Công văn 545/BYT-PB 2026 tăng cường giám sát phòng chống dịch bệnh do vi rút Nipah

Theo thông tin từ Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27/12/2025 đến 27/01/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 05 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah (trong đó có 02 trường hợp có xét nghiệm khẳng định) tại một bệnh viện ở Tây Bengal. Bệnh do vi rút Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A[1], vi rút này lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (tại Ân Độ hiện nay truyền qua loài dơi ăn quả) hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm vi rút và cũng có thể lây truyền từ người sang người (qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân); thời gian ủ bệnh trong khoảng từ 4 đến 14 ngày, người nhiễm vi rút có thể có các triệu chứng: sốt, đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, sau đó có thể xuất hiện chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy viêm não cấp tính. Tỷ lệ tử vong ước tính từ 40% đến 75%. Hiện bệnh chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.

Để chủ động ngăn ngừa, phòng chống không để dịch bệnh xâm nhập vào nước ta, Bộ Y tế trân trọng đề nghị:

1. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo Sở Y tế, các Sở, ngành liên quan và chính quyền các cấp khẩn trương triển khai các nội dung sau:

- Tăng cường công tác giám sát, phát hiện các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh ngay tại cửa khẩu, các cơ sở y tế và tại cộng đồng để quản lý, thu dung, điều trị kịp thời. Khoanh vùng xử lý triệt để ngay từ trường hợp đầu tiên, không để dịch bệnh lây lan trong cộng đồng, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội đầu năm 2026. Phối hợp với các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur lấy mẫu xét nghiệm chẩn đoán khi ghi nhận các trường hợp nghi ngờ.

- Thực hiện nghiêm công tác phòng chống nhiễm khuẩn, phòng chống lây nhiễm tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Lưu ý, thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng hộ cá nhân đối với nhân viên y tế và người tiếp xúc với các trường hợp nghi ngờ/mắc bệnh.

- Tổ chức tập huấn cho cán bộ y tế các tuyến về các biện pháp phòng chống, và công tác phòng, chống nhiễm khuẩn.

- Xây dựng kế hoạch phòng chống dịch bệnh do vi rút Nipah tại các cửa khẩu, theo các tình huống; sẵn sàng nhân lực, vật tư, thuốc, hóa chất, thiết bị, phương tiện để đáp ứng kịp thời trong trường hợp có dịch xảy ra.

- Triển khai các hoạt động tuyên truyền phòng, chống bệnh tới các cơ quan truyền thông và cộng đồng để người dân không hoang mang, lo lắng, hiểu và chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống bệnh, đặc biệt là người đi từ quốc gia, khu vực đang có dịch về.

2. Các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur

- Theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên thế giới và kịp thời tham mưu cho Bộ Y tế các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả.

- Hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ địa phương về giám sát, xét nghiệm và các biện pháp phòng chống.

- Tiếp tục tăng cường năng lực xét nghiệm, chẩn đoán bệnh do vi rút Nipah và tiếp nhận mẫu bệnh phẩm từ các địa phương để xét nghiệm, chẩn đoán.

- Rà soát, củng cố đội phản ứng nhanh tại đơn vị, sẵn sàng đáp ứng khi ghi nhận trường hợp nghi ngờ, mắc tại các địa phương (nếu có).

3. Các Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế

- Sẵn sàng thu dung, điều trị bệnh nhân mắc, nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah; bảo đảm công tác phòng chống nhiễm khuẩn, phòng chống lây nhiễm tại bệnh viện.

- Hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ địa phương về các biện pháp điều trị, phòng chống nhiễm khuẩn trong cơ sở y tế.

- Phối hợp với các Viện Vệ sinh Dịch tễ/Pasteur để điều tra, giám sát, lấy mẫu xét nghiệm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah.

- Chuẩn bị sẵn sàng sẵn sàng các đội cấp cứu lưu động hỗ trợ địa phương khi cần thiết.

Trân trọng cám ơn./.

[1] Quyết định số 3644/QĐ-BYT ngày 25/11/2025 về việc bổ sung một số bệnh vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm A, B của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm