẩm mới, không có sáng tạo và đồng nghĩa với thất bại. Vì thế, việc thu hút, tạo điều kiện thuận lợi nhất để phát triển R&D cần được xem như nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Một trong những nhóm đối tượng cần thu hút trước tiên là các chuyên gia Việt kiều trong lĩnh vực chế tạo vi mạch và liên quan ở nhiều nơi trên thế giới.
- Tạo môi trường vốn, hạ tầng, nhân lực, chính sách cho các sản phẩm công nghiệp ĐT- CNS: Trước tiên nhà nước và thành phố cần là những khách hàng đầu tiên và quan trọng nhất của các sản phẩm được ngành ĐT-CNTT chế tạo ra bằng các đơn đặt hàng cụ thể. Các nhu cầu cần sử dụng vi mạch trong an ninh quốc phòng, KT-XH cần ưu tiên sử dụng sản phẩm Việt Nam. Bản thân việc đáp ứng những yêu cầu đó cũng đã tạo ra một thị trường đủ lớn để ngành CNS phát triển. Song song với việc đặt hàng, thành phố cần có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho ngành phát triển như thu hút vốn đầu tư, phát triển hạ tầng, đào tạo nhân lực... Trong kịch bản này, các Khu CNS tập trung ại TP.HCM cần đẩy mạnh trở thành trung tâm của các giải pháp Internet vạn vật và CMCN 4.0, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế của thành phố cũng như những ngành tiềm năng của Việt Nam như nông nghiệp, du lịch…
3. Định hướng 3
Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM hướng tới phân khúc thị trường giá trị cao.
74
Phát triển công nghiệp CNS, điện tử viễn thông (sau đây gọi chung là ngành CNS) được xác định là con đường chủ đạo, làm động lực cho tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động sức cạnh tranh của nền kinh tế, tăng hiệu quả quản lý xã hội theo tinh thần bắt kịp, tiến cùng và vượt lên so với khu vực và thế giới, đặc biệt với giai đoạn 2020-2025. Qua đó, việc hướng đến phân khúc thị trường giá trị cao sẽ tạo sự khác biệt cho các Khu CNS tập trung tại TP.HCM. Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM phục vụ phân khúc giá trị cao về CNS đặc biệt là các công nghệ mới của phần mềm, dịch vụ (như Bio -IT, R&D, innovation, data science, tính toán hiệu năng cao, phân tích dữ liệu lớn,…) thông qua: Tạo môi trường cho sáng tạo mở bao gồm hành lang luật pháp, hạ tầng và con người. Trong nước: Thu hút các tổ chức và cá nhân tham gia các đề tài nghiên cứu KHCN quốc gia. Quốc tế: Ưu đãi đặc biệt các tổ chức quốc tế trong lĩnh vực này về nghiên cứu, phát triển, đào tạo và các tổ chức liên kết thị trường. Trong kịch bản này, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM cần trở thành trung tâm của nguồn nhân lực chất lượng cao và của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
III. Đề xuất về việc kết hp các định hướng phát triển
Để tối ưu hóa những tiềm năng, thế mạnh của các Khu CNS tập trung trung tại TP.HCM, phương án tối ưu là phối hợp các điểm mạnh của 3 Định hướng trên và dựa trên đặc điểm hiện trạng, nguồn nhân lực, trình độ phát triển KT -XH, dư địa phát triển (quy hoạch đô thị, hạ tầng đô thị...), các tác nhân, yếu tố khác để phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau, từ hành chính, đối ngoại, thương mại, dịch vụ cho đến kinh tế tri thức và đô thị sáng tạo thì mỗi mô hình sẽ phát huy thế mạnh riêng để có thể phát huy hết các khả năng: Tiềm năng phát triển TP.HCM thành trung tâm dịch vụ, trung tâm chuyển giao công nghệ CMCN 4.0 của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
Cơ hội tiếp cận phân khúc thị trường giá trị cao.
Về mặt tích cực, sự phục hồi từ đại dịch Covid-19 dự kiến sẽ tiếp tục mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, có một mối đe dọa về sự gián đoạn chuỗi cung ứng và nhu cầu yếu hơn đối với các ngành xuất khẩu quan trọng của Việt Nam do Trung Quốc đóng cửa giao thương, sự thắt chặt tiền tệ ở Mỹ và căng thẳng giữa Nga-Ukraine, khủng hoảng năng lượng và lạm phát tăng cao ở nhiều nước trên thế giới. Trong khi đó, các Định hướng tích cực trong năm 2022 sẽ bao gồm sự phục hồi tâm lý tiêu dùng, cũng như quá trình tin học hóa/ chuyển đổi số trong khu vực tư nhân và nhà nước sẽ tạo ra nhu cầu mạnh mẽ về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số tại TP.HCM. Tình hình kinh tế vĩ mô được cải thiện bắt đầu từ quý 3 năm 2022, sẽ là một yếu tố quan trọng đối với phân khúc phần mềm và dịch vụ khi mà kế hoạch đầu tư của khu vực tư nhân phục hồi sau những bất ổn vừa qua.
75
Trong bối cảnh biến động khó lường của nền kinh tế và các tác động khách quan của thiên tai, dịch bệnh, tình hình toàn cầu, việc lựa chọn phương án kết hợp các Định hướng phát triển, sẽ tạo nhiều sự linh hoạt trong thích ứng với các tác động cũng như nhu cầu theo từng thời điểm khác nhau. Qua đó, cho phép khai thác từng điểm mạnh của các kịch bản, tối ưu hóa trong việc xây dựng, hình thành các Khu CNS tập trung tại TP.HCM trong tương lai.
76
CHƯƠNG IV. HIỆN TRẠNG KHẢO SÁT CÁC KHU CNS TẬP TRUNG TIỀM NĂNG TẠI TP.HCM, BÌNH DƯƠNG VÀ BÀ RỊA - VŨNG TÀU
I. Tổng quan về quy hoạch chung TP.HCM, Bnh Dương, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
1. Thành phố Hồ Chí Minh (trước sáp nhập)
Quy hoạch chung TP.HCM (trước khi sáp nhập) đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060 (được phê duyệt tại Quyết định số 1125/QĐ-TTg ngày 11/6/2025), Thành phố được tổ chức thành 06 vùng đô thị:
1.1. Phân vùng đô thị trung tâm
Khu vực nằm phía trong đường Vành đai 2 và nằm phía Bắc kênh Đôi, kênh Tẻ. Quy mô diện tích khoảng 172 km2; Dự báo dân số đến năm 2040 là khoảng 5,4 - 6,05 triệu người; Tính chất: Trung tâm hành chính, đối ngoại, thương mại, dịch vụ, kinh tế tri thức, đô thị sáng tạo; Trung tâm của phân vùng đô thị trung tâm là khu vực trung tâm Sài Gòn, Chợ Lớn và phụ cận, đồng thời là trung tâm chính của toàn Thành phố.
1.2. Phân vùng phía Đông
Thành phố Thủ Đức hiện nay - dự kiến phát triển thành phân vùng đô thị Thủ Đức.
77
Quy mô diện tích khoảng 211 km2; Dự báo dân số đến 2040 là khoảng 2,2
- 2,64 triệu người.
Tính chất: Đô thị sáng tạo, giáo dục, đào tạo, công nghiệp công ng hệ cao, dịch vụ tài chính, y tế, du lịch sinh thái; Trung tâm tài chính quốc tế được định hướng phát triển tại khu vực Thủ Thiêm; Trung tâm chính của phân vùng đô thị Thủ Đức được tổ chức tại khu vực Trường Thọ - Rạch Chiếc và phụ cận; Trung tâm hỗ trợ được tổ chức tại khu vực Long Phước - Tam Đa.
1.3. Phân vùng phía Tây
Gồm khu vực phía Bắc phân vùng đô thị trung tâm và một phần khu vực phía Nam - phần nằm phía Tây sông Cần Giuộc của huyện Bình Chánh và phần phía Tây Quốc lộ 1 thuộc quận Bình Tân hiện nay - dự kiến phát triển thành phân vùng đô thị Bình Chánh. Quy mô diện tích khoảng 233 km2; Dự báo dân số năm 2040 khoảng 1,55
- 1,86 triệu người.
Tính chất: Đô thị công nghiệp, dịch vụ thương mại, công nghệ và dịch vụ chăm sóc sức khỏe, trung tâm y sinh hóa dược, giáo dục đào tạo.
1.4. Phân vùng phía Bắc
Gồm huyện Củ Chi, huyện Hóc Môn và phần phía Bắc Quốc lộ 1 thuộc Quận 12 hiện nay - dự kiến phát triển thành phân vùng đô thị Củ Chi - Hóc Môn. Quy mô diện tích khoảng 579 km2; Dự báo dân số năm 2040 khoảng 2,5 - 3,15 triệu người. Tính chất: Đô thị dịch vụ, giải trí, văn hoá, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe đan xen cảnh quan nông nghiệp, định hướng hình thành các khu công nghiệp, giáo dục, đào tạo, công nghệ, khu hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và du lịch sinh thái - văn hoá - lịch sử…
1.5. Phân vùng phía Nam
Gồm khu vực phía Nam Kênh Đôi thuộc Quận 8, khu vực phía Đông sông Cần Giuộc thuộc huyện Bình Chánh, Quận 7 và huyện Nhà Bè hiện nay - dự kiến phát triển thành phân vùng đô thị Quận 7 - Nhà Bè. Quy mô diện tích khoảng 194 km2; Dự báo dân số năm 2040 khoảng 1,8 - 2,2 triệu người. Tính chất: Đô thị công nghệ cao, sinh thái nước, kinh tế tri thức, văn hoá nghệ thuật, triển lãm, hội chợ, giải trí, du lịch sinh thái, công nghiệp, logistics, trung tâm kinh tế biển…
1.6. Phân vùng phía Đông Nam
Gồm toàn bộ huyện Cần Giờ hiện nay - dự kiến phát triển thành phân vùng đô thị Cần Giờ. Quy mô diện tích khoảng 732 km2; Dự báo dân số năm 2040 khoảng 0,5 - 0,6 triệu người.
78
Tính chất: Là khu sinh thái, “lá phổi xanh” của Thành phố; cửa ngõ phía Nam hướng biển và trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm kinh tế biển với các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, thương mại, cảng và logistics; trung tâm hậu cần nghề cá và nghiên cứu, nuôi trồng chế biến thủy sản. TP.HCM mới từ ngày 01 tháng 7 năm 2025:
Căn cứ Kết luận số 127-KL/TW ngày 28 tháng 02 năm 2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về triển khai nghiên cứu, đề xuất tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ m áy của hệ thống chính trị; Kết luận số 130-KL/TW ngày 14 tháng 3 năm 2025, Kết luận số 137-KL/TW ngày 28 tháng 3 năm 2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chủ trương sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp; Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 19 tháng 02 năm 2025; Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15, ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025; Nghị quyết số 74/NQ-CP ngày 07 tháng 4 năm 2025 của Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính v à xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, từ ngày 01 tháng 7 năm 2025, TP.HCM mới được hình thành từ việc sáp nhập TP.HCM, tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu. Việc sắp xếp này, cho phép phát huy hiệu quả kết quả, thành tựu về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của của 03 tỉnh, thành phố trực thuộc, thuộc Trung ương đã đạt được trong nhiều năm qua, đặc biệt là các chỉ tiêu giai đoạn 2020 - 2025, ưu điểm, lợi thế của 03 tỉnh, thành của Vùng Đông Nam Bộ là các tỉnh, thành phố có tốc độ tăng trưởng khá tốt, đặc biệt là quy mô kinh tế đều nằm trong nhóm 10 tỉnh, thành của cả nước, nơi hội tụ nhiều hoạt động kinh tế sôi động, những dự án đầu tư và sản xuất quy mô lớn. TP.HCM mới sẽ thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm theo mục tiêu ph át triển nhanh, bền vững, tạo bước đột phá, lan tỏa trong phát triển kinh tế vùng, liên vùng được Bộ Chính trị giao tại Nghị quyết số 24 -NQ/TW phát triển vùng Đông Nam Bộ phù hợp với các chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, bảo đảm thống nhất với quy hoạch quốc gia, phù hợp với chiến lược phát triển bền vững, tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Ưu tiên ph át triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, các ngành dịch vụ chất lượng cao. Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu theo số liệu thống kê diện tích đất đai năm 2023 được phê duyệt và công bố tại Quyết định số 3411/QĐ-BTNMT ngày 24 tháng 10 năm 2023 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường có diện tích tự nhiên là 1.982,56 km², quy mô dân số theo số liệu quản lý của Công an tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2024 có 1.313.905 người. Về tổ chức hành chính, toàn tỉnh có 07 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 03 thành phố và 04 huyện. Tổng số đơn vị h ành chính cấp xã là 77 gồm 40 xã, 30 phường và 07 thị trấn. Tỉnh Bình Dương theo số liệu thống kê diện tích đất đai năm 2023 được phê duyệt và công bố tại Quyết định số 3411/QĐ-BTNMT ngày 24 tháng 10 năm 2024 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường có diện tích tự nhiên là
79
2.694,64 km², quy mô dân số theo số liệu của Công an tỉnh Bình Dương quản lý tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2024 có 2.722.527 người. Về tổ chức hành chính, toàn tỉnh có 09 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 05 thành phố và 04 huyện. Tổng số đơn vị hành chính cấp xã là 91 gồm 47 phường, 05 thị trấn và 39 xã.
TP.HCM theo số liệu thống kê diện tích đất đai năm 2023 được phê duyệt và công bố tại Quyết định số 3411/QĐ-BTNMT ngày 24 tháng 10 năm 2024 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường có diện tích là 2.095,39 km2, quy mô dân số theo số liệu quản lý của Công an TP.HCM tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2024 có 9.966.166 người, được phân loại đô thị đặc biệt nêu tại khoản 1 Điều 1
Nghị quyết số 1210/2016/UBTVQH của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Về tổ chức hành chính, địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh chia thành 22 đơn vị: thành phố Thủ Đức và 21 quận, huyện, có 273 phường, xã, thị trấn.
TP.HCM sau khi sắp xếp, hợp nhất có đầy đủ tiềm năng, nguồn lực để xây dựng vùng phát triển, có tiềm lực kinh tế mạnh, cơ cấu kinh tế hiện đại; trung tâm khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, công nghiệp công nghệ cao, logistics và trung tâm tài chính quốc tế thuộc nhóm đầu của khu vực v à thế giới; kết cấu hạ tầng hiện đại, đồng bộ. Phát triển hài hòa giữa kinh tế với văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường và bảo đảm quốc phòng, an ninh; có chất lượng cuộc sống cao, có trình độ y tế, giáo dục thuộc nhóm dẫn đầu Đông Nam Á. TP.HCM mới l à sự hoàn thiện trong quy hoạch vùng đô thị TP.HCM, tạo sự kết nối c ác trung tâm phát triển công nghiệp lớn của Vùng Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, sẽ là cơ hội, điều kiện để triển khai thực hiện hiệu quả, hiệu lực các định hướng, nhiệm vụ chính trị, chủ trương của Bộ Chính trị đặt ra cho Vùng Đông Nam bộ và TP.HCM mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
80
2. Bnh Dương
Quy hoạch chung trước sáp nhập chia Bình Dương thành 4 vùng phát triển:
2.1. Vùng đô thị hóa – công nghiệp hóa cao (phía Nam)
Gồm: TP. Dĩ An, TP. Thuận An, một phần TP Thủ Dầu Một. Định hướng:
+ Đô thị hiện hữu – dịch vụ – logistics.
+ Khu công nghiệp tập trung: Sóng Thần, VSIP I, Việt Hương…
+ Phát triển đô thị vệ tinh của TP.HCM.
2.2. Vùng trung tâm động lực (Thủ Dầu Một – Bến Cát – Tân Uyên)
- Định hướng trở thành trung tâm hành chính – khoa học công nghệ – dịch vụ chất lượng cao.
- Hình thành trục Thành phố thông minh Bình Dương (Smart City – IUC).
- Khu công nghiệp: VSIP II, Bàu Bàng mở rộng phía Nam, Tân Uyên…
2.3. Vùng công nghiệp – đô thị – dịch vụ phía Bắc
- Gồm: Bàu Bàng, Bắc Tân Uyên.
- Quy hoạch thành vùng công nghiệp mới của tỉnh.
- Phát triển các KCN quy mô rất lớn: Bàu Bàng, Tân Bình, Rạch Bắp…
- Đẩy mạnh logistics và đô thị công nhân.
81
2.4. Vùng sinh thái – nông nghiệp – bảo tồn (Phú Giáo, Dầu Tiếng)
- Bảo tồn rừng, cảnh quan hồ Dầu Tiếng.
- Phát triển nông nghiệp công nghệ cao.
- Định hướng du lịch sinh thái và vành đai xanh của tỉnh.
3. Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
Quy hoạch phát triển tỉnh được tổ chức theo 3 vùng chức năng lớn:
3.1. Vùng đô thị – cảng biển – công nghiệp (Phía Tây & Trung tâm)
Gồm: Vũng Tàu – Bà Rịa – Phú Mỹ – Long Điền – Đất Đỏ. Định hướng:
+ Phát triển cảng biển tổng hợp quốc gia – cửa ngõ quốc tế tại Cái Mép – Thị Vải.
+ Hình thành trung tâm logistics cấp quốc gia.
+ Phát triển đô thị – dịch vụ – công nghiệp ven biển.
+ Vũng Tàu phát triển theo hướng đô thị du lịch – dầu khí – cảng biển.
3.2. Vùng sinh thái – du lịch chất lưng cao (Phía Đông)
Gồm: Xuyên Mộc. Định hướng:
+ Khu du lịch nghỉ dưỡng ven biển Hồ Tràm – Hồ Cốc.
+ Phát triển khu du lịch quốc gia Hồ Tràm.
+ Không gian sinh thái, bảo tồn rừng, cảnh quan thiên nhiên ven biển.
82
3.3. Vùng nông nghiệp công nghệ cao – dịch vụ hỗ tr (Phía Bắc & Tây Bắc)
Gồm: Châu Đức và các khu đệm nông nghiệp. Định hướng:
+ Phát triển nông nghiệp công nghệ cao.
+ Các khu công nghiệp quy mô lớn như Sonadezi Châu Đức, Phú Mỹ mở rộng.
+ Bố trí vành đai cảnh quan và đất dự trữ phát triển.
4. Tổng hp các pháp lý quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng trên địa bàn TP.HCM mới
4.1. Các pháp lý quy hoạch đã đưc duyệt trên địa bàn TP.HCM mới:
Hiện nay trên địa bàn TP.HCM (mới) có các pháp lý quy hoạch được duyệt như sau:
- Quy hoạch tỉnh: tổng cộng có 03 quy hoạch tỉnh.
- Quy hoạch chung Thành phố: tổng cộng 33 quy hoạch chung, trong đó 1 quy hoạch chung đô thị thuộc Trung ương (TPHCM trước đây); 1 quy hoạch chung đô thị thuộc đô thị thuộc Trung ương (TP Thủ Đức); 1 quy hoạch đặc khu (Côn Đảo); 16 Quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh (Bình Dương: 9; Bà Rịa Vũng Tàu: 7); 13 Quy hoạch chung các đô thị thuộc huyện (Bình Dương: 8; Bà Rịa Vũng Tàu: 6).
- Quy hoạch phân khu/Quy hoạch chung xã: 556 dự án.
- Quy hoạch chi tiết: ước tính khoảng 2.000 dự án, hiện nay chưa thống kê hết (hiện nay đã số hóa được 475 dự án).
4.2. Phân loại đô thị trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh (mới):
- Hiện nay TP.HCM (mới) chưa có pháp lý phân loại đô thị được duyệt. Nếu tính toán số liệu mật độ dân cư hiện trạng trên toàn diện tích thành phố đạt
2 khoảng hơn 2.000 người/km , tương đương đô thị loại 1 (14 triệu người
2
/6.772km2 tương đương 2.067 người/km
).
- Phân loại đô thị đã được công nhận tại các quyết định quy hoạch tỉnh:
• 1 Đô thị loại đặc biệt: TP.HCM trước đây
• 4 Đô thị loại 1: TP Thủ Dầu Một; TP Thuận An; TP Dĩ An; TP Vũng Tàu.
• 3 Đô thị loại 2: TP Tân Uyên; TP Bến Cát; TP Bà Rịa
• Và các đô thị loại 3,4,5 Trong đó đặc biệt đồ án Điều chỉnh quy hoạch chung thành phố giai đoạn 2040, tầm nhìn 2060 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1125/QĐ-TTg ngày 11 tháng 6 năm 2025, đang được triển khai. Tuy nhiên trong bối cảnh ra đời Thành phố Hồ Chí Minh mới, với phạm vi ranh giới hành chính mới, UBND Thành phố sẽ tổ chức lập Quy hoạch Thành phố và lập Quy hoạch
83
chung Thành phố Hồ Chí Minh mới với tổng diện tích 6.770,3 km². Theo Luật Quy hoạch, cần lập Quy hoạch Thành phố trước làm cơ sở để lập Quy hoạch chung Thành phố.
Tuy nhiên, ngày 16 tháng 8 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có
Nghị quyết 751/2019/UBTVQH cho phép các quy hoạch nếu trên được lập đồng thời, quy hoạch nào được lập, thẩm định xong trước thì được quyết định hoặc phê duyệt trước do đó có thể tiến hành ngay việc tổ chức lập Nhiệm vụ và Quy hoạch chung Thành phố Hồ Chí Minh mới.
Qua rà soát sơ bộ, có thể nhận thấy các quy hoạch chung đô thị trên địa bàn TP.HCM mới đã được phê duyệt trong thời gian vừa qua đã đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, cụ thể là nhu cầu sinh sống, làm việc và đầu tư của người dân, doanh nghiệp trên địa bàn. Các quy hoạch chung được lập đều đã có tính toán đến yếu tố liên kết vùng với các tỉnh, thành lân cận. Quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại
Quyết định số 1125/QĐ-TTg ngày 12 tháng 6 năm 2025 có vị trí trung tâm, quy mô về dân số, diện tích, quy mô phát triển kinh tế lớn nhất, có vị trí trung tâm của các TP.HCM mới, do đó, Quy hoạch chung TP.HCM mới sẽ có nền tảng cơ bản là nội dung các quy hoạch đô thị đã được phê duyệt, đồng thời đề xuất các nội dung mới mang tính chất đột phá trên cơ sở dư địa và thế mạnh của từng khu vực, tạo động lực phát triển kinh tế xã hội cho TP.HCM.
Về công tác điều chỉnh, lập mới các quy hoạch phân khu, quy hoạch chung xã, quy hoạch các khu chức năng trên địa bàn TP.HCM mới.
Căn cứ khoản 5 Điều 2, điểm c khoản 2 Điều 3 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Khu CNS tập trung là khu chức năng theo pháp luật hiện hành về quy hoạch đô thị và nông thôn và được quản lý bằng loại hình quy hoạch khu chức năng. Theo Luật Quy hoạch Đô thị và Nông thôn, các quy hoạch chung đô thị đã được phê duyệt trên địa bàn TP.HCM mới vẫn tiếp tục có hiệu lực thi hành, và là cơ sở để tổ chức lập các quy hoạch cấp dưới như quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết... Hiện nay, Sở Xây dựng đang rà soát các quy hoạch đã được phê duyệt như Điều chỉnh quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến 2060; Quy hoạch tỉnh Bình Dương và Quy hoạch tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu; Quy hoạch chung các đô thị, các quy hoạch phân khu, quy hoạch chung xã, quy hoạch khu chức năng, quy hoạch đặc khu để xác định Danh mục, phạm vi các dự án cần được lập mới, điều chỉnh. Như vậy có thể thấy, căn cứ trên các Quy hoạch chung đã được phê duyệt trên địa bàn TP.HCM mới là cơ sở để đề xuất các vị trí xây dựng các khu công nghệ số trong tương lai cho TP.HCM.
II. Khảo sát đề xuất các vị trí phù hp thành lập các khu CNS tập trung TP.HCM
84
Việc xác định vị trí chiến lược và tiềm năng phát triển các Khu CNS tập trung tại TP.HCM dựa trên các yếu tố như phù hợp quy hoạch hiện có (hoặc khu vực có tiềm năng nhưng chưa có quy hoạch phù hợp thì sẽ đề xuất bổ sung vào kỳ quy hoạch tới) đặc điểm hiện trạng, điều kiện tự nhiên, nguồn nhân lực, trình độ phát triển KT-XH, dư địa phát triển (quy hoạch đô thị, hạ tầng đô thị...). Mục đích của việc này là phục vụ nhiều mục tiêu khác nhau, từ hành chính, đối ngoại, thương mại, dịch vụ đến kinh tế tri thức và đô thị sáng tạo. Mỗi khu được định vị để phát triển tối ưu dựa trên các mô hình và loại hình khác nhau như Khu CNS tập trung chuyên ngành, khu công viên phần mềm, khu ĐMST gắn với đào tạo và nghiên cứu, hoặc các cụm trung tâm dữ liệu, sản xuất chip, vi mạch, AI. Sự đa dạng hóa loại hình này không chỉ giúp gia tăng hiệu quả sử dụng đất và kết nối đô thị mà còn mở rộng khả năng thu hút đầu tư trong và ngoài nước, thúc đẩy ĐMST tại chỗ, và hình thành hệ sinh thái số toàn diện. Tầm quan trọng của các Khu CNS tập trung không chỉ được nhìn nhận từ cấp địa phương mà còn là ưu tiên chiến lược ở cấp trung ương. Trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị nhấn mạnh vai trò của hạ tầng số và công nghệ chiến lược: “Từng bước làm chủ một số công nghệ chiến lược, công nghệ số như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn, điện toán đám mây, vi mạch bán dẫn...; hoàn thành xây dựng đô thị thông minh đối với các thành phố trực thuộc Trung ương.”
85
Những định hướng này cho thấy rõ quan điểm nhất quán của Đảng về việc coi KHCN, ĐMST và chuyển đổi số là nền tảng và động lực xuyên suốt của phát triển đất nước, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cách mạng côn g nghiệp 4.0. TP.HCM, trên tinh thần đó, luôn kiên định với các định hướng chiến lược từ Trung ương. Dựa trên các cơ sở pháp lý cụ thể, Quyết định số 3634/QĐ-UBND ngày 04/9/2024 của UBND TP.HCM đã ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình hành động số 54-CTrHĐ/TU ngày 22/4/2024 của Thành ủy, nhằm triển khai Kết luận số 69-KL/TW ngày 11/01/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện
Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 01/11/2012 của Trung ương Đảng khóa XI - trong đó đặc biệt nhấn mạnh vai trò của khoa học và công nghệ trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Trước đó, Chỉ thị số 17-CT/TU ngày 27/8/2022 của Thành ủy TP.HCM đã khẳng định quyết tâm chuyển đổi số toàn diện, định hướng phát triển thành phố thành đô thị thông minh, sáng tạo và tương tác cao. Nhờ định hướng này, từ năm 2023, Sở KHCN TP.HCM đã đẩy mạnh xây dựng nền tảng số và phát triển dữ liệu số - nền móng quan trọng để vận hành hiệu quả các Khu CNS tập trung, bảo đảm sự kết nối đồng bộ giữa hạ tầng cứng, hạ tầng mềm, thể chế và nguồn lực con người. Trong Kế hoạch triển khai Nghị quyết 57, UBND TP.HCM tiếp tục cụ thể hóa các mục tiêu phát triển, trong đó nhấn mạnh:“Phấn đấu kinh tế số đóng góp khoảng 40% trong GRDP; phát triển mới ít nhất 01 Khu CNS tập trung. Thu hút một số tổ chức, DN công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở, đầu tư nghiên cứu, sản xuất tại TP.HCM”. Và trong nhóm nhiệm vụ then chốt: “Tập trung xây dựng và triển khai Đề án xây dựng mới một số Khu CNS tập trung tại Thành phố... góp phần phát triển các mô hình nghiên cứu - triển khai mạnh, tiên tiến trong khu vực Đông Nam Á, nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ và sáng tạo công nghệ mới, CNC.” Tuy nhiên, qua quá trình khảo sát hiện trạng, TP.HCM hiện nay đối mặt với thách thức về quỹ đất phát triển, chỉ còn một số khu vực có quỹ đất trống khả thi. Do đó, việc xây dựng Đề án các Khu CNS tập trung đang được định hướng dựa trên việc tối ưu hoá các vị trí có sẵn và tiềm năng mở rộng, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả đầu tư. Trên cơ sở đó, TP.HCM có thể triển khai ba loại hình phát triển chính và định vị phát triển trên 04 khu vực: (1) Mô hình CVKH: a. Đề xuất phát triển tại Khu Tây Bắc Củ Chi mô hình khu CVKH, nhằm thúc đẩy nghiên cứu và phát triển khoa học - CNC. Nghiên cứu điển hình được thực hiện tại Khu Tây Bắc Củ Chi. b. Đề xuất triển khai tại Thủ Đức, thuộc Khu CNC TP.HCM (phần đất thuộc Đề án mở rộng Khu CNC TP.HCM), phù hợp với nội dung của Nghị quyết số 20/2024/NQ-HĐND ngày 14 tháng 11 năm 2024 của Hội đồng nhân dân TP.HCM, trong đó quy định các tiêu chí, lĩnh vực và nội dung hỗ trợ thử nghiệm
86
có kiểm soát các giải pháp công nghệ mới trong phạm vi khu CNC và Khu CNS tập trung trên địa bàn thành phố, tập trung hướng theo mô hình Trung tâm CNC đa mục tiêu, trong đó sẽ có một khu vực quy mô khoảng 30-50ha tập trung cho hệ sinh thái CNS.
c. Đề xuất triển khai tại khu vực đất quy mô khoảng 25,97 ha, phía sau bệnh viện Quận 12, phường Trung Mỹ Tây, TP.HCM (trước đây là Phường Tân Chánh Hiệp, Quận 12). Tại vị trí này, UBND Thành phố đã chấp thuận địa điểm dự kiến xây dựng Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM tại Công văn số 4649/UBND- ĐTMT ngày 03/9/2013. Tuy nhiên vào ngày 12/8/2024, Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM đã có Công văn số 1114/ĐHCN-KHĐT gửi Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng Quận 12 xin ngừng thực hiện dự án do vướng mắc về phê duyệt quy hoạch xây dựng tỷ lệ 1/500 khu đất dự án. Đến ngày 20/3/2025, Trường Đại học Công Thương TP.HCM có Công văn số 272/DCT-TCHC gửi UBND Quận 12 xin chấp thuận chủ trương để giao đất cho trường để đầu tư và phát triển trường theo mô hình đại học đạt chuẩn quốc tế. Xét thấy khu đất này có địa điểm liền kề Khu CVPMQT hiện hữu, hiện tại phần lớn là khu đất trống, nên rất thuận lợi cho việc triển khai mô hình Khu CNS tập trung để hình thành hệ sinh thái độc đáo gồm có Khu CVPMQT, Khu Củ Chi và Khu Trung Mỹ Tây. (2) Mô hnh ĐMST: Đề xuất phát triển các khu ĐMST, khởi nghiệp và sáng tạo. Nghiên cứu điển hình được thực hiện tại khu GS Smart City, Khu CNS tập trung Bình Dương, Tân Định, Hi-Tech center, F-Soft,v.v. (3) Mô hình Trung tâm Fintech (công nghệ tài chính): Đề xuất phát triển tại tại Khu chế xuất Tân Thuận (quận 7), phát triển các ngành công nghiệp CNC và chuyển đổi số. Những mô hình này sẽ giúp TP.HCM phát huy tiềm năng KHCN và chuyển đổi số, góp phần phát triển kinh tế số và đô thị thông minh.
1. Khu CNS tập trung - Củ Chi
1.1. Đặt vấn đề Các Khu CNS tập trung đã trở thành một động lực quan trọng trong sự phát triển kinh tế và công nghệ hiện đại trên toàn cầu. Với hơn 400 Khu CNS tập trung trên thế giới, tập trung hơn 200.000 DN, các khu vực này đã đóng góp to lớn vào việc thúc đẩy ĐMST và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, sự cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực này đặt ra câu hỏi: Làm thế nào một Khu CNS tập trung mới có thể khẳng định vị thế và tạo ra sự khác biệt để thu hút đầu tư và sự chú ý? Đây cũng chính là thách thức đối với các Khu CNS tập trung tại TP.HCM, nhằm biến mình trở thành một địa chỉ nổi bật và danh tiếng trong số các khu CVKH trên thế giới. Để giải quyết thách thức này, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM cần xây dựng một hệ sinh thái ĐMST và kết nối chặt chẽ với các lĩnh vực khác nhau trên nền tảng công nghệ số. Điều này không chỉ tạo ra sự khác biệt mà còn thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ và bền vững. Một mô hình tham khảo phù hợp là “Living Science City” như của Kista Science City, nơi không gian sống và làm việc của
87
các chuyên gia, kỹ sư, nhà lập trình, doanh nhân và nhà nghiên cứu được kết hợp hài hòa để thúc đẩy sự trao đổi và hợp tác sáng tạo.
1.2. Mô hình nghiên cứu điển hình Khu đô thị Tây Bắc (Củ Chi), vị trí đề án thuộc phía Tây của Khu đô thị Tây Bắc thuộc xã Nhuận Đức và xã Tân An Hội, TP.HCM (xã Tân Phú Trung, TP.HCM - xã Tân An Hội, huyện Củ Chi cũ).
1.3. Hiện trạng dự án Khu đất nằm tại điểm giao của các tuyến giao thông liên vùng quan trọng: đường Xuyên Á - Quốc lộ 22 kết nối TP.HCM với Tây Ninh, cửa khẩu Mộc Bài, Tỉnh lộ 8 kết nối tỉnh Long An, Bình Dương và đường Vành đai 4 (dự kiến). Khu đất dự kiến nằm gần các trung tâm giáo dục đào tạo bậc cao (ĐH Quốc tế, ĐH Y Dược, ĐH Marketing,…), khu công nghiệp Tân Phú Trung (542,6ha) được định hướng các loại hình công nghiệp sạch và kỹ thuật cao. Tổng diện tích theo ranh quy hoạch là 84,7 ha. Phần lớn diện tích là đất nông nghiệp. Đất dân cư hiện hữu, sinh sống ổn định lâu đời phân bố dọc theo rạch Thầy Cai, Tỉnh lộ 8 và khu vực phía Bắc, được định hướng cải tạo chỉnh trang. Hiện trạng khung giao thông tiếp cận chưa phát triển, với nhu cầu và mật độ giao thông thấp:
+ Phía Bắc: đường nội bộ khu dân cư lộ giới 4,5m, đường cụt.
+ Phía Đông: Tỉnh lộ 8 - lộ giới 12m với 2 làn xe, chất lượng đường khá tốt.
+ Phía Nam: đường ven rạch Thầy Cai - lộ giới 12m, đang hoàn thiện.
+ Phía Tây: giáp mương đào phục vụ trồng trọt, chưa có giao thông tiếp cận. +
| Hình 22.V trí đề xuất mô hình CVKH khu Tây Bắc Củ Chi |
Phân tích SWOT vị trí này: Điểm mạnh:
- Vị trí địa chiến lược: Nằm trên hành lang kinh tế quốc tế Việt Nam - Campuchia, thuận lợi kết nối với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và khu vực Mekong mở rộng.
- Giao điểm giao thông chiến lược: Gần các tuyến trục quan trọng như Quốc lộ 22, Tỉnh lộ 8, Vành đai 4, tuyến Metro số 2 (kéo dài), tạo điều kiện kết nối liên vùng trong trung và dài hạn.
- Tiềm năng liên kết sản xuất - đào tạo: Gần các cụm công nghiệp lớn (Tây Bắc Củ Chi, Trảng Bàng - Tây Ninh, Tân Uyên - Bình Dương) và các trung tâm nghiên cứu - giáo dục đang quy hoạch.
- Dư địa phát triển lớn: Quỹ đất sạch còn nhiều, có thể quy hoạch thành cụm chuyên sâu, ít chịu ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu, phù hợp xây dựng mô hình “đô thị khoa học công nghệ sinh thái”. Nhược điểm
- Khoảng cách xa trung tâm: Cách khu vực lõi đô thị TP.HCM khoảng 30- 35 km, ảnh hưởng đến khả năng thu hút DN công nghệ, nhân lực chất lượng cao.
- Hạ tầng kỹ thuật chưa hoàn chỉnh: Giao thông liên kết còn hạn chế, chưa có tuyến đường trục kết nối nhanh đến khu CNC hiện hữu hoặc các đại học lớn.
- Thiếu hạ tầng xã hội: Dịch vụ về nhà ở, y tế, giáo dục, dịch vụ cho chuyên gia chưa hình thành rõ nét, khó tạo lực hút ban đầu.
- Hệ sinh thái giáo dục - R&D chưa hiện hữu: Thiếu các viện nghiên cứu, đại học hoặc trung tâm đào tạo làm nền cho ĐMST tại chỗ. Cơ hội
- Định hình khu vực tăng trưởng mới cho TP.HCM: Là hạt nhân KHCN có thể kích hoạt phát triển đô thị vệ tinh Tây Bắc, kết nối các đ ịa phương lân cận như Bình Dương, Long An, Tây Ninh.
89
- Thử nghiệm Khu CNS tập trung theo mô hình CVKH chuyên ngành: Có thể triển khai các ngành công nghệ ứng dụng: sinh học, vật liệu mới, nông nghiệp CNC, công nghệ môi trường.
- Cửa ngõ hợp tác quốc tế mở rộng: Nằm trên trục phát triển quốc tế phía Tây, có thể tiếp nhận nguồn lực, đầu tư và chuyên gia từ Campuchia - ASEAN.
- Phát triển cân bằng đô thị: Giảm áp lực lên khu vực TP Thủ Đức và vùng lõi thành phố, tạo không gian phát triển công nghệ phân tán - đa trung tâm. Thách thức
- Khó thu hút đầu tư nếu không có cơ chế ưu đãi mạnh: Khoảng cách và chi phí hạ tầng có thể làm giảm tính hấp dẫn so với các vị trí khác như Thủ Đức.
- Nguy cơ hình thành khu “đô thị vỏ rỗng” nếu không có chiến lược phát triển đồng bộ và dài hạn.
- Khó cạnh tranh về tốc độ triển khai hạ tầng so với các khu đã có nền tảng như các cụm tại Bình Dương.
- Phụ thuộc vào quy hoạch tích hợp và liên kết vùng: Nếu không có sự thống nhất quy hoạch giao thông, giáo dục, công nghiệp hỗ trợ từ các địa phương giáp ranh thì khó đạt hiệu quả tích hợp.
1.4. Tính chất, mục tiêu Đô thị thông minh và không gian sống đa chức năng: Khu CNS tập trung - Củ Chi được thiết kế với quy hoạch đô thị thông minh, bao gồm không gian mở và tích hợp các khu vực thương mại, dịch vụ, giáo dục, và dân cư. Môi trường sống này được thiết kế để phù hợp với nhu cầu của các chuyên gia công nghệ và cư dân đô thị, tạo ra một cộng đồng đa dạng và sôi động. Tạo dựng một hệ sinh thái công nghệ sáng tạo: Thu hút các công ty công nghệ, startup, các phòng nghiên cứu và phát triển (R&D) và các ngành công nghệ mới như automation, AI, IoT, Big Data, và FinTech. Thu hút và phát triển nhân tài: Xây dựng môi trường làm việc và sinh sống hấp dẫn để thu hút và giữ chân các chuyên gia, nhà nghiên cứu và nhân tài từ khắp nơi trên thế giới. Thúc đẩy chuyển đổi số: Góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số cho các khu công nghiệp trong khu vực lân cận, nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và cạnh tranh.
1.5. Định hướng phát triển không gian - sử dụng đất Khu CNS tập trung tại Củ Chi cần được thiết kế trong định hướng quy hoạch đô thị, với không gian mở, kết hợp với các hoạt động thương mại, dịch vụ, trường học và khu dân cư, tạo nên một môi trường sống và làm việc hoàn hảo cho các chuyên gia. Đồng thời, khu vực này cần có hạ tầng giao thông thuận lợi, nguồn điện riêng, hạ tầng 5G, 6G và hệ thống cáp quang băng rộng để đảm bảo kết nối CNC và ổn định.
90
Các chức năng khác nhau được quy hoạch và đầu tư có hệ thống nhằm đáp ứng các nhu cầu của các DN hoạt động trong lĩnh vực CNS:
- Khu văn phòng, trụ sở làm việc phục vụ công tác quản lý, điều hành;
- Khu khởi nghiệp CNS;
- Khu văn phòng, ươm tạo;
- Khu đào tạo ngắn hạn, chuyên môn;
- Khu hội thảo, triển lãm;
- Khu sản xuất kinh doanh sản phẩm và dịch vụ CNS;
- Khu công viên công nghệ;
- Khu nghiên cứu phát triển R&D;
- Khu dịch vụ tiện ích, khu lưu trú cho chuyên gia;
- Công viên chuyên đề KHCN cho thiếu nhi và thế hệ trẻ, bảo tàng công nghệ. Là một không gian đề cao tri thức và tính sáng tạo, Khu CNS tập trung cần được xây dựng trên một mô hình mở, thúc đẩy sự tương tác giữa các đối tượng sử dụng đa dạng. Mối liên hệ mật thiết giữa DN - sinh viên - chuyên gia là nền tảng cho mọi hoạt động đào tạo - nghiên cứu - ứng dụng, do đó cần được đặt làm trọng tâm trong tổ chức không gian. Bên cạnh đó, Khu CNS tập trung cần được kết nối với không gian đô thị xung quanh như một tổng thể. Các ranh giới vật thể về quy hoạch không gian giữa các dự án, các bất lợi về tiếp cận và kết nối tạo ra bởi các dự án hạ tầng lớn cần được xóa mờ bằng các giải pháp kết nối xanh lồng ghép các không gian hoạt động, hướng đến tầm nhìn một "đô thị công nghệ" thống nhất, hài hòa và đầy sức sống. Cấu trúc quy hoạch cho khu đất được thiết lập dựa trên ba cấu phần không gian chủ đạo: không gian DN, không gian sáng tạo và không gian dịch vụ. Ngoài việc đáp ứng các yêu cầu về quan hệ chức năng của dự án, hình thái tổ chức không gian còn phải đảm bảo về tính thẩm mỹ và khả thi trong phân đợt triển khai xây dựng theo các giai đoạn ngắn hạn và dài hạn. Không gian DN: gắn với các hoạt động ứng dụng và sản xuất. Đây là nơi thu hút các DN, các nhà đầu tư - đặc biệt là các nhà đầu tư mạo hiểm, nơi hiện thực hóa các sản phẩm nghiên cứu thành các dự án mang lại lợi ích cho xã hội. Sự cởi mở của không gian DN hiện đại không chỉ khuyến khích sự giao lưu, chia sẻ tri thức mà còn giúp định hướng khuynh hướng đào tạo - nghiên cứu, tăng cơ hội tiếp cận thực tiễn cho sinh viên. Gồm các khu chức năng: văn phòng DN CNS- viễn thông, trung tâm dữ liệu, Khu văn phòng điều hành, trung tâm đào tạo, đào tạo chuyên sâu, khu hỗ trợ DN, ươm tạo, đầu tư mạo hiểm. Trọng tâm của không gian DN là dự án Trung tâm quản trị DN.
91
Không gian sáng tạo: gắn với các hoạt động nghiên cứu và sáng tạo. Các không gian vật thể như thư viện, phòng lab, quảng trường tri thức... trong CVKH cũng cần được thiết kế với tư duy của các không gian ảo như các website, mạng nội bộ, cổng thông tin,… thỏa mãn được nhu cầu nghe, nhìn và trao đổi thông tin. Đây sẽ là không gian giao lưu văn hóa, tri thức giữa DN, chuyên gia và sinh viên, nơi trao đổi các kế hoạch khởi nghiệp, gợi mở các ý tưởng sáng tạo, thúc đẩy quá trình hiện thực hóa ý tưởng. Gồm các khu chức năng: khu nghiên cứu và phát triển, khu thí nghiệm trong nhà/ ngoài trời, khu văn phòng/ Fablab cho thuê, trường đại học quốc tế chuyên sâu về CNS - viễn thông, khu trưng bày - triển lãm, trung tâm hội nghị. Trọng tâm của không gian sáng tạo là dự án Trường đại học quốc tế. Không gian dịch vụ: gắn với các hoạt động lưu trú và dịch vụ giải trí. Ngoài việc đáp ứng các nhu cầu sinh hoạt cơ bản, đời sống tinh thần trong khu dịch vụ cần được xây dựng như một khu dân cư dành cho thế hệ tri thức, với hệ thống dịch vụ đa dạng, khu phức hợp thể thao, không gian đi bộ, khuôn viên xanh với chất lượng môi trường tốt. Gồm các khu chức năng: khu CVKH thiếu nhi, trung tâm thương mại dịch vụ, khách sạn, nhà ở, nhà chuyên gia, không gian thể thao. Trọng tâm của trung tâm dịch vụ là dự án Công viên khoa học thiếu nhi. Khu vực quy hoạch là một tiểu khu đô thị phát triển khá rời rạc, thiếu đồng bộ do sự phân mảng về quy hoạch. Do đó, phương án phát triển quy hoạch tổng thể với một không gian xanh với công viên cây xanh và vườn dạo lớn ở quy mô đô thị đóng vai trò như vùng đệm kết nối các không gian thuộc công viên công nghệ với các dự án kế cận như trường Đại học Sư phạm, khu quân sự và khu tái định cư. Đây còn là không gian dành cho bến xe bus, bãi xe, hạ tầng điện nước, xử lý chất thải, hồ điều hoà, phòng cháy chữa cháy,… đảm bảo đầy đủ nhu cầu sử dụng nội khu. Khu CNS tập trung tại Củ Chi theo mô hình CVKH sẽ là một phần hòa hợp trong tổng thể kết nối đô thị, khai thác những ưu điểm từ cảnh quan thiên nhiên để khắc phục các hạn chế do giao thông và phân mảnh đô thị. Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ:
- Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 84,7 ha
- Mật độ xây dựng dự kiến: 40%
- Chiều cao dự kiến: 10-12 tầng
- HSSDD dự kiến: 1.5-2 lần
- Tổng diện tích sàn dự kiến: khoảng 1.800.000-1.900.000 m2 sàn
- Số lao động dự kiến: 70.000 - 90.000 người (tạm tính 20m2/ người)
- Chi phí giải phóng mặt bằng dự kiến (chi phí sẽ được tính toán chi tiết ở giai đoạn tiếp theo): khoảng 1.500 tỷ (Quyết định số 56/2023/QĐ -UBND ngày 21/12/2023 và Quyết định số 79/2024/QĐ-UBND ngày 21/10/2024 của UBND Thành phố về sửa đổi, bổ sung quyết định số 02/2020/ QĐ-UBND ngày 16 tháng
92
01 năm 2020 của UBND Thành phố quy định về bảng giá đất trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh)
- Chi phí đầu tư hạ tầng dự kiến: khoảng 850 tỷ (10 tỷ/1ha)
- Chi phí đầu tư xây dựng dự kiến: 18.662 tỷ (10tr/1m2)
Bng 6. Bng cơ cấu sử dụng đất dự kiến tại - Củ Chi 93
| Hạng mục | % | Diện tích | MĐ XD | DT XD | Số tầng cao | Tổng DT sàn tối đa | Hệ số | Số người | |
| 2 m | % | 2 m | tầng | 2 m | lần | người | |||
| I | Diện tích xây dựng | 40% | 338.800 | ||||||
| 1 | Phân khu 1: khu văn phòng, trụ sở làm việc phục vụ công tác quản lý, điều hành. | 33.880 | 40 | 13.552 | 12 | 162.624 | 4,8 | 8.131 | |
| 2 | Phân khu 2: chức năng khác thực hiện các chức năng của Khu CNS tập trung (khu khởi nghiệp CNTT) | 33.880 | 40 | 13.552 | 12 | 162.624 | 4,8 | 8.131 | |
| 3 | Phân khu 3: Khu nghiên cứu- phát triển, tư vấn đào tạo, vườn ươm CNTT 1 (chức năng ươm tạo) | 33.880 | 40 | 13.552 | 10 | 135.520 | 4 | 6.776 | |
| 4 | Phân khu 4: chức năng nghiên cứu- phát triển, tư vấn đào tạo, vườn ươm CNTT 2 (chức năng đào tạo ngắn hạn, đào tạo chuyên môn) | 33.880 | 40 | 13.552 | 10 | 135.520 | 4 | 6.776 | |
| 5 | Phân khu 5: chức năng trưng bày, hội chợ, triển lãm, giới thiệu sản phẩm và truyền thông (chức năng hội thảo, triển lãm) | 33.880 | 40 | 13.552 | 12 | 162.624 | 4,8 | 8.131 | |
| 6 | Phân khu 6: khu sản xuất kinh doanh sản phẩm và DV CNTT | 33.880 | 40 | 13.552 | 12 | 162.624 | 4,8 | 8.131 | |
| 7 | Phân khu 7: Khu công viên công nghệ | 33.880 | 40 | 13.552 | 10 | 135.520 | 4 | 6.776 | |
| 8 | Phân khu 8: Khu nghiên cứu phát triển R&D | 33.880 | 40 | 13.552 | 10 | 135.520 | 4 | 6.776 | |
| 9 | Phân khu 9: chức năng khác cung cấp các dịch vụ cho Khu CNS tập trung (cung cấp các dịch vụ tiện ích cho toàn khu) | 33.880 | 40 | 13.552 | 10 | 135.520 | 4 | 6.776 | |
| 10 | Phân khu 10: khu nhà ở phục vụ cho chuyên gia | 33.880 | 40 | 13.552 | 10 | 135.520 | 4 | 6.776 | |
| làm việc trong Khu CNS tập trung | |||||||||
| II | Đất giao thông, hạ tầng | 60% | 508.200 | ||||||
| TỔNG CỘNG | 100% | 847.000 | 135.520 | 1.463.616 | 1,7 | 73.181 |
1.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất Để đảm bảo triển khai đồng bộ, hiệu quả và phù hợp với định hướng phát triển đô thị - KHCN của Thành phố, việc phát triển Khu CNS tập trung tại Phân khu IV - xã Tân An Hội, huyện Củ Chi sẽ được thực hiện theo 3 giai đoạn chính: Giai đoạn 1 (đến năm 2030): Chuẩn bị định hướng và cập nhật quy hoạch. Trong giai đoạn này, thành phố tiến hành rà soát và xác định vị trí cụ thể trong Phân khu IV phù hợp để phát triển mô hình Khu CNS tập trung. Đồng thời, dự án sẽ được đề xuất đưa vào Đồ án điều chỉnh Quy hoạch ch ung xây dựng TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn 2060 nhằm đảm bảo cơ sở pháp lý. Thành phố sẽ thành lập Tổ công tác liên ngành gồm các sở, ngành và đơn vị liên quan để điều phối việc nghiên cứu, xây dựng mô hình và đề xuất chính sách cho dự án. Giai đoạn 2 (2030 - 2035): Lập quy hoạch chi tiết và xúc tiến đầu tư. Sau khi được cập nhật vào quy hoạch chung, thành phố tổ chức lập quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 và quy hoạch chi tiết 1/500 cho Khu CNS tập trung. Triển khai xây dựng hạ tầng kỹ thuật như giao thông nội khu, điện, cấp thoát nước, viễn thông; đồng thời xây dựng các hạng mục ưu tiên như trung tâm nghiên cứu ứng dụng, phòng thí nghiệm CNC, trung tâm đào tạo chuyên sâu. Một số cụm R&D đầu tiên sẽ được khởi động, hình thành nền tảng ban đầu cho hệ sinh thái ĐMST. Đồng thời, mô hình tổ chức không gian, cơ chế chính sách đặc thù (ưu đãi R&D, đầu tư hạ tầng, hỗ trợ DN CNC...) sẽ được đề xuất. Trong giai đoạn này, thành phố cũng sẽ đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, mời gọi các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học cùng tham gia phát triển khu. Giai đoạn 3 (sau năm 2035): Vận hành, mở rộng và kết nối vùng. Sau khi vận hành thử nghiệm thành công khu lõi, Khu CNS tập trung sẽ được mở rộng ra các khu chức năng khác, gắn kết với hệ thống viện - trường - DN. Thành phố tổ chức các diễn đàn, hội thảo, triển lãm khoa h ọc thường niên; đồng thời kết nối các vùng nông nghiệp ứng dụng CNC, logistic sinh học để thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Từ đó, hình thành một hệ sinh thái ĐMST khoa học
- công nghệ trọng điểm ở cửa ngõ Tây Bắc TP.HCM.
1.7. Vai trò chiến lưc
- Là mô hình dài hạn, Khu CNS tập trung với định hướng phát triển gắn với các ngành R&D chuyên sâu: sinh học, vật liệu mới, công nghệ môi trường.
94
- Gắn với vùng nông nghiệp CNC Củ Chi - Tây Ninh, có khả năng lan tỏa tri thức - chuyển giao công nghệ cho các ngành sản xuất nông nghiệp ứng dụng cao.
- Phù hợp tích hợp vào trục hành lang khoa học quốc gia trong tương lai. Kết luận: Vị trí xa trung tâm, cần nhiều thời gian chuẩn bị, do đó triển khai sau 2030, khi các trung tâm lõi vận hành ổn định.
2. Khu CNS tập trung - Trung Mỹ Tây
2.1. Đặt vấn đề
Với vị trí liền kề Khu CVPMQT hiện hữu, quy mô phù hợp (gần 26 ha) v ị trí này nếu triển khai Khu CNS tập trung sẽ rất thuận lợi nhờ vào sự hiệp đồng với Khu CVPMQT hiện hữu bởi các yếu tố sau:
- Hệ sinh thái các DN, trung tâm R&D, đào tạo có sẵn.
- Đơn vị quản lý, mô hình tổ chức, vận hành có sẵn chính là Công ty TNHH một thành viên Phát triển Công viên phần mềm Quang Trung.
- Thị trường, và khách hàng tiềm năng cũng có sẵn thông qua hệ sinh thái CNS của Khu CVPMQT.
2.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Với phân tích trên, mô hình có thể áp dụng cho vị trí này chính là mô hình hiện có của Khu CVPMQT hiện tại, nhưng là một phiên bản mới (QTSC 2.0). Trên nền tảng của một Khu CNS tập trung, nhưng quy mô vừa phải (khoảng 26ha), khu này sẽ tập trung các DN, trung tâm R&D với hàm lượng CNS cao hơn, xoay quanh việc phân tích dữ liệu lớn, AI… nhằm hướng tới những công nghệ, giải pháp cho thị trường hiện có.
2.3. Hiện trạng dự án
Vị trí dự án là khu đất trống nằm phía sau Bệnh viện Quận 12 trước đây, thuộc phường Trung Mỹ Tây, TP.HCM (trước đây là phường Tân Chánh Hiệp). Khu đất thuộc khu quy hoạch 26,7 ha thuộc đồ án Khu dân cư phường Tân Chánh Hiệp (khu 1), được phê duyệt quy hoạch phân khu 1/2000 theo Quyết định số 323/QĐ-UBND ngày 08/9/2008 và điều chỉnh cục bộ tại Quyết định số 3294/QĐ- UBND ngày 02/7/ 2014 với chức năng giáo dục (giáo dục đại học). Quy mô của dự án bao gồm 19,09 ha phục vụ giáo dục đào tạo, 3ha bố trí tái định cư, 4,67ha cho giao thông, dân cư hiện hữu, cây xanh cách ly… Cách Khu CVPMQT hiện hữu khoảng 1,5km (khoảng 0,5km theo đường chim bay), vị trí này có thể tiếp cận từ đường Trần Thị Năm, và đường Tân Chánh Hiệp 26. Hiện trạng khung giao thông cơ bản đáp ứng trong ngắn hạn. Khu vực phần lớn diện tích đất nông nghiệp, dân cư hiện hữu bám theo các trục đường chính trong khu vực.
95
| Hình 24.V trí đề xuất mô hình tại Trung M Tây |
| Hình 25.V trí đề xuất tại Trung M Tây |
2.4. Tính chất, mục tiêu
Khu CNS tập trung tích hợp đa chức năng: Khu CNS tập trung Trung Mỹ Tây được thiết kế với quy hoạch đô thị thông minh, bao gồm không gian mở và tích hợp các khu vực làm việc, Nghiên cứu & Phát triển kết hợp dịch vụ, giáo dục, và thương mại. Môi trường sống và làm việc này được thiết kế để phù hợp với nhu cầu của các chuyên gia công nghệ đáp ứng nhu cầu mở rộng và nâng cấp cho Khu CVPMQT hiện hữu và cư dân đô thị, tạo ra một cộng đồng đa dạng và sôi động. Mở rộng hệ sinh thái công nghệ sáng tạo tại Khu CVPMQT hiện hữu: Đáp ứng và thu hút thêm các công ty công nghệ, startup, các phòng R&D và các ngành công nghệ mới như automation, AI, IoT, Big Data và FinTech, đặc biệt là các đối tác của các DN hiện có của QTSC. Thu hút và phát triển nhân tài: Hoàn thiện môi trường làm việc và sinh sống hấp dẫn, kết nối với Khu CVPMQT hiện có để thu hút và giữ chân các chuyên gia, nhà nghiên cứu và nhân tài từ khắp nơi trên thế giới. Thúc đẩy chuyển đổi số: cùng với Khu CVPMQT tăng cường quá trình chuyển đổi số cho các khu công nghiệp trong khu vực lân cận nhằm gia tăng tính cạnh tranh và tạo dựng giá trị thương hiệu và kinh tế.
96
2.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
Khu CNS tập trung tại Trung Mỹ Tây cần được thiết kế trong định hướng quy hoạch đô thị phường Trung Mỹ Tây (Phường Tân Chánh Hiệp, quận 12 trước đây), với không gian mở, liên kết chặt chẽ với Khu CVPMQT cũng như kết hợp với các hoạt động thương mại, dịch vụ, trường học và khu dân cư, tạo nên một môi trường sống và làm việc hoàn hảo cho các chuyên gia. Từng bước nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông thuận lợi (kết nối với đường Trần Thị Năm, Tân Chánh Hiệp 26 để nối ra Tô Ký, Đường Thị Mười), có nguồn điện riêng, hạ tầng 5G, 6G và hệ thống cáp quang băng rộng để đảm bảo kết nối CNS và ổn định. Các chức năng khác nhau được quy hoạch và đầu tư có hệ thống nhằm đáp ứng các nhu cầu của các DN hoạt động trong lĩnh vực CNS: Khu văn phòng, trụ sở làm việc phục vụ công tác quản lý, điều hành; Khu khởi nghiệp CNS; Khu văn phòng, ươm tạo; Khu đào tạo ngắn hạn, chuyên môn; Khu hội thảo, triển lãm; Khu sản xuất kinh doanh sản phẩm và dịch vụ CNS; Khu nghiên cứu phát triển R&D, Khu Steamzone cho thiếu nhi và thế hệ trẻ, bảo tàng công nghệ. Là một không gian đề cao tri thức và tính sáng tạo, Khu CNS tập trung tại Trung Mỹ Tây cần được xây dựng trên một mô hình mở, thúc đẩy sự tương tác giữa các đối tượng sử dụng đa dạng. Mối liên hệ mật thiết giữa DN - sinh viên - chuyên gia là nền tảng cho mọi hoạt động đào tạo - nghiên cứu - ứng dụng, do đó cần được đặt làm trọng tâm trong tổ chức không gian. Bên cạnh đó, không gian Khu CNS tập trung tại Trung Mỹ Tây cần được kết nối với không gian đô thị xung quanh như một tổng thể, đan cài với khu dân cư hiện hữu. Khu CVKH Trung Mỹ Tây không chỉ là một dự án Khu CNS tập trung mà còn là dự án chỉnh trang và nâng cấp đô thị của phường Trung Mỹ Tây, nâng cao hàm lượng chất xám cho khu vực. Là một Khu CNS tập trung, cấu trúc quy hoạch cho khu đất được thiết lập dựa trên ba cấu phần không gian chủ đạo: không gian DN, không gian sáng tạo và không gian dịch vụ. Ngoài việc đáp ứng các yêu cầu về quan hệ chức năng của dự án, hình thái tổ chức không gian còn phải đảm bảo về tính thẩm mỹ và khả thi trong phân đợt triển khai xây dựng theo các giai đoạn ngắn hạn và dài hạn. Không gian DN: gắn với các hoạt động ứng dụng và sản xuất. Ngoài việc đáp ứng nhu cầu mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh của các DN hiện có tại Khu công viên phần mềm Quang Trung hiện có. Đây là nơi thu hút các DN, các nhà đầu tư - đặc biệt là các đối tác, nơi hiện thực hóa các sản phẩm nghiên cứu thành các dự án mang lại lợi ích cho xã hội.
97
Gồm các khu chức năng: văn phòng DN CNS - viễn thông, trung tâm dữ liệu, phòng thí nghiệm, Trung tâm R&D, trung tâm đào tạo, đào tạo chuyên sâu, khu hỗ trợ DN, ươm tạo, đầu tư mạo hiểm. Không gian sáng tạo: gắn với các hoạt động nghiên cứu và sáng tạo. Các không gian vật thể như thư viện, phòng lab, quảng trường tri thức... trong Khu CNS tập trung Trung Mỹ Tây cũng cần được thiết kế với tư duy của các không gian ảo như các website, mạng nội bộ, cổng thông tin. Đây sẽ là không gian giao lưu văn hóa, tri thức giữa DN, chuyên gia và sinh viên, nơi trao đổi các kế hoạch khởi nghiệp, gợi mở các ý tưởng sáng tạo, thúc đẩy quá trình hiện thực hóa ý tưởng. Gồm các khu chức năng: khu nghiên cứu và phát triển, khu t hí nghiệm trong nhà/ ngoài trời, khu văn phòng/ Fablab cho thuê, trường đại học quốc tế chuyên sâu về CNS - viễn thông, khu trưng bày - triển lãm, trung tâm hội nghị. Không gian dịch vụ: gắn với các hoạt động DN và dịch vụ giải trí. Ngoài việc đáp ứng các nhu cầu sinh hoạt cơ bản, đời sống tinh thần trong khu dịch vụ cần được xây dựng như một khu dân cư dành cho thế hệ tri thức, với hệ thống dịch vụ đa dạng, khu phức hợp thể thao, không gian đi bộ, khuôn viên xanh với chất lượng môi trường tốt. Gồm các khu chức năng: khu CVKH thiếu nhi, trung tâm thương mại dịch vụ, không gian thể thao. Trọng tâm của trung tâm dịch vụ là dự án STEAMZONE Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ: Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 26,7 ha Mật độ xây dựng dự kiến (gộp): 40% Tầng cao dự kiến: 10 – 15 tầng Tổng diện tích sàn dự kiến: khoảng 400.000 – 500.000 m² sàn
2 Số lao động dự kiến: 20.000 – 25.000 lao động (tạm tính 20m / người) Chi phí đầu tư hạ tầng dự kiến: khoảng 270 tỷ (10 tỷ/1ha) 2 Chi phí đầu tư xây dựng dự kiến: 4.500 tỷ (10tr/ 1m ) Chi phí giải phóng mặt bằng dự kiến (chi phí sẽ được tính toán chi tiết ở giai đoạn tiếp theo): khoảng 2.000 tỷ (Quyết định số 56/2023/QĐ-UBND ngày 21/12/2023 và Quyết định số 79/2024/QĐ-UBND ngày 21/10/2024 của UBND Thành phố về sửa đổi, bổ sung quyết định số 02/2020/QĐ-UBND ngày 16 tháng 01 năm 2020 của UBND Thành phố quy định về bảng giá đất trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh)
2.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Để đảm bảo triển khai đồng bộ, hiệu quả và phù hợp với định hướng phát triển đô thị phường Trung Mỹ Tây, TP.HCM, việc phát triển Khu CNS tập trung Trung Mỹ Tây sẽ được thực hiện theo 3 giai đoạn chính:
98
Giai đoạn 1 (2025-2027): Chuẩn bị định hướng và cập nhật quy hoạch, lập quy hoạch chi tiết, xin phép xây dựng. Trong giai đoạn này, tiến hành rà soát và điều chỉnh cập nhật Khu CNS tập trung Trung Mỹ Tây vào quy hoạch các cấp của khu vực triển khai dự án. Sau khi được cập nhật vào quy hoạch chung, quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 của phường Trung Mỹ Tây, sẽ tiến hành lập quy hoạch chi tiết 1/500 cho khu CVKH Trung Mỹ Tây và hoàn thành chủ trương đầu tư, giải phóng mặt bằng, xin phép xây dựng. Đồng thời, mô hình tổ chức không gian, cơ chế chính sách đặc thù (ưu đãi R&D, đầu tư hạ tầng, hỗ trợ DN CNC...) sẽ được đề xuất. Trong giai đoạn này, thành phố cũng sẽ đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, mời gọi các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học cùng tham gia phát triển khu Giai đoạn 2 (2028 - 2030): Xây dựng giai đoạn 1 và đưa vào vận hành từng phần Triển khai xây dựng hạ tầng kỹ thuật như giao thông nội khu, điện, cấp thoát nước, viễn thông; đồng thời xây dựng các hạng mục ưu tiên như trung tâm nghiên cứu ứng dụng, phòng thí nghiệm CNC, trung tâm đào tạo chuyên sâu. Một số cụm R&D đầu tiên sẽ được khởi động, hình thành nền tảng ban đầu cho hệ sinh thái ĐMST. Giai đoạn 3 (sau năm 2030): Vận hành, mở rộng và kết nối vùng. Sau khi vận hành thử nghiệm thành công khu lõi, Khu CNS tập trung tại Trung Mỹ Tây sẽ được mở rộng ra các khu chức năng khác trong toàn khu, gắn kết với hệ thống viện - trường - DN. Thành phố tổ chức các diễn đàn, hội thảo, triển lãm khoa học thường niên; đồng thời kết nối các vùng nông nghiệp ứng dụng CNC, logistic sinh học để thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Từ đó, cùng với Khu CVPMQT hiện hữu hình thành một hệ sinh thái ĐMST KHCN trọng điểm TP.HCM.
2.7. Vai trò chiến lưc
- Nằm tại phường Trung Mỹ Tây, liền kề khu Công viên phần mềm Quang Trung hiện hữu và là trung điểm giữa Khu đô thị Tây Bắc tại Củ Chi và Đại học Quốc gia, Khu CNS tập trung này tạo thành hành lang “đào tạo - nghiên cứu - triển khai công nghệ” trọng điểm cho vùng của TP.HCM.
- Bổ sung trực tiếp cho Khu CVPM Quang Trung hiện hữu hình thành trọng điểm CNS phía Tây Bắc thành phố.
- Khả năng kết nối vùng: Giao thông thuận lợi (Metro số 2, Vành đai 2,3) , liên kết chặt với trung tâm Thành phố, Đồng Nai và sân bay Long Thành trong tương lai.
- Tác động hệ sinh thái CNC - ĐMST: Có khả năng cao dể hình thành cụm công nghệ ĐMST quốc gia, trên nền tảng khu Công viên phần mềm Quang Trung
99
hiện hữu, là cơ sở để TP.HCM tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu về CNC (AI, vi mạch, năng lượng sạch, dữ liệu lớn).
- Tính khả thi cao do có Khu CVPM Quang Trung hiện hữu nên rất linh hoạt, triển khai nhanh, với quy mô vừa phải, khả năng xã hội hóa đầu tư cao, dễ kích hoạt hạ tầng sandbox.
- Phù hợp chủ trương Trung ương: Cụ thể hóa Nghị quyết 29 (KHCN là động lực hàng đầu), Nghị quyết 52 (tham gia CMCN 4.0), và Nghị quyết 31 (TP.HCM là trung tâm tài chính - KHCN Đông Nam Á), Nghị quyết 68 (phát triển kinh tế tư nhân và vai trò cơ quan nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp).
- Là cấu phần lõi trong định hướng phát triển hệ sinh thái công nghệ số Tây Bắc Thành phố (theo Nghị quyết 98/2023/QH15 và Chiến lược quốc gia phát triển KTXH số). Kết luận: Phát triển thành CVKH phiên bản QTSC 2. 0, vận hành theo mô hình quốc tế, phát huy nền tảng Khu CVPM Quang Trung hiện có, làm mô hình tham khảo cho các đô thị khác sau này về việc tích hợp các cụm ĐMST (CVKH quy mô vừa phải) vào việc phát triển đô thị hiện hữu. Với điều kiện thuận lợi về vị trí, kinh nghiệm vận hành (QTSC) năng lực tích hợp, hệ sinh thái sẵn có (các doanh nghiệp và đối tác tại QTSC) và tính cấp thiết về chiến lược khiến đây là mô hình thuận lợi để triển khai sớm (từ 2025).
3. Khu CNS tập trung - Thủ Đức
3.1. Đặt vấn đề
Khu vực Thủ Đức là một trong ba hạt nhân của Khu đô thị sáng tạo, tương tác cao phía Đông TP.HCM, hội tụ các lợi thế về hạ tầng, giáo dục - nghiên cứu và CNC. Trong bối cảnh mới, nhằm tận dụng dư địa phát triển và nâng tầm chiến lược, TP.HCM đã điều chỉnh mục tiêu phát triển khu vực gắn liền với Đề án mở rộng Khu CNC TP.HCM đang trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, thành lập khu CNC thứ 2 với quy mô gần 200 ha. Đề án đề xuất quy hoạch một không gian quy mô khoảng 30-50 ha tập trung các doanh nghiệp CNS, với mô hình CVKH trong không gian Khu công nghệ cao 2. Trong bối cảnh chuyển dịch mạnh mẽ của nền kinh tế toàn cầu sang mô hình kinh tế số, kinh tế xanh và dựa trên tri thức, việc đầu tư phát triển các không gian khoa học - công nghệ chuyên sâu trở thành một yêu cầu cấp thiết đối với các đô thị lớn, đặc biệt là những trung tâm đầu tàu như TP.HCM. Sự chuyển dịch toàn cầu sang mô hình kinh tế số, kinh tế xanh và ĐMST, việc phát triển các không gian khoa học - công nghệ chuyên sâu không chỉ là yêu cầu mang tính xu thế, mà còn là đòi hỏi chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Việt Nam, đặc biệt là TP.HCM - trung tâm kinh tế, KHCN hàng đầu cả nước - đang được kỳ vọng đóng vai trò đầu tàu trong công cuộc này. Trung ương đã ban hành nhiều chủ trương lớn xác định vai trò trung tâm của khoa học - công nghệ và ĐMST, như Nghị quyết số 29-NQ/TW (2022) về đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước; Nghị quyết số 52 -NQ/TW
100
(2019) về chủ động tham gia cuộc CMCN 4.0; Nghị quyết số 31-NQ/TW (2022) xác định TP.HCM là trung tâm lớn về kinh tế tri thức, tài chính, KHCN khu vực; và gần đây nhất là Nghị quyết số 98/2023/QH15, cho phép TP.HCM thí điểm nhiều cơ chế đặc thù, bao gồm cả cơ chế sandbox công nghệ, ưu đãi cho khu ĐMST.
Đáp lại kỳ vọng từ Trung ương, TP.HCM đã không ngừng chủ động thực thi các chiến lược mang tính đi trước, thí điểm: Từ mô hình Khu CNC (SHTP) thành công trong thu hút đầu tư công nghệ toàn cầu đến sự hình thành của hệ sinh thái khởi nghiệp - ĐMST mạnh nhất cả nước. Đặc biệt, việc thí điểm tích hợp hạ tầng thông minh, chính quyền số, kinh tế tuần hoàn tại khu vực TP. Thủ Đức (cũ). Tuy nhiên, để phát triển đột phá trong giai đoạn tới, TP.HCM cần một không gian nghiên cứu - triển khai công nghệ tích hợp chiều sâu – dựa trên nền tảng mộ hình CVKH đúng nghĩa, có khả năng thúc đẩy hoạt động nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa sản phẩm khoa học và gắn kết hiệu quả giữa “Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà DN”. Với hơn 20 năm kinh nghiệm quy hoạch và vận hành các không gian công nghệ, TP.HCM có đầy đủ năng lực, nền tảng và chính sách để thí điểm mô hình này một cách bài bản. Hơn nữa, việc mở rộng và thí điểm mô hình Khu CNS tập trung tại khu vực Thành phố. Thủ Đức, với quy mô 30-50 ha, là hợp lý cả về chiến lược, quy hoạch và tính khả thi. Đây không chỉ là không gian vật lý, mà là một hệ sinh thái ĐMST mở, nơi mọi nguồn lực - tri thức - công nghệ - vốn - con người được kết nối và phát huy cao nhất. Do đó, việc đầu tư phát triển một Khu CNS tập trung tại Thủ Đức là một phần thuộc khu CNC là bước đi cần thiết, đúng thời điểm, mang tính tiên phong cho Việt Nam - đồng thời giúp TP.HCM định hình vai trò Thành phố ĐMST, trung tâm R&D của khu vực Đông Nam Á trong những năm tới.
3.2. Mô hình nghiên cứu điển hình: Không.
3.3. Hiện trạng dự án
Khu đất dự kiến phát triển Khu CNS tập trung nằm tại phường Long Phước, TP.HCM (thuộc Khu CNC mở rộng, Thủ Đức), có vị trí đặc biệt thuận lợi trong cấu trúc không gian KHCN phía Đông thành phố: Phía Bắc và Tây: giáp sông Tắc, có cảnh quan tự nhiên đẹp, thuận lợi phát triển không gian sinh thái - công nghệ. Phía Đông và Nam: giáp các tuyến rạch tự nhiên (rạch Bà Nghiêm, rạch Đỏ) và tiếp cận Khu CNC hiện hữu. Theo Quyết định số 430/QĐ-TTg ngày 27/3/2020 và các Tờ trình liên quan (45/TTr-KCNC; 617/UBND-KT), khu đất này nằm trong ranh giới mở rộng Khu CNC TP.HCM, với tổng quy mô bổ sung là 194,84 ha hướng tới là một Trung tâm CNC đa mục tiêu. Trong đó, phạm vi 30-50 ha của khu Trung tâm CNC đa mục tiêu, được định hướng quy hoạch cho hệ sinh thái CNS, làm thành phần xúc tác kết nối hoạt động trong nhiều ngành, lĩnh vực công nghệ nổi bật như vi mạch
101
bán dẫn, AI, công nghệ sinh học, vật liệu mới... Đồng thời, hỗ trợ nghiên cứu liên ngành, kết hợp nhiều công nghệ để tạo ra các giải pháp ti ên tiến, tạo kết nối trực tiếp với Đại học Quốc gia TP.HCM và trục ĐMST phía Đông.
Hiện trạng sử dụng đất chủ yếu là đất nông nghiệp và đất trống, thuận lợi cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư. Về hạ tầng, khu vực đã có quy hoạch các tuyến giao thông đối ngoại (theo Quyết định số 430/QĐ - TTg), dễ dàng kết nối vào tuyến Metro số 1 và các hành lang logistic CNC phía Đông TP.HCM. Phân tích vị trí: Điểm mạnh Vị trí chiến lược và liên kết vùng ưu việt: Khu CNS tập trung nằm trong tam giác “SHTP - Đại học Quốc gia - đô thị Thủ Đức”, thuận lợi kết nối hạ tầng giao thông (metro, vành đai 3, trục Long Phước), dễ tiếp cận nguồn nhân lực, công nghệ và thị trường. Hạ tầng quy hoạch đồng bộ, có sẵn nền tảng phát triển công nghệ: Được tích hợp trong Đề án mở rộng Khu CNC TP.HCM với định hướng rõ ràng, có quy hoạch giao thông đối ngoại đã phê duyệt, cơ sở pháp lý đầy đủ.
| Hình 26.V trí đề xuất khu CNC mở rộng |
| Hình 27.Hin trạng khu CNC mở rộng |
102
Hệ sinh thái ĐMST sẵn có: TP.HCM có cộng đồng startup công nghệ lớn nhất cả nước, là nơi có năng lực hấp thụ công nghệ mới và vốn đầu tư mạo hiểm cao. Chính sách đặc thù hỗ trợ mạnh mẽ: Được thụ hưởng cơ chế thí điểm từ
Nghị quyết 98/2023/QH15 về sandbox, ưu đãi đầu tư R&D, cơ chế tài chính linh hoạt, có thể thử nghiệm mô hình vận hành tiên phong.
Cam kết Trung ương và Thành phố mạnh mẽ về phát triển công nghệ - khoa học: Đã được xác lập trong nhiều văn bản cấp cao: Nghị quyết 29, 52, 98, 31, Kế hoạch 4410/KH-UBND, Tờ trình 45/TTr-KCNC... Nhược điểm Quỹ đất phát triển không liền mạch, phân tán theo điều kiện tự nhiên: Khu vực có nhiều tuyến rạch và hành lang bảo vệ sông, khiến tổ chức không gian cần xử lý kỹ về sinh thái - hạ tầng. Nguồn vốn đầu tư lớn, cần huy động ngoài ngân sách: Tổng mức đầu tư cho toàn khu (ước tính từ 16.000-20.000 tỷ đồng), trong khi chi phí bồi thường đất rất cao (~12.500 tỷ/195ha theo UBND Thành phố Thủ Đức). Nguồn nhân lực nghiên cứu trình độ cao còn thiếu hụt: Mặc dù có nhiều trường đại học, nhưng vẫn thiếu lực lượng R&D chuyên sâu, nhất là trong các lĩnh vực như AI, vi mạch, chuyển giao công nghệ. Cơ hội Nắm bắt Định hướng toàn cầu về phát triển Khu CNS tập trung : Các quốc gia đều chuyển sang mô hình tích hợp: từ Tsukuba (Nhật), One-North (Singapore), ZGC (Trung Quốc)... giúp tăng năng suất ĐMST, thu hút chất xám toàn cầu. Đón đầu chiến lược quốc gia về AI, vi mạch, chuyển đổi số: Được ưu tiên trong chiến lược quốc gia, có thể trở thành nơi thử nghiệm các ứng dụng lõi, mô hình sandbox quốc gia. Thu hút FDI chất lượng cao, tập đoàn công nghệ đa quốc gia: Không gian có thể trở thành nơi đặt trụ sở R&D cấp khu vực cho các tập đoàn toàn cầu nếu được vận hành hiệu quả, đi kèm chính sách ưu đãi. Tăng khả năng liên kết vùng Đông Nam bộ - trung tâm kinh tế năng động nhất Việt Nam: Phát triển CVKH là một phần của động lực tái cấu trúc chuỗi cung ứng công nghệ và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng. Thách thức Cạnh tranh về thu hút đầu tư với các mô hình tương tự trong nước và khu vực: Các tỉnh như Bắc Ninh, Đà Nẵng đang phát triển mô hình vùng ĐMST, nếu TP.HCM không đi trước sẽ mất lợi thế đi đầu. Biến động kinh tế - địa chính trị ảnh hưởng dòng vốn công nghệ: Tình hình kinh tế toàn cầu khó đoán có thể ảnh hưởng đến khả năng thu hút FDI CNC và ngân sách cho nghiên cứu.
103
Rủi ro không thu hút được đối tượng sử dụng mục tiêu: Nếu không có chính sách khuyến khích cụ thể (giá thuê, thuế, ưu đãi R&D), CVKH có thể không thu hút được DN và startup công nghệ như kỳ vọng.
3.4. Tính chất, mục tiêu
Tính chất: Khu CNS tập trung - Thủ Đức được định vị không chỉ là một tổ hợp nghiên cứu - công nghệ đơn thuần, mà là một mô hình không gian đô thị kiểu mới, trong đó: Công nghệ là hạ tầng phát triển, Sáng tạo là dòng chảy t rung tâm, và Con người - cộng đồng là đối tượng thụ hưởng trực tiếp. Là một không gian tích hợp “nghiên cứu - triển khai - thương mại hóa CNC”, là trung tâm nghiên cứu liên ngành, hỗ trợ ĐMST, kết nối hệ sinh thái giáo dục - khoa học - công nghiệp - tài chính trong thành phố và khu vực phía Nam. Mục tiêu: Khu CNS tập trung - Thủ Đức không chỉ đáp ứng mục tiêu phát triển trong khuôn khổ khu CNC mở rộng, định hướng trở thành mô hình Trung tâm CNC đa mục tiêu kiểu mẫu đầu tiên của cả nước, Khu CNS tập trung này sẽ đủ năng lực tích hợp:
- Nghiên cứu liên ngành - triển khai sâu - thương mại hóa công nghệ;
- Tương tác công nghệ - công dân - cộng đồng - giáo dục;
- Hệ sinh thái xanh - thông minh - carbon thấp, hướng đến trung hòa carbon vào năm 2045.
3.5. Định hướng phát triển không gian - sử dụng đất
Với vai trò được định vị là hạt nhân nghiên cứu - ĐMST của đô thị phía Đông TP.HCM, định hướng phát triển không gian Hệ sinh thái CNS của Khu CNS tập trung Thủ Đức được xây dựng trên ba cơ sở nền tảng:
- Tính chất và mục tiêu chức năng đã xác lập trong Đề án mở rộng khu CNC TP.HCM;
- Năng lực tích hợp hệ sinh thái khoa học - công nghệ - ĐMST đặc thù của Thành phố;
- Và tham chiếu mô hình tổ chức không gian của các CVKH tiên tiến trên thế giới như One-North (Singapore), Tsukuba (Nhật Bản), ZGC (Trung Quốc).
Định hướng không gian cần đảm bảo các nguyên tắc:
- Tổ chức chuỗi chức năng toàn diện, theo suốt vòng đời đổi mới công nghệ: từ nghiên cứu, ươm tạo, sản xuất thử nghiệm, chuyển giao đến trình diễn và tiếp cận thị trường;
- Tích hợp công nghệ - sinh thái - cộng đồng, hướng đến mô hình “công viên công nghệ mở” (open innovation park), nơi khoa học trở nên gần gũi và có tính ứng dụng xã hội cao;
104
- Khẳng định vai trò liên kết vùng ĐMST, kết nối trực tiếp với khu CNC hiện hữu, Đại học Quốc gia TP.HCM và mạng lưới DN CNC trong khu vực Đông Nam Bộ. Từ đó, định hướng phát triển không gian chức năng của Khu CNS tập trung Thủ Đức sẽ là một phần trung tâm trong chuỗi liên kết công nghệ phía Đông Thành phố, với hạ tầng giao thông thuận lợi qua trục Long Phước, tuyến metro số 1 và đường vành đai 3; đồng thời tích hợp vận hành thông minh với đô thị Thủ Đức thông qua trung tâm dữ liệu và điều hành đô thị sáng tạo (IOC). Mô hình không gian: trục công nghệ xuyên tâm và cụm chức năng tích hợp, cụ thể:
- Không gian được tổ chức theo mô hình “trục công nghệ xuyên tâm” (Innovation Spine) - là tuyến kết nối giao thông nội bộ chính, kết hợp các không gian công cộng mang tính CNC như: quảng trường khoa học, tuyến trình diễn công nghệ ngoài trời, đường đi bộ AI tương tác. Dọc theo trục này, các cụm chức năng chính được bố trí liên tục và kết nối liền mạch, cụ thể gồm:
- Khu nghiên cứu triển khai (R&D Zone): Là lõi trung tâm, bố trí các trung tâm nghiên cứu AI, vi mạch, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, công nghệ sinh học. Khu vực này kết nối trực tiếp với các không gian sản xuất thử nghiệm và hậu cần kỹ thuật.
- Không gian viện - trường - DN - startup: Đóng vai trò là giao điểm tri thức, nơi các trường đại học, viện nghiên cứu và DN công nghệ cùng vận hành, hợp tác và chia sẻ nguồn lực. Kết nối chặt với Đại học Quốc gia TP.HCM thông qua hành lang công nghệ - giáo dục.
- Khu trnh diễn công nghệ - sandbox - đô thị mô phỏng thông minh: Là nơi tổ chức các hoạt động công nghệ có tính tương tác cao với công chúng, DN và nhà đầu tư. Phù hợp để triển khai mô hình thí điểm (sandbox) các giải pháp đô thị số, ứng dụng AI vào dịch vụ công, quản lý môi trường, giao thông thông minh.
- Khu điều hành - hậu cần - trung tâm dữ liệu: Đóng vai trò là hệ thống thần kinh vận hành của toàn Khu CNS tập trung , bao gồm trung tâm điều hành sáng tạo, mạng dữ liệu nội bộ, hạ tầng ICT tích hợp và logistics CNC.
- Không gian xanh - công nghệ - mặt nước sinh thái: Phát triển thành công viên công nghệ mở với các chủ đề trải nghiệm như: năng lượng tái tạo, vườn cây cảm biến, quảng trường tương tác. Kết hợp cảnh quan tự nhiên ven sông Tắc thành vành đai sinh thái công nghệ - phục vụ đồng thời nghiên cứu môi trường, truyền thông khoa học và giải trí cộng đồng. Ngoài ra, Khu CNS tập trung Thủ Đức có thể bổ sung không gian tổ chức lễ hội, sự kiện khoa học - công nghệ, nhằm:
- Là công cụ truyền thông hiệu quả cho TP.HCM trong chiến lược xây dựng hình ảnh thành phố ĐMST, trung tâm công nghệ khu vực.
105
- Là kênh kết nối cộng đồng với công nghệ, tăng cường tính lan tỏa, tạo niềm tin vào vai trò của khoa học trong đời sống đô thị hiện đại, đưa công nghệ gần hơn với người dân.
- Liên kết trực tiếp với khu trình diễn công nghệ - sandbox - đô thị mô phỏng thông minh để tạo dòng trải nghiệm liên tục giữa: Trải nghiệm → Tham gia → Lan tỏa → Truyền thông.
- Là điểm nhấn mềm giúp Khu CNS tập trung Thủ Đức không chỉ là nơi làm việc, nghiên cứu mà còn là nơi cộng đồng cùng sống trong không gian khoa học. Không gian này có thể tích hợp trong quảng trường công nghệ, nằm dọc theo trục công nghệ xuyên tâm, quy mô linh hoạt (phục vụ 500-5.000 người), phù hợp tổ chức: Ngày hội STEM, triển lãm công nghệ, T echFest, Diễn đàn trí tuệ nhân tạo, sự kiện startup... Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ:
- Tổng diện tích đất quy hoạch: 40 ha (400.000 m²)
- Mật độ xây dựng toàn khu: ≤ 40%
- Hệ số sử dụng đất (HSSDĐ):~ 1,5 – 2 lần
- Tầng cao trung bình: 12-15 tầng (cao hơn tại trung tâm dữ liệu & R&D)
- Diện tích sàn xây dựng: 700.000 – 800.000 m²
- Số lao động dự kiến: 30.000 - 40.000 người (15-20 m²/người)
- Tỷ lệ cây xanh - không gian mở: ≥ 25% (trong đó ≥ 60% là cây xanh sinh thái)
- Chi phí đầu tư hạ tầng dự kiến: khoảng 400 tỷ (10 tỷ/1ha)
2
- Chi phí đầu tư xây dựng dự kiến: 8.000 tỷ (10tr/1m
)
3.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Mục tiêu kế hoạch
- Triển khai đồng bộ từ công tác quy hoạch - đầu tư - giải phóng mặt bằng
- xây dựng hạ tầng - kêu gọi đầu tư - vận hành mô hình thử nghiệm.
- Đảm bảo từ năm 2025 có thể khởi động dự án, và đến năm 2030 bắt đầu vận hành giai đoạn 1, từng bước hình thành mô hình Khu CNS tập trung tích hợp đầu tiên tại Việt Nam.
- Ban Điều phối Khu CNS tập trung Thủ Đức: đề xuất thành lập tổ công tác liên ngành trực thuộc Ban Quản lý Khu CNC TP.HCM, phối hợp cùng các sở ngành, địa phương liên quan. Giai đoạn triển khai đề xuất
Giai đoạn 1: Chuẩn bị đầu tư - hoàn thiện pháp lý 106
- Lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, hoàn chỉnh điều chỉnh cục bộ theo tổng mặt bằng CVKH.
- Rà soát ranh thu hồi đất trong phạm vi 40 ha theo Đề án mở rộng Khu CNC (đã phê duyệt 194,84 ha).
- Triển khai giải phóng mặt bằng, đền bù và bố trí tái định cư (phối hợp UBND Thành phố Thủ Đức).
- Hoàn chỉnh báo cáo tiền khả thi, đề xuất chủ trương đầu tư giai đoạn I.
- Phối hợp với Sở KHCN, Sở QH-KT, Ban Quản lý Khu CNC chuẩn bị mô hình vận hành thí điểm. Giai đoạn 2: Xây dựng hạ tầng - phát triển phân khu ưu tiên
- Khởi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật chính: giao thông nội bộ, hạ tầng kỹ thuật số, năng lượng tái tạo, cấp điện - nước - viễn thông.
- Ưu tiên phát triển: Phân khu R&D (14-16 ha); Khu trình diễn công nghệ
- sandbox; Trung tâm điều hành - dữ liệu - hạ tầng ICT.
- Thành lập và đưa vào vận hành Trung tâm vận hành tích hợp (IOC) liên kết với hệ thống đô thị thông minh Thủ Đức.
- Mời gọi đầu tư chiến lược vào các lĩnh vực ưu tiên như: AI, vi mạch, năng lượng sạch, chuyển đổi số, đào tạo - nghiên cứu, … Giai đoạn 3 (sau 2030): Vận hành mô hình và mở rộng hoàn chỉnh
- Đưa vào hoạt động đồng bộ các phân khu chức năng chính theo thiết kế: trục công nghệ xuyên tâm, R&D, quảng trường khoa học, không gian cộng đồng.
- Tổ chức các sự kiện quy mô lớn: Ngày hội STEM, TechFest, Diễn đàn AI, triển lãm công nghệ, tạo dòng trải nghiệm tương tác công nghệ - cộng đồng.
- Kết nối sâu với Đại học Quốc gia TP.HCM: thực tập, nghiên cứu liên kết, thử nghiệm chính sách ĐMST trong giáo dục.
- Thí điểm sandbox chính sách: ưu đãi startup, tài trợ R&D, miễn - giảm phí sử dụng hạ tầng, thử nghiệm mô hình thuê dịch vụ ĐMST.
- Đánh giá tổng thể mô hình CVKH - Thủ Đức, đề xuất nhân rộng tại các địa phương khác hoặc phát triển thêm các CVKH chuyên ngành tại TP.HCM.
3.7. Vai trò chiến lưc
+ Khu CNS tập trung nằm tại trung tâm Khu đô thị sáng tạo phía Đông, liền kề khu CNC TP.HCM và Đại học Quốc gia, tạo thành tam giác “đào tạo - nghiên cứu - triển khai công nghệ” trọng điểm cho vùng của TP.HCM.
+ Bổ sung trực tiếp cho Trung tâm tài chính quốc tế Thủ Thiêm, tạo trục “công nghệ tài chính - dịch vụ số - đô thị sáng tạo” phía Đông Thành phố.
+ Khả năng kết nối vùng: Giao thông thuận lợi (Metro số 1, Vành đai 3), liên kết chặt với trung tâm Thành phố, Đồng Nai và sân bay Long Thành trong tương lai.
107
+ Tác động hệ sinh thái CNC - ĐMST: Có khả năng hình thành cụm công nghệ ĐMST quốc gia, là nền tảng để TP.HCM tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu về CNC (AI, vi mạch, năng lượng sạch, dữ liệu lớn).
+ Linh hoạt, triển khai nhanh, với quy mô vừa phải, khả năng xã hội hóa đầu tư cao, dễ kích hoạt hạ tầng sandbox và mô hình ngân hàng số.
+ Phù hợp chủ trương Trung ương: Cụ thể hóa Nghị quyết 29 (KHCN là động lực hàng đầu), Nghị quyết 52 (tham gi a CMCN 4.0), và Nghị quyết 31 (TP.HCM là trung tâm tài chính - KHCN Đông Nam Á).
+ Là cấu phần lõi trong định hướng phát triển Thủ Đức thành trung tâm ĐMST vùng kinh tế trọng điểm phía Nam (theo NQ 98/2023/QH15 và Chiến lược quốc gia phát triển KTXH số). Kết luận: Phát triển thành Khu CNS tập trung với mô hình CVKH tích hợp kiểu mẫu đầu tiên cả nước, vận hành theo mô hình quốc tế (One-North Singapore, Tsukuba Nhật Bản), làm cơ sở chuẩn hóa mô hình cho các đô thị khác sau này. Vị trí, năng lực tích hợp, hệ sinh thái sẵn có và tính cấp thiết về chiến lược khiến đây là mô hình cần triển khai đầu tiên (từ 2025).
4. Khu CNS tập trung Thành phố Hồ Chí Minh (Bnh Dương cũ)
4.1. Đặt vấn đề
Vùng Bắc – Tây Bắc Thành phố Hồ Chí Minh (Bình Dương cũ) giữ vai trò chiến lược trong cấu trúc phát triển đô thị, công nghiệp và dịch vụ của Vùng Đông Nam Bộ, là khu vực năng động hàng đầu cả nước với GRDP năm 2024 đạt 21,4 tỷ USD, đứng thứ ba toàn quốc và hơn 74.000 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực cơ khí chính xác, điện tử, chế biến gỗ, thép, dệt may, da giày và công nghiệp phụ trợ. Trên nền tảng hệ sinh thái công nghiệp - doanh nghiệp đã được tích lũy qua nhiều giai đoạn phát triển, cùng với hệ thống hạ tầng kỹ thuật - đô thị được đầu tư đồng bộ, cùng nguồn nhân lực công nghiệp dồi dào, khu vực Bắc - Tây Bắc Thành phố Hồ Chí Minh (Bình Dương cũ) đang chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ nền công nghiệp truyền thống sang mô hình công nghiệp thế hệ mới, dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phù hợp với Định hướng phát triển Khoa học, Công nghệ, Đổi mới Sáng tạo và Chuyển đổi số đã được xác định là mục tiêu quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, tập trung vào các trụ cột về thể chế, nhân lực, hạ tầng số và sản phẩm công nghệ chiến lược. Định hướng này cũng thống nhất với Quy hoạch tỉnh Bình Dương thời kỳ 2021 –2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 790/QĐ-TTg ngày 03/8/2024 của Thủ tướng Chính phủ) và Ban Thường vụ Tỉnh ủy tỉnh Bình Dương (cũ) ngày 19/06/2025 thông qua định hướng xây dựng và triển khai các nhiệm vụ phát triển đô thị, công nghiệp, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Quá trình chuyển đổi này tạo tiền đề quan trọng để khu vực tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời định vị vai trò là trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tầm quốc gia, với trọng tâm triển khai các Khu
108
công nghệ số tập trung, đặc biệt tại phường Bình Dương (khu vực TP mới Bình Dương cũ) - nơi có hệ sinh thái công nghiệp, đô thị và dịch vụ phát triển đồng bộ.
Trong tổng thể hệ sinh thái này, Khu công nghệ số t ập trung được xem là mắt xích trung tâm, đóng vai trò hình thành vùng lõi công nghệ số, là cửa ngõ của hệ sinh thái công nghiệp thế hệ mới, trở thành động lực thúc đẩy nghiên cứu – phát triển, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo nền tảng nâng cấp chuỗi giá trị sản xuất và năng lực cạnh tranh khu vực. Song song với phát triển hạ tầng khoa học – công nghệ, việc đầu tư đồng bộ các hạ tầng xã hội chất lượng cao như bệnh viện, trường học quốc tế, khu dân cư hiện đại và các tiện ích đô thị tiên tiến là yếu tố quyết định để hình thành không gian sống – làm việc – nghiên cứu tích hợp. Đây chính là điều kiện then chốt nhằm thu hút và giữ chân đội ngũ nhà khoa học, kỹ sư, chuyên gia và doanh nhân công nghệ, từ đó nuôi dưỡng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, liên tục và bền vững. Trên cơ sở đó, khu vực Bắc – Tây Bắc Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp hàng đầu Việt Nam, mà còn từng bước vươn lên trở thành điểm đến hấp dẫn cho hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của Vùng Đông Nam Bộ và khu vực quốc tế. Mô hình Khu Công nghệ số tập trung, khi được quy hoạch và vận hành hài hòa trong tổng thể phát triển vùng, sẽ tạo ra hiệu ứng cộng hưởng mạnh mẽ cho tăng trưởng kinh tế, góp phần đưa khu vực sớm đạt nhóm thu nhập cao, đồng thời hiện thực hóa các mục tiêu của Quy hoạch Vùng TP.HCM và Vùng Đông Nam Bộ trong việc hình thành cực tăng trưởng dẫn dắt khu vực Đông Nam Á. Với tầm nhìn chiến lược và lộ trình triển khai rõ ràng, đề án này mở ra một giai đoạn phát triển mới cho khu vực Bắc – Tây Bắc Thành phố Hồ Chí Minh, nơi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác lập là động lực trun g tâm của tăng trưởng, và được cụ thể hóa trong các chương trình, nhiệm vụ và giải pháp triển khai tiếp theo.
4.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Khu công nghệ số tập trung là mô hình khu công nghiệp thế hệ mới được quy hoạch và đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật , năng lượng, số hóa và môi trường, hướng tới mục tiêu vận hành thông minh, phát thải thấp, hiệu quả năng lượng cao và phát triển bền vững. Khu Công nghệ số tập trung Thành phố Hồ Chí Minh với quy mô 100 ha và Khu Công nghệ số tập trung Bình Dương với quy mô 15,47ha, được xác định là mắt xích trung tâm tạo ra vùng lõi công nghệ số, bộ não khoa học công nghệ & đổi mới sáng tạo, cửa ngõ của hệ sinh thái công nghiệp thế hệ mới, thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển nhân lực chất lượng cao, nằm trong hệ sinh thái khoa học công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo (ĐMST) toàn diện đang từng bước hình thành do Tập đoàn Becamex kiến tạo tại trung tâm phường Bình Dương trong hơn 10 năm qua. Đây là địa điểm lý tưởng, hội tụ đầy đủ các yếu tố chiến lược như quỹ đất sẵn sàng; kết nối giao thông đa phương thức; hạ tầng kỹ thuật, xã hội và dịch vụ chất lượng cao hoàn chỉnh; nhân lực chất lượng cao; và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo sẵn có. Đây là những tiền đề cực kỳ quan trọng cho
109
dự án hình thành và phát triển bền vững, đóng vai trò như bộ não lan toả Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số cho Vùng Công nghiệp Công nghệ cao Khu vực Tây Bắc TPHCM và Vùng Đông Nam Bộ.
Đây là hai trong bốn phân khu chức năng thuộc Trung tâm khoa học công nghệ và Khu Công nghệ Số Tập trung tại Phường Bình Dương (khoảng 220 ha), gồm:
+ Khu Công nghệ Số Tập trung Thành phố Hồ Chí Minh (100 ha);
+ Trường Đại học Quốc tế Miền Đông (~ 32 ha);
+ BWID Supply Chain City (~74 ha).
4.3. Hiện trạng dự án
Dự án nằm ở vị trí vàng chiến lược tại cửa ngõ Thành phố Mới Bình Dương đã phát triển hoàn thiện các tiện ích dịch vụ chất lượng cao để trở thành đô thị đáng sống, đô thị khoa học công nghệ như định hướng của TPHCM sau khi sá p nhập. Cụ thể, Dự án nằm tại vị trí khu vực thuộc phường Bình Dương, TPHCM (trục Võ Văn Kiệt, thuộc địa bàn TP. Thủ Dầu Một, Bình Dương cũ), tiếp giáp Công viên trung tâm, sân golf Harmonie Golf Park, và hệ sinh thái Đại học Quốc tế Miền Đông (EIU), kết nối đồng bộ giao thông các tuyến trục chính như: Quốc lộ 13, đường MP-TV, Vành đai 3, Vành đai 4. Kết nối trực tiếp và nhà ga tuyến Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên – Bình Dương) và tuyến đường sắt Bàu Bàng
– Dĩ An – Cái Mép; tuyến đường sắt Hồ Chí Minh – Cần Thơ và tuyến đường sắt quốc gia. Đây là khu vực có hạ tầng kỹ thuật và xã hội hoàn thiện, nằm trong trục phát triển chiến lược Bắc – Nam của tỉnh, đồng thời là cửa ngõ kết nối với vùng TP.HCM mở rộng.
110
| Hình 29.V trí đề xuất CNS tập trung mở rộng |
| Hình 30. Hin trạng Khu CNS TT Bình Dương |
a) Hạ tầng kỹ thuật
- Hạ tầng năng lượng: Tổng nhu cầu công suất điện của Khu Liên hợp Công nghiệp – Dịch vụ – Đô thị Bình Dương (quy mô 1.000 ha) khoảng 1.704 MVA. Trong đó, 504 MVA từ điện lưới quốc gia đã được phê duyệt trong quy hoạch; 1.200 MVA đang được
111
đề xuất bổ sung vào quy hoạch mới. Nhà máy nhiệt điện LNG đồng phát có công suất 200 MW đang trong quá trình đề xuất bổ sung quy hoach; điện mặt trời mái nhà có tổng công suất tiềm năng khoảng 120 MW đã có trong quy hoạch. Riêng Khu Công nghệ số Tập trung Thành phố Hồ Chí Minh (100ha), thuộc p hạm vi Khu Liên hợp, có nhu cầu công suất khoảng 200 MVA và tiêu thụ điện năng khoảng 900 triệu kWh/năm, trong đó dự kiến 300 triệu kWh được cung cấp từ nguồn điện xanh. Về cấp điện, khu vực này dự kiến được cấp điện từ lưới điện 220 kV với đề xuất bổ sung một trạm biến áp 220 kV (3x250 MVA) vào quy hoạch. Ở cấp 110 kV, khu vực hiện có 02 trạm biến áp (2x63 MVA) đã được phê duyệt trong quy hoạch và đang đề xuất bổ sung 05 trạm biến áp 110 kV (2x80 MVA) để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng. Ngoài ra, quy hoạch còn đề xuất bổ sung 15 MW điện mặt trời mái nhà và 100 MW từ nhà máy nhiệt điện LNG đồng phát nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định, đa dạng và bền vững, kết hợp hài hòa giữa nguồn điện truyền thống và năng lượng sạch.
- Hạ tầng cấp nước: Khu vực dự án được thụ hưởng hệ thống cấp nước do Nhà máy nước Tân Hiệp (Khu Liên Hợp) cung cấp, cách khoảng 6 km, khai thác nguồn nước mặt sông Đồng Nai ổn định, chất lượng nước tuân thủ QCVN 01-1:2024/BYT. Quy chuẩn quốc gia về nước sạch sinh hoạt. Nhà máy có công suất thiết kế 370.000 m³/ngày, hiện vận hành ~200.000 m³/ngày và có thể mở rộng đến 500.000 m³/ngày. Từ Tân Hiệp đến khu vực dự án có ba tuyến ống truyền tải chính (D500, D800, D1000) với tổng năng lực trên 200.000 m³/ngày đêm, bảo đảm áp lực và lưu lượng ổn định 24/7 cho cả công nghiệp và sinh hoạt. Mạng lưới liên thông với các Nhà máy nước Tân Uyên, Thuận An và Bàu Bàng, tạo vòng cấp nước khép kín, đa nguồn, giúp cấp nước liên tục, an toàn và linh hoạt. Các ngành công nghệ cao có thể bổ sung hệ thống xử lý bậc ba (RO, UPW) tại chỗ để đạt chuẩn nước siêu sạch phục vụ sản xuất.
- Hạ tầng xử lý nước thải: hệ thống thoát nước mưa và nước thải riêng biệt. Nước thải sản xuất được xử lý cục bộ đạt tối thiểu cột B và Nhà máy xử lý tập trung sẽ xử lý đạt chuẩn cột A. Hệ thống đượ c trang bị trạm bơm, quan trắc tự động và kết nối dữ liệu trực tuyến về trung tâm điều hành thông minh để quản lý, giám sát, đồng thời hướng tới tái sử dụng.
- Hạ tầng Dữ liệu và Viễn thông: hạ tầng cáp quang đảm bảo các tiêu chuẩn về nhà mạng trung lập, độ trễ cho phép; hạ tầng cloud, 5G đáp ứng yêu cầu khắt khe của Data Center chuyên dụng như AI, HPC.
b) Hạ tầng dịch vụ
Giáo dục: Mạng lưới trường học đa dạng từ mầm non đến đại học, đáp ứng nhu cầu học tập trong nước và quốc tế: Đại học Quốc gia TP.HCM, Trường Đại học Quốc tế Miền Đông (EIU), Đại học Việt - Đức (VGU), Trường Đại học Thủ Dầu Một; các trường Nguyễn Khuyến, Ngô Thời Nhiệm, Vietnam Singapore, Việt Hoa, cùng hệ thống trường công lập và quốc tế khác, đáp ứng nhu cầu giáo dục đa cấp, đa chuẩn cho con em chuyên gia và người lao động.
112
Y tế: Hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện đại gồm Bệnh viện Quốc tế Becamex, Bệnh viện Mỹ Phước, cùng mạng lưới phòng khám, trung tâm y tế chất lượng cao (phòng khám Hòa Lợi...). Nhà ở: Phát triển đồng bộ từ nhà ở xã hội quy mô lớn (Định Hòa, Hòa Lợi) đến khu căn hộ và biệt thự cao cấp của các tập đoàn hàng đầu thế giới như Tokyu, CapitaLand, Gamuda, Sembcorp, … đáp ứng nhu cầu đa dạng của cư dân. Tiện ích: Hệ thống chợ, siêu thị, công viên, khu thể thao, trung tâm văn hóa và vui chơi giải trí được quy hoạch hiện đại; đặc biệt là Khu phức hợp văn hóa – thể thao – y tế – giáo dục quy mô 1.500 ha, góp phần nâng cao chất lượng sống, tạo sức hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao.
4.4. Tính chất, mục tiêu
Các Khu Công nghệ Số đặt tại Phường Bình Dương, đóng vai trò là hạt được xác định là đô thị cửa ngõ – trung tâm thương mại, dịch vụ, khoa học và đổi mới sáng tạo, với các tính chất và mục tiêu chính: Trung tâm Nghiên cứu, Phát triển và Đổi mới sáng tạo (R&D Center): là không gian hội tụ các hoạt động nghiên cứu ứng dụng, doanh nghiệp R&D, hình thành mạng lưới liên kết giữa đào tạo, nghiên cứu, sản xuất, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế tri thức, đóng vai trò đầu mối đào tạo và nghiên cứu cho toàn vùng. Vùng lõi công nghệ, cung cấp các giải pháp Chuyển đổi số tiên tiến (ứng dụng IoT, AI) nhằm tối ưu hóa sản xuất cho các Khu công nghiệp (KCN) đang hoạt động, đồng thời định hướng KCN 4.0 và thu hút đầu tư chất lượng cao cho các KCN quy hoạch mới. Hạt nhân lan tỏa của Hệ sinh thái KHCN với mô hình kiểu mẫu cho sự phát triển của toàn khu vực. Dự kiến, mô hình này sẽ tiếp tục được nhân rộng tại các khu công nghiệp xung quanh. Cụ thể: mỗi khu công nghiệp sẽ dành 200 ha để xây dựng phân khu chức năng thuộc Khu Công nghệ số Tập trung, triển khai tại các khu công nghiệp trọng điểm bao gồm: VSIP 3, Cây Trường và Bình Dương Riverside. Đô thị cửa ngõ vùng: Đóng vai trò đầu mối giao thương, kết nối các Khu công nghệ số tập trung, khu công nghiệp VSIP, khu đại học và trung tâm đổi mới sáng tạo với mạng lưới phía Bắc vùng TP.HCM và các đô thị Đông Nam Bộ. Kết nối doanh nghiệp – đại học – chính quyền: Là nơi thúc đẩy sự hợp tác ba bên (Triple Helix Model), chuyển giao công nghệ từ các trường đại học như EIU, VGU, ĐHQG TP.HCM... sang doanh nghiệp sản xuất. Không gian đổi mới sáng tạo và xúc tiến đầu tư: Đón đầu Định hướng hình thành “innovation hub” – trung tâm giao lưu tri thức, tổ chức các sự kiện quốc tế (Horasis, WTC, ICF, Smart City Forum).
4.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
Các Khu Công nghệ số tập trung tại khu vực Phường Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh được định hướng phát triển theo mô hình Hệ sinh thái Khoa học
113
– Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (HST KHCN), trong đó định vị định hướng chiến lược trong đề án đề xuất 02 khu điển hình, cụ thể:
a) Khu Công nghệ số tập trung Bnh Dương (quy mô 15,47 ha) Đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quyết định thành lập Khu công nghệ thông tin tập trung Bình Dương (QĐ số 890/QĐ-TTg ngày 09 tháng 05 năm 2025). Được đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và nguồn lực, đáp ứng đầy đủ tiêu chí thành lập Khu Công nghệ số tập trung quốc gia. Sẽ là nền tảng ban đầu để triển khai các hoạt động nghiên cứu, sản xuất phần mềm, trung tâm dữ liệu, dịch vụ công nghệ số, R&D, và thử nghiệm công nghệ mới. Dự án là hạt nhân kết nối với các khu chức năng mở rộng, hình thành chuỗi đổi mới sáng tạo liên hoàn. Không gian khu 15,47 ha được tổ chức theo mô hình công nghiệp - đô thị thương mại – khoa học tích hợp, gồm các phân khu chức năng:
- Khu sản xuất, kinh doanh sản phẩm và dịch vụ công nghệ số;
- Khu R&D và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp;
- Khu dịch vụ thương mại, hội nghị, khách sạn chuyên gia;
- Khu hạ tầng kỹ thuật;
- Không gian công cộng – cảnh quan xanh – giao thông thông minh.
b) Khu Công nghệ số tập trung Thành phố Hồ Chí Minh (quy mô 100 ha) Nằm ở vị trí cận kề với Khu Công nghệ số tập trung Bình Dương, Khu Công nghệ số tập trung Thành phố Hồ Chí Minh sẽ hình thành mô hình cụm Khu Công nghệ số tập trung, trở thành trung tâm về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần vào quá trình chuyển mình của Việt Nam thành một nền kinh tế tri thức có giá trị gia tăng cao. Được tổ chức theo mô hình đô thị đổi mới sáng tạo hỗn hợp, kết hợp công nghiệp, thương mại, nghiên cứu, dịch vụ và không gian mở cộng đồng, đảm bảo tính năng động và khả năng tương tác cao giữa các chủ thể trong hệ sinh thái. (1) Phân khu sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu và phát triển công nghệ số Phát triển các khu sản xuất công nghệ số và công nghệ cao, cung cấp nhà xưởng xây sẵn và quỹ đất cho thuê, đáp ứng yêu cầu triển khai dây chuyền hiện đại và tiêu chuẩn quốc tế. Bố trí các tòa nhà văn phòng tiêu chuẩn quốc tế, trung tâm tư vấn – pháp lý
– tài chính – R&D – quỹ đầu tư mạo hiểm.
Cung cấp không gian làm việc linh hoạt (co-working space) và cụm startup trong lĩnh vực công nghệ số, tự động hóa, bán dẫn, logistics thông minh.
114
Đặt Trung tâm xúc tiến đầu tư – thương mại công nghệ của HST KHCN Bình Dương. (2) Phân khu dịch vụ thương mại – lưu trú – hội nghị Gồm trung tâm hội nghị quốc tế, khu khách sạn chuyên gia, khu bán lẻ và khu ẩm thực. Là điểm đón tiếp nhà đầu tư, chuyên gia, và tổ chức sự kiện khu vực. (3) Phân khu hạ tầng kỹ thuật, giao thông, công viên và không gian công cộng – kết nối xanh: Phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật với hệ t hống điện, nước và viễn thông
– dữ liệu hiện đại, cùng với mạng lưới giao thông nội khu, bảo đảm yêu cầu của nhà đầu tư.
Thiết kế quảng trường trung tâm, tuyến phố đi bộ kết nối với Công viên trung tâm và khu EIU, không gian cảnh quan ven đường Võ Văn Kiệt. Tích hợp hệ thống giao thông xanh (xe điện, BRT, xe đạp đô thị) và hạ tầng số thông minh (IoT, cảm biến năng lượng, Data Hub). Phương án xây dựng dự kiến:
- Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 15,47 ha + 100 ha = 115,47 ha
- Mật độ xây dựng dự kiến: khoảng 40%
- Chi phí đầu tư hạ tầng dự kiến: khoảng 693 tỷ (10 tỷ/1ha)
2
- Chi phí đầu tư xây dựng dự kiến: 55.426 tỷ (10tr/1m
) 2
- Tổng diện tích sàn: 2.960.000 -> 5.542.560 m
2
- Lao động dự kiến: 148.000 – 24.000 người (tạm tính 20m
/người)
4.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
a) Khu Công nghệ số tập trung Bnh Dương (quy mô 15.47ha) Giai đoạn 1 (2025-2026): Tiếp nối các công việc đã thực hiện và đầu tư mới Hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật (các công trình hạ tầng phục vụ toàn khu bao gồm hạ tầng viễn thông, năng lượng, hệ thống phòng lab phục vụ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm các công nghệ mới và hỗ trợ khởi nghiệp công nghệ). Giai đoạn 2 (2026-2028): Thu hút và phát triển ngành nghề công nghệ cao Thu hút các ngành trọng tâm chiến lược, công nghệ mới, công nghiệp CNTT và phát triển hệ sinh thái công nghệ. Giai đoạn 3 (2028-2035): Vận hành ổn định và mở rộng Tiếp tục thu hút thêm các ngành công nghiệp mới, ưu tiên các ngành chiến lược phù hợp với định hướng.
115
b) Khu Công nghệ số tập trung Thành phố Hồ Chí Minh (quy mô 100 ha) Giai đoạn 1 (2025–2026): Nền tảng và Kích hoạt
- Hoàn thiện quy hoạch, pháp lý và đầu tư hạ tầng kỹ thuật.
- Thiết lập Trung tâm điều hành HST KHCN, phát triển chương trình đào tạo nhân lực công nghệ số – công nghệ cao.
- Chuẩn bị mặt bằng, áp dụng cơ chế ưu đãi đặc thù về đất đai, thuế và thủ tục hành chính, thu hút các đơn vị khách hàng đầu tiên. Giai đoạn 2 (2026–2030): Mở rộng và Đa dạng hoá
- Thu hút doanh nghiệp ICT, trung tâm dữ liệu, phần mềm, IoT, tự động hóa.
- Thí điểm mô hình “Smart Business Hub trong chỉ đạo từ TW từ viện đến trường đến doanh nghiệp”, hợp tác công – tư trong đào tạo, R&D, khởi nghiệp.
- Mở rộng công nghệ số, sinh học và vật liệu mới
- Phát triển các ngành công nghệ tiên tiến và công nghiệp phụ trợ.
- Liên kết mạng lưới ĐMST quốc gia – quốc tế, hướng tới vùng Tây Bắc TP.HCM trở thành trung tâm công nghệ cao và đổi mới sáng tạo của vùng Đông Nam Bộ. Giai đoạn 3(2030–2035): Hoàn thiện và Củng cố
- Hoàn thiện toàn bộ khu chức năng, mở rộng kết nối đô thị thông minh với HST KHCN.
- Thu hút các tập đoàn quốc tế, tổ chức R&D đặt trụ sở khu vực tại các Khu Công nghệ số tập trung.
- Đưa khu vực trở thành trung tâm giao thương công nghệ – thương mại tri thức của vùng Đông Nam Bộ.
4.7. Vai trò chiến lưc
- Phát triển Bình Dương thành Khu CNS tập trung với vai trò trung tâm KHCN sáng tạo, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao như AI, IoT, và công nghệ sinh học. Tập trung vào xây dựng hạ tầng hiện đại, từng bước chuyển đổi mô hình công nghiệp và thu hút các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu để tạo ra nền tảng cho sự chuyển đổi công nghiệp.
- Tạo đà vượt bẫy thu nhập trung bình: Khai thác tối đa lợi thế về vị trí và cơ sở hạ tầng để thúc đẩy ngành công nghiệp 4.0, nâng cao năng suất lao động và tạo việc làm chất lượng cao, góp phần nâng cao thu nhập và đưa vùng ĐNB, Việt Nam, vào kỷ nguyên mới.
- Tăng cường hợp tác quốc tế và thúc đẩy đầu tư chiến lược: Thiết lập các quan hệ hợp tác với các tập đoàn công nghệ lớn và tổ chức nghiên cứu quốc tế.
116
Tạo điều kiện cho các hoạt động nghiên cứu và sản xuất chung với các đối tác toàn cầu để nâng cao chất lượng sản phẩm và công nghệ.
Kết luận: Đây sẽ là nền tảng chuyển đổi công nghiệp công nghệ cao, tạo đà vượt bẫy thu nhập trung bình.
5. Khu CNS tập trung - Tân Định (hiện trạng là Cụm CN Tân Định 2)
5.1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với các vấn đề về biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường, yêu cầu về phát triển các khu công nghiệp công nghệ cao, ít phát thải đang trở nên cấp bách. Môi trường công nghiệp hiện đại không chỉ phải đối diện với thách thức giảm thiểu phát thải mà còn phải tối ưu hóa việc ứng dụng các công nghệ mới như chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), ô tô điện, tàu điện, và các công nghệ xanh khác như năng lượng tái tạo, xe không ph át thải, v.v. Trong bối cảnh đó, các ngành công nghiệp tiềm năng cần được lựa chọn kỹ lưỡng để phát triển tại khu vực Bắc Tân Uyên. Việc xác định các ngành có khả năng thúc đẩy sự phát triển bền vững, tạo ra giá trị gia tăng, đồng thời thích ứng với yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số là điều hết sức quan trọng. Việc nghiên cứu đề xuất mô hình Khu CNS tập trung tại xã Bắc Tân Uyên nhằm: phát huy khu vực có nhiều tiềm năng phát triển mô hình tiên phong trong việc phát triển công nghiệp công nghệ cao và bền vững. Việc lựa chọn các ngành công nghiệp tiềm năng như điện tử bán dẫn, ô tô điện, năng lượng tái tạo và AI sẽ giúp khu công nghiệp này không chỉ đóng góp vào nền kinh tế mà còn góp phần vào mục tiêu giảm thiểu phát thải và bảo vệ môi trường trong bối cảnh công nghiệp hóa và chuyển đổi số.
5.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
-Xã Bắc Tân Uyên, TP.HCM (thuộc một phần các thử đất số 279, 280, 287, 288 tờ bản đồ số 48 xã Tân Định, huyện Bắc Tân Uyên, tỉnh Bình Dương cũ). Phạm vi ranh giới tiếp giáp:
- Phía Đông: giáp đất trồng cây cao su (quy hoạch CCN Tân Định 1);
- Phía Tây: giáp đất trồng cây cao su (quy hoạch KCN Bắc Tân Uyên 2);
- Phía Nam: giáp đường đất thuộc quản lý của Công ty CP Cao su Phước Hòa, tiếp đến là đất trồng cây cao su (quy hoạch KCN Bắc Tân Uyên 2);
- Phía Bắc: giáp đường đất thuộc quản lý của Công ty CP Cao su Phước Hòa (quy hoạch đường ĐT.742B – lộ giới 42m), tiếp đến là đất trồng cây cao su (quy hoạch KCN Bắc Tân Uyên 2);
117
5.3. Hiện trạng dự án
Diện tích: khoảng 75 ha. Hiện trạng là đất nông nghiệp, khu vực lân cận không có dân cư sinh sống. Quy hoạch là đất CCN, có thể chuyển đổi MĐ SDĐ.
5.4. Tính chất, mục tiêu
Đầu tư xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật CCN CNC ít phát thải (công nghệ bán dẫn, công nghệ máy bay không người lái, công nghệ ESG, công nghệ trí tuệ nhân tạo, ô tô điện – tàu điện,... Nhà đầu tư sẽ sử dụng một phần diện tích để trực tiếp triển khai dự án thành phần, đồng thời khai thác, kinh doanh hạ tầng kỹ thuật, cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất trong cụm công nghiệp nhằm tạo quỹ đất hoàn chỉnh, thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển trong cụm công nghiệp.
118
5.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
Dự kiến hình thành 40% diện tích (khoảng 30 ha) là đất nhà máy, kho tàng và đất hành chính – dịch vụ. Phần diện tích còn lại bố trí đất cây xanh, đất giao thông và các khu kỹ thuật khoảng 60% diện tích (khoảng 45 ha). Dựa trên các yêu cầu và tính chất của một số định hướng phát triển không gian:
- Phân khu nhà máy, kho tàng công nghệ cao: Các phân khu dành cho các ngành công nghệ như bán dẫn, UAV, trí tuệ nhân tạo, ô tô điện… cần có hạ tầng phù hợp, đặc biệt là các yêu cầu về không gian sạch, bảo vệ môi trường và sử dụng năng lượng tái tạo. Các công nghệ này sẽ được triển khai trong các khu vực có diện tích lớn để đảm bảo không gian phát triển lâu dài.
- Phân khu hành chính – dịch vụ: Được quy hoạch để phục vụ các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, bao gồm các văn phòng làm việc, trung tâm nghiên cứu phát triển, khu vực dịch vụ cho công nhân như y tế, giáo dục và các dịch vụ tài chính. Đây sẽ là không gian liên kết giữa các công ty trong khu công nghiệp và cộng đồng địa phương.
- Đất cây xanh và công viên: Cần dành một phần diện tích để phát triển các công viên, không gian xanh nhằm bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng sống của người lao động và giảm thiểu tác động tiêu cực của các hoạt động công nghiệp. Các khu vực cây xanh còn có thể kết hợp với các khu vui chơi, thể thao phục vụ cho công nhân và cư dân địa phương.
- Hệ thống giao thông và kỹ thuật: Giao thông trong khu công nghiệp cần được quy hoạch hợp lý để kết nối các khu vực sản xuất, hành chính và dịch vụ. Ngoài ra, cần chú trọng phát triển các khu kỹ thuật phục vụ cho việc xử lý nước thải, điện năng, khí thải, đảm bảo giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ: Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 75 ha
+ Mật độ xây dựng dự kiến (gộp): 40%
+ Tầng cao dự kiến: 10 – 15 tầng
+ Tổng diện tích sàn dự kiến: khoảng 1.200.000 – 1.500.000 m² sàn
2
+ Số lao động dự kiến: 60.000 – 65.000 lao động (tạm tính 20m
/ người)
+ Chi phí đầu tư hạ tầng dự kiến: khoảng 750 tỷ (10 tỷ/1ha)
2
+ Chi phí đầu tư xây dựng dự kiến: 15.000 tỷ (10tr/1m
)
5.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Giai đoạn 1: Quy hoạch và Chuẩn bị hạ tầng, giải phóng mặt bằng
- Lập quy hoạch chi tiết, xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản.
- Phân khu chức năng, xây dựng hạ tầng cơ bản, chu ẩn bị mặt bằng và công trình cơ sở.
119
*Tiến độ của giai đoạn này sẽ ảnh hưởng lớn vào tiến độ thực hiện dự án. Giai đoạn 2: Thu hút đầu tư và Xây dựng cơ sở hạ tầng chuyên biệt
- Thu hút các doanh nghiệp công nghệ cao và phát triển hạ tầng chuyên biệt.
- Tổ chức xúc tiến đầu tư, xây dựng các khu công nghiệp cho các ngành công nghệ cao, hoàn thiện khu hành chính, dịch vụ. Giai đoạn 3: Triển khai sản xuất và Vận hành thử Vận hành thử các hệ thống, hỗ trợ doanh nghiệp vận hành, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh đảm bảo hoạt động ổn định và kiểm tra hiệu quả vận hành. Giai đoạn 4: Vận hành ổn định, tăng trưởng và phát triển bền vững Mở rộng quy mô, thu hút thêm ngành công nghiệp và phát triển không gian xanh. Mở rộng diện tích, phát triển các ngành mới, nâng cao không gian sống và làm việc. Ưu tiên, thu hút phát triển công nghệ mới, điều chỉnh chiến lược phát triển phù hợp.
5.7. Vai trò chiến lưc
Khai thác quỹ đất sạch tại Tân Định, kết nối thuận lợi với Vùng Đô thị Dầu Giây (VĐ4) qua sân bay Long Thành và cảng Cát Lái Trở thành một Khu CNS tập trung vào nghiên cứu, sản xuất, cực tiên phong phát triển các ngành công nghiệp sạch, ít phát thải như bán dẫn, UAV, trí tuệ nhân tạo, ô tô điện, và năng lượng tái tạo. Tập trung vào ứng dụng công nghệ chuyển đổi số và công nghiệp 4.0 trong sản xuất để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu tác động môi trường. Tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, đồng thời thu hút các nhà đầu tư công nghệ tiên tiến từ các thị trường quốc tế. Xây dựng các chính sách ưu đãi thu hút vốn đầu tư dài hạn. Kết luận: Khu CNS tập trung theo Mô hình cụm “tiên phong” phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, làm động lực phát triển mạnh mẽ cho vùng phía Bắc TP.HCM.
6. Khu CNS tập trung - Châu Đức (tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu cũ)
6.1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa, phát triển khoa học công nghệ được xem là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tại khu v ực Đông Nam Bộ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ đang định hướng chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên và công nghiệp nặng sang phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ và đổi mới sáng tạo. Châu Đức với lợi thế về vị trí chiến lược, nằm giữa trục kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam (TP.HCM – Đồng Nai), sở hữu quỹ đất rộng, giao thông
120
thuận lợi (cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, đường sắt, cảng biển, sân bay Long Thành gần kề), là khu vực tiềm năng để hình thành mô hình Khu Công viên Khoa học – Trung tâm đổi mới sáng tạo vùng.
Việc nghiên cứu đề xuất mô hình Khu CNS tập trung tại xã Châu Đức nhằm: Tạo hạt nhân phát triển khoa học – công nghệ và thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp sạch; Hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết đại học – doanh nghiệp – nhà nước; Đóng vai trò là trung tâm nghiên cứu, ươm tạo, sản xuất thử và thương mại hóa công nghệ phục vụ phát triển kinh tế vùng; gắn với các hoạt động logistics cho sân bay Long Thành. Góp phần cụ thể hóa chiến lược phát triển tỉnh Bà Rịa
– Vũng Tàu trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ cảng và logistics của khu vực Đông Nam Bộ.
Do đó, việc đặt vấn đề nghiên cứu mô hình quy hoạch, tổ chức không gian, cơ chế vận hành và hạ tầng kỹ thuật – xã hội cho Khu Công viên Khoa học Châu Đức là hết sức cần thiết, nhằm làm cơ sở định hướng cho các bước đầu tư tiếp theo, phù hợp với quy hoạch tỉnh và định hướng phát triển kinh tế tri thức trong giai đoạn mới.
6.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Châu Đức là khu vực chuyển tiếp giữa vùng công nghiệp – đô thị – nông nghiệp công nghệ cao, nằm trên hành lang kinh tế TP.HCM – Đồng Nai, có tiềm năng thu hút nhân lực chất lượng cao và doanh nghiệp công nghệ. Định hướng phát triển của tỉnh là hình thành Cực tăng trưởng mới về công nghiệp công nghệ cao, logistics và đổi mới sáng tạo, cần một hạt nhân thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng khoa học. Do đó, mô hình công viên khoa học – khu đổi mới sáng tạo hỗn hợp (Science & Innovation Park) là hướng phù hợp, kết hợp nghiên cứu, đào tạo, sản xuất thử nghiệm, ươm tạo doanh nghiệp và phát triển đô thị thông minh cho Khu CNS tập trung Châu Đức.
121
6.3. Hiện trạng dự án
Hiện trạng khu đất: gồm đất trồng cây cao su của Công ty Cao Su Bà Rịa và đất của các hộ dân quản lý, sử dụng. Trong đó:
- Đất trồng cây cao su: khoảng 55,4ha
- Đất của dân: khoảng 4,0ha
6.4. Tính chất và mục tiêu
Tính chất Khu CNS tập trung tại xã Châu Đức được định hướng là tổ hợp không gian sáng tạo, nghiên cứu – đào tạo – sản xuất thử nghiệm công nghệ cao, đóng vai trò
122
là trung tâm động lực phát triển khoa học – công nghệ của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và cực lan tỏa đổi mới sáng tạo cho vùng Đông Nam Bộ.
Tính chất khoa học – công nghệ cao: Là nơi tập trung các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực mũi nhọn như công nghệ thông tin, tự động hóa, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, công nghệ sinh học và nông nghiệp công nghệ cao. Tính chất đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp: Hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, kết nối nhà khoa học – doanh nghiệp – trường đại học – chính quyền, hỗ trợ ươm tạo doanh nghiệp khởi nghiệp (startup), thu hút nhà đầu tư công nghệ. Tính chất giáo dục – đào tạo – hợp tác quốc tế: Là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn kết với các trường đại học, viện nghiên cứu trong nước và quốc tế, hướng đến phát triển nhân lực cho các ngành công nghệ tương lai. Tính chất đô thị – sinh thái – bền vững: Được quy hoạch theo mô hình công viên khoa học xanh, đô thị thông minh, bảo tồn cảnh quan tự nhiên, áp dụng giải pháp năng lượng sạch và quản lý vận hành bằng công nghệ số. Tính chất lan tỏa vùng: Đóng vai trò hạt nhân thúc đẩy phát triển khoa học – công nghệ cho toàn huyện Châu Đức và vùng phụ cận, gắn kết với các khu công nghiệp, cảng biển, sân bay Long Thành và khu công nghệ cao TP.HCM, hình thành mạng lưới đổi mới sáng tạo vùng Đông Nam Bộ. Mục tiêu Xây dựng Khu CNS tập trung Châu Đức trở thành trung tâm nghiên cứu, đào tạo, ươm tạo và ứng dụng khoa học – công nghệ hiện đại của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, hướng đến mô hình đô thị khoa học xanh, thông minh, bền vững; đóng góp tích cực vào quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế theo hướng tri thức và công nghệ cao.
6.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
Khu CNS tập trung Châu Đức được định hướng phát triển theo mô hình Công viên khoa học tích hợp – đô thị sáng tạo xanh, tổ chức không gian mở, linh hoạt, có tính kết nối cao với mạng lưới đô thị – công nghiệp – hạ tầng kỹ thuật của vùng.
+ Khu trung tâm hành chính – điều hành: 5–7%
+ Khu nghiên cứu – phát triển (R&D): 15–20%
+ Khu ươm tạo và khởi nghiệp (Startup Zone): 8–10% 123
+ Khu sản xuất thử nghiệm công nghệ cao (Pilot Production): 25–30%
+ Khu đào tạo và hợp tác giáo dục: 8–10%
+ Khu đô thị khoa học – dịch vụ – nhà ở chuyên gia: 15–18%
+ Khu cây xanh – mặt nước – hạ tầng kỹ thuật: 10–15% Tổ chức không gian mở, hướng sinh thái: bố cục hài hòa với địa hình tự nhiên, tận dụng cảnh quan sông suối, đồi thoải để tạo bản sắc không gian. Kết nối hạ tầng vùng: liên kết trực tiếp với trục giao thông chính của huyện Châu Đức (đường Tóc Tiên – Châu Pha – Cái Mép, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu). Phát triển theo hướng thông minh – linh hoạt: quy hoạch hạ tầng kỹ thuật số (IoT, quản lý năng lượng, dữ liệu đô thị). Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ
- Tổng diện tích đất quy hoạch: 59,4 ha
- Mật độ xây dựng toàn khu: ≤ 40%
- Hệ số sử dụng đất (HSSDĐ):~ 1,5 – 2 lần
- Tầng cao trung bình: 10-12 tầng
- Diện tích sàn xây dựng: 2.851.000 – 2.960.000 m²
- Số lao động dự kiến: 60.000 - 65.000 người (15-20 m²/người)
- Tỷ lệ cây xanh - không gian mở: ≥ 25% (trong đó ≥ 60% là cây xanh sinh thái)
- Chi phí đầu tư hạ tầng dự kiến: khoảng 356 tỷ (10 tỷ/1ha)
2
- Chi phí đầu tư xây dựng dự kiến: 28.000 tỷ (10tr/1m
)
- Chi phí giải phóng mặt bằng dự kiến (chi phí sẽ được tính toán chi tiết ở giai đoạn tiếp theo): khoảng 1.300 tỷ (Quyết định số 56/2023/QĐ-UBND ngày 21/12/2023 và Quyết định số 79/2024/QĐ-UBND ngày 21/10/2024 của UBND Thành phố về sửa đổi, bổ sung quyết định số 02/2020/ QĐ-UBND ngày 16 tháng 01 năm 2020 của UBND Thành phố quy định về bảng giá đất trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh)
6.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Phân kỳ phát triển đề xuất: Giai đoạn 1 (ngắn hạn 2025–2030): tập trung khu R&D, ươm tạo, hành chính điều hành (~100 ha). Giai đoạn 2 (2030–2040): mở rộng khu sản xuất thử nghiệm và đô thị khoa học. Giai đoạn 3 (sau 2040): hoàn thiện thành đô thị khoa học xanh – trung tâm sáng tạo vùng Đông Nam Bộ.
124
6.7. Vai trò chiến lưc
Khu CNS tập trung Châu Đức theo mô hình Khu Công viên Khoa học là hạt nhân chiến lược trong mạng lưới các khu khoa học – công nghệ của vùng, có chức năng nghiên cứu, chuyển giao, ươm tạo và thương mại hóa công nghệ cao. Góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, kết nối chuỗi giá trị tri thức giữa các viện nghiên cứu – trường đại học – doanh nghiệp – cơ quan quản lý. Tạo môi trường thử nghiệm và phát triển chính sách công nghệ mới, hướng đến mô hình kinh tế dựa trên tri thức và sáng tạo. Là bệ phóng cho các ngành công nghiệp công nghệ cao, như: tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch, vật liệu mới, công nghệ sinh học và nông nghiệp công nghệ cao. Kết luận: Khu CNS tập trung Châu Đức là cực phát triển khoa học – công nghệ chiến lược của vùng Đông Nam Bộ, đóng vai trò: Hạt nhân đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức trong mạng lưới phát triển quốc gia. Liên kết không gian vùng giữa đô thị – cảng biển – công nghiệp – công nghệ cao. Thúc đẩy chuyển đổi mô hình phát triển địa phương, từ công nghiệp nặng sang công nghệ sạch và kinh tế xanh. Hình mẫu đô thị khoa học – sinh thái, hướng tới phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.
7. Khu CNS tập trung - Châu Pha TP.HCM (tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu cũ)
7.1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo, việc hình thành các Khu CNS tập trung trở thành một trong những hướng đi chiến lược nhằm kết nối nghiên cứu – đào tạo – sản xuất – khởi nghiệp, tạo động lực cho phát triển bền vững. Khu vực Châu Pha, trước đây thuộc thành phố Phú Mỹ tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, nay nằm trong vùng phát triển của TP.HCM, có vị trí thuận lợi về giao thông, hạ tầng kỹ thuật và môi trường tự nhiên, đồng thời nằm gần các khu công nghiệp, khu công nghệ cao và các trung tâm đào tạo lớn của vùng Đông Nam Bộ. Điều này tạo tiền đề thuận lợi để nghiên cứu xây dựng một mô hình công viên khoa học kiểu mẫu, có khả năng tích hợp các hoạt động nghiên cứu ứng dụng, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ cao.
7.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Khu CNS tập trung Châu Pha được tổ chức với cấu trúc không gian động – đa trung tâm, gồm các khu chức năng chính:
125
Khu nghiên cứu – phát triển (R&D Core): Trung tâm của công viên, nơi tập trung các viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm, trung tâm chuyển giao công nghệ. Khu đổi mới sáng tạo & khởi nghiệp (Innovation Hub): Không gian linh hoạt cho các doanh nghiệp công nghệ, startup, coworking space. Khu đào tạo & hp tác học thuật: Liên kết với các trường đại học, trung tâm đào tạo kỹ thuật – công nghệ. Khu sản xuất thử nghiệm – ứng dụng (Pilot Production): Nơi triển khai thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm công nghệ cao. Khu dịch vụ hỗ tr và không gian công cộng: Trung tâm hội nghị, triển lãm, khu sinh thái, công viên cây xanh, khu dịch vụ tiện ích. Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ
- Tổng diện tích đất quy hoạch: 74 ha
- Mật độ xây dựng toàn khu: ≤ 40%
- Hệ số sử dụng đất (HSSDĐ): ~ 1,5 – 2 lần
- Tầng cao trung bình: 10-12 tầng
- Diện tích sàn xây dựng: 2.960.000 – 3.552.000 m²
- Số lao động dự kiến: 60.000 - 65.000 người (15-20 m²/người)
- Tỷ lệ cây xanh - không gian mở: ≥ 25% (trong đó ≥ 60% là cây xanh sinh thái)
- Chi phí đầu tư hạ tầng dự kiến: khoảng 444 tỷ (10 tỷ/1ha)
7.3. Hiện trạng dự án
126
Khu đất có vị trí thuộc Ấp Tân Ro, Xã Châu Pha có tứ cạnh tiếp giáp như sau:
+ Hướng Tây giáp với đường Vành đại 4 - TP.HCM
+ Hướng Đông giáp KCN Sonadezi và sân Golf Châu Đức
+ Hướng Bắc giáp khu quy hoạch Logistics (phục vụ sân bay Long Thành)
+ Hướng Nam tiếp giáp đất dự án khác (theo quy hoạch) Khu đất cách:
+ Quốc lộ 51 khoảng 8 km;
+ Cảng Cái Mép- Thị Vải khoảng 14km;
+ Cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu khoảng 2km;
+ Cách đường Hội Bài – Tóc Tiên- Châu Pha- Đá Bạc 01km;
+ Cách cảng hàng không quốc tế Long Thành khoảng 20km;
7.4. Tính chất và mục tiêu
Khu vực Châu Pha được xem là một vị trí chiến lược trong mạng lưới liên kết vùng công nghệ cao giữa TP.HCM – Đồng Nai, với tiềm năng về quỹ đất, cảnh quan tự nhiên, và khả năng kết nối giao thông vùng. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển một mô hình CVKH mang tính nghiên cứu điển hình, vừa phù hợp với đặc điểm địa phương, vừa có khả năng nhân rộng trong tương lai. Tính chất Là một Khu CNS tập trung tích hợp giữa nghiên cứu – đào tạo – đổi mới sáng tạo – sản xuất thử nghiệm công nghệ cao. Đóng vai trò như trung tâm kết nối tri thức của vùng, thúc đẩy hợp tác giữa nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp – nhà đầu tư. Là mô hình phát triển không gian mở, hướng tới đô thị khoa học – sinh thái
– sáng tạo, gắn kết giữa hạ tầng nghiên cứu và hạ tầng xanh – xã hội – văn hóa.
127
Có khả năng thích ứng linh hoạt với quá trình chuyển đổi công nghệ và định hướng phát triển bền vững, thân thiện môi trường. Mục tiêu phát triển Xây dựng hình mẫu Khu CNS tập trung cấp vùng, có chức năng nghiên cứu, ươm tạo và chuyển giao công nghệ cao. Tạo nền tảng đổi mới sáng tạo và phát triển các ngành mũi nhọn: công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo. Thu hút đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt là các doa nh nghiệp khởi nghiệp công nghệ và viện nghiên cứu quốc tế. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn kết với hệ thống đại học – viện nghiên cứu – khu công nghiệp. Góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng Châu Đức – Châu Pha theo hướng công nghệ cao, xanh và bền vững.
7.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
a) Định hướng phát triển không gian Định hướng phát triển không gian của Khu CNS tập trung Châu Pha dựa trên các nguyên tắc: Tích hợp và linh hoạt: Bố cục không gian cho phép thích ứng với sự thay đổi nhanh của công nghệ và các hình thức hợp tác nghiên cứu – đổi mới sáng tạo. Kết nối và mở: Liên kết chặt chẽ với hệ thống giao thông vùng (cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, Quốc lộ 51, đường sắt đô thị và cảng Cái Mép – Thị Vải), đồng thời mở rộng khả năng hợp tác với Khu Công nghệ cao TP.HCM và các khu công nghiệp lân cận. Phát triển bền vững: Hướng đến cấu trúc đô thị xanh – thông minh, ưu tiên không gian cây xanh, mặt nước và hạ tầng sinh thái, bảo đảm cân bằng giữa nghiên cứu – sản xuất – nghỉ ngơi – sinh hoạt. Tạo bản sắc vùng: Không gian kiến trúc gắn với đặc trưng cảnh quan địa hình bán sơn địa của khu vực Châu Pha – Châu Đức, hình thành bản sắc công viên khoa học trong lòng thiên nhiên.
b) Sử dụng đất
+ Trung tâm R&D: Chiếm 15-20% với tính chất sử dụng là Nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, trung tâm dữ liệu.
+ Khu đổi mới sáng tạo: Chiếm 10-15% với tính chất sử dụng là Doanh nghiệp công nghệ, startup, ươm tạo ý tưởng.
+ Khu đào tạo – học thuật: Chiếm 10% với tính chất sử dụng là Trường Đại học, viện đào tạo, trung tâm kỹ năng.
+ Khu sản xuất thử nghiệm: Chiếm 20-25%với tính chất sử dụng là Xưởng mẫu, phòng thử nghiệm ứng dụng.
128
+ Khu dịch vụ – đô thị sinh thái: Chiếm 25-30% với tính chất sử dụng là Nhà ở chuyên gia, dịch vụ, không gian xanh, công cộng.
7.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
a) Giai đoạn 1: Chuẩn bị và hoàn thiện cơ sở pháp lý (2025 – 2027) Mục tiêu: Xác lập nền tảng pháp lý, quy hoạch và hợp tác để khởi động dự án. Nội dung chủ yếu: Khảo sát, đánh giá hiện trạng đất đai, hạ tầng kỹ thuật, môi trường và giao thông khu vực Châu Pha. Lập đồ án quy hoạch chi tiết 1/2000 và 1/500, xác định ranh giới, quy mô và chức năng sử dụng đất. Thành lập Ban quản lý Khu CNS tập trung – Châu Pha, với sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và nhà đầu tư chiến lược. Xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư, mô hình quản lý – vận hành Khu CNS tập trung (theo hướng công – tư PPP). Chuẩn bị nguồn vốn đầu tư hạ tầng kỹ thuật, thông qua ngân sách địa phương, vốn hỗ trợ Trung ương, vốn ODA và xã hội hóa.
b) Giai đoạn 2: Đầu tư xây dựng hạ tầng và hạt nhân nghiên cứu (2027
– 2032)
Mục tiêu: Hình thành bộ khung không gian và triển khai các hạng mục trọng điểm của Khu CNS tập trung. Nội dung chủ yếu: Xây dựng hạ tầng kỹ thuật chính: giao thông nội khu, cấp thoát nước, điện
– viễn thông, xử lý nước thải, năng lượng tái tạo.
Hoàn thiện trung tâm nghiên cứu – chuyển giao công nghệ (R&D Core) và khu đổi mới sáng tạo (Innovation Hub). Thu hút các viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, vư ờn ươm startup đầu tiên vào hoạt động. Thiết lập quan hệ hợp tác chiến lược với các trường đại học, khu công nghệ cao TP.HCM, Khu Công nghệ sinh học và trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC). Xây dựng hệ thống hạ tầng xanh – sinh thái – không gian công cộng tạo bản sắc cho khu công viên.
c) Giai đoạn 3: Hoàn thiện, mở rộng và vận hành ổn định (2032 – 2040) Mục tiêu: Đưa Khu CNS tập trung – Châu Pha trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo vùng Đông Nam Bộ.
129
Nội dung chủ yếu: Mở rộng các khu chức năng: đào tạo – học thuật, sản xuất thử nghiệm, dịch vụ sinh thái và khu ở chuyên gia. Hình thành mạng lưới hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư từ các tập đoàn công nghệ lớn, các chương trình nghiên cứu quốc gia và quốc tế. Hoàn thiện mô hình “đô thị khoa học – công nghệ”, nơi kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu, đào tạo, sản xuất, khởi nghiệp và sinh sống. Đánh giá tổng kết mô hình, đề xuất chính sách nhân rộng cho các địa phương khác trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
7.7. Vai trò chiến lưc
Thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ công nghiệp truyền thống sang kinh tế tri thức và công nghiệp công nghệ cao, phù hợp với định hướng của
Nghị quyết 24-NQ/TW (2022) về phát triển vùng Đông Nam Bộ.
Khu CNS tập trung này tạo nền tảng đổi mới sáng tạo, là nơi thử nghiệm các chính sách, cơ chế đặc thù trong nghiên cứu – phát triển – ứng dụng khoa học công nghệ. Hình thành chuỗi cung ứng công nghệ nội vùng, thúc đẩy năng suất lao động và gia tăng giá trị sản phẩm thông qua R&D và thương mại hóa sáng chế. Tăng cường khả năng cạnh tranh quốc gia, góp phần đưa vùng Đông Nam Bộ trở thành trung tâm công nghệ cao của khu vực Đông Nam Á. Kết luận: Khu CNS tập trung Châu Pha không chỉ là một cơ sở nghiên cứu – ứng dụng công nghệ cao, mà còn là hạt nhân chiến lược trong: Thúc đẩy tái cấu trúc kinh tế vùng Đông Nam Bộ theo hướng tri thức – sáng tạo. Kết nối đô thị – công nghiệp – cảng biển – công nghệ cao, hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nghiên cứu đến sản xuất. Thử nghiệm chính sách đổi mới sáng tạo và mô hình đô thị khoa học bền vững. Khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong khu vực về phát triển công viên khoa học và đô thị công nghệ.
8. Khu CNS tập trung - Nhà Bè
8.1. Đặt vấn đề
TP.HCM là đô thị đặc biệt, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Thành phố được đánh giá là năng động nhất cả nước. Trong đó, tại thành phố có 50% số lượng startup, 40% cơ sở ươm tạo và hỗ trợ khởi nghiệp, 44% lượng vốn đầu tư, 60% số thương vụ của cả nước. Thành phố
130
cũng là địa phương đầu tiên có chính sách đặc thù về khởi nghiệp ĐMST. TP.HCM được xem là nơi cộng đồng ĐMST có thể chọn làm nơi khởi nghiệp. Chính quyền TP.HCM đã có nhiều chính sách, cam kết trách nhiệm trong việc xây dựng, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp.
Kết hợp với lợi thế của TP.HCM: Vị trí địa lý thuận lợi: TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn của Việt Nam với vị trí địa lý thuận lợi để thu hút đầu tư quốc tế. Định hướng phát triển nền kinh tế số: TP.HCM đang tập trung phát triển nền kinh tế số và các lĩnh vực CNC, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của khu công nghệ tập trung. Vị trí đề xuất hiện tại được đánh giá dựa trên tiềm năng phát triển của TP.HCM. Trong trường hợp Thành phố có thể cung cấp quỹ đất tương tự tại các vị trí thuận lợi hơn, như Khu CNC 2, đề án sẽ triển khai mô hình Khu công nghệ tập trung trên khu đất mới, với quy mô từ 10 đến 100 ha. Những vị trí ti ềm năng để phát triển mô hình này cần đáp ứng các tiêu chí sau: kết nối vùng thuận lợi, hạ tầng đồng bộ, chính sách hỗ trợ tài chính rõ ràng, và còn dư địa phát triển để mở rộng trong tương lai. Vị trí và kết nối vùng Quy hoạch vị trí thuận lợi: Nằm trong các khu vực có kết nối giao thông tốt với các vùng đô thị, trung tâm công nghiệp, và khu dân cư. Đặc biệt cần gần các khu CNC hiện có, trung tâm nghiên cứu và đại học. Hạ tầng giao thông và kỹ thuật hoàn chỉnh: Hệ thống giao thông liên vùng, năng lượng, viễn thông và CNS hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận hành và kết nối. Quy mô và hạ tầng linh hoạt Diện tích từ 10 - 100 ha: Phù hợp với nhu cầu phát triển đa ngành và khả năng mở rộng trong tương lai. Hạ tầng linh hoạt: Các tòa nhà, không gian làm việc và nghiên cứu được thiết kế có khả năng chuyển đổi nhanh chóng giữa các chức năng (văn phòng, R&D, trung tâm dữ liệu, khởi nghiệp). Không gian xanh và bền vững: Áp dụng giải pháp công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng, quản lý hiệu quả tài nguyên và chất thải. Phân khu chức năng Khu công ty phần mềm, Trung tâm dữ liệu, R&D: Tập trung phát triển CNC, nghiên cứu, và ĐMST. Khu khởi nghiệp, đào tạo và ươm tạo: Hỗ trợ DN mới, khuyến khích đổi mới, sáng tạo và cung cấp dịch vụ đào tạo. Khu dịch vụ và tiện ích hỗ trợ: Bao gồm các dịch vụ hội thảo, triển lãm, không gian văn phòng, dịch vụ thương mại và tiện ích công cộng.
131
Chính sách hỗ trợ và tài chính Ưu đãi tài chính và đầu tư: Chính sách giảm thuế, ưu đãi đầu tư và tiếp cận nguồn vốn dễ dàng để thu hút các DN công nghệ và khởi nghiệp. Chương trình ươm tạo và tăng tốc: Hỗ trợ DN với không gian làm việc, tài trợ, kết nối với nhà đầu tư và cơ sở nghiên cứu. Khả năng chuyển đổi mô hình Thiết kế không gian đa năng: Đảm bảo các không gian có thể chuyển đổi công năng linh hoạt theo nhu cầu thị trường và công nghệ mới. Chuyển đổi ngành công nghệ: Dễ dàng thích nghi với các lĩnh vực công nghệ mới nổi như trí tuệ nhân tạo, blockchain, công nghệ sinh học. Phát triển bền vững: Hướng tới sử dụng năng lượng tái tạo, giảm thiểu tác động môi trường, kết hợp giữa công nghệ và phát triển xanh. Hợp tác và liên kết Liên kết với các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế: Tạo cơ hội hợp tác nghiên cứu, phát triển công nghệ và mở rộng thị trường. Đối tác đa ngành: Tạo điều kiện cho sự hợp tác giữa nhiều ngành công nghiệp khác nhau để tăng cường sự đổi mới và phát triển đa dạng. Việc hình thành Khu CNS tập trung Nhà Bè theo mô hình ĐMST đòi hỏi sự kết hợp giữa quy hoạch thông minh, hạ tầng linh hoạt, chính sách hỗ trợ mạnh mẽ và khả năng chuyển đổi linh hoạt, đảm bảo phát triển bền vững và lâu dài.
8.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Nghiên cứu điển hình về Khu CNS tập trung được nghiên cứu tại Khu GS Smart City, xã Nhà Bè, TP.HCM (xã Phước Kiển, huyện Nhà Bè cũ).
8.3. Hiện trạng dự án
Vị trí: Khu ĐMST GS Smart City, Nhà Bè. Hiện trạng là đất dự án thuộc Công ty TNHH MTV Việt Nam GS Industry (Công ty GS). Tổng diện tích khu này là 62ha, được định hướng là đô thị sinh thái, giáo dục, kết hợp thương mại - dịch vụ và CNC. Theo đề xuất của Công ty GS, hình thành Khu CNS tập trung tại phần lõi của dự án Khu đô thị mới Nhơn Đức Phước Kiển, huyện Nhà Bè với quy mô khoảng 12,1 ha, nhân sự dự kiến 37.000 người, khu vực thuộc lõi trung tâm của Khu đô thị mới Nhơn Đức – Phước Kiển, huyện Nhà Bè.
132
Phần lõi của Khu đô thị mới Nhơn Đức - Phước Kiển có vị trí nằm dọc trục Nguyễn Hữu Thọ - một trong những trục phát triển chiến lược về phía Nam TP.HCM với các tiềm năng trong mối lên hệ vùng:
- Nằm giữa hai khu đô thị lớn đang hình thành: GS Metro City và Dragon City.
- Gần Khu công nghiệp Hiệp Phước, cảng quốc tế Hiệp Phước - thuận lợi về hạ tầng logistics.
- Cách Khu đô thị Thủ Thiêm khoảng 30 phút di chuyển qua trục Bắc - Nam. Việc bố trí Khu CNS tập trung tại đây giúp hình thành một “cực công nghệ” mới ở phía Nam TP.HCM, bổ trợ cho định hướng phát triển hệ sinh thái đô thị thông minh và dịch vụ CNC. Phân tích SWOT vị trí này: Điểm mạnh
- Vị trí chiến lược trong đại đô thị GS Smart City - hạ tầng đồng bộ, kết nối cao tốc Bến Lức - Long Thành, Nguyễn Hữu Thọ.
- Quỹ đất lớn, quy hoạch bài bản, có thể tích hợp CNS với dịch vụ - đô thị
- giáo dục - thương mại.
- Nằm trong định hướng phát triển phía Nam TP.HCM gắn với logistics - công nghiệp sáng tạo. Nhược điểm
- Xa trung tâm và cụm công nghiệp CNC.
- Chưa hình thành hệ sinh thái ĐMST tại khu vực Nhà Bè.
- Thiếu nguồn nhân lực CNS tại chỗ. Cơ hội
133
- Hưởng lợi từ Nghị quyết 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 57 -NQ/TW, tạo hành lang, điều kiện thúc đẩy phát triển Khu CNS tập trung theo định hướng CNC đa mục tiêu.
- Có thể tích hợp công nghệ vào quy hoạch đô thị thông minh GS Smart City.
- Cơ hội thu hút đầu tư nước ngoài (Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore…) qua hợp tác đô thị - công nghệ. Thách thức
- Cạnh tranh với các Khu CNS tập trung hiện hữu và khu đô thị công nghệ tương tự ở Thành phố. Thủ Đức.
- Rủi ro pháp lý nếu chưa có cơ chế hỗ trợ đặc thù cho Nhà Bè.
- Biến động thị trường bất động sản có thể ảnh hưởng chi phí đầu tư.
8.4. Tính chất, mục tiêu
Tính chất: Khu CNS tập trung Nhà Bè sẽ là một hệ sinh thái bao gồm các công ty khởi nghiệp, tổ chức nghiên cứu, quỹ đầu tư và cộng đồng hỗ trợ ĐMST. Trung tâm này sẽ tập trung vào việc giải quyết các vấn đề lớn của thành phố, bao gồm phát triển kinh tế, giao thông đô thị, môi trường, và biến đổi khí hậu. Mục tiêu:
- Khu CNS tập trung Nhà Bè là nơi tập hợp và kết nối các nguồn lực trong hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST của thành phố, trong và ngoài nước.
- Khu CNS tập trung Nhà Bè được xây dựng với mục tiêu hình thành mạng lưới các trung tâm khởi nghiệp sáng tạo tại TP.HCM bao gồm các tổ chức ươm tạo, tăng tốc, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp ĐMST, các quỹ đầu tư, trườn g, viện và các cơ quan, tổ chức, tập đoàn trong và ngoài nước có liên quan.
- Khu CNS tập trung Nhà Bè còn là nơi giúp lan tỏa các chính sách hỗ trợ của Nhà nước về ĐMST và khởi nghiệp cho cộng đồng, cung cấp các dịch vụ về khởi nghiệp ĐMST, hỗ trợ hoạt động chuyển giao công nghệ, nghiên cứu phát triển và thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh cho TP.HCM về khởi nghiệp ĐMST.
8.5. Định hướng phát triển không gian - sử dụng đất
Chiến lược phát triển: Khu CNS tập trung Nhà Bè thuộc khu đô thị GS Nhà Bè sẽ đóng góp vào sự phát triển của TP.HCM bằng việc hình thành một trung tâm ĐMST, ứng dụng khoa học công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo. Đề xuất sự phát triển và định hướng phát triển không gian tại khu vực này sẽ bao gồm các tiêu chí trọng tâm: Vị thế quốc tế và kết nối toàn cầu: TP.HCM sẽ nâng cao vị thế quốc gia bằng cách tạo ra các liên kết quốc tế và thu hút nhà đầu tư cùng DN công nghệ từ các quốc gia phát triển. Khu GS Nhà Bè sẽ góp phần vào chiến lược này bằng
134
cách tạo một không gian tập trung cho các thành phần của hệ sinh thái khởi nghiệp, từ startup đến quỹ đầu tư và công ty công nghệ lớn.
Đầu tàu phát triển và kinh tế sáng tạo: Khu vực này sẽ trở thành đầu tàu trong cải cách và phát triển, thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp sáng tạo và CNC. Không gian tại đây sẽ bao gồm các trung tâm nghiên cứu, vườn ươm DN, và chương trình hỗ trợ ĐMST, tạo động lực cho sự tăng trưởng GDP và việc làm chất lượng cao. Cải thiện hạ tầng và chuyển giao công nghệ: Khu GS Nhà Bè sẽ được đầu tư vào cơ sở hạ tầng đồng bộ và hiện đại, bao gồm các tòa nhà văn phòng, trung tâm dữ liệu và phòng thí nghiệm. Đầu tư bài bản sẽ cung cấp đầy đủ các chức năng bổ trợ cho quá trình hoạt động của các dự án khởi nghiệp, đồng thời hỗ trợ khả năng tiếp cận và áp dụng công nghệ mới để nâng cao năng lực cạnh tranh. Kết nối và giao thông: Kết nối thuận tiện với hệ thống giao thông công cộng và hạ tầng giao thông chính của khu đô thị mới. Xây dựng các tuyến giao thông nội bộ và các giải pháp giao thông xanh để hỗ trợ di chuyển trong khu vực.
135
Mô hình tổ chức không gian tổng thể và sử dụng đất định hướng phát triển theo hướng CNC, ĐMST, nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ - không bao gồm sản xuất công nghiệp. Các ngành mũi nhọn ưu tiên: phần mềm, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), thiết kế bán dẫn, thiết kế nội dung số, văn hoá sáng tạo, nghiên cứu công nghệ sinh học. Chức năng chính: Khu văn phòng lĩnh vực công nghệ số Lĩnh vực kinh doanh: ngành công nghệ số (không sản xuất, chỉ nghiên cứu phát triển và kinh doanh)
+ Công nghệ thông tin (phần mềm), AI, thiết kế bán dẫn, ngành sinh học
+ Văn hóa / sáng tạo nội dung
+ Hỗ trợ và tăng tốc nguồn vốn/kỹ năng cho doanh nghiệp khởi nghiệp.
+ Công nghệ thành phố thông minh. Từ đó, tổ chức không gian gồm 3 cụm chức năng chính, chuyên biệt: Start-up Cluster (Cụm khởi nghiệp): Không gian làm việc chung, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, vườn ươm công nghệ (Incubation), văn phòng các DN khởi ngiệp. Scale-up Cluster (Cụm DN tăng trưởng): Khu văn phòng chuyên dụng, trung tâm đào tạo - mentoring, cụm DN tăng quy mô, khu nghiên cứu và phát triển (R&D). Unicorn Cluster (Cụm DN Kỳ lân): Trụ sở các DN công nghệ quy mô lớn, trung tâm dữ liệu, khu làm việc cao cấp, trung tâm nghiên cứu thị trường, xúc tiến thương mại hóa sản phẩm. Nguyên tắc phát triển không gian:
136
- Ưu tiên tổ chức không gian mở, tích hợp nhiều c hức năng trong phạm vi ngắn, khuyến khích giao lưu - sáng tạo - hợp tác.
- Thiết kế hướng tới môi trường làm việc thông minh, tiết kiệm năng lượng, ứng dụng công nghệ số và thân thiện môi trường.
- Kết nối trực tiếp với trung tâm triển lãm - hội nghị - sự kiện công nghệ và các tuyến giao thông đô thị trọng yếu. Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 12,1 ha Mật độ xây dựng dự kiến: 40% Chiều cao dự kiến: 12-15 tầng HSSDD dự kiến: 1.5-2 lần
2 Tổng diện tích sàn dự kiến: khoảng 200.000 – 300.000 m sàn 2 Số lao động dự kiến: 10.000-15.000 người (tạm tính 20m /người) Chi phí đầu tư hạ tầng dự kiến: khoảng 121 tỷ (10 tỷ/1ha) 2
Chi phí đầu tư xây dựng dự kiến: 2.500 tỷ (10tr/1m
) Bng 7. Tính toán sơ bộ chỉ tiêu các phân khu tại Khu CNS tập trung Nhà Bè
| STT | Phân khu | Tỉ lệ | Diện tích (m²) | MĐXD | DT XD (m²) | Tầng cao | Tổng DT sàn tối đa (m²) | Hệ số | Số người |
| 1 | Đất xây dựng văn phòng – trung tâm ĐMST | 30% | 36.300 | 40 | 14.520 | 15 | 217.800 | 6 | 10.890 |
| 2 | Đất dịch vụ hỗ trợ – thương mại – tiện ích công cộng | 15% | 18.150 | 40 | 7.260 | 5 | 36.300 | 2 | 1.815 |
| 3 | Đất giao thông nội khu | 20% | 24.200 | ||||||
| 4 | Đất cây xanh – mặt nước – không gian cảnh quan | 25% | 30.250 | ||||||
| 5 | Đất dự phòng – mở rộng linh hoạt | 10% | 12.100 | 40 | 4.840 | 12 | 58.080 | 4,8 | 2.904 |
| TỔNG CỘNG | 100% | 121.000 | 26.620 | 254.100 | 2,0 | 12.705 |
8.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Giai đoạn 1: Chuẩn bị và khởi động (2024-2025) Rà soát quy hoạch phân khu GS Smart City, xác định rõ ranh giới, chức năng tích hợp Khu CNS tập trung trong tổng thể. Lập đề án tiền khả thi: mô hình phát triển, phân kỳ đầu tư, ngành nghề trọng tâm (AI, dữ liệu lớn, đô thị thông minh, nội dung số…). Đề xuất cơ chế thí điểm thành lập Khu CNS tập trung tại khu đô thị mới. Giai đoạn 2: Lập quy hoạch chi tiết - kêu gọi đầu tư (2025-2026)
137
Lập quy hoạch chi tiết 1/500 cho Khu CNS tập trung tích hợp trong GS Smart City: văn phòng, trung tâm dữ liệu, không gian sáng tạo, khu làm việc chung. Tổ chức hội thảo - xúc tiến đầu tư trong nước và quốc tế, hướng đến các nhà đầu tư chiến lược. Ưu tiên hình thức PPP hoặc hợp tác chiến lược với các tập đoàn công nghệ quốc tế. Giai đoạn 3: Đầu tư - xây dựng hạ tầng (Đến năm 2030) Bắt đầu đầu tư khu lõi: không gian khởi nghiệp, trung tâm hội nghị công nghệ, văn phòng thông minh. Tích hợp giải pháp đô thị thông minh (camera, cảm biến, IoT) vào khu vực xung quanh. Ký kết hợp tác đào tạo với các trường đại học, viện nghiên cứu (RMIT, ĐH CNTT TP.HCM...). Giai đoạn 4: Vận hành thử nghiệm và mở rộng (Sau năm 2030) Thu hút start-up và DN scale-up trong lĩnh vực công nghệ, dịch vụ số. Tổ chức các sự kiện công nghệ thường niên, gắn với branding đô thị thông minh. Đánh giá hiệu quả, đề xuất mở rộng Khu CNS tập trung sang các phân khu lân cận GS Smart City.
8.7. Vai trò chiến lưc
- Khu CNS tập trung này là cực công nghệ mới của Thành phố phía Nam, gắn liền với đô thị thông minh GS Metro City - quy hoạch hiện đại, mật độ hợp lý, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.
- Gần cảng Hiệp Phước, trục Nguyễn Hữu Thọ - Nguyễn Văn Linh, có khả năng kết nối vùng logistics, sản xuất dịch vụ số cho khu vực cảng - giao thương quốc tế.
- Có tiềm năng phát triển CNS ứng dụng, tích hợp với quản trị đô thị số, AI, dữ liệu lớn trong quản lý hạ tầng đô thị và giao thông. Kết luận: Không gian mới, dễ tích hợp công nghệ hiện đại và mang vai trò hỗ trợ chuyển đổi số đô thị, triển khai song song hoặc kế tiếp Thủ Đức.
9. Khu CNS tập trung - Tân Thuận
9.1. Đặt vấn đề
Khu chế xuất Tân Thuận hiện tại là một trung tâm công nghiệp và công nghệ với sự hiện diện của nhiều DN trong lĩnh vực CN TT và viễn thông. Tuy nhiên, với sự gia tăng nhanh chóng của các ngành CNC như Fintech và các lĩnh vực liên quan, việc chuyển đổi một phần hoặc toàn bộ khu vực này (trong điều kiện thuận lợi, ưu tiên các nhà đầu tư tiềm năng) hình thành một trung tâm công
138
nghệ tập trung có thể mang lại nhiều lợi ích cho sự phát triển kinh tế và công nghệ của TP.HCM.
Việc này sẽ tạo nên sự khác biệt so với các khu khác: Hệ sinh thái đặc thù: Trung tâm công nghệ tập trung tại Tân Thuận sẽ bổ sung một hệ sinh thái công nghệ đặc thù cho TP.HCM, tập trung vào fintech, AI, IoT, và các công nghệ mới nổi. Sự kết hợp giữa công nghệ và tài chính: Khu vực sẽ kết hợp các yếu tố công nghệ và tài chính, tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự đổi mới và phát triển trong các lĩnh vực này. Trong trường hợp quỹ đất sạch dành cho các Khu CNS tập trung tại TP.HCM không đáp ứng được quy mô từ 10-100 ha, có thể bắt đầu bằng việc hình thành một Trung tâm Công nghệ nhỏ hơn, với quy mô linh hoạt, dưới 10 ha. Đây sẽ là bước chuẩn bị chiến lược, đặt nền móng cho sự phát triển toàn diện sau này của Khu CNS tập trung tại Tân Thuận. Các yếu tố cần tập trung bao gồm: Quy hoạch và hạ tầng linh hoạt Quy mô nhỏ hơn 10 ha: Tận dụng dư địa hiện có của Khu chế xuất, lựa chọn vị trí có khả năng mở rộng trong tương lai. Hạ tầng cơ bản và linh hoạt: Xây dựng các tòa nhà đa năng, có khả năng phục vụ đồng thời cho nhiều loại hình hoạt động (văn phòng, R&D, không gian làm việc chung). Chức năng và mô hình hoạt động Tổ hợp công nghệ (HUB): Trung tâm sẽ đóng vai trò làm cửa ngõ phát triển cho các DN công nghệ vừa và nhỏ, tập trung vào nghiên cứu và phát triển ý tưởng mới. Không gian khởi nghiệp và ươm tạo: Cung cấp không gian làm việc cho các startup, cùng với hệ thống hỗ trợ từ các nhà đầu tư, chuyên gia công nghệ và viện nghiên cứu. Phát triển dựa trên công nghệ số hóa: Tích hợp các dịch vụ dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, và công nghệ điện toán đám mây để xây dựng nền tảng cho các hoạt động số hóa.
9.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Nghiên cứu điển hình về Khu CNS tập trung tại Khu chế xuất Tân Thuận thuộc phường Tân Thuận, TP.HCM (phường Tân Thuận Đông, quận 7, TP.HCM).
9.3. Hiện trạng dự án
Khu chế xuất Tân Thuận có diện tích khoảng 300 ha, tọa lạc tại địa bàn Quận 7, TP.HCM, nằm ngay sát Khu đô thị mới Thủ Thiêm (qua cầu Thủ Thiêm 4 - đang chuẩn bị khởi công) và giáp ranh quận 4, Nhà Bè. Khu vực này có lợi thế đặc biệt về:
139
- Giao thông kết nối: gần các tuyến đường huyết mạch như Nguyễn Văn Linh, Huỳnh Tấn Phát, Nguyễn Tất Thành; gần cảng Tân Thuận, cảng Sài Gòn và tuyến Metro số 4 (quy hoạch).
- Vị trí vùng lõi đô thị mở rộng: nằm trong vùng trung tâm tài chính mở rộng TP.HCM, có thể kết nối trực tiếp với Khu đô thị Thủ Thiêm - nơi được quy hoạch là Trung tâm Tài chính quốc tế của thành phố. Vị trí khu đất: phía Đông Bắc và Tây giáp sông Sài Gòn; phía Nam giáp một phần sông Sài Gòn, Tây Nam giáp đường Huỳnh Tấn Phát.
| Hình 39.V trí và mối liên h vùng |
| Hình 40.Tình trạng triển khai |
140
Về pháp lý: Khu chế xuất Tân Thuận là khu kinh tế đầu tiên tại Việt Nam (thành lập từ 1991), hiện nay mô hình chế xuất - công nghiệp truyền thống không còn phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế số, dịch vụ tri thức và tài chính công nghệ. Về sử dụng đất: Nhiều nhà máy, kho bãi trong khu đã xuống cấp, hiệu suất sử dụng thấp. Một số nhà đầu tư lớn đã chấm dứt hoạt động hoặc có nguyện vọng chuyển đổi ngành nghề. Về chính sách: Theo định hướng trong Nghị quyết số 57-NQ/TU và Nghị quyết số 98/2023/QH15, TP.HCM đang thí điểm chuyển đổi các khu chế xuất, khu công nghiệp không còn phù hợp sang các mô hình phát triển mới như: trung tâm ĐMST, trung tâm tài chính, dịch vụ cao cấp. Với sự chuyển dịch của kinh tế toàn cầu, cũng như những tác động của kinh tế thế giới lên kinh tế Việt Nam. Khu vực này hiện nay đang nổi lên như một HUB công nghệ đáng chú ý của TP.HCM, với hoạt động mạnh mẽ trong các lĩnh vực CNS và viễn thông, với sự hiện diện của nhiều DN CNC như VNPT, FPT, VNG, và các công ty quốc tế từ Mỹ, Nhật Bản, và các quốc gia khác như AMPERE COMPUTING VIETNAM, ASCENX (VIỆT NAM), EXXELIA VIỆT NAM, MARVELL VIỆT NAM. Vào thời điểm hiện nay, hiện có khoảng 40 công ty (22 DN trong nước và 18 DN đến từ Mỹ, Pháp, Đức, Nhật Bản, Thái Lan, Singapore, Đài Loan). Nơi đây đang triển khai và hoàn thiện đưa vào hoạt động một số Trung tâm dữ liệu của các Tập đoàn công nghệ đầu ngành như CMC, VNG, FPT, các DN chuyên về vi mạch, cơ khí chính xác, sợi quang học, tự động hóa, nội dung số. Phân tích SWOT vị trí này: Điểm mạnh Vị trí chiến lược: Khu chế xuất Tân Thuận nằm giáp ranh giữa Quận 7, Quận 4 và Thủ Thiêm (TP Thủ Đức), có khả năng kết nối nhanh đến trung tâm tài chính hiện hữu và tương lai của TP.HCM. Quy mô lớn và tập trung: Với gần 300 ha đất đã quy hoạch công nghiệp, khu vực này có thể dễ dàng tái cấu trúc tổng thể phục vụ cho mục tiêu phát triển tài chính số. Hạ tầng sẵn có: Có cơ sở hạ tầng cơ bản như giao thông nội khu, điện, cấp thoát nước, viễn thông, cảng thủy nội địa Tân Thuận. Gần các trung tâm đào tạo - nghiên cứu: Gần các trường đại học như RMIT, Tôn Đức Thắng, Đại học Luật, là nguồn cung nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực tài chính - công nghệ. Ngoài ra hiện KCX Tân Thuận cũng đang lập đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 để triển khai Khu CNS tập trung với quy mô sẽ được xác định cụ thể ở giai đoạn triển khai quy hoạch và Nhiệm vụ quy hoạch. Nhược điểm
141
Cơ sở hạ tầng đã xuống cấp: Hệ thống nhà xưởng, kho bãi trong khu chế xuất chủ yếu được xây dựng từ thập niên 1990, không phù hợp với mô hình công nghệ - dịch vụ. Thủ tục pháp lý phức tạp: Việc chuyển đổi công năng từ khu chế xuất sang khu tài chính - ĐMST đòi hỏi giải quyết nhiều vấn đề về quyền sử dụng đất, đền bù, tái định vị DN đang hoạt động. Thiếu hệ sinh thái fintech hiện hữu: Khu vực chưa hình thành cụm DN tài chính số, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp hay trung tâm sandbox pháp lý - dẫn đến thiếu lực kéo ban đầu. Cơ hội Cơ chế đặc thù hỗ trợ chuyển đổi: TP.HCM được Quốc hội cho phép thí điểm chuyển đổi công năng khu chế xuất/khu công nghiệp theo Nghị quyết 98/2023/QH15, tạo hành lang pháp lý và chính sách ưu đãi cho mô hình mới. Xu thế phát triển tài chính công nghệ: Fintech, ngân hàng số, quản lý tài sản số, thanh toán không dùng tiền mặt... đang phát triển mạnh tại Việt Nam và toàn cầu. Khả năng liên kết vùng tài chính: Tân Thuận có thể hợp nhất cùng Thủ Thiêm (Trung tâm tài chính quốc tế tương lai) và Quận 1 (khu ngân hàng truyền thống) tạo thành tam giác tài chính số TP.HCM. Khả năng hợp tác quốc tế cao: Có thể thu hút các đối tác từ Hàn Quốc, Singapore, Nhật Bản - là những nước đang đầu tư mạnh vào công nghệ tài chính tại Đông Nam Á. Do đó có thể xem xét một phần KCX đang triển khai để chuyển sang mô hình Khu Công nghệ số tập trung, trên nền tảng đã có một lượng DN CNS có sẵn và các dự án cụ thể sẽ được xác định trong quá trình chuyển đổi của Khu chế xuất đang triển khai. Thách thức Cạnh tranh khu vực mạnh mẽ: TP.HCM sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với các trung tâm fintech khu vực như Singapore, Jakarta, Bangkok - nơi đã có hệ sinh thái và pháp lý ổn định. Khung pháp lý trong nước còn hạn chế: Các lĩnh vực như tài sản số, blockchain, DeFi, open banking... chưa có hành lang pháp lý rõ ràng, tiềm ẩn rủi ro cho nhà đầu tư. Nguy cơ chậm tiến độ chuyển đổi: Việc di dời DN đang hoạt động, giải phóng mặt bằng và điều chỉnh quy hoạch nếu không được làm quyết liệt sẽ làm chậm quá trình chuyển đổi. Thách thức về truyền thông và nhận diện: Cần chiến lược tru yền thông hiệu quả để định vị Tân Thuận là trung tâm fintech tiềm năng, tạo niềm tin với các nhà đầu tư trong và ngoài nước.
9.4. Tính chất, mục tiêu
142
Tính chất: Khu chế xuất Tân Thuận hiện tại chủ yếu là một khu công nghiệp chuyên ngành, tập trung vào các hoạt động liên quan đến CNTT, viễn thông, và sản xuất linh kiện điện tử. Mục tiêu: Chuyển đổi một phần khu chế xuất thành một khu công nghệ tập trung (trung tâm công nghệ Fintech, trung tâm công nghệ, Khu CNS tập trung) trên nền tảng các DN CNS có sẵn và các dự án cụ thể sẽ được xác định trong quá trình chuyển đổi của Khu chế xuất đang triển khai.
9.5. Định hướng phát triển không gian - sử dụng đất
Xác định định hướng không gian: Xác định các mục tiêu dài hạn cho khu chế xuất, bao gồm việc hình thành các khu vực mới như Khu CNS tập trung và việc duy trì hoặc chuyển đổi các khu vực hiện có Phân khu chức năng hiện tại: Dựa trên định hướng không gian, phân loại các khu vực hiện tại trong khu chế xuất theo chức năng. Đề xuất quy hoạch chuyển đổi: Dựa trên đánh giá hiện trạng, chuyển đổi một phần diện tích khu chế xuất thành Khu CNS tập trung. Từ đó, xác định các khu vực cần chuyển đổi từ mô hình hiện tại sang mô hình mới:
- Phân tích quỹ đất không hiệu quả: Đánh giá các khu vực hiện tại không còn phù hợp hoặc hoạt động không hiệu quả. Xác định các lý do và tác động của việc này đến mục tiêu phát triển của khu chế xuất. Đối với các cơ sở, DN đang hoạt động có thể được giữ nguyên hoặc chuyển đổi mô hình hoạt động để phù hợp với định hướng mới.
- Xem xét yêu cầu phát triển mới: Xác định nhu cầu và Định hướng phát triển mới như Khu CNS tập trung và các lĩnh vực liên quan.
Mô hình tổ chức không gian tổng thể - sử dụng đất: 143
Cấu phần quan trọng nhất trong mô hình trung tâm tài chính quốc tế TP.HCM là FinTech và ngân hàng số. Đề án Phát triển TP.HCM thành trung tâm tài chính quốc tế được xây dựng dựa trên 3 cấu phần: Cơ chế, chính sách đặc thù cho TP.HCM để phát triển thành Trung tâm tài chính quốc tế; mô hình trung tâm tài chính quốc tế và xây dựng hệ sinh thái Fintech, ngân hàng số. Bên cạnh việc hình thành và đưa vào hoạt động các ngân hàng số 100%, thì mô hình này cần sự hội tụ rất lớn các DN FinTech. Đây là các DN cung cấp những dịch vụ mang tính chất hỗ trợ cho hệ thống tài chính (ví dụ như các ví điện tử được kinh doanh dưới mô hình là trung gian thanh toán); các công ty cung cấp giải pháp và nền tảng công nghệ. Khi đó bên cạnh chức năng đối mới sáng tạo khởi nghiệp, xây dựng nguồn nhân lực, công nghệ nguồn và gắn liền với ĐHQG, Khu CNC, Khu CNS tập trung TP.HCM hướng đến lĩnh vực Fintech và dịch vụ ngân hàng số, trong bối cảnh công nghệ trí tuệ nhân tạo và Big data cùng song hà nh phát triển nền kinh tế số của TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung. Phương án xây dựng dự kiến:
+ Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 10 ha
+ Mật độ xây dựng dự kiến: 40-50%
+ Chiều cao dự kiến: 15-20 tầng
+ HSSDD dự kiến: 8-10 lần
2
+ Tổng diện tích sàn dự kiến: khoảng 450.000 - 525.000m
sàn 2
+ Số lao động dự kiến: 24.000 - 26.250 người (tạm tính 20m
/ người) Bng 8. Bng thống kê sử dụng đất dự kiến tại Trung tâm Fintech - Tân Thuận
| Diện tích dự kiến | MĐ XD | DTXD | Tầng cao | Tổng DT sàn tối đa | Hệ số SDĐ | Số người làm việc | |
| ha | % | 2 m | tầng | 2 m | lần | người | |
| Diện tích đầu tư dự kiến | 10 | 40 -50 | 18.000 | 15-20 | 525.000 | 8-10 | 24-26.250 |
9.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Trong bối cảnh TP.HCM định hướng chuyển đổi các khu chế xuất - khu công nghiệp theo hướng sản xuất sạch, CNC và dịch vụ số, khu chế xuất Tân Thuận là một trong những vị trí có tiềm năng phù hợp để hình thành mô hình khu công nghệ thông tin tập trung chuyên đề, cụ thể là Trung tâm công nghệ tài chính (FinTech Hub). Theo thông tin cập nhật từ Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (HEPZA), hiện có khả năng bố trí quỹ đất khoảng 5 ha trong khu chế xuất Tân Thuận để phát triển mô hình này. Tuy nhiên, định hướng triển khai được đề xuất có sự khác biệt rõ rệt so với mô hình Khu CVPMQT. Thay vì Nhà nước đầu tư hạ tầng rồi cho thuê lại, mô hình tại Tân Thuận dự kiến trao toàn quyền
144
cho một nhà đầu tư chiến lược thực hiện đầu tư - xây dựng - khai thác và vận hành toàn khu theo hình thức Build-Own-Operate (BOO).
Đây là phương án phù hợp với đặc thù của lĩnh vực dịch vụ số - tài chính - trung tâm dữ liệu, vốn đòi hỏi mức độ đầu tư cao, khả năng vận hành chuyên nghiệp và hạ tầng tập trung. Đồng thời, mô hình này có thể đóng vai trò thí điểm cho cơ chế Khu CNS tập trung chuyên đề do tư nhân vận hành toàn phần, trên cơ sở được hưởng các ưu đãi dành cho Khu CNS tập trung theo quy định hiện hành. Định hướng chiến lược phát triển
- Xây dựng mô hình “Fintech Campus” tích hợp, bao gồm: trung tâm dữ liệu, nền tảng thanh toán số, AI ứng dụng trong tài chính, và trung tâm đào tạo - ươm tạo nhân lực dịch vụ CNC;
- Áp dụng cơ chế sandbox chính sách theo Nghị quyết 98/2023/QH15 để thử nghiệm mô hình đầu tư - vận hành trọn gói do DN dẫn dắt;
- Định vị trung tâm Fintech đầu tiên của TP.HCM, gắn với trục chuyển đổi số tài chính - ngân hàng và chuỗi giá trị dịch vụ số xuất khẩu trong tương lai. Lộ trình triển khai và chuyển đổi đề xuất
- Giai đoạn chuẩn bị và khởi động (2025-2030)
+ Nghiên cứu tái cấu trúc quỹ đất: Khảo sát khả năng sử dụng diện tích 10 ha do HEPZA đề xuất; song song đó, tiến hành xây dựng tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược phù hợp.
+ Tích hợp quy hoạch: Đảm bảo phù hợp với điều chỉnh quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040 - tầm nhìn 2060 và định hướng phát triển vùng đô thị công nghệ - dịch vụ phía Nam.
+ Tiếp tục khuyến khích phát triển, chuyển đổi mô hình tập trung vào các công ty phần mềm tài chính, AI tài chính, trung tâm hỗ trợ dịch vụ số DN.
- Giai đoạn chuyển tiếp (sau năm 2041)
+ Chuyển đổi từng phần quỹ đất khi các hợp đồng thuê hiện hữu của DN trong khu chế xuất kết thúc (năm 2041), tạo điều kiện cho mở rộng mô hình Khu CNS tập trung chuyên đề.
+ Mở rộng từng bước theo nhu cầu và điều kiện đất sạch, đảm bảo sự đồng bộ giữa phát triển hạ tầng công nghệ với thị trường dịch vụ tài chính số. +Tái cấu trúc mô hình vận hành khu chế xuất, từ khu công nghiệp truyền thống sang khu kinh tế dịch vụ - công nghệ - xuất khẩu dịch vụ số.
9.7. Vai trò chiến lưc
- Khu CNS tập trung là mô hình chuyển đổi khu chế xuất đầu tiên của Thành phố, thí điểm mô hình tài chính công nghệ trong không gian nội đô đã phát triển, tận dụng tốt hạ tầng hiện hữu.
145
- Gần Thủ Thiêm - Quận 1, thuận lợi hình thành và kết nối với tam giác tài chính - FinTech - dữ liệu số.
- Có khả năng phát triển các hạ tầng đặc thù như trung tâm dữ liệu tài chính, trung tâm thanh toán, văn phòng startup FinTech, sandbox. Kết luận: Đây là bước đi quan trọng về chính sách và là mô hình mẫu cho các khu chế xuất/khu công nghiệp chuyển đổi toàn thành phố. Tuy nhiên, cần thời gian xử lý pháp lý chuyển đổi công năng và tái cấu trúc không gian.
10. Khu CNS tập trung Hi-Tech center
10.1. Đặt vấn đề
Khu vực phường Bình Hòa, TP.HCM (TP.Thuận An, tỉnh Bình Dương cũ) là vị trí chiến lược, kết nối thuận lợi với các khu công nghiệp trọng điểm, các cảng biển quốc tế và trung tâm đô thị TP.HCM. Tuy nhiên, khu vực này vẫn chủ yếu là các nhà máy, xí nghiệp cũ kỹ với hạ tầng chưa tối ưu và thiếu các ngành công nghiệp công nghệ cao tiềm năng. Để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập vào xu thế công nghiệp toàn cầu, khu công nghiệp này cần phải được tái cấu trúc mạnh mẽ. Cần phát triển Khu CNS tập trung tại đây dưới mô hình một cụm công nghiệp tiên tiến, ứng dụng các công nghệ xanh, công nghệ sạch như máy bay không người lái (UAV), bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, ô tô điện và năng lượng tái tạo. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt công nghệ, mà còn là vấn đề cấp thiết để Việt Nam có thể gia nhập các chuỗi giá trị toàn cầu trong các ngành công nghiệp sáng tạo, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường. Điều này đòi hỏi một mô hình phát triển hoàn toàn mới, một không gian công nghiệp công nghệ cao, tự chủ và bền vững, khẳng định sự dẫn dắt của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ xanh, kinh tế tuần hoàn và các giải pháp giảm thiểu phát thải.
10.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Khu vực nghiên cứu tọa lạc tại DT.743 phường Bình Hòa, TP.HCM (TP.Thuận An, tỉnh Bình Dương cũ). Phạm vi ranh giới tiếp giáp:
- Phía Đông: giáp đường DT.743;
- Phía Tây: giáp Lữ đoàn Công binh 279 – Binh chủng Công Binh;
- Phía Nam: giáp Công ty Bảo vệ thực vật – TCHC;
- Phía Bắc: giáp đường cơ động của Lữ đoàn Công binh 279 – Binh Chủng Công Binh.
10.3. Hiện trạng dự án
Khu vực hiện chủ yếu là các nhà máy, xí nghiệp, kho bãi, khu vực lân cận dự án ít dân cư sinh sống.
146
Dự án kết nối thuận tiện đến các khu công nghiệp trọng điểm, trung tâm đô thị vùng TP.HCM và hệ thống cảng biển quốc tế. Khác với các CCN khác thực chất chỉ là cho thuê đất, thì đây là Cụm các Nhà máy và Trung tâm nghiên cứu Công nghệ rất cao của Việt Nam do Tập đoàn CT Group làm chủ, bao gồm các ngành như máy bay không người lái (UAV), công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, ô tô điện, Nhà xếp 4.0 Modulex,... Là mô hình công nghiệp công nghệ tự chủ đầu tiên của Việt Nam. Ngoài ra, đây là khu công nghệ ứng dụng AI, Tín chỉ Carbon và Green Tech, kinh tế tuần hoàn kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp xanh, hiện đại, bền vững và thân thiện với môi trường.
10.4. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
Phân khu chức năng dự kiến: Phân khu 1 (10.835 m²): Nhà máy bán dẫn số 1 – Sản xuất vi mạch và các linh kiện điện tử phục vụ cho các ngành công nghiệp công nghệ cao khác. Phân khu 2 (10.450 m²): Nhà máy sản xuất nhà xếp số 1 – Tập trung vào sản xuất các sản phẩm nhà xếp 4.0 Modulex, ứng dụng công nghệ tự động hóa cao. Phân khu 3 (16.239 m²): Trung tâm nghiên cứu và phát triển UAV chở người – Được trang bị các cơ sở nghiên cứu, phòng thí nghiệm tiên tiến phục vụ cho các dự án UAV. Phân khu 4 (9.500 m²): 04 nhà máy thử nghiệm UAV – Các cơ sở thử nghiệm, kiểm tra và cải tiến các mẫu UAV trước khi đưa vào sản xuất đại trà. Phần diện tích còn lại sẽ được sử dụng cho đất cây xanh, đất giao thông và các khu kỹ thuật, tạo môi trường làm việc bền vững và bảo vệ môi trường, đồng thời hỗ trợ các hoạt động sản xuất công nghiệp. Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ: Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 7,5 ha Mật độ xây dựng dự kiến (gộp): 40% Tầng cao dự kiến: 10 – 15 tầng
147
Tổng diện tích sàn dự kiến: khoảng 150.000 – 200.000 m² sàn Số lao động dự kiến: 10.000 – 15.000 lao động (tạm tính 20m2/ người) Chi phí đầu tư hạ tầng dự kiến: khoảng 75 tỷ (10 tỷ/ 1ha) Chi phí đầu tư xây dựng dự kiến: 2.000 tỷ (10tr/ 1m2)
10.5. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Giai đoạn 1: Quy hoạch, từng bước chuyển đổi công năng và Chuẩn bị hạ tầng
- Phân khu chức năng: nhà máy, trung tâm nghiên cứu, không gian xanh;
- Xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản: giao thông, cấp thoát nước, điện, xử lý chất thải. Giai đoạn 2: Xây dựng nhà máy và trung tâm nghiên cứu Xây dựng và triển khai các cơ sở hạ tầng chuyên biệt phục vụ công nghệ cao:
- Xây dựng nhà máy và các trung tâm nghiên cứu: Các nhà máy cho công nghệ bán dẫn, UAV, trí tuệ nhân tạo, ô tô điện, và nhà xếp 4.0 Modulex.
- Tích hợp công nghệ hiện đại vào thiết kế nhà máy: Tự động hóa, tiết kiệm năng lượng, và công nghệ AI cho vận hành.
- Cung cấp các cơ sở hạ tầng phụ trợ cho các trung tâm nghiên cứu (phòng thí nghiệm, không gian sáng tạo, v.v.). Giai đoạn 3: Hoàn thiện và vận hành thử
- Kiểm tra và tối ưu hóa các hệ thống công nghệ, bảo đảm vận hành hiệu quả.
- Vận hành thử các nhà máy và trung tâm nghiên cứu.
- Kiểm tra và cải thiện các quy trình sản xuất và nghiên cứu công nghệ. Giai đoạn 4: Tăng trưởng và nhân rộng mô hình
- Mở rộng quy mô và phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao.
- Mở rộng các phân khu công nghiệp và phát triển thêm các ngành công nghệ cao mới.
- Tăng cường đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các giải pháp công nghệ tiên tiến.
- Phát triển các dự án hỗ trợ, chẳng hạn như các trung tâm đổi mới sáng tạo, khu vực đào tạo lao động chuyên sâu.
10.6. Vai trò chiến lưc
Khu CNS tập trung Hi-Tech Center sẽ là nơi nghiên cứu, thí điểm và phát triển các công nghệ mới như AI, UAV, công nghệ sinh học và vật liệu mới. Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh mẽ, kết nối nghiên cứu với sản xuất. Từ
148
đó, nhân rộng mô hình và phát triển quy mô lớn hơn cho các ngành công nghiệp tiên tiến.
Tập trung vào việc xây dựng các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm các công nghệ mới, và từ đó mở rộng quy mô ra toàn khu vực và quốc gia. Kết luận: Hi-Tech Center sẽ là trung tâm nghiên cứu và phát triển, thí điểm các công nghệ mới, sau đó nhân rộng quy mô và áp dụng vào thực tiễn.
11. Khu CNS tập trung F-Soft (phường Tân Đông Hiệp, TP.HCM)
11.1. Đặt vấn đề
Với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế số và nhu cầu thay đổi trong mô hình bán lẻ, Khu CNS tập trung tại F-Soft sẽ tận dụng tiềm năng của khu vực DT.747, nơi có vị trí chiến lược, giáp ranh với Đồng Nai và gần các khu vực đô thị trọng điểm. Mô hình này không chỉ phục vụ nhu cầu mua sắm mà còn tạo ra một không gian tích hợp giữa bán lẻ, nghiên cứu và giáo dục sáng tạo.
11.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Khu vực nghiên cứu tọa lạc tại DT.747 phường Tân Đông Hiệp, TP.HCM (phường Thái Hòa, TP.Tân Uyên, tỉnh Bình Dương cũ). Phạm vi ranh giới tiếp giáp:
- Phía Đông: giáp đường DT.747;
- Phía Tây: giáp rạch Ông Tiếp, giáp ranh Đồng Nai;
- Phía Nam: giáp rạch Ông Tiếp, giáp ranh Đồng Nai;
- Phía Bắc: giáp đường DT.747.
11.3. Hiện trạng dự án
Hiện trạng: 85% diện tích đất nông nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, tạo điều kiện cho việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang các mô hình phát triển công nghệ cao.
149
11.4. Tính chất, mục tiêu
Là trung tâm nghiên cứu và giáo dục sáng tạo, hướng tới việc phát triển các ngành công nghệ như AI, IoT, bán dẫn và công nghệ sinh học. Tạo không gian cho các trung tâm nghiên cứu phát triển công nghệ tiên tiến, đồng thời là nơi hợp tác giữa các tổ chức nghiên cứu, các trường đại học và doanh nghiệp. Cung cấp các khóa học và chương trình đào tạo để phát triển nguồn nhân lực sáng tạo cho ngành bán lẻ và các ngành công nghệ cao. Ứng dụng công nghệ tiên tiến, sử dụng các công nghệ hiện đại như AR/VR, AI, và các công nghệ tương tác trong không gian mua sắm, mang lại trải nghiệm vượt trội cho khách hàng và người tiêu dùng. Tập trung vào phát triển các giải pháp công nghệ xanh, thân thiện với môi trường, đồng thời tối ưu hóa các nguồn lực và sử dụng năng lượng tá i tạo trong quá trình vận hành.
11.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
Phân khu chức năng chính: Bao gồm các hoạt động nghiên cứu - phát triển, đào tạo, sản xuất và kinh doanh sản phẩm, dịch vụ CNS, cũng như các hoạt động ươm tạo công nghệ số và doanh nghiệp công nghệ số. Phân khu hạ tầng kỹ thuật: Cung cấp các công trình hạ tầng thiết yếu như hệ thống điện, nước, viễn thông, xử lý môi trường, phòng cháy chữa cháy. Phân khu hỗ tr và dịch vụ: Bao gồm các dịch vụ tài chính, ngân hàng, nhà ở cho chuyên gia, khu sinh thái và dịch vụ dân sinh, cùng với các khu trưng bày, hội chợ, triển lãm. Các khu vực bán lẻ, trung tâm trải nghiệm sử dụng công nghệ AR/VR, tạo ra không gian mua sắm hiện đại, sáng tạo và có sự kết nối với các sản phẩm nghiên cứu. Không gian công cộng và sinh thái: Tạo không gian xanh, công viên, khu vui chơi giải trí để cải thiện chất lượng sống cho cộng đồng và cư dân trong khu vực. Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ:
+ Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 19,75 ha
+ Mật độ xây dựng dự kiến (gộp): 40%
+ Tầng cao dự kiến: 10 – 15 tầng
+ Tổng diện tích sàn dự kiến: khoảng 350.000 – 400.000 m² sàn
2
+ Số lao động dự kiến: 17.000 – 20.000 lao động (20m
/người)
+ Chi phí đầu tư hạ tầng dự kiến: khoảng 200 tỷ (10 tỷ/1ha)
2
+ Chi phí đầu tư xây dựng dự kiến: 3.600 tỷ (10tr/1m
)
11.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
150
Giai đoạn 1: Quy hoạch và chuẩn bị hạ tầng
- Chuẩn bị mặt bằng: Tiến hành giải phóng mặt bằng và triển khai các công trình cơ sở hạ tầng cơ bản như đường giao thông, cấp thoát nước, điện và các tiện ích công cộng.
- Phân khu chức năng: Quy hoạch các khu vực bán lẻ, nghiên cứu, giáo dục và tiện ích công cộng. * Tiến độ dự án sẽ phụ thuộc vào công tác chuẩn bị, giải phóng mặt bằng. Giai đoạn 2: Xây dựng và phát triển
- Xây dựng các khu chức năng: Tiến hành xây dựng các khu bán lẻ, khu nghiên cứu, giáo dục và hỗ trợ khởi nghiệp.
- Phát triển các tiện ích hỗ trợ: Xây dựng không gian công cộng, khu thể thao và các tiện ích hỗ trợ cho cư dân và người sử dụng. Giai đoạn 3: Vận hành và mở rộng
- Vận hành mô hình F-Soft: Chính thức đưa mô hình F-Soft vào vận hành, cung cấp các khóa học, chương trình đào tạo và các sản phẩm công nghệ sáng tạo.
- Mở rộng mô hình: Sau khi hoạt động ổn định, mở rộng mô hình sang các khu vực khác và thu hút thêm các đối tác nghiên cứu và công nghệ.
11.7. Vai trò chiến lưc
Khu CNS tập trung này là nơi thử nghiệm và phát triển công nghệ mới (AI, IoT, AR/VR) trong môi trường bán lẻ và giáo dục, hình thành hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp. Cung cấp đào tạo chuyên sâu, phát triển nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghệ, thu hút chuyên gia và nhà đầu tư. Tạo động lực thu hút đầu tư tư nhân và phát triển đô thị thông minh, tạo nền tảng cho mô hình kinh tế mới. Là mô hình tích hợp bán lẻ – nghiên cứu – giáo dục có thể mở rộng ra các khu vực khác, tạo đà phát triển kinh tế tri thức tại vùng Đông Nam Bộ và quốc gia. Kết luận: Khu CNS tập trung F-Soft đóng vai trò chiến lược trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế sáng tạo, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực nhân lực và tạo nền tảng cho đô thị thông minh tại vùng phía Bắc TP.HCM.
12. Khu CNS tập trung - Bình An
12.1. Đặt vấn đề
Khu công nghiệp Bình An đã vận hành ổn định nhiều năm, với các ngành chủ đạo gồm may mặc, phụ liệu may và bao bì giấy. Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam hướng đến mục tiêu chuyển đổi số, công nghiệp xanh, và thoát bẫy thu nhập trung bình, mô hình KCN truyền thống này bộc lộ hạn chế: giá trị gia tăng thấp, chịu áp lực môi trường và sức ép cạnh tranh từ chuỗi cung ứng toàn cầu.
151
Do đó, cần thiết phải định hướng chuyển đổi KCN Bình An sang Khu CNS tập trung theo mô hình Đổi mới sáng tạo, gắn với công nghệ cao – công nghệ số
– sản xuất sạch và các dịch vụ giá trị gia tăng.
12.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Khu công nghiệp Bình An tọa lạc tại vị trí chiến lược trên Xa Lộ Hà Nội (QL.1A), phường Đông Hòa, TP.HCM (trước đây là phường Bình Thắng, thành phố Dĩ An, tỉnh Bình Dương cũ).
12.3. Hiện trạng dự án
Khu công nghiệp Bình An hiện nay chủ yếu hoạt động trong các ngành công nghiệp may mặc, phụ liệu ngành may, và bao bì giấy. Các ngành này có thị trường lớn và tiềm năng phát triển, tuy nhiên, các ngành này đang đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt và Định hướng tiêu dùng ngày càng thay đổi. Khu vực này có 85% diện tích là đất nông nghiệp và đất nuôi trồng thủy sản, giúp việc chuyển đổ i mô hình thành các ngành công nghiệp công nghệ cao trở nên khả thi. Vị trí chiến lược của khu công nghiệp Bình An:
- Nằm trên Xa Lộ Hà Nội (QL.1A) và QL.1K, tại phường Đông Hòa (TP. Dĩ An, tỉnh Bình Dương cũ).
- Vị trí chiến lược ngã ba Tân Vạn – điểm giao thoa của nhiều tuyến huyết mạch: QL.1A, QL.1K, đường Vành đai 3, cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu.
- Cách Cảng Đồng Nai 3 km, thuận tiện xuất nhập khẩu hàng hóa.
- Cách Sân bay Long Thành (tương lai) ~30 km, nằm trong t rung tâm Khu kinh tế trọng điểm phía Nam.
- Gần các trung tâm đô thị – nghiên cứu – đào tạo: Làng Đại học Quốc gia TP.HCM, Khu đô thị Đại học, các viện nghiên cứu khoa học – công nghệ, khu dân cư đô thị mới, sân golf, công viên văn hóa Suối Tiên. Tiện ích ngoại khu: tiếp cận nhanh với Công viên Lịch sử Văn hóa Dân tộc, Bệnh viện Ung bướu Cơ sở 2, Công viên Suối Tiên, giúp hình thành hệ sinh thái dịch vụ – giáo dục – y tế chất lượng cao.
152
12.4. Tính chất, mục tiêu
Tính chất:
- KCN truyền thống đang hoạt động ổn định, với cơ cấu ngành nghề gọn (may mặc, phụ liệu, bao bì).
- Có lợi thế để tái cấu trúc thành Khu CNS tập trung theo mô hình đổi mới sáng tạo, kết hợp sản xuất xanh và trung tâm dịch vụ – nghiên cứu. Mục tiêu:
- Từng bước chuyển đổi mô hình mà không gây xáo trộn sản xuất hiện hữu, bắt đầu từ số hóa – xanh hóa quy trình.
- Tận dụng vị trí chiến lược để hình thành trung tâm logistics thông minh, R&D, công nghiệp sáng tạo.
- Gắn kết với Làng Đại học Quốc gia và hệ thống đô thị phụ cận để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, startup, đào tạo nhân lực công nghệ cao.
- Trở thành điểm trung chuyển công nghệ và tri thức trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
12.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
Khu sản xuất thông minh: Cải tạo các xưởng may, phụ liệu, bao bì thành nhà máy xanh – thông minh, ứng dụng IoT, ERP, robot. Khu phụ liệu & vật liệu mới: phát triển sản phẩm sinh học, tái chế, in 3D, phục vụ chuỗi cung ứng may mặc – bao bì cao cấp. Khu bao bì xanh – thông minh: in kỹ thuật số, bao bì truy xuất nguồn gốc (QR, RFID), logistics thương mại điện tử. Trung tâm R&D – ĐMST: hợp tác với Đại học Quốc gia TP.HCM, xây dựng phòng lab, trung tâm thiết kế số, incubator cho startup. Dịch vụ hỗ tr & logistics: kho thông minh, logistics xanh, data center phục vụ chuỗi cung ứng vùng Đông Nam Bộ. Không gian xanh – tiện ích: vành đai cây xanh, khu xử lý tập trung, năng lượng tái tạo, kết nối với dịch vụ đô thị – y tế – giáo dục.
153
+ Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ:
+ Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 26 ha
+ Mật độ xây dựng dự kiến (gộp): 40%
+ Tầng cao dự kiến: 10 – 15 tầng
+ Tổng diện tích sàn dự kiến: khoảng 400.000 – 500.000 m² sàn
2
+ Số lao động dự kiến: 20.000 – 25.000 lao động (tạm tính 20m
/người)
+ Chi phí đầu tư hạ tầng dự kiến: khoảng 260 tỷ (10 tỷ/1ha)
2
+ Chi phí đầu tư xây dựng dự kiến: 4.500 tỷ (10tr/1m
)
12.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Giai đoạn 1 - Ngắn hạn (2025 – 2030):
- Triển khai số hóa quy trình trong may mặc, bao bì.
- Xây dựng khu bao bì xanh và logistics thông minh thí điểm. Giai đoạn 2 - Trung hạn (2030 – 2040):
- Mở rộng sản xuất phụ liệu thông minh, vật liệu mới.
- Thành lập trung tâm R&D – ĐMST hợp tác với Làng Đại học Quốc gia. Giai đoạn 3 - Dài hạn (sau 2040):
- Bình An trở thành Khu CNS tập trung theo mô hình đổi mới sáng tạo tích hợp, đóng vai trò hạt nhân kết nối chuỗi KCN công nghệ cao vùng Đông Nam Bộ, là một trong những mô hình đi đầu trong chuyển đổi KCN truyền thống của cả nước.
12.7. Vai trò chiến lưc
Khu CNS tập trung Bình An với lợi thế tọa độ vàng của KCN Bình An hiện hữu giúp nó không chỉ đơn thuần là một khu sản xuất, mà còn có thể tái định vị thành Khu CNS tập trung với mô hình ĐMST gắn với đô thị – đại học – logistics vùng, rất phù hợp với chiến lược thoát bẫy thu nhập trung bình, cụ thể:
- Cửa ngõ logistics – công nghiệp thông minh trong hành lang kinh tế TP.HCM mới, đóng vai trò cầu nối cảng – sân bay – đô thị, kết nối TP.HCM với Cảng Đồng Nai, Sân bay Long Thành và vùng Đông Nam Bộ tích hợp chuỗi cung ứng toàn cầu;
- Trung tâm đổi mới sáng tạo liên kết Đại học Quốc gia: Không gian thực nghiệm (living lab) cho công nghệ mới, vật liệu mới, công nghiệp sáng tạo, khởi nghiệp và công nghiệp sáng tạo, bổ trợ cho Khu CNC Thành phố. Thúc đẩy liên kết ba nhà: Nhà nước – Nhà trường – Nhà doanh nghiệp, đưa Bình An trở thành hạt nhân đổi mới sáng tạo liên vùng.
- Đô thị công nghiệp xanh – vệ tinh TP.HCM: Bổ sung không gian phát triển xanh – sạch cho TP.HCM vốn đang quá tải. Góp phần thực hiện mục tiêu
154
quốc gia thoát bẫy thu nhập trung bình, bằng cách nâng cao chuỗi giá trị và xuất khẩu công nghệ.
Kết luận: KCN Bình An cần được định vị lại thành khu công nghiệp đổi mới sáng tạo, gắn kết chặt chẽ với TP.HCM trong vai trò cửa ngõ logistics thông minh, trung tâm R&D – sáng tạo liên kết Đại học Quốc gia, và đô thị công nghiệp xanh – vệ tinh vùng đô thị. Đây là hướng đi chiến lược để nâng cao chuỗi giá trị, thúc đẩy chuyển đổi số – xanh, và góp phần đưa TP.HCM cùng vùng kinh tế trọng điểm phía Nam thoát bẫy thu nhập trung bình, vươn tầm quốc tế.
13. Khu CNS tập trung Riverside
13.1. Đặt vấn đề
a) Cơ hội chiến lưc Trong bối cảnh toàn cầu đang chứng kiến sự phát triển đột phá của các công nghệ tiên tiến như Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn, Internet vạn vật (IoT), cùng với sự dịch chuyển chuỗi cung ứng công nghệ, Việt Nam đứng trước cơ hội vàng để nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế số toàn cầu. Các công nghệ này không chỉ thay đổi cách thức sản xuất và ti êu thụ, mà còn mở ra những cơ hội đầu tư lớn cho các ngành công nghiệp công nghệ cao. Trong khi đó, các thách thức về biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường đang ngày càng trở nên cấp bách. Việc phát triển các khu công nghiệp không chỉ cần chú trọng đến yếu tố công nghệ mà còn phải hướng tới các mô hình sản xuất thông minh, bền vững, với mức phát thải thấp. Các giải pháp công nghệ xanh, năng lượng tái tạo và các phương tiện không phát thải trở thành yêu cầu cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
b) Tầm nhìn và vị thế hạt nhân Việt Nam đang thực hiện quá trình chuyển đổi mô hình phát triển bền vững, tạo ra một hệ sinh thái công nghiệp tiên tiến, hướng đến mục tiêu xây dựng các khu công nghiệp, khu công nghệ cao có khả năng gia tăng giá trị gia tăng của các sản phẩm công nghệ. TP.HCM cũng đang thúc đẩy các mô hình phát triển gắn liền với các yếu tố sáng tạo và đổi mới trong ngành công nghiệp công nghệ cao. Khu CNS tập trung Bình Dương Riverside nằm trong quy hoạch Khu Công nghiệp Khoa học Công nghệ Bình Dương Riverside ISC (600 ha) được định vị là một khu công nghiệp khoa học công nghệ mang tính chất hạt nhân cho sự phát triển bền vững và hội nhập công nghệ. Đây sẽ là nơi tiếp nhận các doanh nghiệp công nghệ cao từ giai đoạn ươm tạo cho đến giai đoạn sản xuất thương mạ i, hỗ trợ việc phát triển chuỗi giá trị công nghệ thông qua các hoạt động nghiên cứu, sản xuất, ứng dụng công nghệ mới. Đặc biệt, dự án này đóng vai trò là khu vực hỗ trợ và mở rộng dành cho các Dự án Khu Công nghệ số Tập trung tại Thành phố mới Bình Dương. Khi các doanh nghiệp hoạt động tại các Khu Công nghệ sô Tập trung tại Thành phố mới Bình Dương hoàn tất giai đoạn nghiên cứu – thử nghiệm và có nhu cầu mở rộng
155
quy mô sản xuất, phát triển chuỗi cung ứng và tiếp cận trực tiếp với các nhà cung cấp, họ sẽ được định hướng đầu tư vào Khu CNS tập trung Bình Dương Riverside. Điều này tạo ra một chuỗi phát triển liền mạch từ nghiên cứu, thử nghiệm, ươm tạo cho đến sản xuất quy mô lớn, góp phần hình thành một hệ sinh thái công nghệ hoàn chỉnh và bền vững tại Bình Dương.
c) Mô hnh, định hướng và tác động Khu CNS tập trung Bình Dương Riverside sẽ được xây dựng theo mô hình Công viên Khoa học Công nghệ, nơi các doanh nghiệp có thể phát triển các sản phẩm công nghệ cao từ giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm đến sản xuất và thương mại hóa. Mô hình này không chỉ phục vụ cho các doanh nghiệp trong nước mà còn tạo môi trường thu hút các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, AI, và các ngành công nghiệp xanh, với mục tiêu cốt lõi là:
- Chuyển đổi Sản xuất: Giúp các doanh nghiệp tại Khu Công nghiệp Bình Dương Riverside ISC và các khu công nghiệp lân cận phát triển mạnh mẽ về công nghệ và đổi mới quy trình sản xuất , chuyển đổi từ mô hình công nghiệp truyền thống sang công nghiệp thông minh, ít phát thải.
- Tiên phong Phát triển Bền vững: Phát huy khu vực có nhiều tiềm năng, xây dựng mô hình tiên phong trong việc phát triển công nghiệp công nghệ cao và bền vững.
- Điện tử bán dẫn: Phát triển các sản phẩm bán dẫn, vi mạch, và các linh kiện điện tử tiên tiến để phục vụ các ngành công nghiệp điện tử, viễn thông, và tự động hóa.
- Sản xuất thử nghiệm (Prototyping): Hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc thiết kế, thử nghiệm và sản xuất các mẫu sản phẩm mới, tạo tiền đề cho việc sản xuất hàng loạt sau này.
- Năng lượng tái tạo và các giải pháp năng lượng sạch: Phát triển các giải pháp năng lượng bền vững, sử dụng năng lượng mặt trời, gió và các nguồn năng lượng tái tạo khác để giảm thiểu tác động đến môi trường và hướng đến một khu công nghiệp "xanh".
- Trí tuệ nhân tạo (AI): Ứng dụng AI trong các quy trình sản xuất, tự động hóa, và quản lý để cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm.
d) Thuận li của dự án Hiện trạng sử dụng đất: Dự án được bố trí trên quỹ đất quy hoạch Khu công nghiệp Riverside (600 ha) do Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư và Quản lý dự án Bình Dương (Impco) quản lý. Đây là điều kiện thuận lợi, bảo đảm tính sẵn sàng trong công tác quy hoạch, tổ chức triển khai và phát triển dự án. Vị trí chiến lược và Tiềm năng Mở rộng:
- Nằm liền kề các khu công nghiệp hiện hữu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng quy mô sản xuất và thử nghiệm (Scale-up) cho các doanh nghiệp.
156
- Giúp giảm thiểu chi phí logistics và vận hành, đồng thời tiếp cận nhanh chóng với mạng lưới nhà cung cấp và chuỗi cung ứng đã hình thành. Hạ tầng giao thông kết nối đa chiều:
- Tiếp giáp với các tuyến đường huyết mạch như ĐT 748, ĐT 744, đường 7A.
- Kết nối thuận tiện đến các cảng biển (Cảng Cát Lái, Cái Mép) và sân bay quốc tế (Tân Sơn Nhất, Long Thành) qua các trục đường quan trọng n hư Vành Đai 3, Quốc lộ 13 và đường Mỹ Phước – Tân Vạn.
- Đường Hồ Chí Minh tạo sự kết nối thuận lợi với các tỉnh Tây Nguyên, Nam Bộ và mở rộng giao thương quốc tế với Lào, Campuchia. Hạ tầng: Khu vực được quy hoạch hạ tầng điện – nước – viễn thông – giao thông – xử lý nước thải đạt chuẩn khu công nghệ cao. Năng lượng:
+ Tổng nhu cầu công suất điện: 200MVA.
+ Tổng nhu cầu sản lượng điện: 900.000.000kWh/năm.
+ Tổng nhu cầu sản lượng điện xanh: 300.000.000kWh/năm.
+ Nguồn điện 110kV: Đã có trong quy hoạch 2 trạm (2x63MVA); Đề xuất bổ sung 2 trạm (2x80MVA).
+ Nguồn điện mặt trời mái nhà: Đề xuất bổ sung vào quy hoạch năng lượng 30MWp.
+ Nhà máy điện mặt trời mặt đất: Đã có trong quy hoạch tỉnh 49.8MWp; dự kiến nguồn cấp đến từ Nhà máy điện mặt trời Riverside.
+ Nguồn điện từ nhiệt điện LNG: Đề xuất bổ sung quy hoạch năng lượng 100MW. Hạ tầng cấp nước:
+ Theo Quy hoạch cấp nước tỉnh Bình Dương cũ giai đoạn 2021–2030, khu vực dự án được thụ hưởng hạ tầng cấp nước hiện đại hàng đầu cả nước. Nguồn nước được cấp bởi các Nhà máy nước trong khu vực, sử dụng nguồn nước mặt sông Đồng Nai, sông Sài Gòn có trữ lượng ổn định, không bị nhiễm mặn, với công suất thiết kế đủ khả năng đáp ứng cho dự án.
+ Song song, tuyến ống liên vùng từ Nhà máy nước Bàu Bàng (nguồn nước kênh Phước Hòa – Dầu Tiếng) đang được đầu tư, góp phần đa dạng hóa nguồn cấp và tăng độ tin cậy cho hệ thống. Toàn bộ mạng lưới đường ống, trạm bơm và các máy phát điện dự phòng được thiết kế bảo đảm cấp nước liên tục, ổn định 24/7 cho cả công nghiệp và sinh hoạt. Chất lượng nư ớc tuân thủ QCVN 01- 1:2024/BYT – Quy chuẩn mới nhất về nước sạch sinh hoạt.
157
+ Đối với các ngành có yêu cầu nước siêu sạch như bán dẫn, linh kiện điện tử, quang học hoặc dược phẩm, doanh nghiệp có thể bổ sung module xử lý bậc ba tại chỗ (RO, UPW…), với sự hỗ trợ kỹ thuật từ chủ đầu tư và các đối tác chuyên ngành cấp nước – môi trường nhằm bảo đảm tiêu chuẩn cho quy trình sản xuất công nghệ cao.
13.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Vị trí tại phường Long Nguyên và phường Tây Nam, thành phố Hồ Chí Minh. Phạm vi ranh giới tiếp giáp:
+ Phía Bắc: giáp đất dân cư hiện hữu và đường ĐT7A.
+ Phía Nam: giáp Khu công nghiệp Protrade và đất cao su quy hoạch thành dân cư.
+ Phía Đông: giáp đất dân cư.
+ Phía Tây: giáp đường ĐT744.
13.3. Hiện trạng dự án
Diện tích: khoảng 200 ha.
158
Hiện trạng là đất nông nghiệp, do Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư và Quản lý dự án Bình Dương quản lý, nguồn gốc sử dụng: nhận chuyển giao đất được nhà nước cho thuê đất trả tiền hàng năm.
13.4. Tính chất, mục tiêu
a) Tính chất Trung tâm Nghiên cứu và Giáo dục sáng tạo: là nơi tập trung nghiên cứu và phát triển (R&D) các ngành công nghệ mũi nhọn như AI, IoT, Công nghệ Bán dẫn, Công nghệ Sinh học… Không gian hợp tác ba bên (Triple Helix): tạo không gian thuận lợi cho các trung tâm nghiên cứu, đồng thời là nơi hợp tác chặt chẽ giữa Viện – Trường đại học – Doanh nghiệp để chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm. Mô hình Công nghiệp thông minh và xanh (ESG): tập trung vào phát triển các giải pháp công nghệ xanh, thân thiện với môi trường (ESG) , tối ưu hóa nguồn lực và sử dụng năng lượng tái tạo trong vận hành.
b) Mục tiêu chung Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Tập trung thu hút, đào tạo và đào tạo lại nguồn nhân lực nhằm hình thành nguồn nhân chất lượng cao cho các ngành nghề ưu tiên ngành công nghệ thông tin, ngành công nghệ cao, ngành công nghệ sinh học, ngành chíp – bán dẫn, ngành vật liệu mới. Ngoài ra, hợp tác và liên kết với các trường đại học và viện nghiên cứu trong và ngoài nước để phát triển chương trình đào tạo chuyên sâu, đào tạo chuyên ngành, đào tạo lại và nâng cao, hợp tác nghiên cứu và phát triển (R&D). Khu công nghệ số tập trung là tiền đề cho nghiên cứu, ươm mầm khởi nghiệp, sản xuất thử nghiệm trong các lĩnh vực phát triển công nghệ, khoa học kỹ thuật, tự động hóa, cơ khí chính xác, các giải pháp ứng dụng kỹ thuật số về quản
159
lý (công nghệ 5G, trí tuệ nhân tạo…), công nghệ cao, chíp - bán dẫn, cơ sở dữ liệu lớn, dữ liệu dung chung, datacenter và kết nối dữ liệu tốc độ cao, sản xuất vật liệu mới, nghiên cứu ứng dụng công nghệ sinh học và y học…
Các ngành nghề này sau khi nghiên cứu ứng dụng thành công tại các Khu công nghệ số TT ở khu vực TP mới sẽ hiện thực hóa sản xuất thương mại tại các Khu CNS trên địa bàn tỉnh Bình Dương như KCN Cây trường, KCN VSIP 3, KCN Riverside … Đây là các KCN, Khu CNS được đầu tư nhằm thu hút các ngành nghề cần nguồn nhân lực có trình độ cao, các ngành nghề gi ảm phát thải và kinh tế tuần hoàn tại địa phương. Thu hút đầu tư và Phát triển bền vững: Nhà đầu tư sẽ trực tiếp triển khai các dự án trọng điểm. Đồng thời, thực hiện kinh doanh hạ tầng kỹ thuật và cho thuê đất để tạo quỹ đất hoàn chỉnh, thu hút đầu tư ch iến lược và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Ưu tiên thu hút tập trung vào phát triển công nghiệp công nghệ số, công nghệ cao, vật liệu – năng lượng mới, dữ liệu và đổi mới sáng tạo, phù hợp định hướng kinh tế số, công nghiệp xanh và tự chủ công nghệ quốc gia.
13.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
Dự kiến hình thành các công trình nhà máy, kho tàng và hành chính – dịch vụ. Phần lớn diện tích còn lại bố trí đất cây xanh, đất giao thông và các khu kỹ thuật. Dựa trên các yêu cầu và tính chất của một số định hướng phát triển không gian:
- Phân khu sản xuất công nghệ cao: Các phân khu dành cho các ngành công nghệ cao, công nghệ số… cần có hạ tầng phù hợp, đặc biệt là các yêu cầu về không gian sạch, bảo vệ môi trường và sử dụng năng lượng tái tạo. Các công nghệ này sẽ được triển khai trong các khu vực có diện tích lớn để đảm bảo không gian phát triển lâu dài.
- Phân khu hành chính – dịch vụ: Được quy hoạch để phục vụ các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, bao gồm các văn phòng làm việc, trung tâm nghi ên cứu phát triển, khu vực dịch vụ cho công nhân như y tế, giáo dục và các dịch vụ tài chính. Đây sẽ là không gian liên kết giữa các công ty trong khu công nghiệp và cộng đồng địa phương.
- Đất cây xanh và công viên: Cần dành một phần diện tích để phát triển các công viên, không gian xanh nhằm bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng sống của người lao động và giảm thiểu tác động tiêu cực của các hoạt động công nghiệp. Các khu vực cây xanh còn có thể kết hợp với các khu vui chơi, thể thao phục vụ cho công nhân và cư dân địa phương.
- Hệ thống giao thông và kỹ thuật: Giao thông trong khu công nghiệp cần được quy hoạch hợp lý để kết nối các khu vực sản xuất, hành chính và dịch vụ. Ngoài ra, cần chú trọng phát triển các khu kỹ thuật phục vụ cho việc xử lý nước thải, điện năng, khí thải, đảm bảo giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.
160
Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ: theo quy định hiện hành Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 200 ha
13.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Giai đoạn 1 (2026-2027): Quy hoạch và Chuẩn bị hạ tầng
- Lập quy hoạch chi tiết, xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản.
- Phân khu chức năng, xây dựng hạ tầng cơ bản, chuẩn bị mặt bằng và công trình cơ sở. * Tiến độ của giai đoạn này sẽ ảnh hưởng lớn vào tiến độ thực hiện dự án Giai đoạn 2 (2027-2029): Thu hút đầu tư và Xây dựng cơ sở hạ tầng chuyên biệt
- Thu hút các doanh nghiệp công nghệ cao và phát triển hạ tầng chuyên biệt.
- Tổ chức xúc tiến đầu tư, xây dựng các khu công nghiệp cho các ngành công nghệ cao, hoàn thiện khu hành chính, dịch vụ. Giai đoạn 3 (2029-2030): Triển khai sản xuất và Vận hành thử Vận hành thử các hệ thống, hỗ trợ doanh nghiệp vận hành, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh đảm bảo hoạt động ổn định và kiểm tra hiệu quả vận hành Giai đoạn 4 (Sau 2030): Vận hành ổn định, tăng trưởng và phát triển bền vững Mở rộng quy mô, thu hút thêm ngành công nghiệp và phát triển không gian xanh. Mở rộng diện tích, phát triển các ngành mới, nâng cao không gian sống và làm việc. Ưu tiên, thu hút phát triển công nghệ mới, điều chỉnh chiến lược phát triển phù hợp với Định hướng.
13.7. Vai trò chiến lưc
Đầu tàu thúc đẩy chuyển đổi số, kinh tế số vùng Riverside có thể trở thành trung tâm triển khai các giải pháp govtech, gov-to-business, nền tảng dữ liệu địa phương và mô hình kinh doanh số, làm điểm thể nghiệm cho chính quyền và doanh nghiệp. Trung tâm R&D, ươm tạo và hệ sinh thái startup chuyển từ KCN truyền thống sang không gian hỗ trợ R&D, lab thử nghiệm, coworking, vườn ươm công nghệ, thu hút viện/trường để tạo chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo. Hệ đống công nghiệp số hóa, tập trung công nghệ ứng dụng. Thu hút doanh nghiệp AI, IoT, dữ liệu lớn, fintech, edtech, công nghiệp phụ trợ số (smart manufacturing) để chuyển đổi các KCN khác.
161
Cụm sản xuất - dịch vụ công nghệ xanh, logistics số. Khai thác lợi thế diện tích ~600 ha để phát triển khu công nghiệp dịch vụ, logistics thông minh và nhà xưởng chuẩn công nghệ thấp–trung bình theo định hướng xanh. Cầu nối FDI công nghệ cao và chuỗi cung ứng số. Tạo hạ tầng, chính sách để thu hút FDI công nghệ (gia công phần mềm, data center nhẹ, R&D), đồng thời kết nối doanh nghiệp nội địa vào chuỗi giá trị toàn cầu. Kết luận: Chuyển đổi Khu Công nghiệp Khoa học Công nghệ Bình Dương Riverside (ISC) thành Khu Công nghệ Số tập trung sẽ biến khu này thành đầu tàu chuyển đổi số: làm nơi ươm tạo R&D, thu hút FDI công nghệ, cung cấp nền tảng hạ tầng số và dịch vụ logistics thông minh.
14. Khu CNS tập trung Cây Trường
14.1. Đặt vấn đề
a) Cơ hội chiến lưc Trong bối cảnh toàn cầu đang chứng kiến sự phát triển đột phá của các công nghệ tiên tiến như Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn, Internet vạn vật (IoT), cùng với sự dịch chuyển chuỗi cung ứng công nghệ, Việt Nam đứng trước cơ hội vàng để nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế số toàn cầu. Các công nghệ này không chỉ thay đổi cách thức sản xuất và tiêu thụ, mà còn mở ra những cơ hội đầu tư lớn cho các ngành công nghiệp công nghệ cao. Trong khi đó, các thách thức về biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường đang ngày càng trở nên cấp bách. Việc phát triển các khu công nghiệp không chỉ cần chú trọng đến yếu tố công nghệ mà còn phải hướng tới các mô hình sản xuất thông minh, bền vững, với mức phát thải thấp. Các giải pháp cô ng nghệ xanh, năng lượng tái tạo và các phương tiện không phát thải trở thành yêu cầu cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
b) Tầm nhìn và vị thế hạt nhân Việt Nam đang thực hiện quá trình chuyển đổi mô hình phát triển bền vững, tạo ra một hệ sinh thái công nghiệp tiên tiến, hướng đến mục tiêu xây dựng các khu công nghiệp, khu công nghệ cao có khả năng gia tăng giá trị gia tăng của các sản phẩm công nghệ. TP. HCM cũng đang thúc đẩy các mô hình phát triển gắn liền với các yếu tố sáng tạo và đổi mới trong ngành công nghiệp công nghệ cao. Khu CNS tập trung Cây Trường nằm trong Khu Công nghiệp Cây Trường (700 ha) được định vị là một khu công nghiệp khoa học công nghệ mang tính chất hạt nhân cho sự phát triển bền vững và hội nhập công nghệ. Đây sẽ là nơi tiếp nhận các doanh nghiệp công nghệ cao từ giai đoạn ươm tạo cho đến giai đoạn sản xuất thương mại, hỗ trợ việc phát triển chuỗi giá trị công nghệ thông qua các hoạt động nghiên cứu, sản xuất, ứng dụng công nghệ mới. Đặc biệt, dự án này đóng vai trò là khu vực hỗ trợ v à mở rộng dành cho các Dự án Khu Công nghệ số Tập trung tại Thành phố mới Bình Dương. Khi các doanh nghiệp hoạt động tại các Khu Công nghệ sô Tập trung tại Thành phố mới
162
Bình Dương hoàn tất giai đoạn nghiên cứu – thử nghiệm và có nhu cầu mở rộng quy mô sản xuất, phát triển chuỗi cung ứng và tiếp cận trực tiếp với các nhà cung cấp, họ sẽ được định hướng đầu tư vào Khu CNS tập trung Cây Trường. Điều này tạo ra một chuỗi phát triển liền mạch từ nghiên cứu, thử nghiệm, ươm tạo cho đến sản xuất quy mô lớn, góp phần hình thành một hệ sinh thái công nghệ hoàn chỉnh và bền vững tại Bình Dương.
c) Mô hnh, định hướng và tác động Khu CNS tập trung Cây Trường sẽ được xây dựng theo mô hình Công viên Khoa học Công nghệ, nơi các doanh nghiệp có thể phát triển các sản phẩm cô ng nghệ cao từ giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm đến sản xuất và thương mại hóa. Mô hình này không chỉ phục vụ cho các doanh nghiệp trong nước mà còn tạo môi trường thu hút các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, AI, và các ngành công nghiệp xanh, với mục tiêu cốt lõi là:
+ Chuyển đổi sản xuất: Giúp các doanh nghiệp tại Khu Công nghiệp Cây Trường và các khu công nghiệp lân cận phát triển mạnh mẽ về công nghệ và đổi mới quy trình sản xuất , chuyển đổi từ mô hình công nghiệp tr uyền thống sang công nghiệp thông minh, ít phát thải.
+ Tiên phong phát triển bền vững: Phát huy khu vực có nhiều tiềm năng, xây dựng mô hình tiên phong trong việc phát triển công nghiệp công nghệ cao và bền vững.
+ Điện tử bán dẫn: Phát triển các sản phẩm bán dẫn, vi mạch, và các linh kiện điện tử tiên tiến để phục vụ các ngành công nghiệp điện tử, viễn thông, và tự động hóa.
+ Sản xuất thử nghiệm (Prototyping): Hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc thiết kế, thử nghiệm và sản xuất các mẫu sản phẩm mới, tạo tiền đề cho việc sản xuất hàng loạt sau này.
+ Năng lượng tái tạo và các giải pháp năng lượng sạch: Phát triển các giải pháp năng lượng bền vững, sử dụng năng lượng mặt trời, gió và các nguồn năng lượng tái tạo khác để giảm thiểu tác động đến môi trường và hướng đến một khu công nghiệp xanh.
+ Trí tuệ nhân tạo (AI): Ứng dụng AI trong các quy trình sản xuất, tự động hóa, và quản lý để cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm.
d) Thuận li của dự án Hiện trạng sử dụng đất: Dự án nằm trong Khu công nghiệp Cây Trường (700 ha) đã được cấp giấy chứng nhận đầu tư (chủ đầu tư: Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex – CTCP). Đây là điều kiện thuận lợi, bảo đảm tính sẵn sàng trong công tác quy hoạch, tổ chức triển khai và phát triển dự án. Vị trí:
163
- Nằm liền kề các khu công nghiệp hiện hữu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng quy mô sản xuất và thử nghiệm (Scale-up) cho các doanh nghiệp.
- Giúp giảm thiểu chi phí logistics và vận hành, đồng thời tiếp cận nhanh chóng với mạng lưới nhà cung cấp và chuỗi cung ứng đã hình thành.
- Hạ tầng giao thông kết nối đa chiều:
- Tiếp giáp với các tuyến đường huyết mạch như Mỹ Phước – Tân Vạn, đường Hồ Chí Minh.
- Kết nối thuận tiện đến các cảng biển (Cảng Cát Lái, Cái Mép) và sân bay quốc tế (Tân Sơn Nhất, Long Thành) qua các trục đường quan trọng như Quốc lộ 13, đường Mỹ Phước – Tân Vạn, đường Vành đai 4, Cao tốc Hồ Chí Minh – Chơn Thành, đường sắt Bàu Bàng – Cái Mép.
- Đường Hồ Chí Minh tạo sự kết nối thuận lợi với các tỉnh Tây Nguyên, Nam Bộ và mở rộng giao thương quốc tế với Lào, Campuchia. Hạ tầng: Khu vực được quy hoạch hạ tầng điện – nước – viễn thông – giao thông – xử lý nước thải đạt chuẩn khu công nghệ cao. Năng lượng:
- Tổng nhu cầu công suất điện: 200MVA
- Tổng nhu cầu sản lượng điện: 900.000.000kWh/năm
- Tổng nhu cầu sản lượng điện xanh: 300.000.000kWh/năm
- Nguồn điện 110kV: Đã có trong quy hoạch 2 trạm (2x80MVA)
- Nguồn điện mặt trời mái nhà: Đề xuất bổ sung vào quy hoạch năng lượng 30MWp
- Nhà máy điện mặt trời mặt đất: Đã có trong quy hoạch 300MWp; dự kiến cấp nguồn cấp đến từ Nhà máy điện mặt trời Bàu Bàng 1, 2 – đã có trong quy hoạch tỉnh.
- Nguồn điện từ nhiệt điện LNG: Đã có trong quy hoạch 40MW, đề xuất bổ sung trong quy hoạch năng lượng 60MW. Hạ tầng cấp nước: Theo Quy hoạch cấp nước tỉnh Bình Dương cũ giai đoạn 2021–2030, khu vực dự án được thụ hưởng hạ tầng cấp nước hiện đại hàng đầu cả nước. Nguồn nước được cấp bởi các Nhà máy nước trong khu vực, sử dụng nguồn nước mặt sông Đồng Nai, sông Sài Gòn có trữ lượng ổn định, không bị nhiễm mặn, với công suất thiết kế đủ khả năng đáp ứng cho dự án. Song song, tuyến ống liên vùng từ Nhà máy nước Bàu Bàng (nguồn nước kênh Phước Hòa – Dầu Tiếng) đang được đầu tư, góp phần đa dạng hóa nguồn cấp và tăng độ tin cậy cho hệ thống. Toàn bộ mạng lưới đường ống, trạm bơm và các máy phát điện dự phòng được thiết kế bảo đảm cấp nước liên tục, ổn định
164
24/7 cho cả công nghiệp và sinh hoạt. Chất lượng nước tuân thủ QCVN 01 - 1:2024/BYT – Quy chuẩn mới nhất về nước sạch sinh hoạt.
Đối với các ngành có yêu cầu nước siêu sạch như bán dẫn, linh kiện điện tử, quang học hoặc dược phẩm, doanh nghiệp có thể bổ sung module xử lý bậc ba tại chỗ (RO, UPW…), với sự hỗ trợ kỹ thuật từ chủ đầu tư và các đối tác chuyên ngành cấp nước – môi trường nhằm bảo đảm tiêu chuẩn cho quy trình sản xuất công nghệ cao.
14.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Vị trí trong Khu công nghiệp Khu công nghiệp Cây Trường tại xã Bàu Bàng và xã Trừ Văn Thố, thành phố Hồ Chí Minh, ranh giới tiếp giáp như sau:
+ Phía Đông: giáp đất cao su (Định hướng phát triển đô thị);
+ Phía Tây: giáp đường Hồ Chí Minh;
+ Phía Nam: giáp Khu công nghiệp Bàu Bàng mở rộng và đất cao su;
+ Phía Bắc: giáp đất cao su (thuộc xã Bàu Bàng và xã Trừ Văn Thố);
14.3. Hiện trạng dự án
Diện tích: khoảng 200 ha.
165
Dự án nằm trong Khu công nghiệp Cây Trường (700 ha) đã được cấp giấy chứng nhận đầu tư (chủ đầu tư: Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex – CTCP).
14.4. Tính chất, mục tiêu
a) Tính chất Trung tâm nghiên cứu và giáo dục sáng tạo: là nơi tập trung nghiên cứu và phát triển (R&D) các ngành công nghệ mũi nhọn như AI, IoT, Công nghệ Bán dẫn, Công nghệ Sinh học… Không gian hợp tác ba bên (Triple Helix): tạo không gian thuận lợi cho các trung tâm nghiên cứu, đồng thời là nơi hợp tác chặt chẽ giữa Viện – Trường đại học – Doanh nghiệp để chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm.
166
Mô hình Công nghiệp thông minh và xanh (ESG): Tập trung vào phát triển các giải pháp công nghệ xanh, thân thiện với môi trường (ESG) , tối ưu hóa nguồn lực và sử dụng năng lượng tái tạo trong vận hành.
b) Mục tiêu chung Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Tập trung thu hút, đào tạo và đào tạo lại nguồn nhân lực nhằm hình thành nguồn nhân chất lượng cao cho các ngành nghề ưu tiên ngành công nghệ thông tin, ngành công nghệ cao, ngành công nghệ sinh học, ngành chíp – bán dẫn, ngành vật liệu mới. Ngoài ra, hợp tác và liên kết với các trường đại học và viện nghiên cứu trong và ngoài nước để phát triển chương trình đào tạo chuyên sâu, đào tạo chuyên ngành, đào tạo lại và nâng cao, hợp tác nghiên cứu và phát triển (R&D). Khu công nghệ số tập trung là tiền đề cho nghiên cứu, ươm mầm khởi nghiệp, sản xuất thử nghiệm trong các lĩnh vực phát triển công nghệ, khoa học kỹ thuật, tự động hóa, cơ khí chính xác, các giải pháp ứng dụng kỹ thuật số về quản lý (công nghệ 5G, trí tuệ nhân tạo…), công nghệ cao, chíp - bán dẫn, cơ sở dữ liệu lớn, dữ liệu dung chung, datacenter và kết nối dữ liệu tốc độ cao, sản xuất vật liệu mới, nghiên cứu ứng dụng công nghệ sinh học và y học… Các ngành nghề này sau khi nghiên cứu ứng dụng thành công tại các Khu công nghệ số TT ở khu vực Bình Dương cũ sẽ hiện thực hóa sản xuất thương mại tại các Khu CNS trên địa bàn tỉnh Bình Dương như KCN Cây trường, KCN VSIP 3, KCN Riverside … Đây là các KCN, Khu CNS được đầu tư nhằm thu hút các ngành nghề cần nguồn nhân lực có trình độ cao, các ngành nghề giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn tại địa phương. Thu hút đầu tư và Phát triển bền vững: Nhà đầu tư sẽ trực tiếp triển khai các dự án trọng điểm. Đồng thời, thực hiện kinh doanh hạ tầng kỹ thuật và cho thuê đất để tạo quỹ đất hoàn chỉnh, thu hút đầu tư chiến lược và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.
14.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
Dự kiến hình thành các công trình nhà máy, kho tàng và hành chính – dịch vụ. Phần lớn diện tích còn lại bố trí đất cây xanh, đất giao thông và các khu kỹ thuật. Dựa trên các yêu cầu và tính chất của một số định hướng phát triển không gian:
- Phân khu sản xuất công nghệ cao: Các phân khu dành cho các ngành công nghệ cao, công nghệ số… cần có hạ tầng phù hợp, đặc biệt là các yêu cầu về không gian sạch, bảo vệ môi trường và sử dụng năng lượng tái tạo. Các công nghệ này sẽ được triển khai trong các khu vực có diện tích lớn để đảm bảo không gian phát triển lâu dài.
- Phân khu hành chính – dịch vụ: Được quy hoạch để phục vụ các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, bao gồm các văn phòng làm việc, trung tâm nghiên cứu phát triển, khu vực dịch vụ cho công nhân như y tế, giáo dục và các dịch vụ tài chính.
167
Đây sẽ là không gian liên kết giữa các công ty trong khu công nghiệp và cộng đồng địa phương.
- Đất cây xanh và công viên: Cần dành một phần diện tích để phát triển các công viên, không gian xanh nhằm bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng sống của người lao động và giảm thiểu tác động tiêu cực của các hoạt động công nghiệp. Các khu vực cây xanh còn có thể kết hợp với các khu vui chơi, thể thao phục vụ cho công nhân và cư dân địa phương.
- Hệ thống giao thông và kỹ thuật: Giao thông trong khu công nghiệp cần được quy hoạch hợp lý để kết nối các khu vực sản xuất, hành chính và dịch vụ. Ngoài ra, cần chú trọng phát triển các khu kỹ thuật phục vụ cho việc xử lý nước thải, điện năng, khí thải, đảm bảo giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ: theo quy định hiện hành Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 200 ha
14.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Giai đoạn 1 (2026-2027): Quy hoạch và Chuẩn bị hạ tầng
- Lập quy hoạch chi tiết, xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản.
- Phân khu chức năng, xây dựng hạ tầng cơ bản, chuẩn bị mặt bằng và công trình cơ sở. * Tiến độ của giai đoạn này sẽ ảnh hưởng lớn vào tiến độ thực hiện dự án Giai đoạn 2 (2027-2029): Thu hút đầu tư và Xây dựng cơ sở hạ tầng chuyên biệt
- Thu hút các doanh nghiệp công nghệ cao và phát triển hạ tầng chuyên biệt.
- Tổ chức xúc tiến đầu tư, xây dựng các khu công nghiệp cho các ngành công nghệ cao, hoàn thiện khu hành chính, dịch vụ. Giai đoạn 3 (2029-2030): Triển khai sản xuất và Vận hành thử Vận hành thử các hệ thống, hỗ trợ doanh nghiệp vận hành, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh đảm bảo hoạt động ổn định và kiểm tra hiệu quả vận hành Giai đoạn 4 (Sau 2030): Vận hành ổn định, tăng trưởng và phát triển bền vững
- Mở rộng quy mô, thu hút thêm ngành công nghiệp và phát triển không gian xanh.
- Mở rộng diện tích, phát triển các ngành mới, nâng cao không gian sống và làm việc.
- Ưu tiên, thu hút phát triển công nghệ mới, điều chỉnh chiến lược phát triển phù hợp với Định hướng.
14.7. Vai trò chiến lưc
168
Trung tâm ứng dụng và công nghiệp hóa công nghệ số là nơi chuyển hóa kết quả R&D từ Riverside và các trung tâm khác thành:giải pháp công nghệ thương mại;sản xuất thông minh;dịch vụ số quy mô lớn. Đóng va i trò vùng đệm ứng dụng giữa nghiên cứu – sản xuất – thị trường. Hạt nhân chuyển đổi số cho hệ thống khu công nghiệp phía Bắc Bình Dương cung cấp: nền tảng quản lý KCN thông minh (smart industrial park); giải pháp IoT, AI, dữ liệu lớn cho nhà máy; logistics số và chuỗi cung ứng thông minh. Trở thành trung tâm dịch vụ công nghệ số dùng chung cho các KCN lân cận (Bàu Bàng, Bắc Tân Uyên…). Cực thu hút doanh nghiệp công nghệ ứng dụng và FDI thế hệ mới thu hút: doanh nghiệp công nghệ ứng dụng; doanh nghiệp công nghiệp số; FDI công nghệ trung – cao (không ô nhiễm). Trung tâm logistics số và dịch vụ hỗ trợ công nghiệp. Không gian đào tạo – tái đào tạo nguồn nhân lực số cho công nghiệp. Kết luận: Khu công nghệ số tập trung Cây Trường giữ vai trò là trung tâm ứng dụng và công nghiệp hóa công nghệ số của tỉnh Bình Dương, là cầu nối giữa hoạt động nghiên cứu – đổi mới sáng tạo với sản xuất công nghiệp và logistics hiện đại. Việc hình thành khu này sẽ góp phần tái cấu trúc không gian công nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện cho khu vực phía Bắc tỉnh, đồng thời tạo sự phân vai hợp lý trong mạng lưới các khu công nghệ số tập trung trên địa bàn.
15. Khu CNS tập trung VSIP 3
15.1. Đặt vấn đề
a) Cơ hội chiến lưc Trong bối cảnh toàn cầu đang chứng kiến sự phát triển đột phá của các công nghệ tiên tiến như Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn, Internet vạn vật (IoT), cùng với sự dịch chuyển chuỗi cung ứng công nghệ, Việt Nam đứng trước cơ hội vàng để nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế số toàn cầu. Các công nghệ này không chỉ thay đổi cách thức sản xuất và tiêu thụ, mà còn mở ra những cơ hội đầu tư lớn cho các ngành công nghiệp công nghệ cao. Trong khi đó, các thách thức về biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường đang ngày càng trở nên cấp bách. Việc phát triển các khu công nghiệp không chỉ cần chú trọng đến yếu tố công nghệ mà còn phải hướng tới các mô hình sản xuất thông minh, bền vững, với mức phát thải thấp. Các giải pháp cô ng nghệ xanh, năng lượng tái tạo và các phương tiện không phát thải trở thành yêu cầu cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
b) Tầm nhìn và vị thế hạt nhân Việt Nam đang thực hiện quá trình chuyển đổi mô hình phát triển bền vững, tạo ra một hệ sinh thái công nghiệp tiên tiến, hướng đến mục tiêu xây dựng các
169
khu công nghiệp, khu công nghệ cao có khả năng gia tăng giá trị gia tăng của các sản phẩm công nghệ. TP. HCM cũng đang thúc đẩy các mô hình phát triển gắn liền với các yếu tố sáng tạo và đổi mới trong ngành công nghiệp công nghệ cao.
CNS tập trung VSIP 3 nằm trong Khu Công nghiệp VSIP 3 (1000 ha) được xác định là KCN thế hệ thứ 3, ưu tiên các loại hình công nghiệp công nghệ cao, phát triển kinh tế xanh, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, ít thâm dụng lao động. Đây sẽ là nơi tiếp nhận các doanh nghiệp công nghệ cao từ giai đoạn ươm tạo cho đến giai đoạn sản xuất thương mại, hỗ trợ việc phát triển chuỗi giá trị công nghệ thông qua các hoạt động nghiên cứu, sản xuất, ứng dụng công nghệ mới. Đặc biệt, dự án này đóng vai trò là khu vực hỗ trợ và mở rộng dành cho các Dự án Khu Công nghệ số Tập trung tại Thành phố mới Bình Dương. Khi các doanh nghiệp hoạt động tại các Khu Công nghệ sô Tập trung tại Thành phố mới Bình Dương hoàn tất giai đoạn nghiên cứu – thử nghiệm và có nhu cầu mở rộng quy mô sản xuất, phát triển chuỗi cung ứng và tiếp cận trực tiếp với các nhà cung cấp, họ sẽ được định hướng đầu tư vào Khu CNS tập trung VSIP 3. Điều này tạo ra một chuỗi phát triển liền mạch từ nghiên cứu, thử nghiệm, ươm tạo cho đến sản xuất quy mô lớn, góp phần hình thành một hệ sinh thái công nghệ hoàn chỉnh và bền vững tại Bình Dương.
c) Mô hnh, định hướng và tác động Khu CNS tập trung VSIP 3 sẽ được xây dựng theo mô hình Công viên Khoa học Công nghệ, nơi các doanh nghiệp có thể phát triển các sản phẩm công nghệ cao từ giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm đến sản xuất và thương mại hóa. Mô hình này không chỉ phục vụ cho các doanh nghiệp trong nước mà còn tạo môi trường thu hút các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, AI, và các ngành công nghiệp xanh, với mục tiêu cốt lõi là:
- Chuyển đổi sản xuất: Giúp các doanh nghiệp tại Khu Công nghiệp VSIP 3 và các khu công nghiệp lân cận phát triển mạnh mẽ về công nghệ và đổi mới quy trình sản xuất , chuyển đổi từ mô hình công nghiệp truyền thống sang công nghiệp thông minh, ít phát thải.
- Tiên phong phát triển bền vững: Phát huy khu vực có nhiều tiềm năng, xây dựng mô hình tiên phong trong việc phát triển công nghiệp công nghệ cao và bền vững.
- Điện tử bán dẫn: Phát triển các sản phẩm bán dẫn, vi mạch, và các linh kiện điện tử tiên tiến để phục vụ các ngành công nghiệp điện tử, viễn thông, và tự động hóa.
- Sản xuất thử nghiệm (Prototyping): Hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc thiết kế, thử nghiệm và sản xuất các mẫu sản phẩm mới, tạo tiền đề cho việc sản xuất hàng loạt sau này.
- Năng lượng tái tạo và các giải pháp năng lượng sạch: Phát triển các giải pháp năng lượng bền vững, sử dụng năng lượng mặt trời, gió và các nguồn năng
170
lượng tái tạo khác để giảm thiểu tác động đến môi trường và hướng đến một khu công nghiệp xanh.
- Trí tuệ nhân tạo (AI): Ứng dụng AI trong các quy trình sản xuất, tự động hóa, và quản lý để cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm.
d) Thuận li của dự án Hiện trạng sử dụng đất: Dự án nằm trong Khu công nghiệp VSIP 3 (1.000 ha) chủ đầu tư là Công ty Liên doanh TNHH Khu Công Nghiệp Việt Nam – Singapore. Đây là điều kiện thuận lợi, bảo đảm tính sẵn sàng trong công tác quy hoạch, tổ chức triển khai và phát triển dự án. Vị trí: Nằm liền kề các khu công nghiệp hiện hữu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng quy mô sản xuất và thử nghiệm (Scale-up) cho các doanh nghiệp. Giúp giảm thiểu chi phí logistics và vận hành, đồng thời tiếp cận nhanh chóng với mạng lưới nhà cung cấp và chuỗi cung ứng đã hình thành. Hạ tầng giao thông kết nối đa chiều: Tiếp giáp với các tuyến đường huyết mạch như đường Vành Đai 4, đường ĐT 745, ĐT 746B. Kết nối thuận tiện đến các cảng biển (Cảng Cát Lái, Cái Mép) và sân bay quốc tế (Tân Sơn Nhất, Long Thành) qua các trục đường quan trọng như đường Vành đai 4, Cao tốc Hồ Chí Minh – Chơn Thành, đường sắt Bàu Bàng – Cái Mép. Hạ tầng: Khu vực được quy hoạch hạ tầng điện – nước – viễn thông – giao thông – xử lý nước thải đạt chuẩn khu công nghệ cao. Năng lượng: Tổng nhu cầu công suất điện: 200MVA Tổng nhu cầu sản lượng điện: 900.000.000kWh/năm Tổng nhu cầu sản lượng điện xanh: 300.000.000kWh/năm Nguồn điện 110kV: Đã có trong quy hoạch 1 trạm (2x63MVA) và 3 trạm (2x80MVA) Nguồn điện mặt trời mái nhà: Đề xuất bổ sung vào quy hoạch năng lượng 30MWp Nhà máy điện mặt trời mặt đất: Đã có trong quy hoạch tỉnh 80MWp; dự kiến nguồn cấp đến từ Nhà máy điện mặt trời Bình Mỹ - Hội Nghĩa – đã có trong quy hoạch tỉnh Nguồn điện từ nhiệt điện LNG: Đề xuất bổ sung quy hoạch năng lượng 100MW.
171
Hạ tầng cấp nước: Theo Quy hoạch cấp nước tỉnh Bình Dương cũ giai đoạn 2021 –2030, khu vực dự án được thụ hưởng hạ tầng cấp nước hiện đại hàng đầu cả nước. Nguồn nước được cấp bởi các Nhà máy nước trong khu vực, sử dụng nguồn nước mặt sông Đồng Nai, sông Sài Gòn có trữ lượng ổn định, không bị nhiễm mặn, với công suất thiết kế đủ khả năng đáp ứng cho dự án. Song song, tuyến ống liên vùng từ Nhà máy nước Bàu Bàng (nguồn nước kênh Phước Hòa – Dầu Tiếng) đang được đầu tư, góp phần đa dạng hóa nguồn cấp và tăng độ tin cậy cho hệ thống. Toàn bộ mạng lưới đường ống, trạm bơm và các máy phát điện dự phòng được thiết kế bảo đảm cấp nước liên tục, ổn định 24/7 cho cả công nghiệp và sinh hoạt. Chất lượng nước tuân thủ QCVN 01- 1:2024/BYT – Quy chuẩn mới nhất về nước sạch sinh hoạt. Đối với các ngành có yêu cầu nước siêu sạch như bán dẫn, linh kiện điện tử, quang học hoặc dược phẩm, doanh nghiệp có thể bổ sung module xử lý bậc ba tại chỗ (RO, UPW…), với sự hỗ trợ kỹ thuật từ chủ đầu tư và các đối tác chuyên ngành cấp nước – môi trường nhằm bảo đảm tiêu chuẩn cho quy trình sản xuất công nghệ cao.
15.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Vị trí trong Khu công nghiệp VSIP 3 tại phường Tân Uyên và p hường Bình Cơ, thành phố Hồ Chí Minh, ranh giới tiếp giáp như sau:
+ Phía Đông: giáp đất dân quy hoạch định hướng thành đường ĐT745;
+ Phía Tây: giáp đất dân cư hiện hữu và đường ĐT746B;
+ Phía Nam: giáp đường VĐ4;
+ Phía Bắc: giáp đất dân quy hoạch định hướng thành đường ĐT745;
172
15.3. Hiện trạng dự án
Diện tích: khoảng 200 ha. Hiện trạng là đất nông nghiệp trồng cây cao su, trong khu vực không có dân sinh sống, quy hoạch là đất khu công nghiệp.
173
15.4. Tính chất, mục tiêu
a) Tính chất Trung tâm Nghiên cứu và giáo dục sáng tạo: là nơi tập trung nghiên cứu và phát triển (R&D) các ngành công nghệ mũi nhọn như AI, IoT, Công nghệ Bán dẫn, Công nghệ Sinh học… Không gian hợp tác ba bên (Triple Helix): tạo không gian thuận lợi cho các trung tâm nghiên cứu, đồng thời là nơi hợp tác chặt chẽ giữa Viện – Trường đại học – Doanh nghiệp để chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm. Mô hình Công nghiệp thông minh và xanh (ESG): Tập trung vào phát triển các giải pháp công nghệ xanh, thân thiện với môi trường (ESG) , tối ưu hóa nguồn lực và sử dụng năng lượng tái tạo trong vận hành.
b) Mục tiêu chung Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Tập trung thu hút, đào tạo và đào tạo lại nguồn nhân lực nhằm hình thành nguồn nhân chất lượng cao cho các ngành nghề ưu tiên ngành công nghệ thông tin, ngành công nghệ cao, ngành công nghệ sinh học, ngành chíp – bán dẫn, ngành vật liệu mới. Ngoài ra, hợp tác và liên kết với các trường đại học và viện nghiên cứu trong và ngoài nước để phát triển chương trình đào tạo chuyên sâu, đào tạo chuyên ngành, đào tạo lại và nâng cao, hợp tác nghiên cứu và phát triển (R&D). Khu công nghệ số tập trung là tiền đề cho nghiên cứu, ươm mầm khởi nghiệp, sản xuất thử nghiệm trong các lĩnh vực phát triển công nghệ, khoa học kỹ thuật, tự động hóa, cơ khí chính xác, các giải pháp ứng dụng kỹ thuật số về quản lý (công nghệ 5G, trí tuệ nhân tạo…), công nghệ cao, chíp - bán dẫn, cơ sở dữ liệu lớn, dữ liệu dung chung, datacenter và kết nối dữ liệu tốc độ cao, sản xuất vật liệu mới, nghiên cứu ứng dụng công nghệ sinh học và y học… Các ngành nghề này sau khi nghiên cứu ứng dụng thành công tại các Khu công nghệ số TT ở khu vực TP mới sẽ hiện thực hóa sản xuất thương mại tại các Khu CNS như KCN Cây trường, KCN VSIP 3, KCN Riverside … Đây là các
174
KCN, Khu CNS được đầu tư nhằm thu hút các ngành nghề cần nguồn nhân lực có trình độ cao, các ngành nghề giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn tại địa phương.
Thu hút đầu tư và Phát triển bền vững: Nhà đầu tư sẽ trực tiếp triển khai các dự án trọng điểm. Đồng thời, thực hiện kinh doanh hạ tầng kỹ thuật và cho thuê đất để tạo quỹ đất hoàn chỉnh, thu hút đầu tư chiến lược và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Ưu tiên thu hút tập trung vào phát triển công nghiệp công nghệ số, công nghệ cao, vật liệu – năng lượng mới, dữ liệu và đổi mới sáng tạo, phù hợp định hướng kinh tế số, công nghiệp xanh và tự chủ công nghệ quốc gia.
15.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
Dự kiến hình thành các công trình nhà máy, kho tàng và hành chính – dịch vụ. Phần lớn diện tích còn lại bố trí đất cây xanh, đất giao thông và các khu kỹ thuật. Dựa trên các yêu cầu và tính chất của một số định hướng phát triển không gian:
- Phân khu sản xuất công nghệ cao: Các phân khu dành cho các ngành công nghệ cao, công nghệ số… cần có hạ tầng phù hợp, đặc biệt là các yêu cầu về không gian sạch, bảo vệ môi trường và sử dụng năng lượng tái tạo. Các công nghệ này sẽ được triển khai trong các khu vực có diện tích lớn để đảm bảo không gian phát triển lâu dài.
- Phân khu hành chính – dịch vụ: Được quy hoạch để phục vụ các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, bao gồm các văn phòng làm việc, trung tâm nghiên cứu phát triển, khu vực dịch vụ cho công nhân như y tế, giáo dục và các dịch vụ tài chính. Đây sẽ là không gian liên kết giữa các công ty trong khu công nghiệp và cộng đồng địa phương.
- Đất cây xanh và công viên: Cần dành một phần diện tích để phát triển các công viên, không gian xanh nhằm bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng sống của người lao động và giảm thiểu tác động tiêu cực của các hoạt động công nghiệp. Các khu vực cây xanh còn có thể kết hợp với các khu vui chơi, thể thao phục vụ cho công nhân và cư dân địa phương.
- Hệ thống giao thông và kỹ thuật: Giao thông trong khu công nghiệp cần được quy hoạch hợp lý để kết nối các khu vực sản xuất, hành chính và dịch vụ. Ngoài ra, cần chú trọng phát triển các khu kỹ thuật phục vụ cho việc xử lý nước thải, điện năng, khí thải, đảm bảo giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ: theo quy định hiện hành Quy mô khu đất dự kiến: khoảng 200 ha
15.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Giai đoạn 1 (2026-2027): Quy hoạch và Chuẩn bị hạ tầng
- Lập quy hoạch chi tiết, xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản.
175
- Phân khu chức năng, xây dựng hạ tầng cơ bản, chuẩn bị mặt bằng và công trình cơ sở. * Tiến độ của giai đoạn này sẽ ảnh hưởng lớn vào tiến độ thực hiện dự án Giai đoạn 2 (2027-2029): Thu hút đầu tư và Xây dựng cơ sở hạ tầng chuyên biệt
- Thu hút các doanh nghiệp công nghệ cao và phát triển hạ tầng chuyên biệt.
- Tổ chức xúc tiến đầu tư, xây dựng các khu công nghiệp cho các ngành công nghệ cao, hoàn thiện khu hành chính, dịch vụ. Giai đoạn 3 (2029-2030): Triển khai sản xuất và Vận hành thử Vận hành thử các hệ thống, hỗ trợ doanh nghiệp vận hành, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh đảm bảo hoạt động ổn định và kiểm tra hiệu quả vận hành Giai đoạn 4 (Sau 2030): Vận hành ổn định, tăng trưởng và phát triển bền vững Mở rộng quy mô, thu hút thêm ngành công nghiệp và phát triển không gian xanh. Mở rộng diện tích, phát triển các ngành mới, nâng cao không gian sống và làm việc. Ưu tiên, thu hút phát triển công nghệ mới, điều chỉnh chiến lược phát triển phù hợp với Định hướng.
15.7. Vai trò chiến lưc
Cực phát triển sản xuất thông minh và công nghiệp số,là không gian triển khai: nhà máy thông minh (smart factory); tự động hóa, robot, IoT công nghiệp;hệ thống quản trị sản xuất số (MES, ERP, digital twin). Điểm đến FDI công nghệ cao và chuỗi cung ứng toàn cầu thu hút:tập đoàn công nghệ; doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ công nghệ cao;trung tâm R&D gắn với sản xuất. Trung tâm triển khai chuyển đổi số cho công nghiệp quy mô lớn cung cấp: nền tảng số dùng chung cho doanh nghiệp trong khu; dịch vụ dữ liệu, an ninh mạng, vận hành thông minh; mô hình KCN thông minh kiểu mẫu cho toàn tỉnh. Hạt nhân kết nối công nghệ – logistics – xuất khẩu, gắn kết:sản xuất thông minh; logistics số;hệ thống cảng – ICD – trung tâm phân phối. Không gian phát triển nhân lực công nghiệp số chất lượng cao, thu hút đội ngũ: kỹ sư tự động hóa, dữ liệu, AI; chuyên gia quản lý sản xuất thông minh; hình thành trung tâm đào tạo, thực hành công nghiệp số gắn với doanh nghiệp FDI. Kết luận: Khu công nghệ số tập trung VSIP 3 giữ vai trò là trung tâm công nghiệp số và sản xuất thông minh quy mô lớn , là điểm đến chiến lược của dòng vốn FDI công nghệ cao. Việc phát triển khu này sẽ góp phần tái cấu trúc không
176
gian công nghiệp theo hướng xanh – số – thông minh, nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của Bình Dương trong chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu.
16. Khu CNS tập trung Long Sơn
16.1. Đặt vấn đề
a. Cơ hội chiến lưc Trong bối cảnh kinh tế số và công nghiệp 4.0 trở thành động lực tăng trưởng toàn cầu, mô hình khu công nghiệp (KCN) truyền thống đang bộc lộ nhiều hạn chế. Các KCN hiện nay chủ yếu tập trung vào gia công – lắp ráp, giá trị gia tăng thấp, phụ thuộc lao động chi phí rẻ và thiếu hạ tầng số. Điều này khiến Việt Nam khó cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt khi xu hướng xanh hóa và yêu cầu tối ưu hiệu quả sử dụng đất ngày càng trở nên cấp thiết. Trong xu thế đó, Dữ liệu đã trở thành tài sản chiến lược, là nguyên liệu cho các công nghệ lõi như AI, IoT, điện toán đám mây. Chuỗi giá trị toàn cầu tái cấu trúc mạnh mẽ: giá trị tập trung ở đầu chuỗi (R&D, thiết kế) và cuối chuỗi (dịch vụ, nền tảng), trong khi khâu lắp ráp ngày càng mất lợi thế. Sản xuất thông minh, tự động hóa, digital twin và quản trị năng lượng bằng dữ liệu là chuẩn mực m ới, đòi hỏi hạ tầng số mạnh mẽ. Khu CNS tập trung là giải pháp chiến lược để đáp ứng xu thế này Khi nền tảng dữ liệu lớn và AI được xác định là tài nguyên chiến lược mới, các trung tâm dữ liệu siêu quy mô đang giữ vai trò then chốt trong việc định hình lợi thế cạnh tranh của mỗi quốc gia. Khu vực ASEAN hiện chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của hạ tầng số, với việc hàng loạt các trung tâm dữ liệu khu vực tầm cỡ khu vực được hình thành tại Singapore, Malaysia, Indonesia và Thái Lan, sở hữu công suất từ 100 MW đến trên 1 GW để phục vụ nhu cầu trung chuyển và xử lý dữ liệu toàn cầu (Digital Hub). Với dự báo quy mô thị trường sẽ tăng gấp đôi trong 05 năm tới cùng sự hiện diện của các định chế công nghệ lớn như AWS, Google hay Microsoft, khu vực này đang khẳng định vị thế là điểm đến ưu tiên của dòng vốn đầu tư công nghệ cao. b. Tầm nhìn và vị thế hạt nhân Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để bứt phá trở thành trung tâm công nghệ mới của khu vực nhờ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng và hạ tầng số toàn cầu, với bối cảnh các các tập đoàn công nghệ toàn cầu chủ động tìm kiếm địa điểm thiết lập các trung tâm dữ liệu siêu quy mô. Tuy nhiên, sự thiếu hụt các trung tâm dữ liệu siêu quy mô (Hyperscale) và nhà máy AI đạt chuẩn đang tạo ra điểm nghẽn lớn cho hạ tầng số quốc gia. Hạn chế này trực tiếp kìm hãm năng lực triển khai và phát triển các lĩnh vực mũi nhọn của kinh tế số như Trí tuệ nhân tạo (AI), Phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và Điện toán đám mây, đồng thời làm giảm vị thế cạnh tranh của quốc gia trong xu hư ớng định hình các trạm trung chuyển dữ liệu khu vực ASEAN. Trong khi khu vực nội đô TP. Hồ Chí Minh đang đối mặt với những hạn chế về quỹ đất quy mô lớn và hạ tầng năng lượng chưa đáp ứng được yêu cầu khắt
177
khe để hình thành các tổ hợp Trung tâm dữ liệu siêu quy mô, thì Khu công nghiệp Dầu khí Long Sơn có quy mô diện tích 850ha lại hội tụ đầy đủ các lợi thế vượt trội để giải quyết bài toán này. Nằm liền kề cụm cảng – logistics – năng lượng Cái Mép – Thị Vải, khu vực này không chỉ sở hữu quỹ đất rộng, hạ tầng kết nối đồng bộ, nguồn điện công suất cao và vị trí gần trạm cập bờ cáp quang biển quốc tế, mà còn có quy hoạch tương thích, bổ trợ hiệu quả cho Khu thương mại tự do (FTZ) Cái Mép Hạ. Với tiềm năng tích hợp tạo thành cụm kinh tế công nghiệp - công nghệ số - logistics hiện đại, KCN Long Sơn được xác định là địa điểm khả thi duy nhất tại phía Nam TP. Hồ Chí Minh tập hợp các điều kiện phát triển thành Digital Hub đầu tiên của Việt Nam đạt chuẩn ngang tầm khu vực.
c. Mô hnh, định hướng và tác động Khu CNS tập trung Long Sơn sẽ được xây dựng theo mô hình khu chức năng đặc thù, tập trung các hoạt động chuyên sâu về công nghiệp dữ liệu, AI factory công nghệ thông tin, công nghiệp bán dẫn và các dịch vụ phụ trợ cho nền kinh tế số. Mô hình này không chỉ phục vụ cho c ác doanh nghiệp trong nước mà còn tạo môi trường thu hút các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt là trong lĩnh vực Trung tâm dữ liệu, sản xuất công nghệ cao, bán dẫn, AI, và các ngành công nghiệp xanh. Mô hình này được định hướng liên kết vùng mạnh mẽ, tích hợp với Khu thương mại tự do (FTZ) Cái Mép Hạ để hình thành hành lang kinh tế Công nghiệp – Công nghệ số – Logistics quốc tế. Tầm nhìn chiến lược của Khu CNS tập trung Long Sơn không dừng lại ở việc hình thành một Khu CNS tập trung với quy mô lớn, mà hướng tới xây dựng Khu CNS tập trung Long Sơn trở thành trung tâm dữ liệu khu vực (Digital Hub) tiên phong mang tầm quốc gia có khả năng cạnh tranh quốc tế, là động lực chuyển đổi vị thế kinh tế số của Việt Nam.Tầm nhìn này được cụ thể hóa thông qua việc kiến tạo một hệ sinh thái toàn diện và vượt trội, tập trung vào các trụ cột sau:
- Hội tụ Cơ sở Hạ tầng Số Chiến lược: Khu CNS tập trung Long Sơn sẽ là điểm hội tụ của các kết cấu hạ tầng số cốt lõi, bao gồm khu vực thu hút các trung tâm dữ liệu lớn (Hyperscale Data Center), các trung tâm điện toán hiệu năng cao và trí tuệ nhân tạo (High Performance Computing HPC & AI center), cùng các doanh nghiệp sản xuất công nghệ cao và công nghệ lưỡng dụng mang tính đột phá. Trên cơ sở nền tảng hạ tầng mạnh mẽ này, Khu CNS tập trung Long Sơn sẽ hình thành các trung tâm sáng tạo và khai phá dữ liệu, thúc đẩy mạnh mẽ việc tạo ra các dịch vụ dữ liệu mới (Data-as-a-Service), ứng dụng AI tiên tiến và phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược, từ đó tạo cú hích phát triển công nghi ệp dữ liệu và kinh tế số quốc gia.
- Kiến tạo hệ sinh thái công nghệ số đồng bộ, đa chiều và cạnh tranh: Ưu tiên hàng đầu của Đề án là tối đa hóa lợi ích kinh tế – xã hội cho Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với các mục tiêu chiến lược quốc gia về kinh tế số hóa và phát triển kinh tế số. Theo đó, Khu CNS tập trung Long Sơn sẽ thiết lập một hệ sinh thái công nghệ số đồng bộ có khả năng cạnh tranh trực tiếp và trở thành điểm đến thay thế cho các trung tâm dữ liệu lớn trong khu vực như Singapore và Malaysia. Tại đây, sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho
178
sự phát triển của các mô hình kinh doanh mới và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững bằng cách thu hút các công ty công nghệ cao, các công ty khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (startup), và các tập đoàn công nghệ lớn đến thiết lập hoạt động sản xuất, trung tâm nghiên cứu & phát triển (R&D) và các hoạt động trình diễn kinh tế số. Việc đặt các hoạt động số hóa song song với sản xuất sẽ thúc đẩy mạnh mẽ nghiên cứu & phát triển (R&D), tạo mẫu nhanh và phát triển các hệ thống sản xuất thông minh thế hệ mới, tạo ra vòng lặp đổi mới sáng tạo liên tục trong khu vực.
- Quy hoạch cơ sở hạ tầng sẵn sàng cho tương lai: Việc tích hợp giữa cơ sở hạ tầng số (như mạng truyền dẫn cáp quang, trạm cập bờ cho c áp quang biển kết nối khu vực, trung tâm dữ liệu đáp ứng chuẩn quốc tế), hạ tầng vật lý ( hạ tầng điện chuyên dụng – dự phòng, cấp nước – làm lạnh, xử lý nước thải, hành lang giao thông - kỹ thuật), và sẵn sàng để ảo hóa (nền tảng mô phỏng & vận hành số, ví dụ như digital twin) nhằm đảm bảo khả năng thích ứng và nâng cấp dài hạn, và kết nối hệ thống ở cấp khu vực và quốc gia. Quy hoạch hạ tầng không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu công nghiệp số hiện tại, mà còn tạo nền tảng chiến lược cho các công nghệ đột phá, đảm bảo Long Sơn duy trì khả năng cạnh tranh quốc tế và trở thành trung tâm số trọng yếu của Việt Nam trong giai đoạn 2030–2050.
- Nền tảng năng lực và bền vững, phù hợp với các tiêu chuẩn ESG (môi trường – xã hội – quản trị) quốc tế, nhằm tạo lập năng lực cạnh tranh dài hạn và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, đặc biệt là các tập đoàn công nghệ toàn cầu theo định hướng đổi mới sáng tạo bền vững và đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Về năng lực xã hội – nhân sự, hợp tác, xây dựng và duy trì sự sẵn có của n guồn nhân lực chất lượng cao thông qua các chương trình hợp tác liên kết đào tạo chuyên sâu và cơ sở hạ tầng xã hội đồng bộ. Về môi trường tích hợp năng lượng tái tạo, điện xanh, giải pháp quản lý tiêu thụ năng lượng hiệu quả.đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt của các đại bàng công nghệ. Về quản trị, mô hình quản lý khu được vận hành trên nền tảng số hóa toàn diện, áp dụng cơ chế “một cửa” và quy trình minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, giảm thiểu tối đa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, tiệm cận thông lệ quốc tế về quản trị khu công nghệ cao và khu công nghệ số.
- Chuyển đổi sản xuất: Giúp các doanh nghiệp tại Khu Công nghiệp Long Sơn và các khu công nghiệp lân cận phát triển mạnh mẽ về công nghệ và đổi mới quy trình sản xuất, chuyển đổi từ mô hình công nghiệp truyền thống sang công nghiệp thông minh, ít phát thải.
- Năng lượng tái tạo và các giải pháp năng lượng sạch: Phát triển các giải pháp năng lượng bền vững, sử dụng năng lượng mặt trời, gió và các nguồn năng lượng tái tạo khác để giảm thiểu tác động đến môi trường và hướng đến một khu công nghiệp xanh.
- Trí tuệ nhân tạo (AI): Ứng dụng AI trong các quy trình sản xuất, tự động hóa, và quản lý để cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm. d. Thuận li của dự án Lợi thế về quỹ đất:
179
Trên cơ sở tham khảo các mô hình quốc tế, việc phát triển khu công nghệ số đòi hỏi sự quy hoạch đồng bộ bao gồm hạ tầng kỹ thuật, khu vực lưu trú cho chuyên gia, phân khu sản xuất công nghệ cao cùng trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo nhằm hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh; yêu cầu này đặt ra sự cần thiết phải bố trí quỹ đất có quy mô đủ lớn để đáp ứng không gian vận hành và dự trù khả năng mở rộng trong tương lai, tương tự như quy mô diện tích của các khu công nghệ trọng điểm sau đây: Căn cứ vào các tiêu chuẩn quy hoạch thực tế, một khu công nghệ số tích hợp cần sở hữu diện tích đủ lớn để đảm bảo không gian phát triển lâu dài. Theo đó, Khu công nghiệp Long Sơn với quy mô 850 ha được đánh giá là đáp ứng đầy đủ yêu cầu về quỹ đất để bố trí đồng bộ các phân khu chức năng của một khu công nghệ số hoàn chỉnh. Lợi thế vị trí KCN Long Sơn nằm tại vị trí trung tâm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đóng vai trò kết nối giữa các khu vực chức năng lân cận. Vị trí này thuận lợi cho việc kết nối đa phương thức (đường bộ, đường thủy và hàng không qua sân bay Long Thành trong tương lai), phù hợp để phát triển trung tâm logistics và công nghệ cao. (i) Phía Bắc: Tiếp giáp Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ và chuỗi khu công nghiệp - cảng biển nước sâu tại thị xã Phú Mỹ. (ii) Phía Đông: Kết nối trực tiếp với trung tâm Bà Rịa. (iii) Phía Nam: Kết nối với trung tâm dịch vụ và du lịch Vũng Tàu. (iv) Phía Tây và Tây Nam: Tiếp giáp Vịnh Gành Rái, hướng về huyện Cần Giờ (TP. Hồ Chí Minh) – khu vực quy hoạch cảng trung chuyển quốc tế. Nằm liền kề các khu công nghiệp hiện hữu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng quy mô sản xuất và thử nghiệm (Scale-up) cho các doanh nghiệp. Giúp giảm thiểu chi phí logistics và vận hành, đồng thời tiếp cận nhanh chóng với mạng lưới nhà cung cấp và chuỗi cung ứng đã hình thành. Lợi thế Hạ tầng năng lượng Dự án nằm trong bán kính chưa đầy 30km với 2 cụm nhà máy nhiệt điện lớn nhất phía Nam là Nhiệt điện Bà Rịa và Nhiệt điện Phú Mỹ, với tổng công suất phát điện hơn 4.000 MW, tạo thành nền tảng điện lưới ổn định (Base -load). Nguồn điện 220kV: Đã có trong quy hoạch 1 trạm 2x250MVA
| Quốc gia | KCN/Công viên Khoa học | Diện tích (ha) |
| Khu Công nghệ cao Quốc gia Thâm Quyến | 1,150 | |
| Trung Quốc | Khu Công nghệ cao Trường Giang | 799 |
| Công viên Khoa học Nam Đài Loan | 1,043 | |
| Hàn Quốc | Cụm Công nghiệp Bán dẫn Yongin | 710 |
| Singapore | Khu đô thị Sáng tạo Jurong | 600 |
| Malaysia | Ibrahim Technopolis | 2950 |
180
Nguồn điện 110kV: Đã có trong quy hoạch 1 trạm 2x63MVA Nguồn điện từ nhiệt điện: Đã có trong quy hoạch LNG Long Sơn 1500MW Hạ tầng cấp nước Theo Quy hoạch cấp nước tỉnh bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) giai đoạn 2021– 2030, khu vực dự án được cấp bởi Nhà máy nước Phú Mỹ, sử dụng nguồn nước mặt Hồ Đá Đen, có trữ lượng ổn định, không bị nhiễm mặn, với công suất thiết kế 150.000 m3/ngày.đêm định hướng mở rộng lên 300.000m3/ngày đêm. Chất lượng nước tuân thủ QCVN 01-1:2024/BYT – Quy chuẩn mới nhất về nước sạch sinh hoạt. Đối với các ngành có yêu cầu nước siêu sạch như bán dẫn, linh kiện điện tử, quang học hoặc dược phẩm, doanh nghiệp có thể bổ sung module xử lý bậc ba tại chỗ (RO, UPW…), với sự hỗ trợ kỹ thuật từ chủ đầu tư và các đối tác chuyên ngành cấp nước – môi trường nhằm bảo đảm tiêu chuẩn cho quy trình sản xuất công nghệ cao. Lợi thế Hạ tầng viễn thông Hạ tầng hiện hữu: Là điểm cập bờ của 3/6 tuyến cáp quang biển huyết mạch quốc gia (gồm AAE-1, AAG và TGN-IA) với tổng dung lượng băng thông thiết kế lên tới trên 50 Terabits/giây (Tbps); trong đó riêng tuyến AAE-1 đóng góp tới 40 Tbps. Hạ tầng tương lai (Đang triển khai): Với sự bổ sung của tuyến cáp thế hệ mới Viettel-Singtel (VTS) dự kiến vận hành vào năm 2027, vị thế kết nối của khu vực sẽ được củng cố mạnh mẽ. Quy hoạch dự kiến tại cho Long Sơn: Đặc biệt, các đơn vị viễn thông đang có kế hoạch xây dựng từ 1 đến 2 tuyến cáp quang biển mới, kết nối trực tiếp từ khu vực Long Sơn đến các Digital Hub hàng đầu khu vực là Singapore và Malaysia. Điều này cho phép KCN Long Sơn thiết lập đường truyền quốc tế trực tiếp (Point-to-Point) với tốc độ và độ an toàn dữ liệu vượt trội so với bất kỳ khu vực nào khác tại Việt Nam.
16.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Khu CNS tập trung Long Sơn được định hướng phát triển theo mô hình Digital Hub (Trung tâm dữ liệu và Công nghệ số) cấp khu vực tích hợp với Khu thương mại tự do (FTZ).Mô hình này tham chiếu từ sự thành công của các đặc khu kinh tế mũi nhọn tại ASEAN như:
+ Ibrahim Technopolis (Malaysia): Tích hợp trung tâm dữ liệu với đô thị sinh thái trong Đặc khu kinh tế Johor-Singapore.
+ Digital Park Thailand (EECd): Hạt nhân số của Hành lang kinh tế ph ía Đông, gắn kết trực tiếp hạ tầng cáp quang biển và các đầu mối logistics.
+ Nongsa Digital Park (Indonesia): Đóng vai trò cầu nối số kết hợp với khu nghỉ dưỡng và công nghiệp truyền thống.
16.3. Hiện trạng dự án
181
Khu vực lập quy hoạch thuộc KCN Dầu Khí Long Sơn, xã Long Sơn, thành phố Hồ Chí Minh, với ranh giới được xác định cụ thể như sau:
- Phía Bắc: giáp đường tỉnh ĐT.994 và Núi Nứa;
- Phía Tây: giáp dự án tổ hợp hóa dầu miền Nam;
- Phía Đông: giáp khu đô thị phía Đông Nam Long Sơn;
- Phía Nam: giáp Quy hoạch cảng tổng hợp và vịnh Gành Rái. Quy mô lập quy hoạch có diện tích khoảng 300 ha. Trong khu vực lập quy hoạch chủ yếu là cảnh quan nông nghiệp, các công trình nhà ở thấp tầng xen kẽ sân vườn. Phạm vi ranh giới lập quy hoạch có 1 công trình di tích – tôn giáo và chưa được đầu tư xây dựng công trình hạ tầng xã hội
182
Hình 51. V trí và gii hạn đề xuất khu CNS tập trung Long Sơn.
16.4. Tính chất, mục tiêu
a. Tính chất Trung tâm Nghiên cứu và giáo dục sáng tạo: là nơi tập trung nghiên cứu và phát triển (R&D) các ngành công nghệ mũi nhọn như AI, IoT, Công nghệ Bán dẫn, Công nghệ Sinh học… Không gian hợp tác ba bên (Triple Helix): tạo không gian thuận lợi cho các trung tâm nghiên cứu, đồng thời là nơi hợp tác chặt chẽ giữa Viện – Trường đại học – Doanh nghiệp để chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm. Mô hình Công nghiệp thông minh và xanh (ESG): Tập trung vào phát triển các giải pháp công nghệ xanh, thân thiện với môi trường (ESG) , tối ưu hóa nguồn lực và sử dụng năng lượng tái tạo trong vận hành. b. Mục tiêu xuyên suốt Mục tiêu tiên phong thí điểm, đảm bảo hạ tầng kinh tế số quốc gia: tập trung vào việc thiết lập mô hình và cơ chế vận hành tiên phong, tạo khuôn mẫu pháp lý cho cả nước. Theo đó, chuyển đổi thành công và toàn diện từ Khu công nghiệp phục vụ các ngành nghề truyền thống sang Khu công nghệ số tập trung, cung cấp kết cấu hạ tầng đồng bộ, bền vững theo tiêu chí quốc tế cho các ngành công nghiệp công nghệ số. Khu công nghệ số tập trung Long Sơn là khu vực thí điểm và hoàn thiện thể chế, chính sách đột phá, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, có tính linh hoạt cao và cạnh tranh toàn cầu. Hạ tầng và cơ chế được thiết lập
183
phải là bệ phóng cho các hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển hóa ý tưởng thành sản phẩm công nghệ thương mại.
Mục tiêu liên kết vùng và đóng góp vào lợi ích dài hạn, nhằm định vị khu vực Long Sơn là mắt xích chiến lược trong chuỗi giá trị và hành lang kinh tế của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Theo đó, đề xuất thực hiện tích hợp vào quy hoạch chung của khu vực phía Nam thành phố Hồ Chí Minh (Cái Mép Hạ, Cần Giờ), tạo 1 khu vực có tầm vóc và quy mô đủ lớn lớn để thu hút đầu tư chiến lược; kết nối đồng bộ với các cơ sở hạ tầng chiến lược (như kết cấu hạ tầng công nghiệp số, cảng biển nước sâu, cảng hàng không quốc tế Long Thành, đô thị, công nghiệp cao) để hình thành hành lang kinh tế chiến lược tầm cỡ khu vực. Việc tích hợp này đồng thời tạo điều kiện để Long Sơn đóng góp vào phát triển bền vững của quốc gia, thúc đẩy hình thành một cực tăng trưởng mới, vận hành ổn định, gắn kết với hệ sinh thái sản xuất hiện hữu của vùng (điện – điện tử, công nghiệp chế tạo, logistics), phù hợp với định hướng phát triển kinh tế số – trung tâm tài chính – dịch vụ chất lượng cao của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, linh hoạt: Xây dựng chuỗi đổi mới mạnh mẽ thông qua quan hệ đối tác chiến lược giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác công nghệ, đối tác cung cấp hạ tầng, chứng nhận quốc tế chuyên sâu. Các trung tâm R&D, cơ sở thử nghiệm sẵn có (plug-and-play) và đối tác công nghiệp tạo điều kiện hội tụ giữa công nghiệp công nghệ số, các ngành công nghiệp công nghệ cao, phục vụ cả an ninh quốc phòng và thương mại (có tính chất lưỡng dụng), thúc đẩy hợp tác đa ngành và bảo đảm các yếu tố kinh tế, chính trị, xã hội. Hệ sinh thái tích hợp sẵn các đối tác cung cấp chứng nhận quốc tế, đảm bảo đẩy nhanh quá trình đổi mới sáng tạo thành các sản phẩm thương mại, đảm bảo chất lượng sản phẩm và tuân thủ các tiêu chuẩn quy định, tăng cường sự gắn kết của khách thuê. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Tập trung thu hút, đào tạo và đào tạo lại nguồn nhân lực nhằm hình thành nguồn nhân chất lượng cao cho các ngành nghề ưu tiên ngành công nghệ thông tin, ngành công nghệ cao, ngành công nghệ sinh học, ngành chíp – bán dẫn, ngành vật liệu mới. Ngoài ra, hợp tác và liên kết với các trường đại học và viện nghiên cứu trong và ngoài nước để phát triển chương trình đào tạo chuyên sâu, đào tạo chuyên ngành, đào tạo lại và nâng cao, hợp tác nghiên cứu và phát triển (R&D). Khu công nghệ số tập trung là tiền đề cho nghiên cứu, ươm mầm khởi nghiệp, sản xuất thử nghiệm trong các lĩnh vực phát triển công nghệ, khoa học kỹ thuật, tự động hóa, cơ khí chính xác, các giải pháp ứng dụng kỹ thuật số về quản lý (công nghệ 5G, trí tuệ nhân tạo…), công nghệ cao, chíp - bán dẫn, cơ sở dữ liệu lớn, dữ liệu dung chung, datacenter và kết nối dữ liệu tốc độ cao, sản xuất vật liệu mới, nghiên cứu ứng dụng công nghệ sinh học và y học… Ưu tiên thu hút tập trung vào phát triển công nghiệp công nghệ số, công nghệ cao, vật liệu – năng lượng mới, dữ liệu và đổi mới sáng tạo, phù hợp định hướng kinh tế số, công nghiệp xanh và tự chủ công nghệ quốc gia.
16.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
184
Khu CNS tập trung Long Sơn được cấu trúc thành 03 phân khu chức năng chính, bảo đảm tính đồng bộ, tính mở rộng và tính liên kết, tương thích với chuỗi giá trị của công nghiệp dữ liệu – công nghiệp số – công nghiệp công nghệ cao, cụ thể như sau
- Phân khu Công nghiệp Công nghệ Số: giữ vai trò trọng tâm cốt lõi của Khu CNS tập trung, vận hành toàn bộ chuỗi giá trị của công nghiệp dữ liệu, AI, dịch vụ số và các trung tâm R&D số. Gồm các khu vực: Khu hạ tầng số, khu R&D số, Khu sản xuất bán dẫn, khu sản xuất phần cứng công nghệ số, khu dịch vụ kinh tế số.
- Phân khu Công nghiệp Công nghệ cao: Phân khu Công nghiệp Công nghệ cao giữ vị trí hạt nhân (sản xuất và xuất khẩu) trong cấu trúc tổng thể của Khu CNS tập trung Long Sơn, đóng vai trò hoàn thiện chuỗi giá trị mở rộng từ nghiên cứu – thiết kế → sản xuất → ứng dụng – dịch vụ → xuất khẩu, bảo đảm sự gắn kết giữa công nghiệp công nghệ số và công nghiệp công nghệ cao. Gồm các khu vực: Khu sản xuất điện – điện tử công nghệ cao, Khu thiết bị & ứng dụng công nghệ cao, Khu logistics thông minh.
- Phân khu hành chính – dịch vụ: Được quy hoạch để phục vụ các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, bao gồm các văn phòng làm việc, trung tâm nghiên cứu phát triển, khu vực dịch vụ cho công nhân như y tế, giáo dục và các dịch vụ tài chính. Đây sẽ là không gian liên kết giữa các công ty trong khu công nghiệp và cộng đồng địa phương.
- Đất cây xanh và công viên: Cần dành một phần diện tích để phát triển các công viên, không gian xanh nhằm bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng sống của người lao động và giảm thiểu tác động tiêu cực của các hoạt động công nghiệp. Các khu vực cây xanh còn có thể kết hợp với các khu vui chơi, thể thao phục vụ cho công nhân và cư dân địa phương.
- Hệ thống giao thông và kỹ thuật: Giao thông trong khu công nghiệp cần được quy hoạch hợp lý để kết nối các khu vực sản xuất, hành chính và dịch vụ. Ngoài ra, cần chú trọng phát triển các khu kỹ thuật phục vụ cho việc xử lý nước thải, điện năng, khí thải, đảm bảo giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc sơ bộ: theo quy định hiện hành Tổng thể mô hình phân khu và ngành nghề trong Khu CNS tập trung Long Sơn được tổ chức theo chuỗi giá trị 5 lớp, tạo thành một vòng đời đổi mới khép kín, đảm bảo khả năng tự chủ hạ tầng số – công nghệ lõi – sản xuất – thương mại hóa – tái tạo dữ liệu. Đây là mô hình đặc trưng của các Digital Hub quốc tế và sẽ được tích hợp đầy đủ trong Khu công nghệ số tập trung Long Sơn – định hướng Digital Hub tại Việt Nam.
185
Hình 52. Minh họa Khu CNS tập trung Hình 53.Minh họa không gian khu trung tâm dữ liu
186
Hình 54. Minh họa không gian khu dch vụ - tin ích Hình 55. Minh họa không gian cơ sở lưu trú và không gian lối vào chính.
Hình 56. Minh họa không gian công viên cây xanh.
16.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Giai đoạn 1 (2027-2030): Quy hoạch và Chuẩn bị hạ tầng
- Lập quy hoạch chi tiết, xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản.
- Phân khu chức năng, xây dựng hạ tầng cơ bản, chuẩn bị mặt bằng và công trình cơ sở. * Tiến độ của giai đoạn này sẽ ảnh hưởng lớn vào tiến độ thực hiện dự án Giai đoạn 2 (2027-2029): Thu hút đầu tư và Xây dựng cơ sở hạ tầng chuyên biệt
187
- Thu hút các doanh nghiệp công nghệ cao và phát triển hạ tầng chuyên biệt.
- Tổ chức xúc tiến đầu tư, xây dựng các khu công nghiệp cho các ngành công nghệ cao, hoàn thiện khu hành chính, dịch vụ. Giai đoạn 3 (2029-2030): Triển khai sản xuất và Vận hành thử Vận hành thử các hệ thống, hỗ trợ doanh nghiệp vận hành, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh đảm bảo hoạt động ổn định và kiểm tra hiệu quả vận hành Giai đoạn 4 (Sau 2030): Vận hành ổn định, tăng trưởng và phát triển bền vững
- Mở rộng quy mô, thu hút thêm ngành công nghiệp và phát triển không gian xanh.
- Mở rộng diện tích, phát triển các ngành mới, nâng cao không gian sống và làm việc.
- Ưu tiên, thu hút phát triển công nghệ mới, điều chỉnh chiến lược phát triển phù hợp với Định hướng.
16.7. Vai trò chiến lưc
Giữ vai trò là hạt nhân phát triển công nghiệp, logistics và dịch vụ cảng biển của KCN Dầu Khí Long Sơn; là đầu mối kết nối giữa Tổ hợp Hóa dầu miền Nam với hệ thống cảng biển và các khu đô thị, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế biển, công nghiệp hóa dầu và tăng cường năng lực cạnh tranh của khu vực phía Nam thành phố Hồ Chí Minh. Kết luận: Với vị trí chiến lược, khả năng kết nối thuận lợi và tiềm năng phát triển công nghiệp – cảng biển, khu vực lập quy hoạch là quỹ đất quan trọng để hình thành không gian công nghiệp hiện đại, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, góp phần phát huy hiệu quả KCN Dầu Khí Long Sơn, thúc đẩy phát triển kinh tế biển và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố Hồ Chí Minh cũng như vù ng Đông Nam Bộ.
17. Khu CNS tập trung Bình Chánh
17.1. Đặt vấn đề
a. Cơ hội chiến lưc Việc hình thành Khu công nghệ số tập trung tại khu vực nghiên cứu là cơ hội quan trọng nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển kinh tế số, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của địa phương. Dự án đáp ứng nhu cầu thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ số, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, trung tâm dữ liệu, nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời đón đầu xu hướng dịch chuyển chuỗi giá trị cô ng nghệ toàn cầu và nhu cầu ngày càng tăng về hạ tầng phục vụ ngành công nghệ cao. Với lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng giao thông, hạ tầng số và khả năng kết nối với các trung tâm kinh tế, đô thị, cảng biển, sân bay và hệ thống logistics. Khu công nghệ số tập trung sẽ tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế số, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, tăng sức
188
cạnh tranh của địa phương, đồng thời góp phần hình thành hệ sinh thái công nghệ số hiện đại và phát triển bền vững.
b. Tầm nhìn và vị thế hạt nhân Định hướng trở thành hạt nhân phát triển kinh tế số, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của khu vực, đóng vai trò là trung tâm thu hút các doanh nghiệp công nghệ số, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, trung tâm dữ liệu (Data Center), nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế vi mạch, an ninh mạng và các dịch vụ công nghệ số có giá trị gia tăng cao. Đồng thời, Khu công nghệ số tập trung sẽ là đầu mối kết nối giữa hoạt động nghiên cứu, phát triển, đào tạo, đổi mới sáng tạo, sản xuất công nghệ cao và thương mại hóa các sản phẩm, dịch vụ số; gắn kết với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số hiện đại, góp phần hình thành cực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy liên kết vùng và phát triển kinh tế theo hướng số hóa, hiện đại và bền vững. c. Mô hnh, định hướng và tác động Khu công nghệ số tập trung được định hướng phát triển theo mô hình hệ sinh thái công nghệ số tích hợp, kết hợp giữa nghiên cứu, phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực, ươm tạo doanh nghiệp, sản xuất các sản phẩm công nghệ số và cung cấp dịch vụ số. Không gian phát triển được tổ chức đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số hiện đại, đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin, trí t uệ nhân tạo (AI), bán dẫn, thiết kế vi mạch, trung tâm dữ liệu (Data Center), điện toán đám mây, an ninh mạng, Internet vạn vật (IoT) và các ngành công nghệ số mới nổi. Định hướng phát triển Khu công nghệ số tập trung gắn với chiến lược phát triển kinh tế số, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của địa phương; đồng thời tăng cường liên kết với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và các khu công nghệ cao, khu công nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo trong và ngoài nước nhằm hình thành mạng lưới hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Việc hình thành Khu công nghệ số tập trung sẽ tạo động lực thúc đẩy phát triển các ngành công nghệ số có giá trị gia tăng cao, nâng cao năng lực đổ i mới sáng tạo, thu hút đầu tư trong và ngoài nước, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tạo nhiều việc làm có trình độ chuyên môn. Đồng thời, khu công nghệ số tập trung góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trên các lĩnh vực kinh tế – xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương, hình thành cực tăng trưởng mới và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế. d. Thuận li của dự án Dự án có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai, bao gồm: Vị trí địa lý thuận lợi, kết nối nhanh với các tuyến giao thông đối ngoại và mạng lưới giao thông khu vực.
189
Quỹ đất có quy mô đủ lớn để phát triển khu công nghiệp đồng bộ, đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Phù hợp với định hướng phát triển công nghi ệp, quy hoạch sử dụng đất và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
17.2. Mô hình nghiên cứu điển hình
Khu công nghệ số tập trung được nghiên cứu và phát triển theo mô hình Trung tâm Đổi mới sáng tạo (Innovation Hub), lấy nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo làm hạt nhân. Mô hình hướng đến hình thành hệ sinh thái công nghệ số tích hợp, quy tụ các doanh nghiệp công nghệ số, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), cơ sở đào tạo, vườn ươm doanh nghiệp, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm dữ liệu (Data Center) và các đơn vị cung cấp dịch vụ công nghệ số. Mô hình này thúc đẩy sự liên kết giữa Nhà nước – doanh nghiệp – viện nghiên cứu – trường đại học trong hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, phát triển sản phẩm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đồng thời, đây là nền tảng thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, doanh nghiệp công nghệ và các dự án đầu tư trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, thiết kế vi mạch, điện toán đám mây, an ninh mạng và các công nghệ số tiên tiến, góp phần hình thành cực tăng trưởng mới của nền kinh tế số.
17.3. Hiện trạng dự án
Vị trí khu đất có diện tích khoảng 30 ha thuộc Khu chức năng 20 – Khu đô thị mới Nam thành phố, có ranh giới như sau:
+ Phía Bắc: Giáp đường dự phóng theo quy hoạch 25 m;
+ Phía Nam: Giáp đường An Phú Tây – Hưng Long;
+ Phía Đông: Giáp với ranh khu vực nghiên cứu quy hoạch Khu đô thị Hưng Long (dự kiến thanh toán Hợp đồng BT của Tập đoàn Vingroup);
+ Phía Tây: Giáp với đường Ấp 2 hiện hữu và đường dự phóng theo quy hoạch lộ giới 30 m. Theo Đồ án Điều chỉnh Quy hoạch chung Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1125/QĐ-TTg ngày 11 tháng 6 năm 2025, vị trí khu đất thuộc chức năng quy hoạch đất phức hợp – động lực phát triển. Theo Đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị tỷ lệ 1/5.000 (quy hoạch phân khu) Khu đô thị mới Nam Thành phố (diện tích 2.975ha) đã được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phê duyệt theo Quyết định số 6692/QĐ-UBND ngày 28 tháng 12 năm 2012, vị trí khu đất có chức năng quy hoạch đất công trình giáo dục dự kiến. Việc đề xuất sử dụng khu đất để hình thành khu công nghệ số tập trung phù hợp với định hướng phát triển không gian đô thị theo quy hoạch chung Thành phố.
190
Hình 57. V trí đề xuất Khu CNS tập trung Bình Chánh.
17.4. Tính chất, mục tiêu
a. Tính chất Khu công nghệ số tập trung là khu chức năng tập trung các hoạt động nghiên cứu, phát triển, thiết kế, sản xuất, cung cấp sản phẩm, dịch vụ công nghệ số; đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực số; cung cấp hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số hiện đại; đồng thời là đầu mối thu hút doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và các tổ chức trong và ngoài nước nh ằm hình thành hệ sinh thái công nghệ số, thúc đẩy phát triển kinh tế số, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo của địa phương và quốc gia. b. Mục tiêu Mục tiêu của khu là thu hút các doanh nghiệp công nghệ số trong nước và quốc tế, các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học, trung tâm đổi mới sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp đến đầu tư, hoạt động và hợp tác phát triển. Thông qua việc hình thành hệ sinh thái công nghệ số hoàn chỉnh, khu tạo điều kiện thúc đẩy liên kết giữa nghiên cứu, đào tạo, sản xuất, thương mại hóa công nghệ và cung cấp các sản phẩm, dịch vụ số có giá trị gia tăng cao. Khu công nghệ số tập trung hướng đến phát triển các lĩnh vực công nghệ số trọng điểm như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing), Internet vạn vật (IoT), bán dẫn, thiết kế vi mạch, an toàn thông tin mạng, blockchain, công nghệ tài chính (Fintech), phát triển phần mềm, nội dung số và các công nghệ số tiên tiến khác. Đồng thời, khu khuyến khích nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, phát triển các nền tảng số, sản phẩm số và giải pháp số có khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.
191
17.5. Định hướng phát triển không gian – sử dụng đất
Định hướng phát triển không gian Khu công nghệ số tập trung theo mô hình hiện đại, thông minh, đồng bộ và bền vững, bảo đảm sự gắn kết giữa các khu chức năng nghiên cứu, phát triển, sản xuất, đào tạo, đổi mới sáng tạo và các công trình dịch vụ hỗ trợ. Cấu trúc không gian được tổ chức linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi cho sự liên kết giữa các doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo, đồng thời đáp ứng yêu cầu mở rộng và phát triển trong tương lai. Không gian sử dụng đất được phân thành các khu chức năng chính gồm: khu nghiên cứu và phát triển (R&D); khu phát triển phần mềm, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, trung tâm dữ liệu và các ngành công nghệ số; khu văn phòng, trung tâm điều hành và dịch vụ hỗ trợ; khu đào tạo, nghiên cứu và ươm tạo doanh nghiệp; khu hạ tầng kỹ thuật; hệ thống cây xanh, mặt nước và không gian công cộng; cùng với mạng lưới giao thông và các công trình đầu mối hạ tầng kỹ thuật được bố trí đồng bộ, bảo đảm kết nối thuận lợi giữa các khu chức năng.
17.6. Kế hoạch thực hiện đề xuất
Giai đoạn 1: Chuẩn bị và hoàn thiện cơ sở pháp lý (2025 – 2027): Mục tiêu: Xác lập nền tảng pháp lý, quy hoạch và hợp tác để khởi động dự án. Nội dung chủ yếu: Khảo sát, đánh giá hiện trạng đất đai, hạ tầng kỹ thuật, môi trường và giao thông. Lập đồ án quy hoạch chi tiết 1/2000 và 1/500, xác định ranh giới, quy mô và chức năng sử dụng đất. Thành lập Ban quản lý Khu CNS tập trung với sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và nhà đầu tư chiến lược. Xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư, mô hình quản lý – vận hành Khu CNS tập trung (theo hướng công – tư PPP). Chuẩn bị nguồn vốn đầu tư hạ tầng kỹ thuật, thông qua ngân sách địa phương, vốn hỗ trợ Trung ương, vốn ODA và xã hội hóa. Giai đoạn 2: Đầu tư xây dựng hạ tầng và hạt nhân nghiên cứu (2027 – 2032) Mục tiêu: Hình thành bộ khung không gian và triển khai các hạng mục trọng điểm của Khu CNS tập trung. Nội dung chủ yếu: Xây dựng hạ tầng kỹ thuật chính: giao thông nội khu, cấp thoát nước, điện
– viễn thông, xử lý nước thải, năng lượng tái tạo.
192
Hoàn thiện trung tâm nghiên cứu – chuyển giao công nghệ (R&D Core) và khu đổi mới sáng tạo (Innovation Hub). Thu hút các viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, vườn ươm startup đầu tiên vào hoạt động. Thiết lập quan hệ hợp tác chiến lược với các trường đại học, khu công nghệ cao TP.HCM, Khu Công nghệ sinh học và trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC). Xây dựng hệ thống hạ tầng xanh – sinh thái – không gian công cộng tạo bản sắc cho khu công viên. Giai đoạn 3: Hoàn thiện, mở rộng và vận hành ổn định (2032 – 2040) Nội dung chủ yếu: Mở rộng các khu chức năng: đào tạo – học thuật, sản xuất thử nghiệm, dịch vụ sinh thái và khu ở chuyên gia. Hình thành mạng lưới hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư từ các tập đoàn công nghệ lớn, các chương trình nghiên cứu quốc gia và quốc tế. Hoàn thiện mô hình Trung tâm đổi mới sáng tạo nơi kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu, đào tạo, sản xuất, khởi nghiệp và sinh sống. Đánh giá tổng kết mô hình, đề xuất chính sách nhân rộng cho các địa phương khác trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
17.7. Vai trò chiến lưc
Góp phần thu hút đầu tư, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, tăng nguồn thu ngân sách và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương, đồng thời tăng cường liên kết vùng và phát triển bền vững. Kết luận: định hướng quy hoạch và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tạo quỹ đất công nghiệp đồng bộ, hiện đại, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và là cơ sở thu hút các dự án đầu tư có chất lượng, góp phần phát triển bền vững trong giai đoạn tới.
III. Phân tích lộ trình, khả năng triển khai
Căn cứ vào đánh giá tổng hợp về vị trí, khả năng kết nối vùng, tính chất quy hoạch, nhu cầu thị trường và mức độ phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế số - tài chính số của TP.HCM, đề án đề xuất thứ tự ưu tiên triển khai như sau:
Bng 9. Lộ trình triển khai dự kiến 193
| Thứ tự ưu tiên | Khu vực đề xuất | Mô hình phát triển | Giai đoạn dự kiến | Vai tr chiến lưc |
| 1 | Khu CNS tập trung Thủ Đức | CVKH | Giai đoạn 2026-2030 | Hạt nhân R&D - ĐMST phía Đông thành phố; mô hình CVKH kiểu mẫu đầu tiên; tích hợp nghiên cứu - đào tạo |
| - sản xuất - cộng đồng; kết nối SHTP & ĐHQG TP.HCM. | ||||
| 2 | Khu CNS tập trung Củ Chi | CVKH (CVKH chuyên ngành) | Giai đoạn 2027-2030 | Trung tâm R&D chuyên sâu quy mô lớn; phát triển công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ xanh; cân bằng không gian phát triển phía Tây thành phố. |
| 3 | Khu CNS tập trung TP. Hồ Chí Minh (Bình dương cũ) | CVKH | Giai đoạn 2026-2030 | Xây dựng một hệ sinh thái công nghệ sáng tạo mạnh mẽ, thúc đẩy các ngành công nghiệp công nghệ cao như AI, IoT, Big Data. |
| 4 | Khu CNS tập trung Tân Định | CVKH | Giai đoạn 2026-2030 | Tập trung vào các ngành công nghiệp như bán dẫn, UAV, ô tô điện, năng lượng tái tạo, và công nghệ xanh |
| 5 | Khu CNS tập trung Trung Mỹ Tây | CVKH | Giai đoạn 2027-2030 | Phiên bản QTSC 2.0 |
| 6 | Khu CNS tập trung Tân Thuận | Trung tâm FinTech (công nghệ tài chính - số hóa dịch vụ) | Sau năm 2030 - Khi kêu gọi được Nhà đầu tư | Chuyển đổi khu chế xuất sang trung tâm dịch vụ số - tài chính công nghệ; thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu công nghiệp đô thị và xuất khẩu dịch vụ CNC. |
| 7 | Khu CNS tập trung Nhà Bè | ĐMST | Giai đoạn 2027-2030 | Vệ tinh sáng tạo ứng dụng công nghệ đô thị; thí điểm mô hình khởi nghiệp - tương tác cộng đồng; hỗ trợ hệ sinh thái startup TP.HCM. |
| 8 | Khu CNS tập trung Hi-Tech Center | ĐMST | Giai đoạn 2025-2030 | Phát triển các trung tâm R&D chuyên sâu về AI, UAV, công nghệ xanh và công nghiệp 4.0 |
| 9 | Khu CNS tập trung F-Soft | ĐMST | Giai đoạn 2027-2030 | Hình thành hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp và nghiên cứu |
| 10 | Khu CNS tập trung Bình An | ĐMST | Giai đoạn 2027-2030 | Tái định vị thành KCN ĐMST gắn với đô thị – đại học – logistics vùng, rất phù hợp với chiến lược thoát bẫy thu nhập trung bình |
| 11 | Khu CNS tập trung Châu Đức - BRVT | ĐMST | Giai đoạn sau 2030 | Vệ tinh sáng tạo ứng dụng công nghệ đô thị; thí điểm mô hình khởi nghiệp - tương tác cộng đồng; hỗ trợ hệ sinh thái startup TP.HCM. |
| 12 | Khu CNS tập trung Châu Pha - BRVT | ĐMST | Giai đoạn sau 2030 | Vệ tinh sáng tạo ứng dụng công nghệ đô thị; thí điểm mô hình khởi nghiệp - tương tác cộng đồng; hỗ trợ hệ sinh thái startup TP.HCM. |
| 13 | Khu CNS tập trung Riverside | CVKH | Giai đoạn 2027-2030 | Mang tính chất hạt nhân cho vùng đô thị KHCN; khu vực hỗ trợ và mở rộng cho Khu CNS tập trung Bình Dương; phát triển sản phẩm công nghệ cao, bán dẫn, AI, và các ngành công nghiệp xanh |
| 14 | Khu CNS tập trung Cây Trường | CVKH | Giai đoạn 2027-2030 | Mang tính chất hạt nhân cho vùng đô thị KHCN; khu vực hỗ trợ và mở rộng cho Khu CNS tập trung Bình Dương; phát triển sản phẩm công nghệ cao, bán dẫn, AI, và các ngành công nghiệp xanh |
| 15 | Khu CNS tập trung VSIP 3 | CVKH | Giai đoạn 2027-2030 | KCN thế hệ thứ 3, tập trung phát triển công nghiệp công nghệ cao, ít thâm dụng lao động, phát triển kinh tế xanh, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. |
| 16 | Khu CNS tập trung Long Sơn | CVKH | Giai đoạn 2027-2030 | Giữ vai trò là hạt nhân phát triển công nghiệp, logistics và dịch vụ cảng biển của KCN Dầu Khí Long Sơn; |
| 17 | Khu CNS tập trung Bình Chánh | CVKH | Giai đoạn sau 2030 | Động lực phát triển công nghiệp của khu vực, góp phần thu hút đầu tư, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, tăng nguồn thu ngân sách và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương, đồng thời tăng cường liên kết vùng và phát triển bền vững. |
| Giai đoạn 1a: Sẵn sàng, ưu tiên triển khai ngay • Dự án đã có nhà đầu tư chiến lược và nguồn vốn rõ ràng. • Phù hợp quy hoạch hiện hành, đã có mặt bằng/quỹ đất. • Khả năng triển khai nhanh, đóng góp GRDP, tạo việc làm ngay. Giai đoạn 1b: Sẵn sàng, ưu tiên triển khai ngay (có điều kiện) • Khu đất có các đặc điểm tương đồng với nhóm trên, song chức năng sử dụng đất hiện trạng chưa phù hợp với định hướng đề xuất, do đó cần thực hiện điều chỉnh quy hoạch và chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật. |
| Giai đoạn 2: Trọng điểm phát triển – Kiến nghị điều chỉnh quy hoạch • Dự án đã có nhà đầu tư chiến lược và nguồn vốn rõ ràng. • Dự án có tiềm năng lớn, nhưng chưa phù hp quy hoạch hoặc cần bổ sung quy hoạch. |
| • Cần hoàn thiện thủ tục pháp lý, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất. • Sau điều chỉnh → có thể trở thành dự án trọng điểm. |
| Giai đoạn 3: Sẵn sàng triển khai giai đoạn tiếp theo – Trường hp chưa phù hp quy hoạch hoặc Quỹ đất tiềm năng thu hút đầu tư: • Khu vực/quỹ đất đã được xác định trong quy hoạch hoặc khu vực đã có NĐT nhưng vướng thủ tục pháp lý (đất KĐT, AN-QP, RPH,…) • Chưa có nhà đầu tư, hoặc nhà đầu tư tiềm năng đang nghiên cứu. • Ưu tiên xúc tiến, kêu gọi FDI & quỹ trong nước, định hướng công nghệ cao, ĐMST. |
IV. So sánh tổng hp các mô hình các Khu CNS tập trung Để xác định mô hình ưu tiên triển khai, đề án tổng hợp và so sánh các phương án phát triển các Khu CNS tập trung, theo mô hình khu CVKH, ĐMST, Fintech tại TP.HCM theo các tiêu chí tổng hợp: vị trí, liên kết vùng, khả năng triển khai, tác động chiến lược, mức độ phù hợp xu thế công nghệ, khả năng thu hút đầu tư và các chỉ số kỹ thuật như diện tích, quy mô lao động. Làm cơ sở đề xuất thứ tự ưu tiên triển khai trong giai đoạn 2025-2040, bảo đảm định hướng phát triển đồng bộ, linh hoạt và chiến lược cho không gian công nghệ số TP.HCM.
196
Bng 10. Bng so sánh tổng hợp các mô hình Khu CNS tập trung
| Thủ Đức | Củ Chi | Trung Mỹ Tây | Khu CNS tập trung TP.HCM (Bình dương cũ) | Riversid e | Cây Trường | VSIP 3 | Tân Định | BRVT | BRVT | FinTech Tân Thuận | Nhà Bè | Hi- Tech Cente r | F-Soft | Bình An | Long Sơn | Bình Chánh | |
| Vị trí | P. Long Phước (thuộc Khu CNC mở rộng, Thủ Đức cũ) | X. Nhuận Đức và X. Tân An Hội (xã Tân Phú Trung- xã Tân An Hội, H. Củ Chi cũ) | P. Trung Mỹ Tây, (phường Tân Chánh Hiệp, Q12 cũ) | P. Bình Dương (P Hòa Phú, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương cũ) | Phường Long Nguyên và phường Tây Nam (Thành phố Bến Cát, tỉnh Bình Dương cũ) | Xã Bàu Bàng và xã Trừ Văn Thố (xã Bàu Bàng, tỉnh Bình Dương cũ) | Phường Tân Uyên và phường Bình Cơ (Huyện Bắc Tân Uyên, tỉnh Bình Dương cũ) | X Bắc Tân Uyên (xã Tân Định, Bắc Tân Uyên, Bình Dương cũ) | Xã Châu Đức, thành phố Hồ Chí Minh (tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu cũ) | Xã Châu Pha, thành phố Hồ Chí Minh (tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũ) | P. Tân Thuận (P. Tân Thuận Đông, Q.7 cũ) | X. Nhà Bè (Phướ c Kiển, H. Nhà Bè cũ) | P. Bình Hòa (TP.T huận An, tỉnh Bình Dươn g cũ) | P. Tân Đông Hiệp (P. Thái Hòa, TP.Tân Uyên, tỉnh Bình Dương cũ) | P. Đông Hòa (P.Bình Thắng, TP. Dĩ An, tỉnh Bình Dương cũ) | Xã Long Sơn, thành phố Hồ Chí Minh | Xã Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh |
| Liên kết vùng | Rất cao | Trung bình | Cao | Rất cao | Rất cao | Rất cao | Rất cao | Trung bình | Trung bình | Trung bình | Rất cao | Cao | Cao | Cao | Rất cao | Rất cao | Cao |
| Đánh giá sơ bộ | Giao Metro 5–7 ĐH, Vành đai 3, cao tốc LT–DG Cụm KH- CNC – ĐHQG Vinhom es, cảnh quan & | Trục QL22 – TL8 – Vành đai 4, cửa ngõ Mộc Bài Gần cụm ĐH định hướng, quỹ đất sạch | Gần CVPM QT, Metro 8, Vành đai 3 DH, kết nối nội đô & sân bay Trung tâm đổi mới số, liên kết mạnh với CVPM QT & đại học khu phía Bắc | Nằm trên trục Mỹ Phước – Tân Vạn – VĐ3–4; tuyến Metro TP. Mới – Suối Tiên ĐH Hệ sinh thái TP mới BD, làng ĐH và Trung tâm | Tiếp giáp ĐT 748, ĐT 744, đường 7°, kết nối với Vành Đai 3, Quốc lộ 13 và đường Mỹ Phước – Tân Vạn. Kết nối Cảng Cát | Tiếp giáp Mỹ Phước – Tân Vạn, đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 13, Vành đai 4, Cao tốc Hồ Chí Minh – Chơn Thành, đường sắt Bàu Bàng – Cái Mép. | Tiếp giáp Vành Đai 4, đường ĐT 745, ĐT 746B, kết nối Cao tốc Hồ Chí Minh – Chơn Thành, đường sắt Bàu Bàng – | Gần DT 743, VĐ4, hành lang CN Bắc Tân Uyên – VSIP3 Quỹ đất sạch, sẵn sàng | Quốc lộ 56: chạy theo hướng Đông – Tây, kết nối Bà Rịa – Vũng Tàu ↔ Long Khánh (Đồng Nai). Đường liên kết | Tỉnh lộ 81 (ĐT 81): chạy qua địa bàn xã, kết nối trực tiếp với QL51 về phía Nam và QL56 về phía Bắc. Đường Phú Mỹ – Tóc Tiên – Châu Pha – Bình Giã: | Liền kề cảng Phú Mỹ, cao tốc BL– LT, Metro M6 – M10 ĐH Cạnh bên Trung tâm TP, hình mẫu đi đầu là trung tâm tài chính – dịch vụ quốc tế, | Kết nối trục Phú Mỹ – Nhà Bè – Cần Giờ – Long An Tiềm năng hình thành “cực | Nằm trên hành lang chính ĐT.74 3 – Metro 3 – VĐ3 Gắn đô thị hiện hữu, các KCN, | Hạ tầng giao thông chiến lược: Trục DT 747, Quốc lộ 13 và Vành đai 3, Đường Mỹ Phước – Tân Vạn | Ngã ba Tân Vạn – Xa lộ HN – QL 1K – VĐ 3 – cao tốc LT– DG Liền kề ĐHQG, đô thị và dịch vụ hoàn chỉnh, | Khu vực có vị trí chiến lược, tiếp giáp các đầu mối giao thông, khu công nghiệp, khu đô thị và cảng biển, thuận lợi phát triển công nghiệp, logistics và | Vị trí địa lý thuận lợi, kết nối nhanh với các tuyến giao thông đối ngoại và mạng lưới giao thông khu vực. |
| đô thị sinh thái – R&D | ĐMST vùng | Lái, Cái Mép, Sân bay Tân Sơn Nhất, Long Thành. | Kết nối cảng biển (Cảng Cát Lái, Cái Mép) và sân bay quốc tế (Tân Sơn Nhất, Long Thành) | Cái Mép. Kết nối cảng biển (Cảng Cát Lái, Cái Mép) và sân bay quốc tế (Tân Sơn Nhất, Long Thành) | triển khai | QL56 – QL51 – Cụm cảng Cái Mép – Thị Vải: Tỉnh lộ 765, 764: nối từ Đất Đỏ – Xuyên Mộc – Châu Đức – Long Thành (Đồng Nai) | trục Bắc – Nam quan trọng trong phát triển không gian đô thị – công nghiệp. | sẵn có đô thị & nhân lực cao | công nghệ phía Nam” | CCN hiện hữu và cụm R&D | – Nhơn Trạch. Nằm trên trục Metro số 1 Suối Tiên – Bình Dương | thuận lợi cho CN xanh – ĐMST | dịch vụ cảng. Đây là quỹ đất có tiềm năng lớn, tạo động lực phát triển cho KCN Dầu Khí Long Sơn và khu vực lân cận. | ||||
| Quy mô diện tích (ha) | 40 | 84,7 | 26 | 100 | 200 | 200 | 200 | 75 | 59,4 | 74 | 10 | 12,1 | 7,5 | 19,75 | 26 | 300 | 30 |
| Dân số lao động dự kiến | 2.000 – 2.400 người | 4.000 - 5.000 người | 1.300- 1.500 người | 5.000 – 6.000 người | 10.000- 12.000 người | 10.000- 12.000 người | 10.000- 12.000 người | 3.750 – 4.500 người | 3.000 – 3.600 người | 3.700 – 4.400 người | 500 – 600 người | 500 – 600 người | 500 – 600 người | 1.000 – 1.200 người | 1.300 – 1.560 người | 42.500- 51.000ngư ời | 1.500- 1.800người |
| Khả năng triển khai ngắn hạn | Cao | Thấp | Cao | Cao | Cao | Cao | Cao | Trung bình | Trung bình | Trung bình | Cao | Trung bình | Cao | Trung bình | Trung bình | Cao | Trung bình |
| Tác động chiến lược TP.HC M | Rất cao | Thấp | Cao | Cao | Cao | Cao | Cao | Trung bình | Trung bình | Trung bình | Rất cao | Trung bình | Cao | Cao | Rất cao | Rất cao | Trung bình |
| Phù hợp xu thế | Rất phù hợp | Một phần phù hợp | Rất phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Rất phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp |
| công nghệ | |||||||||||||||||
| Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Cao | Thấp | Cao | Rất cao | Rất cao | Rất cao | Rất cao | Trung bình | Trung bình | Trung bình | Trung bình – cao | Trung bình | Cao | Cao | Rất cao | Rất cao | Cao |
| Thu hút đầu tư | Rất cao | Thấp | Cao | Cao | Cao | Cao | Cao | Trung bình | Trung bình | Trung bình | Cao | Trung bình | Cao | Cao | Cao | Cao | Trung bình |
| Sẵn sàng triển khai GĐ.2 | Sẵn sàng triển khai GĐ.2 | Sẵn sàng triển khai GĐ.2 | Sẵn sàng triển khai GĐ.2 | Sẵn sàng triển khai ngay | Sẵn sàng triển khai ngay (có điều kiện) | ||||||||||||
| Mức độ ưu tiên triển khai | Sẵn sàng triển khai ngay | Trọng điểm phát triển Hoặc triển khai song song | Trọng điểm phát triển Hoặc triển khai song song | Sẵn sàng triển khai ngay | Sẵn sàng triển khai ngay (có điều kiện) | Sẵn sàng triển khai ngay (có điều kiện) | Sẵn sàng triển khai ngay (có điều kiện) | Sẵn sàng triển khai ngay | Phụ thuộc thủ tục pháp lý | Phụ thuộc thủ tục pháp lý | Phụ thuộc thủ tục pháp lý | Trọng điểm phát triển Hoặc triển khai song song | Phụ thuộc thủ tục pháp lý | Trọng điểm phát triển Hoặc triển khai song song | Trọng điểm phát triển Hoặc triển khai song song | ||
| Khu CN- ĐT-DV | Đất nông nghiệp | Thuộc KCX Tân Thuận | Đất Quốc phòng | KCN dầu khí Long Sơn. | Thuộc Khu chức năng 20 – Khu đô thị mới Nam thành phố | ||||||||||||
| Nhà đầu tư | Ban quản lý Khu CNC | QTSC | QTSC | Becamex, Impco VSIP | Becamex , Impco | Becamex | VSIP | CT Group (Tư nhân) | QTSC | CT TNHH Tân Thuận (TTC) | Việt Nam GS Indust ry (Tư nhân) | CT Group (Tư nhân) | FPT (Tư nhân) | QTSC | CTY CPĐT KCN DẦU KHÍ LONG SƠN | ||
| Giai đoạn | 2025 - 2030 | Sau năm 2030 | 2025 - 2030 | 2025 – 2030 | 2025 – 2030 | 2025 – 2030 | 2025- 2030 | 2025 – 2030 | 2025 – 2030 | 2025 – 2030 | 2025 – 2030 | 2025 - 2030 | 2025 2030 | 2025 – 2030 | 2025 – 2030 | 2025 - 2030 | Sau năm 2030 |
199
Trong đó, các tiêu chí phân loại mức độ:
Bng 11. Tiêu chí phân loại mức độ ưu tiên 200
| Mức độ | Tiêu chí phân loại |
| Rất cao | - Gắn trực tiếp với các khu vực chiến lược trọng điểm của TP.HCM (ví dụ: Thủ Thiêm - trung tâm tài chính quốc tế, Khu CNC - ĐMST) - Có hạ tầng kết nối liên vùng hoàn chỉnh (Metro, Vành đai, cao tốc) - Có khả năng triển khai ngay (quỹ đất sẵn, pháp lý tương đối ổn định) - Có hệ sinh thái công nghệ - nhân lực - đầu tư sẵn sàng |
| Cao | - Có kết nối tốt với các khu vực phát triển, gắn với đô thị hiện hữu hoặc mới, các khu trung tâm đô thị - Có tiềm năng thu hút đầu tư tư nhân (vị trí đẹp và tiềm năng, tích hợp quy hoạch) - Có khả năng hình thành hệ sinh thái nhưng cần hỗ trợ thêm về chính sách/hạ tầng - Thời gian chuẩn bị dưới 5 năm |
| Trung bình | - Vị trí hợp lý nhưng xa các trung tâm tài chính - ĐMST hiện tại - Thiếu một số yếu tố như hệ sinh thái khởi nghiệp, đại học, nhân lực hoặc kết nối vùng - Cần đầu tư quy hoạch lại hoặc giải phóng mặt bằng, hoặc chưa có mô hình đi trước làm kiểu mẫu - Thời gian triển khai trung hạn 6-10 năm |
| Thấp | - Xa trung tâm, chưa có kết nối vùng hiệu quả - Không nằm trong các trục phát triển ưu tiên của TP.HCM (2040-2060) - Chưa có sẵn quy hoạch chức năng công nghệ, ĐMST hoặc tài chính - Phụ thuộc vào điều kiện dài hạn (ví dụ: chuyển đổi nông nghiệp, hạ tầng lớn chưa triển khai) - Thời gian chuẩn bị triển khai dự kiến dài hạn (> 2030) vì các lý do liên quan đến pháp lý, điều chỉnh quy hoạch,… |
CHƯƠNG V. PHƯƠNG THỨC TRIỂN KHAI, QUẢN LÝ VÀ CƠ CHẾ
CHÍNH SÁCH, ƯU ĐÃI
I. Nền tảng để xây dựng các Khu CNS tập trung tại TP.HCM
Trong thực tiễn, trên cơ sở kinh nghiệm của triển khai và quản lý của khu CVPMQT, có thể tổng kết các yếu tố chính làm nền tảng để xây dựng các Trung tâm CNC đa mục tiêu và các Khu CNS tập trung tại TP.HCM đó là: (1) Hệ thống dịch vụ tài chính, hạ tầng, dịch vụ sống cao cấp hiện đại ngang tầm các nước tiên tiến. (2) Thu hút, đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực trình độ cao ngang tầm tiêu chuẩn nhân lực quốc tế gắn kết với trong hệ thống đại học quốc gia TP.HCM và các đại học, cơ sở đào tạo chất lượng cao khác. (3) Ươm tạo, nuôi dưỡng hoạt động nghiên cứu sáng tạo để tạo ra các sản phẩm thương hiệu quốc gia. (4) Sự tham gia của các tập đoàn CNS mạnh trong nước: VNPT, Mobifone, Viettel, FPT, VNG… (5) Các trung tâm nghiên cứu và cung cấp sản phẩm dịch vụ CNS của Các tập đoàn CNS hàng đầu thế giới. (6) Các trung tâm chuyển giao công nghệ hỗ trợ tiếp cận CMCN 4.0. (7) Tiếp tục đẩy mạnh mô hình hợp tác công - tư (PPP). (8) Phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
II. Điều hành và quản lý các Khu CNS tập trung tại TP.HCM
Đơn vị quản lý điều hành các Khu CNS tập trung tại TP.HCM sẽ được giao vai trò quản lý, điều hành toàn khu dự án, được thành lập theo pháp luật hiện hành. Đơn vị quản lý các Khu CNS tập trung tại TP.HCM có văn phòng và các phòng ban chuyên môn nghiệp vụ để quản lý và vận hành theo các quy định của pháp luật. Các chức năng quản lý, điều hành được xác định và cụ thể hóa trong việc điều hành, quản lý các Khu CNS tập trung tại TP.HCM với các nhiệm vụ như sau: Định hướng đầu tư và xúc tiến đầu tư: Nghiên cứu phát triển hoạch định các nội dung và tiến trình đầu tư; Thực hiện các chương trình Marketing thu hút các DN. Vận hành dự án nuôi dưỡng DN; Hỗ trợ các DN cơ hội thâm nhập thị trường trong và ngoài nước; Vận hành các hệ thống kỹ thuật: Hệ thống điện, nước, viễn thông, cho thuê văn phòng, căn hộ; Vận hành các hệ thống tiện ích công cộng: Chiếu sáng, cảnh quan công viên, bảo vệ an ninh;
201
Kinh doanh các dịch vụ: Văn phòng, nhà ở, dịch vụ viễn thông, dịch vụ đào tạo và cung ứng chuyên viên phần mềm và một số dịch vụ khác. Thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển công nghệ bằng các hoạt động: giới thiệu, trình diễn công nghệ mới, nhất là công nghệ CMCN 4.0; kết nối các nhà cung cấp công nghệ với các DN trong và ngoài nước; cung cấp các dịch vụ chuyển giao công nghệ với các DN trong và ngoài nước; cung cấp các dịch vụ chuyển giao công nghệ, dịch vụ hỗ trợ tiếp nhận và áp dụng công nghệ.
III. Đề xuất cơ chế chính sách ưu đãi đầu tư
Các Khu CNS tập trung tại TP.HCM là loại hình khu công nghệ sáng tạo do đó đề xuất các Khu CNS tập trung tại TP.HCM cũng được hưởng các chính sách ưu đãi hiện đang được áp dụng cho Khu CNS tập trung và khu CNC. Bng 12. Chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển Khu CNS tập trung tại TP.HCM
| TT | LUẬT, NGHỊ ĐỊNH | NỘI DUNG |
| 1 | Nghị định 354/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 Quy định về khu CNS tập trung | Điều 22 Chương 5 Chính sách Hỗ trợ và Ưu đãi cho Hoạt động Công nghiệp Công nghệ số: Tiêu chí nhân lực chất lượng cao và thu hút nhân tài. Cơ chế Thử nghiệm có kiểm soát. |
| 2 | Quyết định số 17/2019/QĐ-UBND ngày 04/7/2019 | Quyết định số 17/2019/QĐ-UBND ngày 04/7/2019 ban hành quy định về chính sách thu hút và phát triển đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt đối với lĩnh vực TP.HCM có nhu cầu trong giai đoạn 2019 – 2022 |
| 3 | Nghị quyết số 98/2023/ QH15 ngày 24/6/2023 | Nghị quyết 98/2023/QH15 cho phép TP HCM đưa ra những cơ chế và chính sách đặc thù, thí điểm, trong đó tập trung thu hút phát triển lĩnh vực CNTT, Khu CNTT tập trung. |
| 4 | Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 57- NQ/TW của TP.HCM | Có cơ chế, chính sách hỗ trợ hình thành và phát triển một số DN công nghệ số chiến lược trong nước quy mô lớn để phát triển hạ tầng số, dẫn dắt chuyển đổi số quốc gia và đủ năng lực cạnh tranh quốc tế; cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ cho các DN công nghệ số thực hiện các nhiệm vụ trọng điểm về chuyển đổi số; cơ chế ưu đãi về đất đai, tín dụng, thuế trong nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng, phát triển, sản xuất sản phẩm, dịch vụ công nghệ số. Phát triển một số khu công nghiệp công nghệ số. Thúc đẩy DN tái đầu tư hạ tầng, đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D) |
| 5 | Luật Công nghiệp Công nghệ số ngày 14 tháng 6 năm 2025 | Có cơ chế đặc thù ưu đãi về đất đai, tín dụng, thuế và các cơ chế ưu đãi khác trong nghiên cứu, thử nghiệm, phát triển, sản xuất, ứng dụng sản phẩm, dịch vụ công nghệ số. Tiếp đến là phát triển thị trường cho công nghiệp công nghệ số; có cơ chế đặt hàng, ưu tiên đầu tư, thuê, mua sắm sản phẩm, dịch vụ công nghệ số sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước. |
| TT | LUẬT, NGHỊ ĐỊNH | NỘI DUNG |
| Điều 15. Thúc đẩy nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ CNS; Điều 17. Chính sách hỗ trợ phát triển nhân lực công nghiệp CNS; Điều 18. Thu hút nguồn nhân lực công nghiệp CNS chất lượng cao; Điều 19. Thu hút, trọng dụng nhân tài CNS; Điều 24. Ưu đãi đối với Khu CNS tập trung; Điều 29. Hỗ trợ, ưu đãi đầu tư đối với sản xuất sản phẩm, cung cấp dịch vụ CNS; Điều 30. Hỗ trợ dự án khởi nghiệp sáng tạo trong công nghiệp CNS; Điều 32. Ưu đãi thuê, mua sắm sản phẩm, dịch vụ CNS sử dụng vốn ngân sách nhà nước; Điều 33. Cơ chế đặc thù đặt hàng phát triển, sản xuất sản phẩm CNS; Điều 41. Cơ chế, chính sách đặc thù cho phát triển công nghiệp bán dẫn. Điều 42. Hỗ trợ, ưu đãi DN tham gia chuỗi cung ứng bán dẫn. Điều 43. Hỗ trợ, ưu đãi DN sản xuất thiết bị điện tử; DN sản xuất sản phẩm phụ trợ, cung cấp dịch vụ công nghệ số trực tiếp cho dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm chip bán dẫn trong nước | ||
| 6 | Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ngày 27 tháng 6 năm 2025 | Luật này quy định về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của cơ quan, tổ chức, cá nhân; chính sách, biện pháp bảo đảm phát triển khoa học, công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. |
| 7 | Nghị định Số:230/2025/NĐ-CP ngày 19 tháng 8 năm 2025 quy định các trường hợp khác được miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất theo quy định tại khoản 2 điều 157 luật đất đai năm 2024 | Điều 5. Miễn, giảm tiền thuê đất 1. Miễn tiền thuê đất cho cả thời hạn thuê đối với các trường hợp sau: “…e) Miễn tiền thuê đất cho cả thời hạn thuê đối với đất thuộc các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số gồm: Viện, Trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển công nghệ số; đất thuộc dự án sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, sản phẩm phần mềm, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo. g) Miễn tiền thuê đất cho cả thời hạn thuê đối với đất để xây dựng Khu công nghệ số tập trung (Chủ đầu tư kết cấu hạ tầng Khu công nghệ số tập trung không được tính tiền thuê đất được miễn vào giá cho thuê hạ tầng trong Khu công nghệ số tập trung)…” |
| 8 | *Các cơ chế, chính sách và ưu đãi đặc thù khác sẽ được phê duyệt và ban hành trong thời gian tới. | |
IV. Các hỗ tr, ưu đãi cho chủ đầu tư xây dựng các Khu CNS tập trung ở thời điểm hiện tại
- Khu CNS tập trung được áp dụng chính sách ưu đãi đầu tư đối với địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật về đầu tư và pháp luật khác có liên quan.
- Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu CNS tập trung, dự án đầu tư về lĩnh vực CNS trong Khu CNS tập trung được áp dụng chính sách ưu đãi đầu tư đối với ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư và pháp luật khác có liên quan.
- Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu CNS tập trung và dự án đầu tư về lĩnh vực công nghiệp CNS có sử dụng đất tại Khu CNS tập trung được miễn, giảm tiền thuê đất theo quy định pháp luật về đất đai và các văn bản pháp luật có liên quan.
- Nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu CNS tập trung được nhà nước hỗ trợ:
+ Miễn tiền thuê đất cho cả thời hạn thuê đối với đất thuộc các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số gồm: Viện, Trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển công nghệ số; đất thuộc dự án sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, sản phẩm phần mềm, chip b án dẫn, trí tuệ nhân tạo.
+ Miễn tiền thuê đất cho cả thời hạn thuê đối với đất để xây dựng Khu công nghệ số tập trung (Chủ đầu tư kết cấu hạ tầng Khu công nghệ số tập trung không được tính tiền thuê đất được miễn vào giá cho thuê hạ tầng trong Khu công ng hệ số tập trung).
+ Đầu tư hệ thống hạ tầng kỹ thuật bên trong khu và các hạ tầng kết nối đến khu gồm đường giao thông, điện, nước sạch, cấp nước, thoát nước, thu gom và xử lý nước thải, chất thải rắn và công trình khác.
+ Tổ chức hệ thống giao thông vận chuyển hành khách công cộng đến Khu CNS tập trung.
- Dự án đầu tư xây dựng nhà ở, công trình dịch vụ, tiện ích công cộng cho người lao động làm việc trong Khu CNS tập trung được hưởng ưu đãi theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản và pháp luật khác có liên quan.
1. Hỗ tr, ưu đãi cho tổ chức, DN hoạt động trong khu tập trung
Được áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập DN 10% trong thời hạn 15 năm, miễn thuế 04 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 09 năm tiếp theo đối với thu nhập DN từ thực hiện dự án đầu tư mới tại các Khu CNS tập trung. Đối với DN thành lập mới từ dự án đầu tư thuộc lĩnh vực CNS có quy mô lớn cần đặc biệt thu hút đầu tư, thì thời gian áp dụng thuế suất ưu đãi có thể kéo dài nhưng tổng thời
204
gian áp dụng thuế suất 10% không quá 30 năm. Thủ tướng Chính phủ quyết định việc kéo dài thêm thời gian áp dụng thuế suất ưu đãi 10% quy định tại Khoản này theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Tài chính;
Được miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định và phục vụ sản xuất sản phẩm, dịch vụ CNS của DN; Được hưởng các ưu đãi về thuế xuất khẩu đối với các sản phẩm và dịch vụ CNS theo quy định của pháp luật; Được tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục hải quan trong quá trình xuất nhập khẩu máy móc thiết bị và sản phẩm, dịch vụ CNS; Được hưởng các ưu đãi về tín dụng đầu tư và tín dụng xuất khẩu của Nhà nước, quỹ phát triển KHCN Quốc gia và các tổ chức tín dụng khác theo quy định của pháp luật; Được hưởng các chính sách ưu đãi khác của Nhà nước áp dụng đối với DN hoạt động trong Khu CNC. Trường hợp DN thuộc đối tượng được hưởng nhiều mức ưu đãi theo quy định của pháp luật thì áp dụng mức ưu đãi cao nhất. Ngoài ra theo Luật Công nghiệp Công nghệ số 2025 còn quy định thêm: Dự án sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, dự án nghiên cứu và phát triển, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm chip bán dẫn, dự án xây dựng trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo thuộc đối tượng ưu đãi đầu tư đặc biệt quy định tại điểm a khoản 2 Điều 20 Luật Đầu tư được hưởng ưu đãi, hỗ trợ sau:
a) Được hưởng ưu đãi về thuế thu nhập DN và tiền thuê đất, thuê mặt nước theo quy định về ưu đãi đầu tư đặc biệt của pháp luật về đầu tư;
b) Được hỗ trợ chi phí từ quỹ hỗ trợ về đầu tư. Hạng mục, tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục hỗ trợ thực hiện theo quy định của pháp luật về đầu tư;
c) Được hưởng chế độ ưu tiên về thủ tục hải quan theo quy định của pháp luật về hải quan và thủ tục về thuế theo quy định của pháp luật về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu của dự án và miễn trừ áp dụng điều kiện về kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu;
d) Được nhà nước hỗ trợ trực tiếp chi phí không quá 10% tổng đầu tư của dự án để đầu tư xây dựng nhà máy, hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị máy móc từ nguồn chi đầu tư phát triển từ ngân sách địa phương, ngân sách trung ương theo quy định của Luật ngân sách nhà nước và các quy định pháp luật khác có liên quan.
e) Dự án khởi nghiệp sáng tạo trong công nghiệp công nghệ số được hỗ trợ tối đa 50% kinh phí mua công nghệ và đổi mới công nghệ để phục vụ sản xuất sản phẩm công nghệ số; kinh phí sản xuất mẫu thử sản phẩm công nghệ số từ nguồn tài chính cho phát triển công nghiệp công nghệ số.
205
2. Ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân
Cá nhân làm việc trong các Khu CNS tập trung tại TP.HCM là người Việt Nam, người Việt Nam ở nước ngoài, người nước ngoài có trình độ và kỹ năng đáp ứng các tiêu chí theo quy định được hưởng các ưu đãi giảm thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật hiện hành. Các khoản thu nhập bao gồm tiền lương, tiền công và các khoản thu nhập khác của nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao là các khoản thu nhập không chịu thuế thu nhập cá nhân trong vòng 05 năm kể từ ngày ký hợp đồng lao động đầu tiên tại Việt Nam.
3. Ưu đãi về ngành nghề
Cơ chế ưu đãi dành cho Khu công nghệ số tập trung được xác định theo hướng ưu đãi theo ngành nghề, thay vì ưu đãi theo địa bàn. Các doanh nghiệp khi vào Khu công nghệ số sẽ được hưởng chính sách hỗ trợ và ưu đãi dựa trên đúng ngành nghề công nghệ số mà họ đăng ký và đáp ứng điều kiện theo quy định. Điều này giúp bảo đảm chính sách ưu đãi đi đúng mục tiêu, thu hút đúng nhóm doanh nghiệp công nghệ số trọng tâm, đồng thời tạo ra môi trường đầu tư minh bạch, nhất quán và phù hợp với định hướng phát triển của khu. Theo định hướng của Luật Công nghiệp Công nghệ số 2025 và các văn bản liên quan, các ngành nghề được hưởng ưu đãi trong Khu Công nghệ số tập trung thường bao gồm:
a) Công nghệ nền tảng số Phát triển hệ điều hành, nền tảng đám mây, nền tảng AI, blockchain, IoT. Thiết kế hệ thống dữ liệu lớn, nền tảng an ninh mạng.
b) Công nghệ phần mềm Sản xuất, phát triển phần mềm ứng dụng, phần mềm quản trị doanh nghiệp. Dịch vụ lập trình, tích hợp hệ thống.
c) Công nghệ phần cứng – thiết bị số Sản xuất thiết bị cảm biến, chip, bán dẫn. Thiết bị IoT, thiết bị viễn thông thế hệ mới.
d) Công nghệ dữ liệu và trí tuệ nhân tạo Trung tâm xử lý dữ liệu. Ứng dụng AI trong phân tích, tự động hóa.
e) Công nghệ số trong sản xuất và dịch vụ Nhà máy số, dây chuyền sản xuất thông minh. Công nghệ số trong logistics, tài chính – ngân hàng, y tế, giáo dục.
206
f) Hoạt động R&D và đổi mới sáng tạo về công nghệ số Phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm mô hình công nghệ.
V. Tuyển dụng và sử dụng lao động
- Tổ chức, DN hoạt động trong các Khu CNS tập trung tại TP.HCM được quyền trực tiếp tuyển dụng và sử dụng lao động theo quy định của pháp luật;
- Điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động do người sử dụng lao động và người lao động thoả thuận trong hợp đồng lao động trên cơ sở đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người lao động;
- Người nước ngoài, Việt kiều làm việc tại các Trung tâm CNC đa mục tiêu và các Khu CNS tập trung tại TP.HCM và các thành viên của gia đình được ưu tiên trong việc cấp thị thực xuất, nhập cảnh nhiều lần, giấy phép lao đ ộng và thẻ tạm trú; Được cấp thẻ tạm trú tối đa không quá 05 năm theo quy định pháp luật về nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam. Thành viên gia đình của nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao (bao gồm cha, mẹ, vợ hoặc chồng, con đẻ, con nuôi dưới 18 tuổi) được cấp thẻ tạm trú với thời hạn tương ứng với thời hạn cấp cho nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao; được chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng tạo điều kiện, hỗ trợ về thủ tục khi tìm kiếm việc làm và tuyển sinh, học tập tại các cơ sở giáo dục và đào tạo tại Việt Nam.
- Người Việt Nam, Việt kiều, người nước ngoài làm việc tại khu và gia đình được tạo điều kiện thuận lợi về cư trú, được thuê nhà, mua nhà theo quy định của pháp luật.
207
CHƯƠNG VI. CÁC TIÊU CHÍ CHÍNH SÁCH KHÁC DỰA TRÊN CÁC
MÔ HÌNH THẾ GIỚI ĐÃ TRIỂN KHAI
I. Các trụ cột phát triển theo thông lệ quốc tế
Việc phát triển các mô hình cần được đặt trong bối cảnh tham chiếu quốc tế để đảm bảo hiệu quả và tính hội nhập. Như đã phân tích và nghiên cứu các mô hình trên, dưới đây là các tiêu chí quốc tế quan trọng thường được áp dụng trong xây dựng và vận hành mô hình thành công: Pháp lý linh hoạt: Cho phép thử nghiệm các sản phẩm - dịch vụ tài chính mới, đặc thù trong môi trường kiểm soát. Singapore (MAS), Anh (FCA), Hàn Quốc là các quốc gia tiên phong. Mô hình phối hợp ba bên: Liên kết chặt chẽ giữa chính quyền - viện nghiên cứu - DN (triple helix) là nền tảng xây dựng hệ sinh thái ĐMST, điển hình là Station F (Pháp), Seoul FinTech Lab. Hỗ trợ khởi nghiệp và ưu đãi không gian: Các trung tâm như Cyberport (Hong Kong) hay Vilnius (Lithuania) cung cấp hỗ trợ tài chính, không gian làm việc, tư vấn pháp lý cho DN giai đoạn đầu. Chiến lược thương hiệu toàn cầu: Các mô hình như Singapore FinTech Festival đóng vai trò truyền thông, thu hút dòng vốn quốc tế, định vị thành phố trên bản đồ tài chính số. Ví dụ thực tế, Singapore tổ chức FinTech Festival lớn nhất thế giới với hơn 60.000 người tham dự hàng năm. Không gian tích hợp và số hóa: Mô hình “tháp FinTech” tại London hay Tel Aviv tích hợp sandbox, coworking, trung tâm dữ liệu và đầu tư mạo hiểm trong một tổ hợp cao tầng.
II. Đề xuất tiêu chí phù hp với điều kiện khu vực Khảo sát đề xuất các vị trí phù hp thành lập các Khu CNS tập trung TP.HCM
Dựa trên thông lệ quốc tế và điều kiện hiện hữu tại Việt Nam, kiến nghị một số tiêu chí và giải pháp phù hợp thực tiễn, bao gồm: Tiêu chí 1 - Pháp lý linh hoạt nhưng có kiểm soát: Xây dựng cơ chế sandbox pháp lý cấp Thành phố được Chính phủ ủy quyền thí điểm, đồng bộ với Luật Công nghệ tài chính trong tương lai. Đề xuất tích hợp sandbox FinTech vào khuôn khổ Nghị quyết 98/2023/QH15. Tiêu chí 2 - Ưu đãi tiếp cận không gian và chi phí vận hành: Áp dụng cơ chế giá thuê ưu đãi theo bậc thang cho DN khởi nghiệp và tổ chức nghiên cứu trong lĩnh vực FinTech trong 5 năm đầu. Có thể học hỏi chính sách hỗ trợ của Khu CNC TP.HCM. Tiêu chí 3 - Liên kết hệ sinh thái học thuật - công nghiệp - nhà nước: Xây dựng trung tâm đào tạo FinTech liên kết giữa QTSC, ĐHQG TP.HCM và Viện
208
nghiên cứu chính sách tài chính số. Đưa FinTech vào chương trình cử nhân, sau đại học và xây dựng chương trình liên kết quốc tế.
Tiêu chí 4 - Ưu tiên hạ tầng dữ liệu và số hóa: Hỗ trợ triển khai hệ thống dữ liệu mở, cổng API kết nối tài chính - ngân hàng, định danh điện tử và bảo mật dữ liệu (DID) - nền tảng cho phát triển sản phẩm FinTech. Tiêu chí 5 - Định vị thương hiệu - thu hút vốn: Xây dựng chương trình Thủ Đức FinTech Launchpad với tài trợ ban đầu từ nhà nước, sau đó kêu gọi đầu tư tư nhân. Tổ chức các cuộc thi sáng tạo tài chính số, quảng bá thương hiệu qua đối tác quốc tế như ADB, World Bank, Google Cloud FinTech.
III. Hệ sinh thái hỗ tr và đề xuất lồng ghép chính sách liên ngành
Cần mở rộng phạm vi tích hợp chính sách để đảm bảo liên thông giữa các Khu CNS tập trung - ĐMST, trong đó đề xuất: Hệ sinh thái liên vùng TP.HCM - Đồng Nai – Tây Ninh, phục vụ logistics, AI công nghiệp và chuỗi cung ứng phần mềm - phần cứng. Kết nối chính sách FinTech, AI, công nghệ sản xuất thông minh theo Chiến lược quốc gia về khoa học - công nghệ - ĐMST đến 2030. Thiết lập Hội đồng điều phối chuỗi các Khu CNS tập trung TP.HCM, giao QTSC làm đơn vị hỗ trợ kỹ thuật xuyên suốt.
209
CHƯƠNG VII. PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP CÁC TIÊU CHÍ LỰA CHỌN MÔ HÌNH VÀ ĐỀ XUT CÁC KHU CNS TẬP TRUNG TẠI
TPHCM
Trên cơ sở phân tích tổng hợp ở các chương trước. Nội dung chương này sẽ đi sâu vào việc tổng hợp những nội dung quan trọng, kèm với việc đề xuất lựa chọn các vị trí và các tiêu chí đánh giá hệ sinh thái các Khu CNS tập trung tại TP.HCM.
I. Cơ sở lựa chọn các khu vực thực hiện dự án
Dưới đây là 8 tiêu chí chủ đạo để đánh giá mối liên hệ hữu cơ giữa các Khu CNS tập trung và hệ sinh thái đô thị - dịch vụ - đổi mới sáng tạo góp phần vào việc phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt là sự đóng góp của ngành kinh tế số trong bức tranh tổng thể của TP.HCM.
1. Phù hp định hướng quy hoạch và chiến lưc phát triển vùng
Khu vực được lựa chọn nằm trong hành lang phát triển công nghiệp – đô thị – dịch vụ công nghệ cao theo quy hoạch vùng TP.HCM mở rộng và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch phát triển công nghiệp, và định hướng phát triển khoa học – công nghệ của địa phương. Được xác định là vùng động lực kinh tế, có khả năng lan tỏa, liên kết với các khu công nghiệp, khu đô thị và trung tâm logistics trong khu vực.
2. Li thế vị trí địa lý và kết nối hạ tầng
Khu vực có vị trí thuận lợi, nằm gần trục giao thông chiến lược (quốc lộ, đường cao tốc, tuyến vành đai, hoặc đường sắt – cảng biển – sân bay). Dễ dàng kết nối với các trung tâm nghiên cứu, trường đại học, khu công nghiệp, đô thị lớn trong vùng, hình thành mạng lưới đổi mới sáng tạo liên vùng và có quỹ đất tương đối bằng phẳng, thuận lợi cho xây dựng hạ tầng kỹ thuật, đảm bảo khả năng đầu tư đồng bộ và mở rộng lâu dài.
3. Điều kiện tự nhiên, môi trường và hạ tầng kỹ thuật
Khu vực có điều kiện địa hình – địa chất thuận lợi, phù hợp xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và công trình công nghiệp công nghệ cao. Không nằm trong vùng ngập lụt, xói mòn hoặc khu vực có nguy cơ sạt lở, đảm bảo an toàn xây dựng và bảo vệ môi trường. Hệ thống cấp điện, cấp nước, giao thông nội – ngoại khu, viễn thông và xử lý chất thải có khả năng kết nối và nâng cấp dễ dàng.
4. Tiềm năng thu hút đầu tư và phát triển nguồn nhân lực
Khu vực có tiềm năng thu hút doanh nghiệp công nghệ cao, đặc biệt là các tập đoàn trong lĩnh vực điện tử, AI, bán dẫn, tự động hóa, năng lượng mới, công nghệ sinh học. Gần các trung tâm đô thị – giáo dục – khoa học lớn, thuận lợi trong thu hút nhân lực chất lượng cao và hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ.
210
Môi trường đầu tư thuận lợi, chính quyền địa phương có cam kết hỗ trợ mạnh mẽ về cơ chế, chính sách và thủ tục hành chính.
5. Tính khả thi về giải phóng mặt bằng và phát triển bền vững
Quỹ đất tập trung, tỷ lệ giải phóng mặt bằng thuận lợi, ít ảnh hưởng đến khu dân cư hiện hữu. Có thể triển khai theo giai đoạn (phân kỳ đầu tư linh hoạt), đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn. Đáp ứng yêu cầu phát triển xanh, thông minh và bền vững, giảm thiểu tác động đến môi trường và các vùng lân cận.
6. An ninh năng lưng
Đảm bảo cung cấp điện ổn định, dự phòng và ưu tiên năng lượng xanh. Xây dựng hệ thống cấp điện hai nguồn độc lập, kết nối từ lưới điện qu ốc gia và trạm biến áp khu vực. Thiết lập trạm biến áp trung tâm nội khu với công suất dự phòng tối thiểu 25–30% so với nhu cầu cực đại, đảm bảo vận hành liên tục cho các khu R&D, phòng thí nghiệm và doanh nghiệp công nghệ cao. Ứng dụng hệ thống giám sát năng lượng thông minh (Smart Grid Monitoring), cho phép dự báo phụ tải và cảnh báo sớm sự cố. Trang bị nguồn điện dự phòng tự động (UPS, máy phát dự phòng) tại các khu trọng điểm, đ ảm bảo hoạt động không gián đoạn cho hạ tầng dữ liệu, trung tâm điều hành và trung tâm nghiên cứu.
7. Cơ chế thử nghiệm (Regulatory sandbox)
Cần thiết lập cơ chế thử nghiệm có giám sát cho các công nghệ và mô hình kinh doanh mới chưa có quy định trong pháp luật. Việc thiếu cơ chế này đang là rào cản lớn nhất cho đổi mới sáng tạo. Cho phép triển khai giới hạn, có kiểm soát các mô hình, công nghệ hoặc dịch vụ mới trong phạm vi khu công viên khoa học. Đánh giá rủi ro, tác động xã hội và hiệu quả quản lý trước khi mở rộng áp dụng trên phạm vi quốc gia. Tạo môi trường linh hoạt cho doanh nghiệp công nghệ, startup, viện nghiên cứu thử nghiệm sáng kiến mà vẫn bảo đảm tuân thủ giám sát của cơ quan chức năng. Thúc đẩy hình thành các khung chính sách tiên phong, góp phần hoàn thiện thể chế quốc gia về khoa học – công nghệ và chuyển đổi số.
8. Mối liên kết với trường đại học
Dựa trên cơ chế “ba nhà” (Nhà nước – Nhà trường – Nhà doanh nghiệp), trong đó khu công công nghệ số đóng vai trò nền tảng kết nối và phối hợp thực hiện. Mối liên kết hướng tới chia sẻ tri thức, nguồn lực, và lợi ích, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng – đổi mới sáng tạo – đào tạo thực hành trong cùng một không gian. Đảm bảo linh hoạt, hai chiều và cùng phát triển, trong đó trường đại học vừa là nguồn cung tri thức, vừa là đối tác nghiên cứu và khởi nghiệp.Tăng cường gắn kết giữa tri thức hàn lâm và nhu cầu công nghiệp, rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường.
211
Hình thành mạng lưới đổi mới sáng tạo vùng, trong đó các trường đại học là hạt nhân lan tỏa công nghệ. Tạo điều kiện cho doanh nghiệp nội địa nâng cấp năng lực công nghệ và quản trị, thông qua hợp tác với khối đại học – viện. Nâng cao thương hiệu học thuật và thực hành của các trường đại học, biến khu công viên khoa học thành “khuôn viên mở” của tri thức và sáng tạo.
9. Hành lang phát triển
Việc lựa chọn các khu vực để triển khai dự án đầu tư Khu Công nghệ thông tin tập trung cần lấy các hành lang phát triển của TP.HCM làm trọng tâm định hướng. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm sự phù hợp với quy hoạch phát triển đô thị – kinh tế của Thành phố, đồng thời tối ưu hoá khả năng kết nối với các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và các cụm ngành liên quan. Bên cạnh đó, việc lựa chọn khu vực còn phải phù hợp với các ngành nghề mũi nhọn được ưu tiên bố trí dọc theo các hành lang phát triển như công nghệ thông tin, công nghệ số, dịch vụ số, R&D, trung tâm dữ liệu,… nhằm hình thành hệ sinh thái liên kết ngành, tăng cường sức hút đầu tư và tạo ra giá trị gia tăng cao. Đây là cơ sở tiên quyết giúp đảm bảo các Khu CNS tập trung không chỉ phát triển đúng định hướng mà còn đóng vai trò là hạt nhân trong chiến lược thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thành phố trong giai đoạn tới.
II. Mục tiêu hướng đến khi thực hiện dự án đầu tư
Bên cạnh các mục tiêu chiến lược đề ra như đã nêu ở Mục I chương I. Phần này tiếp trình bày các mục tiêu tổng quát gắn với ngành CNS.
1. Mục tiêu tổng quát
Hình thành Khu CNS tập trung có vai trò dẫn dắt phát triển kinh tế tri thức, thu hút đầu tư công nghệ cao nói chung, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương theo hướng công nghiệp – dịch vụ – đô thị thông minh, gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Tạo hệ sinh thái tích hp: tập hợp các thành phần, hoạt động và mối quan hệ tương hỗ giữa nghiên cứu – đào tạo – sản xuất – khởi nghiệp – quản lý – cộng đồng, nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và phát triển bền vững. Tạo môi trường tương tác chặt chẽ giữa trường đại học – viện nghiên cứu
– doanh nghiệp – nhà nước – nhà đầu tư – cộng đồng dân cư. Hình thành chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo, từ nghiên cứu cơ bản đến thương mại hóa sản phẩm. Thúc đẩy kinh tế tri thức, đô thị sáng tạo trong vùng, chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp.
Thiết lập Trung tâm Hỗ tr chuyển đổi số (Digital Transformation Hub) trong khu công viên khoa học, làm đầu mối hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng AI, IoT, dữ liệu lớn (Big Data), và tự động hóa sản xuất (Smart Manufacturing). Triển
212
khai chương trình liên kết giữa doanh nghiệp trong khu và các doanh nghiệp truyền thống (công nghiệp – thương mại – logistics – dịch vụ đô thị), nhằm lan tỏa công nghệ số, nâng cấp quy trình quản trị, sản xuất và tiếp thị.
Xây dựng mạng lưới tư vấn – đào tạo kỹ năng số, hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) thích ứng với nền kinh tế số. Tạo nền tảng dữ liệu dùng chung (Open Data Platform), giúp chia sẻ thông tin, kết nối chuỗi cung ứng và thị trường, từ đó gia tăng năng suất và giảm chi phí giao dịch. Thúc đẩy đổi mới mô hình quản trị thông minh, trong đó Ban quản lý Khu vận hành theo hướng “data-driven management” – ra quyết định dựa trên phân tích dữ liệu. Khu CNS tập trung đưc định hướng theo trọng tâm kép, bao gồm: (1) Tập trung củng cố và nâng cấp nền tảng công nghệ hiện hữu, tận dụng hệ sinh thái sản xuất – dịch vụ – doanh nghiệp địa phương đang hoạt động, với hàng ngàn doanh nghiệp công nghiệp và dịch vụ có tiềm năng đổi mới. (2) Phát triển các lĩnh vực công nghệ mới và mô hình kinh doanh sáng tạo, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp khoa học – công nghệ, startup đổi mới sáng tạo, và trung tâm R&D tiên tiến. Cách tiếp cận này đảm bảo phát triển hài hòa giữa kế thừa và đột phá, giúp khu công viên khoa học không chỉ là điểm đến cho công nghệ cao mà còn là nền tảng tái cấu trúc năng lực cạnh tranh của toàn vùng.
2. Mục tiêu cụ thể
a) Kinh tế – đầu tư Thu hút doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp số, AI, bán dẫn, IoT, tự động hóa, và dữ liệu lớn. Hình thành chuỗi giá trị sản xuất – nghiên cứu – thương mại hóa sản phẩm công nghệ cao.
b) Khoa học – công nghệ Xây dựng trung tâm nghiên cứu – phát triển (R&D), trung tâm ươm tạo và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Thúc đẩy liên kết giữa viện – trường – doanh nghiệp.
c) Hạ tầng và không gian Phát triển hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số đồng bộ, thân thiện môi trường, đạt tiêu chuẩn quốc tế. Ứng dụng mô hình đô thị thông minh (Smart City) trong quản lý và vận hành.
d) Xã hội – nhân lực Tạo việc làm chất lượng cao cho lao động địa phương. Hình thành cộng đồng chuyên gia, kỹ sư, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ và môi trường và bền vững. Hướng đến phát triển xanh, sử dụng năng lượng tái tạo, quản lý chất thải theo chuẩn ISO 14001.
213
3. Định hướng theo dõi và đánh giá
Bảo đảm mục tiêu chiến lược, tiến độ và hiệu quả đầu tư của Khu Công nghệ cao/Khu Công nghệ số được thực hiện đúng định hướng. Theo dõi thường xuyên tác động kinh tế – xã hội – môi trường, từ đó kịp thời điều chỉnh chính sách, quy hoạch hoặc cơ chế vận hành phù hợp.Tăng cường minh bạch thông tin, quản trị dữ liệu và trách nhiệm giải trình giữa các cấp quản lý, nhà đầu tư và cộng đồng. Thiết lập Trung tâm điều hành thông minh (IOC) cho toàn khu, kết nối hệ thống dữ liệu về đầu tư, hạ tầng kỹ thuật, lao động, môi trường và năng lượng. Ứng dụng nền tảng chuyển đổi số, IoT và trí tuệ nhân tạo (AI) trong thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu hoạt động của khu. Xây dựng cơ sở dữ liệu mở (Open Data) để chia sẻ thông tin cho các bên liên quan: cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, nhà đầu tư và viện – trường. Việc theo dõi thực hiện dựa trên hệ thống chỉ số định lượng và định tính, bao gồm:
+ Nhóm chỉ số đầu tư – phát triển hạ tầng: tiến độ xây dựng, tỷ lệ lấp đầy, tỷ lệ hoàn thành hạ tầng kỹ thuật, chỉ số năng lượng tái tạo.
+ Nhóm chỉ số kinh tế – công nghệ: tổng vốn đầu tư, doanh thu, giá trị xuất khẩu, số sáng chế – giải pháp công nghệ, tỷ lệ chi R&D.
+ Nhóm chỉ số xã hội – nhân lực: số lao động kỹ thuật, thu nhập bình quân, tỷ lệ đào tạo – chuyển giao công nghệ, mức độ hài lòng của chuyên gia và doanh nghiệp.
+ Nhóm chỉ số môi trường: mức tiêu thụ năng lượng, phát thải CO₂, chất lượng nước – không khí, tỷ lệ cây xanh, tái chế chất thải.
4. Chỉ số các KPI
Để đánh giá chỉ số KPI của các Khu CNS tập trung, nguồn dữ liệu phải đa dạng, chính xác và cập nhật. Thường các nguồn dữ liệu được sử dụng gồm: Dữ liệu từ chính các khu công nghệ số Báo cáo hoạt động hàng năm: Do ban quản lý KCN cung cấp, gồm số lượng doanh nghiệp, vốn đầu tư, nhân lực, số lượng sáng chế, sản phẩm công nghệ. Hệ thống quản lý nội bộ: Số liệu về thuê mặt bằng, tỷ lệ lấp đầy, doanh thu của các doanh nghiệp trong KCN. Báo cáo tài chính doanh nghiệp: Nếu doanh nghiệp công khai hoặc cơ quan quản lý có quyền truy cập Dữ liệu từ cơ quan nhà nước Cục Thống kê, Sở Tài chính: Thống kê kinh tế, số lượng doanh nghiệp, vốn đầu tư, xuất nhập khẩu sản phẩm công nghệ.
214
Sở Khoa học và Công nghệ: Số liệu về nghiên cứu – phát triển (R&D), đăng ký sáng chế, kết quả nghiên cứu ứng dụng. Cục Sở hữu trí tuệ: Số lượng bằng sáng chế, nhãn hiệu, công nghệ được bảo hộ. Dữ liệu từ các tổ chức nghiên cứu, hiệp hội ngành nghề Hiệp hội Phần mềm, Hiệp hội Công nghệ thông tin: Báo cáo xu hướng ngành, chỉ số đổi mới sáng tạo. Các viện nghiên cứu, trường đại học: Số liệu về hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực. Dữ liệu từ thị trường và công khai Các báo cáo phân tích thị trường: Gartner, IDC, Frost & Sullivan, hoặc báo cáo tư vấn trong nước. Cơ sở dữ liệu trực tuyến: Số liệu về startup, vốn đầu tư mạo hiểm (VC), các dự án khởi nghiệp công nghệ. Dữ liệu khảo sát trực tiếp Khảo sát doanh nghiệp trong KCN: Về hiệu quả sản xuất, doanh thu, mức độ hài lòng, nhu cầu nhân lực. Khảo sát người lao động và nhà nghiên cứu: Về kỹ năng, cơ hội phát triển, mức độ tương tác với KCN.
Bng 13. Đề xuất các chỉ số KPI 215
| Nhóm KPI | Chỉ tiêu cụ thể | Đơn vị đo | Mục tiêu giai đoạn 2025–2030 | Mục tiêu giai đoạn 2030–2040 |
| 1. Thu hút đầu tư | Tổng vốn đầu tư đăng ký | Tỷ USD | ≥ 1,5 | ≥ 5 |
| Tỷ lệ lấp đầy khu công nghệ cao | % diện tích | ≥ 40% | ≥ 80% | |
| 2. Doanh nghiệp công nghệ | Số doanh nghiệp công nghệ cao hoạt động | Doanh nghiệp | ≥ 50 | ≥ 150 |
| Tỷ lệ doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi giá trị | % | ≥ 30% | ≥ 50% | |
| 3. Nghiên cứu – Đổi mới sáng tạo | Số trung tâm R&D, ươm tạo | Trung tâm | ≥ 3 | ≥ 6 |
| Số sáng chế, giải pháp công nghệ đăng ký/năm | Sáng chế | ≥ 10 | ≥ 25 | |
| Tỷ lệ chi cho R&D trên doanh thu | % | ≥ 3% | ≥ 5% | |
| 4. Nhân lực và xã hội | Việc làm trực tiếp tạo ra | Lao động | ≥ 10.000 | ≥ 25.000 |
| Tỷ lệ lao động kỹ thuật, chuyên môn cao | % | ≥ 60% | ≥ 75% | |
| 5. Hạ tầng – môi trường | Tỷ lệ hạ tầng số (IoT, 5G, năng lượng thông minh) được triển khai | % | ≥ 60% | 100% |
| Tỷ lệ năng lượng tái tạo sử dụng | % | ≥ 20% | ≥ 50% | |
| Chỉ số phát thải CO₂ giảm so với khu công nghiệp truyền thống | % | ≥ 30% | ≥ 50% |
III. Hình thức triển khai
Theo Nghị định 354/2025/NĐ-CP và định hướng của Luật Công nghệ số, có hai hình thức triển khai chính.
216
1. Thành lập mới
Hình thức này bao gồm việc lựa chọn vị trí phù hợp, lập quy hoạch chi tiết, đầu tư cơ sở hạ tầng và xây dựng các dịch vụ hỗ trợ đồng bộ nhằm phát triển Khu CNS tập trung từ đầu. Thành lập mới cho phép thiết kế theo các tiêu chuẩn hiện đại, tích hợp các giải pháp công nghệ xanh, năng lượng bền vững và các tiện ích phục vụ nghiên cứu – đổi mới sáng tạo. Hình thức này đặc biệt phù hợp với các khu vực chưa có cơ sở hạ tầng sẵn có hoặc muốn định hướng phát triển chuyên biệt, tập trung vào các ngành công nghệ trọng điểm.
2. Công nhận
Hình thức này áp dụng cho các khu vực, cơ sở hiện hữu có tiềm năng đáp ứng các tiêu chí của Khu CNS tập trung, nhằm chính thức hóa, nâng cấp và đưa vào quản lý theo các tiêu chuẩn quy định. Công nhận giúp tận dụng hiệu quả nguồn lực hiện có, rút ngắn thời gian triển khai và giảm chi phí đầu tư ban đầu. Đồng thời, quá trình công nhận cần đi kèm với việc rà soát pháp lý, đánh giá cơ sở hạ tầng, kết nối với hành lang đổi mới sáng tạo và xây dựng các cơ chế quản lý, chính sách ưu đãi phù hợp để đảm bảo hiệu quả hoạt động lâu dài. Việc lựa chọn hình thức triển khai phù hợp cần cân nhắc đồng thời các yếu tố về vị trí, nguồn lực, mục tiêu phát triển và khả năng kết nối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nhằm tối ưu hóa hiệu quả đầu tư và tá c động kinh tế – xã hội của Khu CNS tập trung. Ưu tiên các khu đã có sẵn hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng dịch vụ, nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và sớm đưa vào vận hành. Cách tiếp cận này phù hợp với chỉ đạo của lãnh đạo Thành phố về việc đạt mục tiêu có khoảng 5 khu được thành lập hoặc được công nhận vào năm 2026, đảm bảo tiến độ và hiệu quả triển khai.
217
CHƯƠNG VIII. ĐỀ XUT CÁC KHU CNS TẬP TRUNG TIỀM NĂNG
I. Các vị trí cụ thể đưc nghiên cứu và đề xuất
Dựa trên các cơ sở và yếu tố đã phân tích như trên, đề xuất các khu vực phù hợp để thực hiện dự án Khu Công nghệ số tập trung. Việc lựa chọn được thực hiện trên nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa quy hoạch, khả năng kết nối hạ tầng, tiềm năng phát triển không gian đô thị và hiệu quả đầu tư lâu dài, góp phần hình thành một khu công nghệ số đồng bộ, hiện đại và bền vững. Như đã đề xuất 17 khu vực để triển khai Khu CNS tập trung tại mục II
Chương IV. Sau khi phân tích và đánh giá thì các khu vực còn nhiều hạn chế như sau:
+ Trung Mỹ Tây: có mô hình quá nhỏ, không còn phù hợp với tầm nhìn phát triển lớn của thành phố.
+ Xã Châu Pha và Châu Đức (tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũ): có mô hình và đặc điểm tự nhiên khá tương đồng. Do đó, đề xuất xem xét định hướng đầu tư theo phương án gộp trong cùng một chiến lược phát triển tổng thể, đồng thời thực hiện phân kỳ đầu tư hợp lý theo tiến độ vùng.
+ Phường Long Phước, TP.HCM (thuộc Khu CNC mở rộng, Thủ Đức): Khu CNS tập trung dự kiến là một cơ sở tích hợp với Khu CNC giai đoạn 2 (thực hiện theo Luật Công nghệ cao), tuy nhiên chưa có cơ sở pháp lý về phân định chức năng và thẩm quyền quản lý và các hệ thống pháp lý khác.
+ Khu công nghệ số tập trung Bình An không phù hợp do hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng kết nối giao thông đối ngoại, đối nội chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, khả năng liên kết vùng còn hạn chế, chưa tạo được lợi thế để hình thành khu công nghệ số tập trung quy mô lớn.
+ Khu công nghệ số tập trung – Hi-Tech Center: cũng không hợp lý do hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng kết nối còn hạn chế; đồng thời một phần diện tích thuộc đất quốc phòng, làm giảm tính khả thi trong đầu tư, phát triển và mở rộng khu công nghệ số tập trung. Kết quả đánh giá cho thấy còn 11 vị trí đáp ứng tiêu chí đề xuất, được tổng hợp và trình bày chi tiết như sau:
1. Khu CNS tập trung Tp.HCM (Bnh dương cũ):
| STT | Hạng mục | Nội dung |
| 1 | Vị trí | P. Bình Dương (P Hòa Phú, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương cũ) |
| 2 | Đánh giá sơ bộ | Nằm trên trục Mỹ Phước – Tân Vạn – VĐ3–4; tuyến Metro TP. Mới – Suối Tiên ĐH. Hệ sinh thái TP mới BD, làng ĐH và Trung tâm ĐMST vùng |
| 3 | Liên kết vùng | Rất cao |
| 4 | Khả năng triển khai ngắn hạn | Cao |
| 5 | Tác động chiến lược TP.HCM | Cao |
| 6 | Phù hợp xu thế công nghệ | Phù hợp |
| 7 | Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Rất cao |
| 8 | Thu hút đầu tư | Cao |
| 9 | Mức độ sẵn sàng triển khai | Sẵn sàng triển khai ngay |
| 10 | Tình trạng pháp lý | Khu CNTT - TT |
| 11 | Nội dung dự kiến thu hút đầu tư chính | Trung tâm dữ liệu, Công nghệ lõi và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện (R&D + Đào tạo + Ươm tạo). Thử nghiệm (Sandbox) công nghệ mới |
| STT | Hạng mục | Nội dung |
| 1 | Vị trí | Phường Long Nguyên và phường Tây Nam (thành phố Bến Cát, tỉnh Bình Dương cũ). |
| 2 | Đánh giá sơ bộ | Tiếp giáp ĐT 748, ĐT 744, đường 7°, kết nối với Vành Đai 3, Quốc lộ 13 và đường Mỹ Phước – Tân Vạn. Kết nối Cảng Cát Lái, Cái Mép, Sân bay Tân Sơn Nhất, Long Thành. |
| 3 | Liên kết vùng | Rất cao |
| 4 | Khả năng triển khai ngắn hạn | Cao |
| 5 | Tác động chiến lược TP.HCM | Cao |
| 6 | Phù hợp xu thế công nghệ | Phù hợp |
| 7 | Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Rất cao |
| 8 | Thu hút đầu tư | Cao |
| 9 | Mức độ sẵn sàng triển khai | Sẵn sàng triển khai ngay |
| 10 | Tình trạng pháp lý | Quy hoạch KCN |
| 11 | Nội dung dự kiến thu hút đầu tư chính | Trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo, bán dẫn; Cụm hạ tầng dữ liệu và sản xuất quy mô lớn phục vụ các cụm công nghiệp vệ tinh |
| STT | Hạng mục | Nội dung |
| 1 | Vị trí | Xã Bàu Bàng và xã Trừ Văn Thố (xã Bàu Bàng, tỉnh Bình Dương cũ) |
| 2 | Đánh giá sơ bộ | Tiếp giáp Mỹ Phước – Tân Vạn, đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 13, Vành |
| đai 4, Cao tốc Hồ Chí Minh – Chơn Thành, đường sắt Bàu Bàng – Cái Mép. Kết nối cảng biển (Cảng Cát Lái, Cái Mép) và sân bay quốc tế (Tân Sơn Nhất, Long Thành) | ||
| 3 | Liên kết vùng | Rất cao |
| 4 | Khả năng triển khai ngắn hạn | Cao |
| 5 | Tác động chiến lược TP.HCM | Cao |
| 6 | Phù hợp xu thế công nghệ | Phù hợp |
| 7 | Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Rất cao |
| 8 | Thu hút đầu tư | Cao |
| 9 | Mức độ sẵn sàng triển khai | Sẵn sàng triển khai ngay |
| 10 | Tình trạng pháp lý | Quy hoạch KCN |
| 11 | Nội dung dự kiến thu hút đầu tư chính | Trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo, bán dẫn; Cụm hạ tầng dữ liệu và sản xuất quy mô lớn phục vụ các cụm công nghiệp vệ tinh |
| STT | Hạng mục | Nội dung |
| 1 | Vị trí | Phường Tân Uyên và phường Bình Cơ (Huyện Bắc Tân Uyên, tỉnh Bình Dương cũ) |
| 2 | Đánh giá sơ bộ | Tiếp giáp Vành Đai 4, đường ĐT 745, ĐT 746B, kết nối Cao tốc Hồ Chí Minh – Chơn Thành, đường sắt Bàu Bàng – Cái Mép. Kết nối cảng biển (Cảng Cát Lái, Cái Mép) và sân bay quốc tế (Tân Sơn Nhất, Long Thành) |
| 3 | Liên kết vùng | Rất cao |
| 4 | Khả năng triển khai ngắn hạn | Cao |
| 5 | Tác động chiến lược TP.HCM | Cao |
| 6 | Phù hợp xu thế công nghệ | Phù hợp |
| 7 | Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Rất cao |
| 8 | Thu hút đầu tư | Cao |
| 9 | Mức độ sẵn sàng triển khai | Sẵn sàng triển khai ngay |
| 10 | Tình trạng pháp lý | Quy hoạch KCN |
| 11 | Nội dung dự kiến thu hút đầu tư chính | Trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo, bán dẫn; Cụm hạ tầng dữ liệu và sản xuất quy mô lớn phục vụ các cụm công nghiệp vệ tinh |
| STT | Hạng mục | Nội dung |
| 1 | Vị trí | Xã Bắc Tân Uyên (xã Tân Định, Bắc Tân Uyên, Bình Dương cũ) Gần DT 743, VĐ4, hành lang CN Bắc Tân Uyên – VSIP3 |
| 2 | Đánh giá sơ bộ | Gần DT 743, VĐ4, hành lang CN Bắc Tân Uyên – VSIP3 |
| 3 | Liên kết vùng | Rất cao |
| 4 | Khả năng triển khai ngắn hạn | Cao |
| 5 | Tác động chiến lược TP.HCM | Cao |
| 6 | Phù hợp xu thế công nghệ | Phù hợp |
| 7 | Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Rất cao |
| 8 | Thu hút đầu tư | Cao |
| 9 | Mức độ sẵn sàng triển khai | Sẵn sàng triển khai ngay |
| 10 | Tình trạng pháp lý | CCN Tân Định |
| 11 | Nội dung dự kiến thu hút đầu tư chính | Máy bay không người lái; Kinh tế không gian cận biên - Robot Công nghệ sinh học Trung tâm đổi mới sáng tạo Chip bán dẫn; Công nghệ vũ trụ; Công nghệ AI ; Tiền số xanh Đô thị thông minh; |
| STT | Hạng mục | Nội dung |
| 1 | Vị trí | Xã Nhà Bè (Phước Kiển, H. Nhà Bè cũ) |
| 2 | Đánh giá sơ bộ | Kết nối trục Phú Mỹ – Nhà Bè – Cần Giờ – Long An |
| 3 | Liên kết vùng | Rất cao |
| 4 | Khả năng triển khai ngắn hạn | Cao |
| 5 | Tác động chiến lược TP.HCM | Trung bình |
| 6 | Phù hợp xu thế công nghệ | Phù hợp |
| 7 | Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Trung bình |
| 8 | Thu hút đầu tư | Trung bình |
| 9 | Mức độ sẵn sàng triển khai | Trọng điểm phát triển hoặc triển khai song song |
| 10 | Tình trạng pháp lý | Quy hoạch KDT |
| 11 | Nội dung dự kiến thu hút đầu tư chính | Máy bay không người lái; Kinh tế không gian cận biên - Robot Công nghệ sinh học Trung tâm đổi mới sáng tạo Chip bán dẫn; Công nghệ vũ trụ; Công nghệ AI ; Tiền số xanh Đô thị thông minh; |
| STT | Hạng mục | Nội dung |
| 1 | Vị trí | P. Tân Đông Hiệp (P. Thái Hòa, TP.Tân Uyên, tỉnh Bình Dương cũ) |
| 2 | Đánh giá sơ bộ | Hạ tầng giao thông chiến lược: Trục DT 747, Quốc lộ 13 và Vành đai 3, Đường Mỹ Phước – Tân Vạn – Nhơn Trạch. Nằm trên trục Metro số 1 Suối Tiên – Bình Dương |
| 3 | Liên kết vùng | Cao |
| 4 | Khả năng triển khai ngắn hạn | Trung bình |
| 5 | Tác động chiến lược TP.HCM | Phù hợp |
| 6 | Phù hợp xu thế công nghệ | Phù hợp |
| 7 | Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Cao |
| 8 | Thu hút đầu tư | Cao |
| 9 | Mức độ sẵn sàng triển khai | Trọng điểm phát triển hoặc triển khai song song |
| 10 | Tình trạng pháp lý | Quy hoạch giáo dục |
| 11 | Nội dung dự kiến thu hút đầu tư chính | Trung tâm nghiên cứu và giáo dục sáng tạo, phát triển các ngành công nghệ như UAV, Quantum, Adas, AI defined vehicle, Cyber security |
| STT | Hạng mục | Nội dung |
| 1 | Vị trí | X. Nhuận Đức và X. Tân An Hội (xã Tân Phú Trung- xã Tân An Hội, H. Củ Chi cũ) |
| 2 | Đánh giá sơ bộ | Trục QL22 – TL8 – Vành đai 4, cửa ngõ Mộc Bài. Gần cụm ĐH định hướng, quỹ đất sạch. |
| 3 | Liên kết vùng | Trung bình |
| 4 | Khả năng triển khai ngắn hạn | Thấp |
| 5 | Tác động chiến lược TP.HCM | Thấp |
| 6 | Phù hợp xu thế công nghệ | Một phần phù hợp |
| 7 | Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Thấp |
| 8 | Thu hút đầu tư | Thấp |
| 9 | Mức độ sẵn sàng triển khai | Trọng điểm phát triển hoặc triển khai song song (thu hút đầu tư) |
| 10 | Tình trạng pháp lý | Quy hoạch KCN, đát hạ tầng và KĐT |
| 11 | Nội dung dự kiến thu hút đầu tư chính | Mô hình CVKH; Thu hút các công ty công nghệ, startup, các phòng nghiên cứu và phát triển (R&D) và các ngành công nghệ mới như automation, AI, IoT, Big Data, và FinTech. |
| STT | Hạng mục | Nội dung |
| 1 | Vị trí | P. Tân Thuận Đông, Q.7 cũ |
| 2 | Đánh giá sơ bộ | Liền kề cảng Phú Mỹ, cao tốc BL–LT, Metro M6 – M10 ĐH. Cạnh bên Trung tâm TP, hình mẫu đi đầu là trung tâm tài chính – dịch vụ quốc tế, sẵn có đô thị & nhân lực cao. |
| 3 | Liên kết vùng | Rất cao |
| 4 | Khả năng triển khai ngắn hạn | Cao |
| 5 | Tác động chiến lược TP.HCM | Rất cao |
| 6 | Phù hợp xu thế công nghệ | Rất phù hợp |
| 7 | Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Trung bình – cao |
| 8 | Thu hút đầu tư | Cao |
| 9 | Mức độ sẵn sàng triển khai | Sẵn sàng trong GĐ 2; Phụ thuộc thủ tục pháp lý |
| 10 | Tình trạng pháp lý | CT TNHH Tân Thuận |
| 11 | Nội dung dự kiến thu hút đầu tư chính | Mô hình “Fintech Campus” tích hợp, bao gồm: trung tâm dữ liệu, nền tảng thanh toán số, AI ứng dụng trong tài chính, và trung tâm đào tạo - ươm tạo nhân lực dịch vụ CNC |
| STT | Hạng mục | Nội dung |
| 1 | Vị trí | xã Long Sơn, Thành phố Hồ Chí Minh |
| 2 | Đánh giá sơ bộ | có vị trí chiến lược, tiếp giáp các đầu mối giao thông, khu công nghiệp, khu đô thị và cảng biển, thuận lợi phát triển công nghiệp, logistics và dịch vụ cảng. Đây là quỹ đất có tiềm năng lớn, tạo động lực phát triển cho KCN Dầu Khí Long Sơn và khu vực lân cận. |
| 3 | Liên kết vùng | Rất cao |
| 4 | Khả năng triển khai ngắn hạn | Cao |
| 5 | Tác động chiến lược TP.HCM | Rất cao |
| 6 | Phù hợp xu thế công nghệ | Rất phù hợp |
| 7 | Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Rất cao |
| 8 | Thu hút đầu tư | Cao |
| 9 | Mức độ sẵn sàng triển khai | Sẵn sàng triển khai ngay |
| 10 | Tình trạng pháp lý | Quy hoạch KCN- cảng. |
| 11 | Nội dung dự kiến thu hút đầu tư chính | Khu công nghệ số tập trung cấp Thành phố, gắn với việc hình thành Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 3; |
| STT | Hạng mục | Nội dung |
| 1 | Vị trí | Xã Bình chánh, Thành phố Hồ Chí Minh |
| 2 | Đánh giá sơ bộ | có vị trí thuận lợi, kết nối tốt với hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật khu vực, đáp ứng điều kiện phát triển khu công nghiệp tập trung. Quỹ đất có quy mô phù hợp, thuận lợi cho việc đầu tư hạ tầng đồng bộ và thu hút các ngành công nghiệp ưu tiên |
| 3 | Liên kết vùng | Cao |
| 4 | Khả năng triển khai ngắn hạn | Cao |
| 5 | Tác động chiến lược TP.HCM | Cao |
| 6 | Phù hợp xu thế công nghệ | Phù hợp |
| 7 | Hệ sinh thái hỗ trợ sẵn có | Trung bình – cao |
| 8 | Thu hút đầu tư | Trung bình |
| 9 | Mức độ sẵn sàng triển khai | Sẵn sàng triển khai trong giai đoạn tiếp thoe, phụ thuộc thủ tục pháp lý |
| 10 | Tình trạng pháp lý | Quy hoạch Đất giáo dục |
| 11 | Nội dung dự kiến thu hút đầu tư chính | Thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, doanh nghiệp công nghệ và các dự án đầu tư trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, thiết kế vi mạch, điện toán đám mây, an ninh mạng và các công nghệ số tiên tiến, góp phần hình thành cực tăng trưởng mới của nền kinh tế số. |
224
Bng 14. Bng tổng hợp các chỉ tiêu của Các khu vực đề xuất thực hin dự án Khu CNTT tập trung Ghi chú:
| Khu CNS tập trung Tp.HCM (Bnh dương cũ) | Tân Định | Riverside | Cây Trường | VSIP 3 | Long Sơn | Nhà Bè | F-Soft | Củ Chi | Tân Thuận | Bình Chánh | |
| Hạng mục | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| Lập mới | Lập mới+ Công nhận | Lập mới | Lập mới | Lập mới | Lập mới | Lập mới+ Công nhận | Lập mới | Lập mới | Công nhận | Lập mới | |
| Becamex, Impco VSIP | CT Group | Becamex, Impco | Becamex | VSIP | Cty cp đt kcn dầu khí LONG SƠN | Việt Nam GS Industry | FPT | QTSC | CT TNHH Tân Thuận | QTSC | |
| Nhà đầu tư dư | (Doanh nghiệp) | (Doanh nghiệp) | (Doanh nghiệp) | (Doanh nghiệp) | (Doanh nghiệp) | (Doanh nghiệp) | (Doanh nghiệp) | (Doanh nghiệp) | (Nhà nước) | (Doanh nghiệp) | (Nhà nước) |
| GĐ-1a | GĐ-1b | GĐ-2 | GĐ-3 | ||||||||
| Giai đoạn | 2025 – 2030 | 2025 – 2030 | 2025-2030 | 2025-2030 | 2025-2030 | 2025 – 2030 | 2025 - 2030 | 2025 – 2030 | 2025 – 2030 | Sau năm 2030 | Sau năm 2030 |
| Quy mô diện tích (ha) | 100 | 75 | 200 | 200 | 200 | 300 | 12,1 | 19,75 | 84,7 | 10 | 30 |
| Suất vốn đầu tư (tỷ đồng) | 895 | 729 | 1.790 | 1.790 | 1.790 | 2.684 | 118 | 192 | 823 | 97 | 291 |
| Dân số lao động dự kiến (nghn người) | 6.000 | 4.500 | 12.000 | 12.000 | 12.000 | 18.000 | 726 | 1.185 | 5.082 | 600 | 1.800 |
- Quy mô lao động (dự kiến): 60 người/ha
- Suất vốn đầu tư (tỷ đồng/ha):Diện tích < 100 ha: 9,716 tỷ đồng/ha); Diện tích từ 100–300 ha: 8,948 tỷ đồng/ha theo Bảng 51- QĐ số 425/QĐ- BXD ngày 30/03/2026.
225
Bng 15. Bng tổng hợp các chỉ tiêu của toàn bộ các khu vực đề xuất Trong đó: Tổng chi phí đầu tư của doanh nghiệp là: 10.085 (tỷ đồng) Tổng chi phí đầu tư của nhà nước là: 1.114 (tỷ đồng)
| STT | Chỉ tiêu | Đơn vị | Giá trị |
| 1 | Các vị trí đề xuất | vị trí | 11 |
| 2 | Tổng Quy mô diện tích | ha | 1.231,5 |
| 3 | Tổng Quy mô lao động tối thiểu (dự kiến) | người | 73.893 |
| 4 | Doanh thu /ha | triệu USD | 19.705 |
| 5 | Tổng số vị trí có nhà đầu tư là doanh nghiệp | vị trí | 9 |
| 6 | Tổng số vị trí có nhà đầu tư là nhà nước | vị trí | 2 |
| 7 | Tổng chi phí đầu tư | tỷ đồng | 11.199 |
II. Tính mở rộng của vị trí khác:
1. Các ta nhà hành chính
Bên cạnh các vị trí trọng điểm được đề xuất để triển khai Khu CNS tập trung, việc xem xét tận dụng các tòa nhà hành chính, trụ sở làm việc hiện hữu dôi dư sau sắp xếp là một hướng tiếp cận khả thi nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng hạ tầng, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và giảm áp lực bố trí vốn xây dựng mới. Các công trình này, nếu đáp ứng được yêu cầu về không gian, hạ tầng kỹ thuật – công nghệ, an toàn thông tin và khả năng tích hợp các chức năng quản lý
– vận hành, hoàn toàn có thể được chuyển đổi công năng theo định hướng của dự án.
2. Các vị trí từ đề án của các nhà đầu tư trong tương lai
Ngoài ra, việc xem xét các vị trí tiềm năng khác do các nhà đầu tư đề xuất thông qua các đề án, hồ sơ đề xuất chủ trương cũng là một khía cạnh cần được lưu ý. Đây là nguồn thông tin quan trọng giúp Thành phố không bỏ sót các cơ hội phát triển mới, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu hình thành các không gian công nghệ số ngày càng tăng và tại các khu vực hiện chưa có đề xuất cụ thể tại danh mục nêu trên, như khu vực tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu trước đây hoặc các khu vực khác. Đối với các khu vực được nhà đầu tư đề xuất, nếu chứng minh được sự phù hợp về quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật – xã hội, khả năng kết nối vùng và tiềm năng thu hút doanh nghiệp công nghệ số, các vị trí này cần được đưa vào danh mục nghiên cứu chuyên sâu. Việc đánh giá bao gồm: hiện trạng sử dụng đất, tính sẵn sàng về pháp lý, quy mô phát triển, mức độ đồng bộ hạ tầng, khả năng đáp ứng các tiêu chí của Khu CNS tập trung.
226
3. Kết luận
Bên cạnh các vị trí trọng điểm được đề xuất để triển khai Khu CNS tập trung. Ngoài ra, việc xem xét các vị trí có nhiều khả năng khác nếu đáp ứng được yêu cầu về không gian, hạ tầng kỹ thuật – công nghệ, an toàn thông tin và khả năng tích hợp các chức năng quản lý – vận hành, hoàn toàn có thể được chuyển đổi công năng theo định hướng của dự án. Các nhà đầu tư có thể đề xuất thông qua các đề án, hồ sơ đề xuất chủ trương cũng là một khía cạnh cần được lưu ý, đây là nguồn thông tin quan trọng giúp Thành phố không bỏ sót các cơ hội phát triển mới, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu hình thành các không gian công nghệ số ngày càng tăng và tại các khu vực hiện chưa có đề xuất cụ thể tại danh mục nêu trên, như khu vực tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây hoặc các khu vực khác. Đối với các khu vực được nhà đầu tư đề xuất, nếu chứng minh được sự phù hợp về quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật – xã hội, khả năng kết nối vùng và tiềm năng thu hút doanh nghiệp công nghệ số, các vị trí này cần được đưa vào danh mục nghiên cứu chuyên sâu. Việc đánh giá bao gồm: hiện trạng sử dụng đất, tính sẵn sàng về pháp lý, quy mô phát triển, mức độ đồng bộ hạ tầng, khả năng đáp ứng các tiêu chí của Khu CNS tập trung. Trên các vị trí cụ thể đã được đề xuất, Thành phố cũng có thể xem xét mở rộng phạm vi nghiên cứu, bổ sung lựa chọn địa điểm hoặc đề xuất phương án phát triển theo từng giai đoạn. Cách tiếp cận này giúp đảm bảo rằng các khu vực có tiềm năng thực sự đều được đánh giá toàn diện, góp phần nâng cao chất lượng
quyết định và tối ưu hóa các cơ hội phát triển không gian công nghệ số trên địa bàn.
III. Nguốn vốn đầu tư trong các giai đoạn triển khai
1. Nguyên tắc bố trí vốn
Việc bố trí nguồn vốn được thực hiện theo tiến độ đầu tư, bảo đảm phù hợp với từng giai đoạn triển khai dự án. Ưu tiên vốn cho các hạng mục hạ tầng kỹ thuật khung, công trình trọng điểm, tạo động lực thu hút đầu tư thứ cấp. Kết hợp đa dạng các nguồn vốn: ngân sách nhà nước, vốn doanh nghiệp, vốn xã hội hó a, vốn hợp tác công tư (PPP) và vốn vay ưu đãi.
2. Cơ cấu và nguồn vốn đầu tư
2.1. Đối với nhà đầu tư là doanh nghiệp nhà nước
Vốn ngân sách nhà nước: Đầu tư cho công tác giải phóng mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật chính (giao thông, điện, cấp thoát nước, viễn thông, xử lý nước thải).
2.2. Đối với nhà đầu tư là doanh nghiệp tư nhân
Vốn doanh nghiệp chủ đầu tư hạ tầng: Đầu tư xây dựng và vận hành khu chức năng, trung tâm điều hành, dịch vụ công nghệ, nhà xưởng mẫu, không gian sáng tạo.
227
Vốn xã hội hóa và PPP: Huy động cho các hạng mục dịch vụ – thương mại, trung tâm R&D, cơ sở đào tạo, khu nhà ở chuyên gia, tiện ích cộng đồng. Vốn hỗ trợ quốc tế và vay ưu đãi: (nếu có) dành cho các dự án nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo.
3. Phân kỳ đầu tư theo giai đoạn
3.1. Giai đoạn 1
a) Giai đoạn 1a
- Thứ tự ưu tiên: Sẵn sàng, ưu tiên triển khai ngay.
- Vị trí:
+ Khu CNS tập trung TP.HCM,
+ Tân Định
Bng 16. Bng phân kỳ đầu tư-Giai đoạn 1a
| STT | Phân kỳ đầu tư | Thời gian | Quy mô (ha) | Nội dung đầu tư chính | Chi phí ước tính (tỷ đồng) | Tỷ trọng (%) |
| 1 | Giai đoạn 1 – Khởi động | 2026–2027 | ~43,75 | - Giải phóng mặt bằng- San nền, hạ tầng kỹ thuật khung (giao thông, cấp – thoát nước, điện, viễn thông)- Trung tâm điều hành, hạ tầng số nền tảng | 406 | 25 |
| 2 | Giai đoạn 2 – Phát triển | 2028–2029 | ~78,75 | - Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật- Xây dựng khu R&D, trung tâm dữ liệu, không gian đổi mới sáng tạo- Thu hút doanh nghiệp công nghệ lõi | 730,8 | 45 |
| 3 | Giai đoạn 3 – Hoàn thiện | 2030 | ~52,5 | - Hoàn chỉnh các khu chức năng còn lại- Dịch vụ hỗ trợ, tiện ích, không gian làm việc chuyên gia- Nâng cấp hạ tầng thông minh, xanh, bền vững | 487,2 | 30 |
| Tổng cộng | 2026–2030 | 175 | 1.624 | 100 |
b) Giai đoạn 1b: -Thứ tự ưu tiên: Sẵn sàng, ưu tiên triển khai ngay (có điều kiện). -Vị trí:
+ Riverside
228
+ Cây Trường
+ VSIP 3
+ Long Sơn
Bng 17. Bng phân kỳ đầu tư-Giai đoạn 1b
| STT | Phân kỳ đầu tư | Thời gian | Quy mô (ha) | Nội dung đầu tư chính | Chi phí ước tính (tỷ đồng) | Tỷ trọng (%) |
| 1 | Giai đoạn 1 – Chuẩn bị & khởi động | 2027 | ~225 | - Giải phóng mặt bằng, tái định cư- San nền, hạ tầng kỹ thuật khung (trục giao thông chính, cấp điện, cấp–thoát nước, viễn thông)- Trung tâm điều hành, hạ tầng số nền tảng | 2.013,5 | 25 |
| 2 | Giai đoạn 2 – Phát triển trọng điểm | 2028–2029 | ~405 | - Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đồng bộ- Xây dựng các Khu CNS tập trung, R&D, trung tâm dữ liệu, AI, bán dẫn- Thu hút doanh nghiệp công nghệ số quy mô lớn | 3.624,3 | 45 |
| 3 | Giai đoạn 3 – Hoàn thiện & mở rộng | 2030 | ~270 | - Hoàn thiện các phân khu chức năng còn lại- Khu dịch vụ – đô thị hỗ trợ chuyên gia- Hạ tầng thông minh, xanh, phát triển bền vững | 2.416,2 | 30 |
| Tổng cộng | 2027–2030 | 900 | 8.054 | 100 |
3.2. Giai đoạn 2
- Thứ tự ưu tiên: Trọng điểm phát triển – Kiến nghị điều chỉnh quy hoạch.
- Vị trí:
+ Nhà Bè
+ F-Soft
+ Củ Chi
229
Bng 18. Bng phân kỳ đầu tư-Giai đoạn 2
| STT | Phân kỳ đầu tư | Thời gian | Quy mô (ha) | Nội dung đầu tư chính | Chi phí ước tính (tỷ đồng) | Tỷ trọng (%) |
| 1 | Giai đoạn 1 – Chuẩn bị & khởi động | 2027 | ~29,13 | - Giải phóng mặt bằng, tái định cư- San nền, hạ tầng kỹ thuật khung (giao thông trục chính, cấp điện, cấp–thoát nước, viễn thông)- Hạ tầng số nền tảng, trung tâm điều hành | 283 | 25 |
| 2 | Giai đoạn 2 – Phát triển trọng điểm | 2028–2029 | ~52,43 | - Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đồng bộ- Xây dựng Khu CNS tập trung, R&D, trung tâm dữ liệu- Thu hút doanh nghiệp công nghệ số | 510 | 45 |
| 3 | Giai đoạn 3 – Hoàn thiện | 2030 | ~34,94 | - Hoàn thiện các phân khu chức năng còn lại- Khu dịch vụ – tiện ích hỗ trợ chuyên gia- Hạ tầng thông minh, xanh, bền vững | 340 | 30 |
| Tổng cộng | 2027–2030 | 116,5 | 1.133 | 100 |
3.3. Giai đoạn 3
- Thứ tự ưu tiên: Sẵn sàng triển khai giai đoạn tiếp theo – Trường hợp chưa phù hợp quy hoạch hoặc Quỹ đất tiềm năng thu hút đầu tư;
- Vị trí:
+ Tân Thuận
+ Bình Chánh
Bng 19. Bng phân kỳ đầu tư-Giai đoạn 3 230
| STT | Phân kỳ đầu tư | Thời gian | Quy mô (ha) | Nội dung đầu tư chính | Chi phí ước tính (tỷ đồng) | Tỷ trọng (%) |
| 1 | Giai đoạn 1 – Chuẩn bị & khởi động | 2030–2032 | ~10 | - Giải phóng mặt bằng, tái định cư- San nền, hạ tầng kỹ thuật khung (giao thông trục chính, cấp điện, cấp– | 97 | 25 |
| thoát nước, viễn thông)- Hạ tầng số nền tảng, trung tâm điều hành | ||||||
| 2 | Giai đoạn 2 – Phát triển trọng điểm | 2033–2034 | ~18 | - Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đồng bộ- Xây dựng Khu CNS tập trung, R&D, trung tâm dữ liệu- Thu hút doanh nghiệp công nghệ số | 175 | 45 |
| 3 | Giai đoạn 3 – Hoàn thiện | Sau 2034 | ~12 | - Hoàn thiện các phân khu chức năng còn lại- Khu dịch vụ – tiện ích hỗ trợ chuyên gia- Hạ tầng thông minh, xanh, bền vững | 116 | 30 |
| Tổng cộng | Từ 2030 về sau | 40 | 388 | 100 |
4. Cơ chế quản lý và giải ngân vốn
Thực hiện quản lý thống nhất theo quy định của Nhà nước và hợp đồng dự án (nếu theo hình thức PPP). Giải ngân theo tiến độ thi công, kết quả nghiệm thu, bảo đảm minh bạch và hiệu quả đầu tư. Định kỳ đánh giá hiệu quả sử dụng vốn, điều chỉnh kế hoạch vốn phù hợp với thực tế triển khai.
231
CHƯƠNG IX. TỔ CHỨC THỰC HIỆN Trên cơ sở đánh giá thực trạng về hoạt động tình hình hoạt động của hệ sinh thái Công nghiệp CNS tại TP.HCM và khu vực phía Nam; nhìn nhận những điểm còn hạn chế, bất cập trong thu hút và tác động đến việc thu hút lựa chọn TP.HCM làm điểm đến xúc tiến thương mại của các nhà đầu tư quốc tế và tiếp cận các Định hướng phát triển của thế giới và để cụ thể hóa định hướng xây dựng, hình thành các Khu CNS tập trung tại TP.HCM; Thành phố xác định cần khẩn trương tập trung các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sau:
I. Nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm
1. Về quy hoạch
- Cụ thể hóa vị trí các Khu CNS tập trung trong đồ án quy hoạch phân khu (1/2000) và quy hoạch chi tiết (1/500), hướng đến mô hình tích hợp khu CNC đa mục tiêu - gắn kết giữa nghiên cứu, đào tạo, sản xuất, triển lãm, dịch vụ - theo định hướng phát triển các Khu CNS tập trung trên địa bàn. Đồng thời, bám sát định hướng Nghị quyết số 57-NQ/TU ngày 30 tháng 12 năm 2022 của Thành ủy về phát triển đột phá hạ tầng và công nghiệp CNC đa mục tiêu.
- Rà soát, cập nhật bổ sung chức năng quy hoạch sử dụng đất phù hợp với quy mô các địa điểm dự kiến hình thành các Khu CNS tập trung vào Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060.
- Trên cơ sở Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060 được phê duyệt, thực hiện việc điều chỉnh quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 để phù hợp với Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng TP.HCM. Cụ thể hóa các vị trí xây dựng các Khu CNS tập trung vào các đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, hướng đến mô hình các khu đô thị khoa học công nghệ vừa phục vụ cộng đồng dân cư, vừa phục vụ DN.
- Chuẩn bị các công tác liên quan đến khảo sát, xác định vị trí cụ thể, hiện trạng, ranh giới,… phục vụ cho việc lập quy hoạch phân khu và sử dụng làm hồ sơ, tài liệu xúc tiến, kêu gọi đầu tư xây dựng các Khu CNS tập trung tại Thành phố.
- Tổ chức lập quy hoạch chi tiết khu chức năng đối với các vị trí xây dựng các Khu CNS tập trung.
- Quy hoạch mạng lưới các ngành dịch vụ hỗ trợ các Khu CNS tập trung tại TP.HCM: như y tế, giáo dục, thương mại dịch vụ, F&B....
- Đề xuất các dự án ưu tiên đầu tư về hạ tầng giao thông, hạ tầng dịch vụ hỗ trợ trong các giai đoạn ngắn hạn và dài hạn.
- Nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong quá trình triển khai thực hiện quy hoạch phát triển hệ thống các Khu CNS tập trung tương thích và đồng bộ với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch xây
232
dựng, quy hoạch đô thị và các quy hoạch chuyên ngành khác như quy hoạch thương mại, quy hoạch giao thông, quy hoạch các khu công nghiệp, khu sản xuất hàng hóa tập trung, khu kinh tế và kinh tế cửa khẩu,... của các ngành, các địa phương và cả nước. Tăng cường đầu tư hạ tầng giao thông để phục vụ kết giao thông đảm bảo phát huy hiệu quả hệ thống các Khu CNS tập trung tại TP.HCM. UBND Thành phố chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan thực hiện điều chỉnh quy hoạch theo quy định pháp luật.
2. Về phát triển, hoàn thiện cơ sở hạ tầng
- Bố trí quỹ đất phù hợp dành cho phát triển hệ thống các Khu CNS tập trung tại TP.HCM. Thực hiện rộng rãi việc đấu giá quyền sử dụng đất đối với các dự án có vị trí thuận lợi.
- Ưu tiên, bố trí quỹ đất có hạ tầng giao thông kết nối thuận tiện, nghiên cứu quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông, bãi đỗ xe, trạm sạc đảm bảo đáp ứng nhu cầu đầu tư xây dựng các Khu CNS tập trung tại TP.HCM.
- Việc bố trí, khai thác các quỹ đất để đầu tư xây dựng các Khu CNS tập trung tại TP.HCM gắn với tiến độ, lộ trình thực hiện cụ thể về quy hoạch, hiện trạng sử dụng đất cùng các vấn đề khai thác về điều kiện hạ tầng (kỹ thuật - xã hội - dịch vụ) để phát huy hiệu quả tổng thể.
- Triển khai kế hoạch chi tiết với các giải pháp và phương án tổ chức cụ thể để hình thành và phát triển đồng bộ hệ sinh thái phục vụ các Khu CNS tập trung tại TP.HCM.
- Đánh giá, lựa chọn một số công trình trọng điểm và cấp thiết, có vai trò quan trọng và có khả năng tạo được đột phá lớn để ưu tiên đầu tư trước. Tập trung bố trí, kết hợp với tăng cường quản lý sử dụng có hiệu quả nguồn ưu đãi và hỗ trợ đầu tư của Nhà nước theo các chính sách hiện hành cho những công trình này.
3. Về nâng cao hiệu quả vận hành quản lý
- Thực hiện mô hình Nhà nước và DN cùng liên doanh hợp tác đầu tư, quản lý vận hành các Khu CNS tập trung tại TP.HCM có thể thông qua hình thức đối tác công tư. Ngoài ra, đối với các công trình trọng điểm và cấp thiết, tùy theo điều kiện cụ thể và thực tiễn; Thành phố sẽ nghiên cứu để từng bước thực hiện cơ chế Nhà nước bỏ vốn đầu tư xây dựng các Khu CNS tập trung tại TP.HCM và cho DN thuê kinh doanh khai thác.
- Đẩy mạnh ứng dụng CNS và công nghệ quản lý hiện đại trong tổ chức và hoạt động của các Khu CNS tập trung kết hợp tăng cường đầu tư phương tiện, thiết bị kỹ thuật tiên tiến.
4. Về xúc tiến thương mại, thu hút đầu tư
- Đề xuất chính sách thị thực linh hoạt cho nhà đầu tư, chuyên gia đến từ các quốc gia có tiềm năng hợp tác công nghệ.
233
- Tạo cơ chế thí điểm ưu đãi riêng cho DN đầu tư vào các Khu CNS tập trung đặc biệt là khởi nghiệp công nghệ, sản xuất nội dung số, AI, bán dẫn, dữ liệu lớn...
- Thiết lập tổ công tác xúc tiến đầu tư. Kết nối hệ sinh thái quốc tế thông qua mạng lưới hiệp hội, văn phòng đại diện thương mại, tổ chức xúc tiến nước ngoài tại TP.HCM.
- Thông qua mạng lưới các Hiệp hội DN nước ngoài, Văn phòng đại diện Tổ chức xúc tiến thương mại nước ngoài, Văn phòng đại diện thương nhân nước ngoài tại TP.HCM để quảng bá và mời gọi tham gia kết nối xúc tiến thương mại tại TP.HCM; đồng thời, phát huy các tổ chức này thành các kênh kết nối thu hút các nhà triển lãm quốc tế, các đối tác quan tâm đến đầu tư tại các Khu CNS tập trung tại TP.HCM.
- Nghiên cứu, đề xuất cơ quan có thẩm quyền xem xét, mở rộng danh sách các quốc gia được miễn thị thực hoặc xem xét cấp visa nhập cảnh cho các đối tượng (DN, nhà đầu tư,…) tham gia các sự kiện hội nghị, hội chợ, triển lãm quốc tế do Ban quản lý các Khu CNS tập trung tổ chức bảo lãnh.
- Từ việc mời gọi tham gia đến khi tổ chức các hội nghị xúc tiến đầu tư; khuyến khích các đơn vị tổ chức chủ động xây dựng hoặc đề xuất các chính sách ưu đãi riêng cho các Khu CNS tập trung chuẩn bị được hình thành.
- Xây dựng cơ chế phối hợp cùng cộng đồng trách nhiệm giữa Thành phố và đơn vị quản lý, vận hành các Khu CNS tập trung tại TP.HCM.
- Thực hiện chính sách khuyến khích cộng đồng các DN CNS tham gia hỗ trợ các start-up CNS.
- Xây dựng danh mục sự kiện các hội nghị, hội chợ, triển lãm quốc tế ở tất cả các ngành, lĩnh vực của Thành phố đáp ứng các tiêu chí, yêu cầu trong việc xây dựng thương hiệu các sự kiện, hội nghị, hội chợ, triển lãm quốc tế.
5. Phát triển nguồn nhân lực
Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đạt trình độ quốc tế, đáp ứng và phục vụ nhu cầu quản lý, xây dựng, vận hành, khai thác các Khu CNS tập trung tại TP.HCM.
- Phối hợp giữa nhà nước - DN - viện trường để đào tạo nhân lực CNS trình độ cao, gắn với các lĩnh vực chuyên sâu như trí tuệ nhân tạo, an toàn mạng, chuyển đổi số.
- Xây dựng trung tâm đào tạo - huấn luyện tại chỗ trong các Khu CNS tập trung kết hợp với chính sách học bổng, hỗ trợ nghiên cứu ứng dụng.
- Đề xuất cơ chế phối hợp ba bên để đồng tài trợ các chương trình đào tạo chuyên sâu, cập nhật công nghệ mới.
234
- Kêu gọi các DN FDI và tập đoàn công nghệ lớn đầu tư vào học viện, phòng thí nghiệm, trung tâm thực hành CNC.
- Ban hành chính sách ưu đãi thu hút giảng viên quốc tế, chuyên gia kỹ thuật cao đến giảng dạy, chuyển giao công nghệ.
6. Thực hiện công tác truyền thông rộng rãi
Thông tin về Đề án để tạo sự đồng thuận, ủng hộ và chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện Đề án.
- Tổ chức truyền thông đa kênh, đồng b ộ, minh bạch quá trình hình thành các Khu CNS tập trung để thu hút sự tham gia từ cộng đồng DN, người dân, nhà đầu tư.
- Thiết lập cổng thông tin điện tử chuyên biệt và bộ nhận diện thương hiệu cho các Khu CNS tập trung gắn với chiến lược truyền thông quốc tế.
- Xây dựng chiến dịch truyền thông gắn với các sự kiện công nghệ, khởi nghiệp quốc tế tổ chức tại TP.HCM nhằm quảng bá hình ảnh các Khu CNS tập trung.
- Tổ chức các chương trình truyền thông cộng đồng, tọa đàm chuyên đề trên truyền hình, nền tảng số nhằm nâng cao hiểu biết, tạo sự đồng thuận xã hội.
- Thiết lập cơ chế phối hợp giữa đơn vị quản lý các Khu CNS tập trung và Trung tâm báo chí TP.HCM để cung cấp thông tin kịp thời, chính xác đến các cơ quan truyền thông trong và ngoài nước.
II. Tổ chức thực hiện
Ngoài căn cứ pháp lý chuyên ngành nêu ở phần đầu, cần căn cứ Luật Đầu tư 2020, Luật Đấu thầu, Luật PPP và các văn bản hướng dẫn thi hành; trên cơ sở kinh nghiệm từ mô hình Công viên phần mềm Quang Trung, Khu CNC và các đề án tương tự tại Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố xác định lộ trình đầu tư phát triển các Khu CNS tập trung như sau:
1. Triển khai bổ sung hoàn thiện quy hoạch
Sau khi đề án được duyệt, các cơ quan liên quan gồm Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Công Thương, Ủy ban nhân dân các phường xã có vị trí Khu Công nghệ số triển khai các nội dung:
- Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ điều chỉnh bổ sung các vị trí Khu CNS tập trung vào Quy hoạch chung của Thành phố;
- Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, cập nhật phương án bố trí và kế hoạch sử dụng đất phục vụ cho việc xây dựng Khu CNS tập trung; triển khai các phương án quy hoạch đảm bảo hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn loại A theo quy định của pháp luật về môi trường cho các Khu CNS tập trung.
235
- Sở Công Thương chủ trì cập nhật các yêu cầu về nguồn điện, cung cấp hạ tầng cấp điện bảo đảm chất lượng, ổn định với tối thiểu có hai nguồn cấp độc lập; hạ tầng cấp thoát nước bảo đảm chất lượng, công suất đáp ứng nhu cầu, đặc biệt liên quan nguồn điện tái tạo.
- Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ cập nhật phương hướng, phương án phát triển khu công nghệ số tập trung trong quy hoạch hạ tầng thông tin và truyền thông theo quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng.
- Các phường xã có vị trí Khu Công nghệ số theo dõi, cập nhật quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết theo thẩm quyền.
2. Đầu tư xây dựng
2.1. Đối với các Khu CNS tập trung sử dụng vốn doanh nghiệp hoặc thực hiện theo phương thức đối tác công tư:
Cơ quan được giao quản lý nhà nước đối với các Khu CNS tập trung phối hợp các cơ quan, đơn vị liên quan thực hiện xúc tiến đầu tư; thực hiện thẩm định; tham mưu phê duyệt chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghệ số tập trung đối với dự án thực hiện theo phương thức đối tác công tư; hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư hoặc chấp thuận nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghệ số tập trung sử dụng vốn doanh nghiệp theo các quy định của pháp luật có liên quan.
2.2. Đối với các Khu CNS tập trung sử dụng vốn ngân sách
Phấn đấu tổ chức đầu tư xây dựng các Khu CNS tập trung theo từng giai đoạn: Giai đoạn 1 (2026-2030):
- Giai đoạn chuẩn bị đầu tư: tổ chức lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, đề xuất chủ trương đầu tư trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; triển khai các thủ tục lựa chọn nhà đầu tư.
- GPMB và chuẩn bị đầu tư xây dựng: lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (nếu có), thực hiện khảo sát, thiết kế, thẩm định dự án.
- Giai đoạn thi công: triển khai thực hiện đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghệ số tập trung.
- Đưa vào khai thác từ năm 2030. Giai đoạn 2 (Từ năm 2030):
- Đầu tư mở rộng thêm một khu chức năng quy mô lớn hơn.
- Kêu gọi đầu tư quốc tế, huy động các nguồn vốn xã hội hóa, hợp tác với các tổ chức quốc tế về công nghệ.
236
- Khai thác toàn bộ cụm công trình từ sau năm 2035, tạo điểm nhấn về hạ tầng sự kiện quốc tế trong ngành công nghiệp công nghệ số của TP.HCM và quốc gia.
3. Đảm bảo
- Tính chiến lược trong việc đóng vai trò hạt nhân ĐMST, dẫn dắt hệ sinh thái chuyển đổi số, công nghiệp CNC.
- Đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về hạ tầng CNS, dữ liệu, an ninh mạng, năng lượng tái tạo và hạ tầng xanh.
- Kết nối hiệu quả với hệ thống giao thông đô thị - liên vùng, chuỗi cung ứng dịch vụ - logistics phục vụ DN công nghệ.
- Tích hợp chức năng đào tạo - nghiên cứu - sản xuất - trình diễn - triển lãm
- xúc tiến đầu tư trong một không gian thống nhất.
- Tạo dấu ấn đô thị mới, mang lại giá trị thương hiệu quốc gia cho TP.HCM, hướng đến xuất khẩu dịch vụ CNC và hình thành hub CNS trong khu vực châu Á
- Thái Bình Dương.
4. Mô hình quản trị
Mô hình quản trị được xem là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả triển khai, mức độ vận hành ổn định và sự thành công dài hạn của đề án. Vi ệc lựa chọn đúng mô hình không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro chồng chéo trong quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện thu hút đầu tư, đảm bảo tính liên thông trong thực thi chính sách.
4.1. Không đề xuất áp dụng mô hnh “bóc tách”
Mô hình tách một phần đất ra khỏi Khu CNS tập trung để thành lập một Ban Quản lý mới được đánh giá là không phù hợp trong bối cảnh hiện nay. Các bất cập chính gồm:
+ Làm phát sinh bộ máy quản lý hoàn toàn mới, gây phân mảnh chức năng và thiếu tính liên thông với hệ thống hiện hành.
+ Tạo ra sự chồng chéo giữa Ban Quản lý đang vận hành Khu CNS tập trung và Ban Quản lý mới, dẫn đến tranh chấp về thẩm quyền, khó khăn trong điều phối.
+ Kéo dài thời gian chuẩn bị tổ chức bộ máy, làm chậm tiến độ triển khai đề án và có nguy cơ tăng chi phí vận hành nhà nước.
+ Không đáp ứng được yêu cầu về sự thống nhất trong quản trị khu, vốn là yếu tố quan trọng trong môi trường công nghệ cao và công nghệ số.
4.2. Đề xuất áp dụng mô hnh “quản lý tại chỗ”
237
Đây là mô hình được đánh giá phù hợp nhất, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát triển khu công nghệ số và tính ổn định của hệ thống quản lý hiện có. Cụ thể:
+ Nhà nước thực hiện công nhận khu vực đủ điều kiện là Khu CNS tập trung theo các tiêu chí của Luật Công nghệ số.
+ Bộ máy vận hành – quản lý hàng ngày tiếp tục do đơn vị quản lý đang phụ trách khu vực (HEPZA, SHTP hoặc đơn vị tương đương) đảm nhiệm. Điều này giúp kế thừa kinh nghiệm quản lý, duy trì bộ máy tinh gọn và không phát sinh thêm tầng nấc trung gian.
+ Quản lý nhà nước tầm vĩ mô vẫn do các Sở, ngành của Thành phố thực hiện theo chức năng được giao, bảo đảm sự thống nhất giữa các khu trong toàn địa bàn và tuân thủ quy hoạch phát triển khoa học – công nghệ của Thành phố.
+ Mô hình này giúp: rút ngắn đáng kể thời gian triển khai dự án, giảm gánh nặng hành chính và chi phí ngân sách, không làm thay đổi cấu trúc quản trị đang hoạt động hiệu quả trong các Khu CNS tập trung, nhanh chóng đưa các cơ chế ưu đãi về công nghệ số vào thực tiễn, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận chính sách thuận lợi hơn.
4.3. Tổng kết đánh giá
Mô hình "quản lý tại chỗ" vừa bảo đảm mục tiêu hình thành Khu CNS tập trung theo đúng định hướng của Luật Công nghệ số và các nghị định hướng dẫn, vừa duy trì sự ổn định và thông suốt của bộ máy quản lý hiện có. Đây được xem là phương án khả thi nhất, phù hợp với điều kiện t hực tế của Thành phố và bảo đảm hiệu quả vận hành lâu dài.
5. Tổ chức thực hiện
Để triển khai hiệu quả các mô hình các Khu CNS tập trung trên địa bàn TP.HCM, việc tổ chức thực hiện phương án đầu tư theo nguyên tắc đồng bộ, linh hoạt và huy động tối đa nguồn lực xã hội hóa. Các nội dung chính bao gồm:
5.1. Cơ quan chủ trì triển khai Đề án các Khu CNS tập trung
UBND Thành phố giao Sở Khoa học và Công nghệ là cơ quan chủ trì, phối hợp cùng các cơ quan, đơn vị có liên quan tham mưu, đề xuất UBND Thành phố thực hiện triển khai Đề án các Khu CNS tập trung. Phương thức đầu tư, việc thành lập Khu CNS tập trung được thực hiện thông qua lập dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu CNS tập trung theo các phương thức:
- Sử dụng ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về đầu tư công;
- Đầu tư theo phương thức đối tác công tư;
- Sử dụng vốn DN.
238
Tùy quy mô từng khu mà xem xét lựa chọn phương thức đầu tư phù hợp. Tuy nhiên, ưu tiên chọn sử dụng phương thức vốn tự chủ của DN.
5.2. Tổ chức vận hành và khai thác
Đơn vị quản lý vận hành, khai thác Khu CNS tập trung là tổ chức được thành lập hoặc được giao nhiệm vụ để thực hiện công tác quản lý, vận hành và khai thác Khu CNS tập trung; cung ứng dịch vụ phục vụ cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh sản phẩm CNS và các hoạt động khác có liên quan của DN trong Khu CNS tập trung, cụ thể đề xuất như sau:
- Đề xuất giao QTSC sẽ là chủ đầu tư tại Khu CNS tập trung Củ Chi và Khu CNS tập trung Bình Chánh.
- Đối với mô hình xã hội hóa, đầu tư tư nhân như ĐMST Nhà Bè, Trung tâm Fintech Tân Thuận...: ưu tiên kêu gọi các tập đoàn công nghệ, ngân hàng, định chế tài chính và quỹ đầu tư FDI có kinh nghiệm trong lĩnh vực Fintech, AI, logistics số... tham gia phát triển và vận hành các cụm không gian chuyên biệt.
5.3. Giám sát - đánh giá đầu tư
Áp dụng các chỉ số định lượng: diện tích sàn đưa vào khai thác, số lượng DN hoạt động, mức độ lấp đầy, tỷ lệ xã hội hóa, số dự án Fintech vượt Sandbox. Định kỳ báo cáo kết quả lên UBND Thành phố, lồng ghép vào kế hoạch 5 năm phát triển khoa học - công nghệ của Thành phố.
5.4. Vai tr các cơ quan, tổ chức, đơn vị triển khai thực hiện
- UBND Thành phố chỉ đạo các sở, ngành liên quan tổ chức đăng ký, rà soát và điều chỉnh các quy hoạch có liên quan trong năm 2026; cho phép nghiên cứu, xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thu hút doanh nghiệp công nghệ số, trung tâm R&D, trung tâm dữ liệu, các tập đoàn công nghệ lớn trong và ngoài nước tham gia đầu tư, khai thác, vận hành các Khu Công nghệ số tập trung.
- Giao Sở Khoa học và Công nghệ làm cơ quan đầu mối:
+ Chủ trì tổ chức triển khai Đề án; phối hợp với các sở, ban, ngành và địa phương liên quan xây dựng lộ trình thực hiện giai đoạn 2026–2030;
+ Triển khai công bố Đề án ngay sau khi được phê duyệt, nhằm tạo cơ sở thống nhất trong chỉ đạo, điều hành và thu hút sự tham gia của các sở, ngành, địa phương và nhà đầu tư;
+ Xây dựng Kế hoạch triển khai Đề án, thực hiện song song với công bố Đề án, bảo đảm xác định rõ: Danh mục nhiệm vụ; Mốc thời gian thực hiện; Trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị;
+ Tham mưu cơ chế quản lý, mô hình hoạt động phù hợp theo quy định.
- Giao các Sở Tài chính; Sở Khoa học và Công nghệ; Ban Quản lý các Khu Chế xuất và Công nghiệp Thành phố; Ban Quản lý Khu Công nghệ cao, Trung
239
tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư và các Ủy ban nhân dân các phường, xã triển khai công tác xúc tiến đầu tư và chính sách thu hút đầu tư đối với các Khu CNS tập trung.
- Các sở, ban, ngành, địa phương liên quan phối hợp đồng bộ trong công tác: rà soát, cập nhật quy hoạch ngành, lĩnh vực; chuẩn bị quỹ đất, đầu tư hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số; bảo đảm kết nối giao thông, điện, nước, viễn thông cho các Khu CNS tập trung.
- Doanh nghiệp, nhà đầu tư: Tham gia đầu tư, vận hành, phát triển hệ sinh thái công nghệ số và thực hiện triển khai thu hút đầu tư tại các khu CNS tập trung do mình quản lý.
6. Lộ trình thực hiện Đề án
- Giai đoạn năm 2026-2027: Hnh thành nền tảng và li ích ban đầu Hoàn thành phê duyệt Đề án, công bố danh mục các Khu CNS tập trung, điều chỉnh các quy hoạch ngành, lĩnh vực liên quan; Xác lập khung pháp lý, mô hình quản lý, cơ chế ưu đãi và chính sách thu hút đầu tư; Triển khai các Khu CNS tập trung đã có điều kiện sẵn sàng (đặc biệt là các khu tại Bắc TP.HCM – Bình Dương); Bắt đầu thu hút các doanh nghiệp công nghệ số, trung tâm R&D, dịch vụ công nghệ; doanh nghiệp trong các lĩnh vực AI, dữ liệu lớn, phần mềm, dịch vụ số.
- Giai đoạn 2027–2028: Gia tăng quy mô, hnh thành li ích kinh tế rõ nét Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật – hạ tầng số tại các Khu CNS tập trung trọng điểm; Thu hút thêm doanh nghiệp trong các lĩnh vực AI, dữ liệu lớn, phần mềm, dịch vụ số; Hình thành các cụm R&D – sản xuất thử nghiệm – dịch vụ công nghệ; Tăng cường liên kết doanh nghiệp – trường – viện trong vùng.
- Giai đoạn 2029–2030: Phát huy đầy đủ hiệu quả kinh tế Mạng lưới các Khu CNS tập trung cơ bản hình thành và vận hành ổn định; Thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, trung tâm đổi mới sáng tạo và R&D quy mô vùng; Các Khu CNS tập trung tại Bắc TP.HCM trở thành lõi công nghệ số của Đô thị khoa học – công nghệ
- Giai đoạn sau năm 2030: Li ích bền vững và lan tỏa vùng
240
Tiếp tục mở rộng quy mô, phát triển một số Khu CNS tập trung; Gắn kết chặt chẽ với các khu công nghiệp, đô thị, logistics và dịch vụ; Đẩy mạnh xuất khẩu dịch vụ số, sản phẩm công nghệ cao.
241
CHƯƠNG X. KẾT LUẬN
Quy hoạch xây dựng và phát triển các Khu CNS tập trung là một định hướng phát triển mới trong chính sách phát triển của nước ta nhằm khai thác các tiềm năng và nguồn lực của yếu tố vị trí địa lý kinh tế và chính trị của các vùng; tác động tình hình KT-XH của địa phương và khu vực, và có sức lan tỏa lớn nếu được hình thành và đi vào khai thác, hoạt động. Cùng với các Khu CNS tập trung khác trên cả nước, các Khu CNS tập trung tại TP.HCM sẽ đóng vai trò như một sự bổ trợ cần thiết về lĩnh vực hoạt động, tài nguyên công nghệ, nhân lực và hạ tầng, đồng thời là động lực phát triển KT-XH quan trọng tại khu vực Đông Nam bộ nói riêng và cả nước nói chung, giúp khu vực này chủ động hòa nhập với những bối cảnh phát triển mới với khu vực và trên Thế giới. Đề án này khẳng định sự cần thiết mang tính chiến lược trong việc hình thành các Khu CNS tập trung tại TP.HCM, trở thành trung tâm hỗ trợ CNS trong việc phát triển chín dịch vụ chủ lực của thành phố, kết hợp mạnh mẽ giữa mở rộng chiếm lĩnh thị trường nước ngoài và giải quyết các vấn đề của thành phố, vùng và trong nước mà khu CVPMQT hiện tại còn hạn chế; là biểu tượng phát triển, làm chủ KHCN và sáng tạo của TP.HCM, tạo sự chuyển biến trong mô hình phát triển kinh tế của thành phố sang mô hình kinh tế số, tham gia cuộc CMCN 4.0, và trong tương lai các Khu CNS tập trung tại TP.HCM không những đóng góp cho sự thành công của TP.HCM mà còn có cơ hội trở thành xương sống của ngành CNS Việt Nam./.
242
CHƯƠNG XI. PH LC
1. Bảng biểu Bảng 1. Tình hình thu hút đầu tư vào Khu CVPMQT ............................................................. 27 Bảng 2.Tình hình sản xuất kinh doanh của các DN CNS ........................................................ 28 Bảng 3. Tình hình hoạt động ITP............................................................................................. 30 Bảng 4. Giá trị ước tính 1ha đất Khu CNS tập trung ............................................................... 32 Bảng 5. GRDP ước tính theo tốc đô tăng trưởng 2 con số đến năm 2030 (10%) .................... 33 Bảng 6. Bảng cơ cấu sử dụng đất dự kiến tại - Củ Chi ............................................................ 93 Bảng 7. Tính toán sơ bộ chỉ tiêu các phân khu tại Khu CNS tập trung Nhà Bè .................... 137 Bảng 8. Bảng thống kê sử dụng đất dự kiến tại Trung tâm Fintech - Tân Thuận .................. 144 Bảng 9. Lộ trình triển khai dự kiến ........................................................................................ 193 Bảng 10. Bảng so sánh tổng hợp các mô hình Khu CNS tập trung ....................................... 197 Bảng 11. Tiêu chí phân loại mức độ ưu tiên .......................................................................... 200 Bảng 12. Chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển Khu CNS tập trung tại TP.HCM................... 202 Bảng 13. Đề xuất các chỉ số KPI ........................................................................................... 215 Bảng 14. Bảng tổng hợp các chỉ tiêu của Các khu vực đề xuất thực hiện dự án Khu CNTT tập trung ....................................................................................................................................... 225 Bảng 15. Bảng tổng hợp các chỉ tiêu của toàn bộ các khu vực đề xuất ................................. 226 Bảng 16. Bảng phân kỳ đầu tư-Giai đoạn 1a ......................................................................... 228 Bảng 17. Bảng phân kỳ đầu tư-Giai đoạn 1b ......................................................................... 229 Bảng 18. Bảng phân kỳ đầu tư-Giai đoạn 2 ........................................................................... 230 Bảng 19. Bảng phân kỳ đầu tư-Giai đoạn 3 ........................................................................... 230
2. Hnh ảnh Hình 1. Tóm lược chỉ đạo từ TW, chính sách và chương trình hành động của TP.HCM ....... 17 Hình 2 Điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, ...................................... 18 Hình 3. Các thành viên chuỗi CVPMQT (Nguồn QTSC) ....................................................... 29 Hình 4. Doanh thu các thành viên của chuỗi ........................................................................... 29 Hình 5. Số người làm việc ....................................................................................................... 30 Hình 6.Động lực của việc hình thành Khu CNS tập trung ...................................................... 37 Hình 7. Các doanh nghiệp CNS như xưởng sản xuất phần cứng – phần mềm, robot, thiết bị bay không người lái ................................................................................................................. 42 Hình 8.Khu CNS tập trung là hạt nhân thúc đẩy Chính quyền số và Đô thị thông minh, nâng cao chất lượng sống và năng lực cạnh tranh của TP.HCM ...................................................... 44 Hình 9.Một góc đô thị tương tác cao Thủ Đức tại Thủ Thiêm (Nguồn Internet) .................... 46 Hình 10.Minh họa Định hướng toàn cầu hóa (Nguồn Internet) ............................................... 47 Hình 11.Minh họa Định hướng toàn cầu hóa (Nguồn Internet) ............................................... 48 Hình 12.Mô hình các cấu phần của CVKH (Nguồn EAI) ....................................................... 62 Hình 13.Hong Kong STP (nguồn: Meetings and Exhibition HongKong) ............................... 65 Hình 14.Mô hình LATTICE80 Singapore (nguồn: Straitstimes) ............................................ 70 Hình 15.Mô hình station F Campus (Nguồn Internet) ............................................................. 71 Hình 16. Minh họa Định hướng kết nối các Định hướng phát triển (Nguồn Internet) ............ 76 Hình 17.Mô hình TP đa tâm (Nguồn: điều chỉnh Quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060). ......................................................................................................... 77 Hình 18. Không gian TP.HCM sau sáp nhập........................................................................... 80 Hình 19. Bản đồ hành chính Tỉnh Bình Dương trước sát nhập .............................................. 81 Hình 20. Bản đồ hành chính tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu trước sát nhập ........................................ 82 Hình 21.Vị trí các khu CNTT tập trung tại TP.HCM được đề xuất ........................................ 85 Hình 22.Vị trí đề xuất mô hình CVKH khu Tây Bắc Củ Chi .................................................. 88 Hình 23. Hiện trạng khu đất ..................................................................................................... 89
243
Hình 24.Vị trí đề xuất mô hình tại Trung Mỹ Tây................................................................... 96 Hình 25.Vị trí đề xuất tại Trung Mỹ Tây ................................................................................. 96 Hình 26.Vị trí đề xuất khu CNC mở rộng.............................................................................. 102 Hình 27.Hiện trạng khu CNC mở rộng .................................................................................. 102 Hình 28.Hệ sinh thái CNTT-TT Bình Dương ........................................................................ 110 Hình 29.Vị trí đề xuất CNS tập trung mở rộng ...................................................................... 111 Hình 30. Hiện trạng Khu CNS TT Bình Dương .................................................................... 111 Hình 31.Vị trí khu vực trong QHT Bình Dương ................................................................... 118 Hình 32.Vị trí đề xuất dự án ĐMST - Tân Định .................................................................... 118 Hình 33.Vị trí đề xuất khu đất Xã Châu Đức -BRVT............................................................ 122 Hình 34.Hiện trạng khu đất Xã Châu Đức -BRVT ................................................................ 122 Hình 35.Vị trí đề xuất khu đất Xã Châu Pha -BRVT ............................................................ 126 Hình 36.Hiện trạng khu đất Xã Châu Pha -BRVT................................................................. 127 Hình 37.Vị trí khu vực đề xuất (nguồn: GS Nhà Bè) ............................................................ 133 Hình 38.Định hướng không gian dự án GS Smart city Nhà Bè (nguồn: GS Nhà Bè) ........... 136 Hình 39.Vị trí và mối liên hệ vùng ........................................................................................ 140 Hình 40.Tình trạng triển khai................................................................................................. 140 Hình 41.Vị trí dự đề xuất án đầu tư, đầu tư tại Khu chế xuất Tân Thuận (nguồn: Bản quản lý các khu chế xuất Hepza) ........................................................................................................ 143 Hình 42.Vị trí đề xuất dự án Hi-Tech center ......................................................................... 147 Hình 43.Vị trí đề xuất dự án F-Soft ....................................................................................... 149 Hình 44.Vị trí đề xuất dự án Bình An .................................................................................... 153 Hình 45. Vị trí đề xuất trong khu vực Riverside trong quy hoạch tỉnh Bình Dương ............ 158 Hình 46.Vị trí dự án Riverside ............................................................................................... 159 Hình 47.Vị trí đề xuất trong Khu công nghiệp Cây Trường .................................................. 165 Hình 48. Vị trí dự án .............................................................................................................. 166 Hình 49.Vị trí đề xuất trong Khu công nghiệp VSIP 3 .......................................................... 173 Hình 50. Vị trí dự án .............................................................................................................. 174 Hình 51. Vị trí và giới hạn đề xuất khu CNS tập trung Long Sơn......................................... 183 Hình 52. Minh họa CNS TT .................................................................................................. 186 Hình 53.Minh họa không gian khu trung tâm dữ liệu ............................................................ 186 Hình 54. Minh họa không gian khu dịch vụ - tiện ích ........................................................... 187 Hình 55. Minh họa không gian cơ sở lưu trú và không gian lối vào chính. .......................... 187 Hình 56. Minh họa không gian công viên cây xanh. ............................................................. 187 Hình 57. Vị trí đề xuất Khu CNS tập trung Bình Chánh. ...................................................... 191 Hình 58. Tổng hợp các Khu CNS tập trung tại TP.HCM ...................................................... 196
244