Quyết định 1050/QĐ-BGDĐT 2026 ban hành Chuẩn Chương trình đào tạo đại học ngành điện hạt nhân

a) Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành các quy định về mở chương trình đào tạo, xác định số lượng tuyển sinh, tổ chức tuyển sinh, tổ chức và quản lý đào tạo, liên thông trong đào tạo, cũng như các tiêu chuẩn đánh giá và kiểm định chương trình đào tạo trong các ngành về điện hạt nhân;

b) Cơ sở đào tạo xây dựng, thẩm định, ban hành, tổ chức thực hiện, đánh giá và cải tiến chương trình đào tạo các ngành điện hạt nhân; xây dựng các quy định về tuyển sinh, tổ chức và quản lý đào tạo, công nhận và chuyển đổi tín chỉ cho người học; công nhận chương trình đào tạo của cơ sở đào tạo khác trong lĩnh vực liên quan; thực hiện trách nhiệm giải trình về chất lượng đào tạo và năng lực chuyên môn của người tốt nghiệp đáp ứng yêu cầu an toàn, an ninh và pháp quy hạt nhân;

c) Các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thực hiện thanh tra, kiểm tra đối với chương trình đào tạo và công tác bảo đảm chất lượng đào tạo trong các ngành về điện hạt nhân; đồng thời tạo cơ sở để các bên liên quan, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và toàn xã hội giám sát hoạt động và kết quả đào tạo.

Chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học các ngành về điện hạt nhân là cơ sở để xây dựng, thẩm định và ban hành chuẩn chương trình đào tạo cho từng ngành, từng hướng chuyên sâu ở trình độ đại học. Các chuẩn này có thể quy định cao hơn hoặc mở rộng hơn so với các quy định chung nhằm bảo đảm yêu cầu đặc thù về kỹ thuật, an toàn và trách nhiệm xã hội của các ngành về điện hạt nhân. Việc áp dụng chuẩn góp phần đào tạo đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu triển khai và phát triển các ngành về điện hạt nhân trong giai đoạn mới.

2.2.1. Kỹ thuật Công trình và Hạ tầng hạt nhân (Nuclear Civil Engineering & Infrastructure)

Các chương trình đào tạo liên quan đến Kỹ thuật công trình và Hạ tầng hạt nhân (Nuclear Civil Engineering & Infrastructure) thường kết hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực như Kỹ thuật xây dựng, Kỹ thuật cơ học, Kỹ thuật điện, Vật lý kỹ thuật, Kỹ thuật an toàn, môi trường, vật liệu, công nghệ năng lượng và các lĩnh vực kỹ thuật liên quan khác. Mục tiêu là đào tạo người học có năng lực khảo sát địa điểm, thiết kế kết cấu chịu lực và che chắn bức xạ, giám sát thi công các hạng mục đặc biệt (nhà lò, bể chứa), và lập phương án tháo dỡ công trình, xử lý phế thải xây dựng nhiễm xạ theo các quy định nghiêm ngặt về an toàn và pháp quy.

Người học tốt nghiệp chương trình đào tạo theo hướng Kỹ thuật công trình và Hạ tầng hạt nhân phải đáp ứng mức năng lực tối thiểu theo bảng dưới đây:

2.2.2. Vật lý và Công nghệ Lò phản ứng (Reactor Physics & Technology)

Các chương trình đào tạo theo hướng Vật lý và Công nghệ Lò phản ứng tích hợp kiến thức chuyên sâu từ Vật lý hạt nhân, Kỹ thuật hạt nhân, Vật lý lò phản ứng (neutronics), Kỹ thuật nhiệt - thuỷ lực và Kỹ thuật điều khiển. Mục tiêu là đào tạo người học có năng lực nắm vững các quá trình vật lý diễn ra trong vùng hoạt, thực hiện các nhiệm vụ: tính toán thiết kế vùng hoạt, quản lý nhiên liệu, vận hành và giám sát trạng thái tới hạn, điều khiển phản ứng dây chuyền và đảm bảo an toàn lò phản ứng trong mọi chế độ làm việc (khởi động, công suất, dừng lò và sự cố) tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp quy.

Người học tốt nghiệp chương trình đào tạo theo hướng Vật lý và Công nghệ Lò phản ứng phải đáp ứng mức năng lực tối thiểu theo bảng dưới đây:

2.2.3. Hệ thống Năng lượng và Thiết bị phụ trợ (Energy Systems & Balance of Plant Engineering)

Các chương trình đào tạo theo hướng Hệ thống Năng lượng và Thiết bị phụ trợ tích hợp kiến thức liên ngành về Kỹ thuật Nhiệt, Kỹ thuật cơ khí, Cơ lưu chất và Đo lường - Điều khiển. Mục tiêu là đào tạo người học có năng lực thiết kế, vận hành, bảo trì và tối ưu hóa hệ thống chuyển đổi năng lượng (vòng tuần hoàn hơi - nước, tuabin, máy phát) và các hệ thống phụ trợ quan trọng (bơm, van, hệ thống làm mát, xử lý nước); đảm bảo hiệu suất nhiệt động học cao nhất đồng thời tuân thủ tuyệt đối các yêu cầu về an toàn công nghiệp và an toàn hạt nhân.

Người học tốt nghiệp chương trình đào tạo theo hướng Hệ thống Năng lượng và Thiết bị phụ trợ phải đạt mức năng lực tối thiểu theo bảng dưới đây:

2.2.4. Hệ thống điện trong nhà máy điện hạt nhân (Nuclear Power Plant Electrical Systems)

Hướng đào tạo Hệ thống điện trong nhà máy điện hạt nhân trang bị cho người học kiến thức chuyên sâu về hệ thống điện, máy điện, bảo vệ rơ-le và các lĩnh vực kỹ thuật liên quan; giúp người học có năng lực phân tích - thiết kế - vận hành - giám sát các hệ thống phát điện, truyền tải điện và các thiết bị liên quan trong nhà máy điện hạt nhân. Mục tiêu là đào tạo người học có năng lực làm việc trong môi trường vận hành đa ngành, thực hiện đo lường - phân tích dữ liệu vận hành và sự cố, tuân thủ văn hóa an toàn hạt nhân và các tiêu chuẩn kỹ thuật - pháp quy, đồng thời bảo đảm độ tin cậy, tính liên tục và sự ổn định của hệ thống điện trong mọi tình huống. Người học được phát triển thái độ chủ động cập nhật công nghệ và kiến thức mới nhằm đáp ứng yêu cầu của lĩnh vực điện - năng lượng hạt nhân.

Người học tốt nghiệp chương trình đào tạo theo hướng Hệ thống điện trong nhà máy điện hạt nhân phải đạt mức năng lực tối thiểu theo bảng dưới đây:

2.2.5. Kỹ thuật An toàn, An ninh, Pháp Quy và Quản lý nhiên liệu hạt nhân (Nuclear Safety, Security, Regulatory Affairs, and Fuel Management Engineering)

Các chương trình đào tạo theo hướng này tích hợp kiến thức liên ngành về Kỹ thuật hạt nhân, An toàn bức xạ, Kỹ thuật môi trường, Luật hạt nhân và Quan hệ quốc tế. Mục tiêu là đào tạo người học có năng lực thiết kế và vận hành hệ thống bảo vệ con người và môi trường (An toàn - Safety), ngăn chặn các hành vi phá hoại hoặc mất cắp vật liệu hạt nhân (An ninh - Security), tuân thủ cam kết quốc tế về không phổ biến vũ khí hạt nhân (Thanh sát/Pháp quy - Safeguards) và quản lý hiệu quả nhiên liệu đã qua sử dụng cũng như chất thải phóng xạ.

Người học tốt nghiệp chương trình đào tạo theo hướng Kỹ thuật An toàn, An ninh, Pháp Quy và Quản lý nhiên liệu hạt nhân phải đạt mức năng lực tối thiểu theo bảng dưới đây:

2.2.6. Kỹ thuật Tính toán và Dữ liệu hạt nhân (Nuclear Computational and Data Engineering)

Các chương trình đào tạo theo hướng này tích hợp kiến thức chuyên sâu về Vật lý hạt nhân, Kỹ thuật hạt nhân, Toán ứng dụng, Khoa học máy tính và Khoa học dữ liệu. Mục tiêu là đào tạo người học có năng lực phát triển và ứng dụng các công cụ mô phỏng và tính toán hiệu năng cao, mô hình hóa đa vật lý và công nghệ bản sao số; thực hiện mô phỏng các quá trình neutron - nhiệt thủy lực, phân tích dữ liệu vận hành lớn để tối ưu hóa hiệu suất lò, dự báo tuổi thọ thiết bị và nâng cao mức độ an toàn thông qua các kịch bản sự cố giả định.

Người học tốt nghiệp chương trình đào tạo theo hướng này phải đáp ứng mức năng lực tối thiểu theo bảng dưới đây.

2.3.1. Điều kiện chung

Đối tượng dự tuyển vào các ngành về điện hạt nhân ở trình độ đại học phải đáp ứng một trong các điều kiện sau:

- Tốt nghiệp THPT, trung học nghề hoặc trình độ tương đương theo quy định hiện hành;

- Tốt nghiệp trung cấp thuộc nhóm ngành phù hợp và đã hoàn thành đủ khối lượng kiến thức văn hóa THPT theo quy định;

Người dự tuyển phải có đủ sức khỏe theo quy định và có hồ sơ dự tuyển hợp lệ.

2.3.2. Phương thức tuyển sinh

Các cơ sở đào tạo được quyền lựa chọn và quy định cụ thể phương thức tuyển sinh theo Quy chế tuyển sinh đại học của Bộ GD&ĐT. Các phương thức có thể bao gồm:

- Xét tuyển dựa trên kết quả học tập 3 năm THPT.

- Xét tuyển dựa trên kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT;

- Xét tuyển dựa trên kết quả kỳ thi đánh giá năng lực hoặc đánh giá tư duy do cơ sở đào tạo tổ chức hoặc công nhận;

- Kết hợp các phương thức nêu trên hoặc áp dụng phương thức khác theo quyết định của cơ sở đào tạo.

2.3.3. Yêu cầu năng lực đầu vào

Người dự tuyển phải đáp ứng các yêu cầu năng lực tối thiểu sau, áp dụng cho tất cả các phương thức tuyển sinh:

- Yêu cầu chung đối với mọi phương thức tuyển sinh:

+ Tổ hợp môn hoặc thành phần đánh giá bắt buộc phải có kiến thức Toán và Vật lý.

+ Người dự tuyển phải đạt mức năng lực môn Toán và Vật lý theo ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào nâng cao do cơ sở đào tạo quy định hằng năm.

- Áp dụng đối với các phương thức có thành phần điểm theo từng môn:

+ Điểm môn Toán và Vật lý phải đạt ngưỡng phân vị cao do cơ sở đào tạo công bố, thể hiện năng lực nền tảng phù hợp với yêu cầu của chương trình đào tạo ngành điện hạt nhân. Trọng số dành cho môn Toán tuân theo quy chế tuyển sinh của bộ Giáo dục và Đào tạo tương ứng với năm tuyển sinh.

- Áp dụng đối với phương thức đánh giá năng lực/đánh giá tư duy, phương thức tổng hợp:

+ Thí sinh phải đạt mức điểm ngưỡng nâng cao do cơ sở đào tạo công bố, trong đó phần điểm hoặc cấu phần đánh giá tư duy định lượng phải đạt mức phân vị cao tương đương yêu cầu năng lực môn Toán và Vật lý.

2.3.4. Điều kiện đối với người học xét chuyển ngành trong quá trình học

Sinh viên đang học tại cơ sở đào tạo có thể đăng ký chuyển sang chương trình ngành điện hạt nhân nếu đáp ứng các điều kiện sau:

- Đang theo học một chương trình đào tạo thuộc nhóm ngành kỹ thuật, công nghệ hoặc nhóm ngành có khối kiến thức nền tảng phù hợp;

- Đạt các tiêu chí tương đương do hội đồng chuyên môn quy định;

- Có điểm trung bình tích lũy đạt mức tối thiểu do cơ sở đào tạo quy định;

- Đạt yêu cầu phỏng vấn hoặc bài đánh giá năng lực (nếu cơ sở đào tạo tổ chức).

a) Chương trình đào tạo cử nhân (bậc 6): tối thiểu 120 tín chỉ (TC).

b) Chương trình đào tạo Kỹ sư (bậc 7): tối thiểu 150 TC.

2.5.1. Chương trình đào tạo trình độ đại học

Chương trình đào tạo được bao gồm thành phần: giáo dục đại cương, cơ sở và cốt lõi ngành, thực tập và trải nghiệm. Các thành phần của chương trình đào tạo bao gồm kiến thức bắt buộc và tự chọn.

2.5.2. Yêu cầu khác về cấu trúc và nội dung

Ngoài các yêu cầu trên, cấu trúc và nội dung của chương trình đào tạo phải đáp ứng các yêu cầu sau:

- Đồ án tốt nghiệp là bắt buộc.

- Mỗi học phần dưới dạng lý thuyết có khối lượng 3 hoặc 4 tín chỉ. Các học phần dưới dạng thực hành và đồ án có thể có khối lượng nhỏ hơn 3 tín chỉ trừ giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng-an ninh, kỹ năng bổ trợ, đồ án tốt nghiệp và các học phần thực tập và trải nghiệm. Các học phần thuộc khối kiến thức giáo dục chung trình độ đại học, khối kiến thức tốt nghiệp các trình độ đào tạo có quy định riêng về khối lượng tín chỉ.

- Các học phần phải được sắp xếp một cách logic, có tính hệ thống, đảm bảo sự liên kết và bổ trợ lẫn nhau, thể hiện rõ sự tiến triển về kiến thức và kỹ năng.

- Chuẩn đầu ra, nội dung và phương pháp đánh giá của mỗi học phần phải được quy định rõ ràng trong đề cương chi tiết và phải đóng góp trực tiếp vào việc đạt được chuẩn đầu ra của chương trình.

2.5.3. Yêu cầu về năng lực ngoại ngữ đối với người học

Để đáp ứng các yêu cầu của Khung trình độ quốc gia Việt Nam và đảm bảo khả năng hội nhập trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân, người học tốt nghiệp chương trình đào tạo phải đạt năng lực ngoại ngữ tương đương bậc 3/6 đối với trình độ cử nhân và bậc 4/6 đối với trình độ kỹ sư chuyên sâu đặc thù (bậc 7) theo Khung năng lực ngoại ngữ Việt Nam hoặc các chứng chỉ quốc tế tương đương. Yêu cầu về năng lực ngoại ngữ được thực hiện theo quy định hiện hành và các văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có).

2.6.1. Phương pháp giảng dạy

Phương pháp giảng dạy cần được thiết kế theo định hướng lấy người học làm trung tâm, bảo đảm phát triển tư duy khoa học, tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo và năng lực tự học của người học. Các hoạt động giảng dạy - học tập phải tạo điều kiện để người học chủ động tham gia, chủ động tìm hiểu vấn đề và hình thành kỹ năng làm việc trong môi trường kỹ thuật, công nghệ có tính chính xác và an toàn cao của điện hạt nhân.

Trong quá trình giảng dạy, giảng viên sử dụng linh hoạt và phù hợp các phương pháp giảng dạy hiện đại, bao gồm thuyết giảng, seminar, thảo luận nhóm, phân tích tình huống, học tập dựa trên dự án, thực hành, thí nghiệm và thực tập tại các cơ sở chuyên môn. Việc lựa chọn phương pháp phải dựa trên đặc thù nội dung kiến thức, yêu cầu năng lực, mức độ an toàn và bối cảnh đào tạo của các ngành về điện hạt nhân.

Khuyến khích tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, mô phỏng số, các công cụ hỗ trợ học tập và công cụ trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học, hỗ trợ người học tiếp cận tri thức một cách trực quan, hệ thống và có khả năng tương tác cao. Các công nghệ này cần được sử dụng đúng mục đích, phù hợp với chuẩn mực nghề nghiệp và đảm bảo an toàn thông tin trong môi trường đào tạo của các ngành về điện hạt nhân.

2.6.2. Đánh giá kết quả học tập

Việc đánh giá kết quả học tập của người học phải được thiết kế phù hợp với mức độ đạt được chuẩn đầu ra của mỗi học phần và chương trình đào tạo . Các phương pháp và tiêu chí đánh giá phải được công bố công khai trong đề cương học phần trước khi bắt đầu giảng dạy.

Đánh giá kết quả học tập của người học làm cơ sở để điều chỉnh hoạt động giảng dạy và học tập, ghi nhận và thúc đẩy sự tiến bộ của người học, cải tiến và tổ chức thực hiện chương trình đào tạo.

Các phương pháp đánh giá kết quả học tập cần đảm bảo tính đa dạng, độ tin cậy và sự công bằng. Phương pháp đánh giá có sự phân biệt và kết hợp linh hoạt với trọng số hợp lý giữa hai nhóm gồm đánh giá tiến trình học tập và đánh giá định kỳ, kết thúc học phần. Sử dụng đa dạng các hình thức đánh giá phù hợp, bao gồm tự luận, tiểu luận, bài nghiên cứu, thuyết trình, trắc nghiệm, vấn đáp, báo cáo dự án,... để đánh giá toàn diện cả kiến thức, kỹ năng cứng và mềm, liêm chính học thuật, mức độ tự chủ và trách nhiệm với cộng đồng của người học.

Phương pháp đánh giá đồ án tốt nghiệp được thực hiện theo hướng dẫn của quy định hiện hành cũng như theo quy chế đào tạo của các cơ sở đào tạo.

Khuyến nghị các chương trình đào tạo sử dụng các chuẩn trích dẫn và trình bày tài liệu tham khảo phổ biến của thế giới như APA, MLA, Harvard và Chicago.

Các cơ sở đào tạo phải ban hành quy định cụ thể về sở hữu trí tuệ và xung đột lợi ích trong quá trình phân công người hướng dẫn, thành lập hội đồng đánh giá đồ án và tổ chức các hoạt động học thuật khác. Quy định cần bảo đảm tính minh bạch, khách quan và trách nhiệm nghề nghiệp của các cá nhân liên quan, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người học và giảng viên.

Cơ sở đào tạo cần xây dựng và áp dụng quy định về việc sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trong học thuật, phù hợp với định hướng giáo dục và các quy định hiện hành. Việc sử dụng AI phải được hướng dẫn theo nguyên tắc hỗ trợ học tập, nâng cao năng lực phân tích, sáng tạo của người học và phòng ngừa các hành vi gian lận học thuật, thay vì chỉ tập trung vào cấm đoán hoặc xử lý vi phạm.

a) Yêu cầu chung

- Giảng viên giảng dạy các học phần trong các ngành về điện hạt nhân phải có trình độ từ Thạc sĩ trở lên và có chuyên môn phù hợp với học phần được phân công, bảo đảm năng lực chuyên môn, phương pháp sư phạm và hiểu biết về các yêu cầu an toàn, kỹ thuật của lĩnh vực.

- Mỗi chương trình đào tạo cần có tối thiểu 01 giảng viên cơ hữu có trình độ tiến sĩ, chuyên môn phù hợp với ngành đào tạo, có kinh nghiệm giảng dạy và nghiên cứu, đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định hiện hành để chủ trì xây dựng, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về chất lượng chuyên môn của chương trình. Yêu cầu về số lượng và tiêu chuẩn giảng viên được thực hiện theo quy định hiện hành và sẽ được cập nhật theo các văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung có liên quan.

- Có tối thiểu 05 tiến sĩ thuộc ngành/chuyên ngành phù hợp là giảng viên cơ hữu tham gia chủ trì giảng dạy chương trình; trong đó, mỗi thành phần của chương trình phải có giảng viên có chuyên môn phù hợp chủ trì giảng dạy. Số lượng tối thiểu này được thực hiện theo quy định hiện hành và các văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có).

- Chương trình đào tạo phải có đủ số lượng giảng viên cơ hữu có trình độ Tiến sĩ và/hoặc Thạc sĩ có chuyên môn phù hợp trực tiếp giảng dạy các học phần bắt buộc thuộc khối kiến thức cơ sở ngành và chuyên sâu, bảo đảm tính ổn định và chiều sâu học thuật của chương trình.

- Cơ sở đào tạo phải bảo đảm tỷ lệ giảng viên cơ hữu tham gia giảng dạy tối thiểu 70% khối lượng giảng dạy trong từng thành phần của chương trình đào tạo, phù hợp với các điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo đại học.

- Đối với các học phần có tính chất liên ngành hoặc chuyên sâu đặc thù, khuyến khích cơ sở đào tạo mời các chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật hoặc cán bộ quản lý có kinh nghiệm thực tiễn tại các tổ chức, cơ quan chuyên môn trong lĩnh vực năng lượng, kỹ thuật, công nghệ hoặc an toàn bức xạ tham gia báo cáo chuyên đề, hướng dẫn thực hành hoặc hỗ trợ giảng dạy. Việc giảng dạy và chịu trách nhiệm chính đối với học phần phải do giảng viên cơ hữu đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định hiện hành đảm nhiệm.

- Trường hợp có sự tham gia của chuyên gia chưa đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ của giảng viên theo quy định, cơ sở đào tạo phải bố trí giảng viên cơ hữu đủ điều kiện chủ trì học phần nhằm bảo đảm chất lượng đào tạo và tuân thủ quy định hiện hành. Việc mời chuyên gia được thực hiện theo quy trình thẩm định và phê duyệt của cơ sở đào tạo nhằm bảo đảm chất lượng giảng dạy.

- Cơ sở đào tạo phải có đội ngũ cố vấn học tập và nhân lực hỗ trợ với số lượng và chuyên môn phù hợp đáp ứng yêu cầu vận hành thiết bị, phòng thí nghiệm, mô phỏng và hỗ trợ thực hành, thí nghiệm trong quá trình đào tạo.

b) Yêu cầu về an toàn bức xạ đối với giảng viên

- Đối với các học phần có liên quan đến bức xạ ion hóa, an toàn bức xạ, thí nghiệm hạt nhân hoặc các nội dung kỹ thuật có sử dụng thiết bị bức xạ, và/hoặc nguồn phóng xạ, cơ sở đào tạo phải bảo đảm giảng viên tham gia giảng dạy được đào tạo và có chứng chỉ an toàn bức xạ theo quy định của pháp luật. Các giảng viên thuộc nhóm này cần được tập huấn, bổ sung kiến thức an toàn bức xạ theo chu kỳ định kỳ của Luật Năng lượng nguyên tử năm 2008, Nghị định số 142/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định về công tác an toàn bức xạ và các văn bản hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ.

- Đối với các học phần không trực tiếp tiếp xúc với thiết bị bức xạ, cơ sở đào tạo khuyến khích giảng viên tham gia tập huấn nhằm nâng cao nhận thức về văn hóa an toàn trong môi trường đào tạo điện hạt nhân.

c) Cơ chế đặc thù cho giảng viên

Cho phép và khuyến khích công nhận các chứng chỉ đào tạo chuyên sâu của IAEA, hoặc các viện năng lượng nguyên tử quốc tế quy đổi tương đương với kinh nghiệm giảng dạy để thu hút chuyên gia giỏi nhưng chưa có bằng Thạc sĩ, Tiến sĩ tham gia giảng dạy các môn cần kinh nghiệm thực tế như vận hành, ứng phó sự cố.