Công văn 2335/TCS13-NVDTPC 2026 của Thuế cơ sở 13 tỉnh Thanh Hóa về tuân thủ pháp luật kế toán và phòng ngừa trốn thuế

1. CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ KẾ TOÁN VÀ THUẾ:

- Hành vi trốn thuế theo khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế 2025, trong đó có hành vi “không ghi chép, ghi nhận trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp”.

- Người nộp thuế có nghĩa vụ khai thuế chính xác, nộp đủ tiền thuế đúng thời hạn, và bắt buộc lưu trữ hồ sơ, chứng từ để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra.

- Thực hiện các quy định tại Luật kế toán và các chế độ kế toán phù hợp với loại hình tổ chức, cụ thể:

+ Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh: thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư số 152/2025/TT-BTC ngày 31/12/2025 của Bộ Tài chính;

+ Doanh nghiệp: Thực hiện chế độ kế toán theo các Thông tư số 58/2026/TT-BTC ngày 25/5/2026 hoặc Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 hoặc Thông tư số 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 của Bộ Tài chính.

+ Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã: thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư số 71/2024/TT-BTC ngày 07/10/2024 của Bộ Tài chính;

- Yêu cầu và nguyên tắc ghi sổ kế toán:

+ Thiết lập hệ thống kế toán thống nhất, minh bạch, có kiểm soát nội bộ;

+ Kiểm tra, đối chiếu định kỳ giữa: Sổ kế toán; Hóa đơn điện tử; Dữ liệu thanh toán (ngân hàng, tiền mặt).

+ Phản ánh đầy đủ, trung thực, kịp thời, rõ ràng các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh trên một hệ thống sổ kế toán tài chính thống nhất.

+ Ghi sổ theo các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, vào sổ một cách kịp thời và nhất quán theo thời gian phát sinh phù hợp với kỳ kế toán, không phụ thuộc vào việc thu/chi tiền.

- Doanh nghiệp có trách nhiệm xây dựng quy chế quản trị nội bộ và tổ chức kiểm soát nội bộ nhằm phân định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bộ phận và cá nhân có liên quan đến việc tạo lập, thực hiện, quản lý và kiểm soát các giao dịch kinh tế phát sinh tại doanh nghiệp, đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật doanh nghiệp và pháp luật có liên quan.

2. NHẬN DIỆN DẤU HIỆU RỦI RO:

- Sai lệch giữa doanh thu, hóa đơn and dòng tiền;

- Dữ liệu không đồng nhất giữa sổ sách kế toán và tờ khai thuế;

- Phát sinh doanh thu không được phản ánh đầy đủ qua hóa đơn, chứng từ hợp pháp;

- Không bảo đảm tính nhất quán giữa doanh thu trên phần mềm quản lý nội bộ và doanh thu xuất hóa đơn kê khai thuế;

- Sử dụng song song nhiều phần mềm bán hàng;

- Sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hạch toán chi phí và các hành vi nghiêm cấm khác.

3. NHỮNG HÀNH VI VI PHẠM, BỊ NGHIÊM CẤM:

- Lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên hoặc cung cấp, công bố các báo cáo tài chính có số liệu không đồng nhất trong cùng một kỳ kế toán;

- Để ngoài sổ kế toán tài sản, nợ phải trả của đơn vị kế toán hoặc có liên quan đến đơn vị kế toán;

- Giả mạo, khai man, tẩy xóa chứng từ kế toán hoặc tài liệu kế toán khác;

- Ghi giá bán trên hóa đơn và kê khai doanh thu thấp hơn giá trị giao dịch thực tế trên thị trường;

- Cố tình phân bổ chi phí không hợp lý hoặc định giá chuyển giao không đúng bản chất giữa các doanh nghiệp có mối liên kết.

- Trường hợp không bị coi là hành vi vi phạm: Doanh nghiệp, tổ chức không coi là có hành vi vi phạm nếu sử dụng hệ thống kế toán tài chính và kế toán quản trị, báo cáo nội bộ, báo cáo phân tích, dự toán, báo cáo phục vụ công ty mẹ, báo cáo theo chuẩn mực quốc tế, hệ thống ERP/POS/BI hoặc các phân hệ quản trị khác, với điều kiện các dữ liệu này có thể đối chiếu, giải trình và không được sử dụng để che giấu giao dịch, doanh thu, tài sản, nợ phải trả hoặc nghĩa vụ thuế.

4. HỆ QUẢ PHÁP LÝ:

Hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên là hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối theo quy định pháp luật. Tùy thuộc vào mục đích (che giấu doanh thu, trốn thuế) và mức độ hậu quả, doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vi phạm sẽ phải đối mặt với truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử phạt vi phạm hành chính nghiêm khắc. Cụ thể:

- Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và kế toán;

- Truy thu số tiền thuế nộp thiếu, tính tiền chậm nộp theo quy định;

- Truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng theo quy định của pháp luật.

5. LỢI ÍCH TUÂN THỦ TỐT:

- Giảm thiểu rủi ro pháp lý và chi phí xử lý vi phạm;

- Nâng cao uy tín, minh bạch tài chính;

- Tăng khả năng tiếp cận vốn, hợp tác với đối tác lớn; Phát triển bền vững trong dài hạn.

6. KHUYẾN NGHỊ CỦA CƠ QUAN THUẾ:

- Người nộp thuế chủ động rà soát, chuẩn hóa hệ thống kế toán, bảo đảm ghi nhận đầy đủ, trung thực các nghiệp vụ phát sinh;

- Sử dụng phần mềm kế toán đúng mục đích; Việc sử dụng các chức năng như tạo dữ liệu, sao lưu, phục hồi, phân tích là nhu cầu nghiệp vụ hợp pháp, nhưng không được lợi dụng để tạo lập, duy trì các hệ thống dữ liệu kế toán không thống nhất nhằm che giấu nghĩa vụ thuế;

- Bảo đảm tính phù hợp, có thể đối chiếu và giải trình giữa số liệu kế toán, hóa đơn, chứng từ và dữ liệu thanh toán theo quy định pháp luật;

- Thực hiện lưu trữ, quản lý chứng từ đầy đủ theo quy định, phục vụ công tác kiểm tra, đối chiếu khi cần thiết.

- Hạn chế sử dụng tiền mặt đối với các giao dịch mua/bán;

- Lựa chọn các phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử có khả năng kết nối, đồng bộ dữ liệu;

- Chủ động tự rà soát, điều chỉnh sai sót trước khi cơ quan thuế kiểm tra;

- Xây dựng văn hóa tuân thủ trong doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Trong quá trình triển khai, thực hiện có khó khăn, vướng mắc đề nghị liên hệ Thuế cơ sở 13 tỉnh Thanh Hoá (Đ/c Lê Ngọc Giang – Tổ trưởng Tổ Nghiệp vụ, Dự toán, Pháp chế; Số điện thoại: 0913309455, Email: [email protected]) để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời.

Thuế cơ sở 13 tỉnh Thanh Hoá luôn đồng hành cùng sự phát triển của Quý người nộp thuế trên địa bàn./.