Quyết định 1852/QĐ-BTC 2026 ban hành Kiến trúc Hệ thống thông tin ngân sách và kế toán nhà nước

8.1 Nguyên tắc vận hành

- Lấy khách hàng, đơn vị sử dụng ngân sách làm trung tâm; bảo đảm dịch vụ số thuận tiện, minh bạch, thống nhất, đa kênh.

- Thực hiện nguyên tắc “khai báo một lần, dùng nhiều lần”; dữ liệu dược chia sẻ, tái sử dụng.

- Bảo đảm tích hợp, liên thông; chia sẻ dữ liệu; dùng chung hạ tầng của Trung tâm dữ liệu quốc gia.

- Xác định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ quản, đơn vị thiết kế, triển khai, quản lý, thẩm định, tham vấn.

- Nâng cao hiệu quả, tránh trùng lặp; xây dựng một lần, sử dụng nhiều lần; ưu tiên dùng chung trung tâm dữ liệu, nền tảng điện toán đám mây, dịch vụ đã được phát triển.

8.2 Nguyên tắc thiết kế

- Ưu tiên thiết kế giao diện lập trình ứng dụng mở (API First): để sẵn sàng chia sẻ dữ liệu và tích hợp dịch vụ với các hệ thống khác.

- Tích hợp yêu cầu an toàn, bảo mật ngay từ giai đoạn thiết kế (Security by Design): An toàn thông tin được lồng ghép trong toàn bộ vòng đời hệ thống, từ kiến trúc, mã nguồn đến vận hành.

- Thiết kế theo mô-đun, dễ dàng mở rộng, nâng cấp, thay thế (Modular Design): Các mô-đun được thiết kế độc lập để khi cần có thể cập nhật, thay thế nhanh chóng mà không ảnh hưởng toàn hệ thống.

- Ưu tiên sử dụng hạ tầng, nền tảng điện toán đám mây (Cloud First/Cloud Native): Hệ thống sẵn sàng triển khai trên môi trường đám mây để tối ưu hiệu năng và khả năng mở rộng.

- Lấy dữ liệu làm trung tâm, tuân thủ nguyên tắc quản trị dữ liệu thống nhất (Data Centric): Dữ liệu được coi là tài sản quốc gia, được chuẩn hóa và quản lý xuyên suốt.

- Áp dụng tiêu chuẩn mở (Open Standard): Tiêu chuẩn mở bảo đảm các hệ thống có thể tích hợp và vận hành đồng bộ, tránh phụ thuộc vào nhà cung cấp riêng lẻ.

- Ưu tiên tích hợp trí tuệ nhân tạo vào xử lý, phân tích, ra quyết định (AI First).

- Bảo đảm số hóa toàn bộ quy trình đi kèm với việc tái cấu trúc quy trình với những quy trình đủ điều kiện về pháp lý và kỹ thuật.

- Thiết kế mở, linh hoạt, hỗ trợ công nghệ mới; ưu tiên giải pháp mô-đun, hướng dịch vụ, đám mây để thuận lợi tích hợp, thay thế. Hệ thống cần sẵn sàng tiếp nhận và khai thác công nghệ mới mà không phải thiết kế lại toàn bộ.

- Tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật chung; bảo đảm tương thích hệ thống hiện có và mới phát triển. Hệ thống mới có khả năng kết nối với hạ tầng, nền tảng và dữ liệu đã có.

8.3 Nguyên tắc về nguồn lực và đầu tư

- Được đầu tư từ ngân sách nhà nước.

- Bảo đảm phù hợp với khung pháp lý hiện hành; kiến trúc là căn cứ để ban hành quy định, tiêu chuẩn mới khi cần thiết.

2.1. Lớp 1: Hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung

Đây là lớp nền tảng vật lý và logic, cung cấp các tài nguyên cơ bản và kết nối an toàn cho các thành phần của VDBAS, bao gồm:

- Hạ tầng kỹ thuật được cung cấp trên nền tảng điện toán đám mây của Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Đây là hạ tầng trung tâm, cung cấp tài nguyên tính toán, lưu trữ, sao lưu dự phòng một cách tập trung, thống nhất, hiệu năng cao và bảo đảm an toàn, an ninh ở cấp độ 4 cho hệ thống VDBAS. Trung tâm Dữ liệu quốc gia sẽ đảm bảo cung cấp các hạng mục bao gồm: tài nguyên CPU, RAM, dung lượng Disk, sao lưu, phần mềm thương mại (trừ Oracle EBS), các giải pháp an toàn bảo mật,... đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống VDBAS trên môi trường điện toán đám mây của Trung tâm dữ liệu quốc gia. Đối với giải pháp phục vụ nghiệp vụ đặc thù của KBNN như Phần mềm ứng dụng quản trị doanh nghiệp ERP (Oracle EBS), KBNN chủ động trang bị và triển khai cho cả môi trường sản xuất và môi trường dự phòng tại vị trí trong vùng điện toán đám mây của Trung tâm dữ liệu quốc gia.

- Sử dụng kênh truyền Internet và mạng chuyên dùng (CPNet) của Trung tâm Dữ liệu quốc gia, bảo đảm băng thông đáp ứng theo yêu cầu đăng ký của KBNN. Ngoài ra sẽ sử dụng một số kênh kết nối khác nhằm đảm bảo hệ thống VDBAS kết nối tới các đơn vị/đối tác theo thiết kế (nếu hạ tầng Trung tâm Dữ liệu quốc gia chưa cung cấp).

- Các kết nối dặc thù cho các đơn vị sử dụng ngân sách, các tổ chức khác: Sử dụng các công nghệ kết nối phù hợp (Internet, di động 4G/5G,...) để đảm bảo kết nối ổn định.

- Giải pháp bảo mật cho hệ thống mạng, trung tâm dữ liệu, thiết bị đầu cuối; giải pháp bảo mật dữ liệu cho các phần mềm, ứng dụng do Trung tâm Dữ liệu quốc gia cung cấp.

- Xác thực và phân quyền người sử dụng: Áp dụng cơ chế phân quyền theo vai trò, chức năng nghiệp vụ; hỗ trợ xác thực đa yếu tố, quản lý chứng thư số, kiểm soát truy cập theo tiêu chuẩn an toàn thông tin.

- Bảo mật và an toàn dữ liệu: Thực hiện mã hóa dữ liệu trong quá trình truyền nhận, mã hóa một số thông tin quan trọng khi lưu trữ; bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu, an toàn thông tin mạng và quy định của Bộ Tài chính.

- Giám sát, cảnh báo và phòng chống rủi ro: Theo dõi, giám sát truy cập, cảnh báo bất thường, kiểm soát, bảo đảm an toàn hệ thống và dữ liệu; phục vụ quản lý rủi ro theo mô hình giám sát tập trung.

- Đảm bảo tính sẵn sàng và liên tục của hệ thống: Hệ thống được thiết kế bảo đảm khả năng dự phòng, khôi phục sau thảm họa, vận hành liên tục theo quy định.

2.2. Lớp 2: Dữ liệu và nền tảng lõi

Đây là lớp trung tâm, có vai trò quan trọng, nơi dữ liệu được tạo ra, lưu trữ, chia sẻ và xử lý hiệu quả. Dữ liệu trong VDBAS được chuẩn hóa, bảo đảm nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, bao gồm:

- Các CSDL nghiệp vụ chuyên ngành KBNN: Bao gồm CSDL Sổ cái kế toán NSNN, CSDL Quản lý thu, chi, thanh toán, kiểm tra giám sát, CSDL Quản lý danh mục dùng chung,... là nguồn cung cấp dữ liệu gốc, cốt lõi cho mọi hoạt động của KBNN số.

- Kho dữ liệu VDBAS là thành phần cốt lõi để phân tích, cung cấp thông tin phục vụ chỉ đạo, điều hành. Có khả năng khai thác số liệu đa chiều: Cho phép khai thác số liệu theo các tiêu chí quản lý ngân sách, kế toán, thanh toán và nghiệp vụ Kho bạc; hỗ trợ tìm kiếm, đối chiếu và truy vấn thông tin nhanh chóng, chính xác.

- Trục tích hợp, chia sẻ dữ liệu KBNN: Là nền tảng trung gian, đóng vai trò quan trọng cho việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin, CSDL của KBNN với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính và các cơ quan nhà nước, tổ chức bên ngoài Bộ Tài chính thông qua Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu Bộ Tài chính (LGSP), bảo đảm dữ liệu được chia sẻ thông suốt, an toàn và tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật.

2.3. Lớp 3: Ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung

- Hệ thống sổ cái kế toán NSNN: thực hiện các chức năng hạch toán, ghi nhận và quản lý các bút toán kế toán thu - chi, dự toán và số liệu ngân sách theo chế độ kế toán NSNN, bảo đảm số liệu kế toán được cập nhật đầy đủ, chính xác, minh bạch và phục vụ kịp thời công tác quản lý, kiểm tra.

- Hệ thống quản lý thu - chi - thanh toán: bao gồm (i) các chức năng phục vụ chia sẻ dữ liệu thu (bao gồm thu thuế, phí, lệ phí, thu phạt và các khoản thu khác) với các cơ quan có liên quan, tiếp nhận và xử lý chứng từ thu NSNN, lệnh hoàn trả thu NSNN; (ii) các chức năng quản lý chi thường xuyên, quản lý các dự án vốn nước ngoài/quản lý vốn đầu tư công, vốn đầu tư phát triển khác, quản lý các khoản chi khác theo quy định của pháp luật, bảo đảm chi NSNN được kết nối, chia sẻ và liên thông dữ liệu đáp ứng yêu cầu quản lý và cập nhật đầy đủ, kịp thời theo thời gian thực, phục vụ công tác điều hành NSNN; (iii) các chức năng xử lý, truyền nhận và theo dõi các giao dịch thanh toán điện tử giữa KBNN với ngân hàng thương mại, giữa KBNN với ngân hàng nhà nước, giữa các kho bạc trong cùng hệ thống; bảo đảm giao dịch thanh toán được thực hiện an toàn, chính xác, đối chiếu đầy đủ, kịp thời và tuân thủ đúng quy trình nghiệp vụ thanh toán của KBNN.

- Hệ thống xử lý nghiệp vụ KBNN: bao gồm các chức năng tạo lập và gửi hồ sơ dành cho đơn vị giao dịch như tiếp nhận, xử lý và trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính của KBNN thông qua Cổng dịch vụ công Quốc gia và Cổng nghiệp vụ của KBNN; hỗ trợ đầy đủ các yêu cầu đăng ký, sử dụng tài khoản, thực hiện giao dịch điện tử và trao đổi thông tin giữa đơn vị giao dịch và KBNN theo quy định.

- Hệ thống lưu trữ điện tử: cung cấp chức năng tiếp nhận, quản lý, lưu trữ và khai thác hồ sơ, chứng từ điện tử phát sinh từ các nhóm chức năng nghiệp vụ, bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý tài liệu và lưu trữ điện tử trong hệ thống KBNN.

- Hệ thống quản trị dùng chung: Hỗ trợ quản trị vận hành các hệ thống VDBAS, bao gồm cả các danh mục dùng chung và dịch vụ dữ liệu trong toàn hệ thống.

Khi xây dựng và triển khai các hệ thống thông tin, nền tảng số của KBNN phải bảo đảm không trùng lặp với các hệ thống dùng chung đã được cơ quan khác chủ trì xây dựng, ban hành và vận hành; ưu tiên sử dụng, tích hợp và mở rộng trên cơ sở các hệ thống hiện có để tiết kiệm nguồn lực, bảo đảm tính thống nhất và khả năng liên thông trên phạm vi toàn quốc.

2.4. Lớp 4: Kênh tương tác và giám sát

Đây là lớp giao diện, nơi người dùng (công chức KBNN các cấp, các cơ quan tài chính, các bộ, ngành, địa phương, các đơn vị dự toán, đơn vị sử dụng ngân sách, chủ đầu tư, ban quản lý dự án, các ngân hàng, tổ chức thanh toán,...) tương tác với hệ thống VDBAS, bao gồm:

- Các kênh giao tiếp chính gồm: Cổng Dịch vụ công Quốc gia (dành cho giao diện web) và ứng dụng VNeID (dành cho di động); Công nghiệp vụ KBNN; ứng dụng trên nền tảng web; ứng dụng trên nền tảng thiết bị di động (người dùng trong hệ thống KBNN, người dùng bên ngoài KBNN) bảo đảm các đơn vị, tổ chức có giao dịch, tương tác với KBNN đều có thể dễ dàng tiếp cận.

- Tích hợp và giao diện kết nối: Cung cấp các dịch vụ tích hợp, chia sẻ dữ liệu, các kết nối API, bảo đảm sẵn sàng, thông suốt cho các giao dịch trao đổi dữ liệu giữa hệ thống VDBAS và các hệ thống khác có liên quan.

- Các công cụ chỉ đạo, điều hành: Các Bảng thông tin điều hành (Dashboard) giám sát, điều hành. Các dashboard này trực quan hóa dữ liệu từ Kho dữ liệu VDBAS, cung cấp cho các lãnh đạo của Bộ Tài chính, KBNN và các Bộ, ngành, địa phương thông tin đầy đủ, kịp thời (near realtime) về tình hình tài chính ngân sách, làm cơ sở cho việc ra quyết định.

- Xây dựng chức năng theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá, cảnh báo rủi ro đối với hoạt động thu - chi - thanh toán và các dịch vụ, thủ tục hành chính trong hệ thống KBNN, bảo đảm việc quản lý, kiểm soát và giám sát tuân thủ pháp luật, phòng ngừa rủi ro và tăng cường minh bạch trong hoạt động nghiệp vụ.