Công văn 13695/BTC-NSNN 2026 của Bộ Tài chính về phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi ngân sách

1. Đề nghị trung ương sớm ban hành nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên NSNN; nguyên tắc, tiêu chí phân bổ thuế giá trị gia tăng cho các địa phương làm cơ sở lập dự toán NSĐP năm 2027:

Bộ Tài chính có ý kiến như sau:

Thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành:

- Nghị quyết số 08/2026/QH16 ngày 08/7/2026 về nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế giá trị gia tăng phần NSĐP được hưởng cho từng địa phương giai đoạn 2027 - 2030. Nguyên tắc, tiêu chí phân chia đã được xây dựng khoa học, đúng bản chất của khoản thu thuế giá trị gia tăng (ở khâu tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ cuối cùng), đồng thời tăng số thu phân bổ các địa phương dân số thấp, diện tích rộng, các cực tăng trưởng, tránh tập trung nguồn thu tại các địa phương nơi đặt trụ sở nhiều doanh nghiệp nộp thuế.

- Nghị quyết số 12/2026/UBTVQH16 ngày 29/7/2026 về nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên NSNN năm 2027, trong đó định mức phân bổ theo tiêu chí dân số tăng khoảng trên 40% (riêng lĩnh vực quốc phòng, an ninh tăng 55%) so với định mức năm 2022, có các tiêu chí phân bổ cho đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp như hỗ trợ hoạt động trung tâm dịch vụ công, tăng định mức phân bổ cho xã, góp phần bảo đảm nguồn lực cho các địa phương thực hiện các nhiệm vụ chi trên địa bàn. Đồng thời, Nghị quyết quy định căn cứ tổng mức chi thường xuyên được tính theo quy định tại Nghị quyết, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên cho các cơ quan, đơn vị thuộc cấp tỉnh và chính quyền địa phương cấp xã phù hợp khả năng tài chính - ngân sách và đặc điểm tình hình thực tế từng lĩnh vực chi tại địa phương.

Vì vậy, đề nghị các địa phương tổ chức triển khai thực hiện 02 Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nêu trên.

2. Đề nghị sửa đổi quy định để lại 100% số thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất cho các địa phương để có nguồn lực đầu tư:

Bộ Tài chính có ý kiến như sau:

Tại Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16/6/2022 Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã đặt ra yêu cầu: "... có cơ chế điều tiết hợp lý, hiệu quả nguồn thu từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất giữa Trung ương và địa phương". Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ trình Quốc hội thông qua Luật NSNN số 89/2025/QH15, trong đó tại điểm g khoản 2 Điều 36 quy định: "Tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, trừ thu tiền sử dụng đất gắn với tài sản trên đất do các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc trung ương quản lý quy định tại điểm h khoản 1 Điều này, các địa phương không nhận bổ sung cân đối, ngân sách trung ương hưởng 20%; ngân sách địa phương hưởng 80%. Các địa phương nhận bổ sung cân đối, ngân sách trung ương hưởng 15%; ngân sách địa phương hưởng 85%"

Ngày 28/7/2026, Nghị quyết số 21-NQ/TW Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các Luật có liên quan tiếp tục nêu lại giải pháp tài chính đất đai theo Nghị quyết số 18-NQ/TW nêu trên. Như vậy, việc phân chia nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất giữa NSTW và NSĐP là theo đúng chủ trương của Đảng và quy định của Hiến pháp về vai trò chủ đạo của NSTW.

3. Đề nghị Bộ Tài chính tăng cường đào tạo, tập huấn nâng cao chất lượng chuyên môn về tài chính, NSNN, quản lý đầu tư,... của công chức cấp xã:

Bộ Tài chính có ý kiến như sau:

Thực hiện Kết luận số 186/KL-TW ngày 29/8/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tình hình hoạt động của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 02 cấp, Bộ Tài chính đã tổ chức 16 lớp bồi dưỡng, tập huấn trực tuyến kết nối đến cấp xã, tổ chức các cuộc hội thảo, tọa đàm trực tuyến, các lớp đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ, công chức tại địa phương để giải quyết các vấn đề trong vận hành chính quyền địa phương 02 cấp; hơn 250 lớp bồi dưỡng, tập huấn về nghiệp vụ đăng ký kinh doanh, thuế, quản lý đầu tư công, đấu thầu, quản lý tài sản công, tài chính - ngân sách, kế toán, chuyển đổi số... cho hơn 44.000 học viên theo nhu cầu của các địa phương liên quan đến chuyên môn, nghiệp vụ của ngành tài chính - kế hoạch và đầu tư; thành lập các đoàn công tác hướng dẫn, giải quyết các khó khăn, vướng mắc tại địa phương.

Trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương để nắm bắt nhu cầu và tổ chức bồi dưỡng, tập huấn cho cán bộ cấp xã theo yêu cầu của địa phương trong các lĩnh vực được giao quản lý.

4. Đề nghị nghiên cứu sửa đổi Luật NSNN bảo đảm sự chủ động của NSĐP trong việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa cấp tỉnh và cấp xã:

Bộ Tài chính có ý kiến như sau:

Thực hiện Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao, tổng hợp ý kiến của các Bộ, cơ quan trung ương và các địa phương, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ có Tờ trình số 477/TTr-CP ngày 02/8/2026 trình Quốc hội về định hướng xây dựng dự án Luật NSNN (hợp nhất). Vì vậy, trong thời gian tới, đề nghị các địa phương tích cực tham gia ý kiến để Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

5. Một số địa phương đề nghị trung ương quy định thống nhất tỷ lệ nguồn thu để lại và nhiệm vụ chi cho cấp xã trong thời gian tới:

Bộ Tài chính có ý kiến như sau:

Có một số địa phương đề nghị trung ương quy định thống nhất tỷ lệ nguồn thu để lại và nhiệm vụ chi cho cấp xã trong thời gian tới; tuy nhiên đa số các địa phương tiếp tục đề nghị không quy định cụ thể nguyên tắc, tiêu chí hoặc tỷ lệ phân cấp giữa cấp tỉnh và cấp xã, giao Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định để tạo sự chủ động cho địa phương. Theo ý kiến của các địa phương này, việc quy định tiêu chí, tỷ lệ phân chia cụ thể về nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa cấp tỉnh và cấp xã, áp dụng chung trên phạm vi cả nước là khó khả thi do quy mô kinh tế, trình độ phát triển, địa lý, dân cư giữa các địa phương rất khác nhau; giữa các đơn vị cấp xã trong một địa phương cũng có sự không đồng đều, một số đơn vị cấp xã có số thu rất lớn, tập trung ở các xã, phường trung tâm, trong khi đó nhiều xã nguồn thu NSNN rất thấp.

Vì vậy, để bảo đảm sự chủ động tối đa trong phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã theo hướng phù hợp với phân cấp nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bám sát tình hình thực tiễn tại địa phương, căn cứ tình hình thực tế của địa phương và khả năng cân đối ngân sách các cấp, đề nghị Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định cụ thể phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã.

Bộ Tài chính xin trả lời Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố biết và chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thực hiện theo quy định của pháp luật./.