Công văn 264/TANDTC-GĐKTIII 2026 rút nghiệm chung về giải quyết vụ án hôn nhân và gia đình

1. Về cấp dưỡng nuôi con

Khi giải quyết tranh chấp về nuôi con sau khi ly hôn, trong trường hợp một bên đương sự đề nghị được trực tiếp nuôi dưỡng con chung và không yêu cầu bên còn lại thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, thì phần quyết định trong nhiều bản án của Tòa án ghi nhận: người không trực tiếp nuôi con không phải cấp dưỡng nuôi con. Việc ghi nhận như vậy trong phần quyết định của bản án là không đúng, bởi nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con là nghĩa vụ của cha, mẹ được quy định tại Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên. Việc người trực tiếp nuôi con không yêu cầu cấp dưỡng nuôi con tại thời điểm giải quyết vụ án không đồng nghĩa với việc người không trực tiếp nuôi con được miễn trừ nghĩa vụ cấp dưỡng. Trường hợp người trực tiếp nuôi con khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng nuôi con sau khi ly hôn, việc ghi nhận như trên sẽ làm ảnh hưởng đến quyền khởi kiện của đương sự. Do đó, trong trường hợp này, phần quyết định của bản án hoặc quyết định chỉ nên ghi nhận việc người trực tiếp nuôi con hiện không yêu cầu cấp dưỡng, nhằm bảo đảm đúng quy định của pháp luật và không ảnh hưởng đến quyền thay đổi yêu cầu cấp dưỡng của người trực tiếp nuôi con trong tương lai.

Tương tự, đối với các vụ án mà đương sự có hai con chung, thỏa thuận mỗi người trực tiếp nuôi một con và hai bên đều không yêu cầu cấp dưỡng nuôi con thì Tòa án ghi nhận việc các đương sự không yêu cầu cấp dưỡng nuôi con, thay vì quyết định “các đương sự không phải cấp dưỡng nuôi con cho nhau”.

2. Về việc sửa chữa, bổ sung bản án và miễn án phí

Sau khi xét xử, Tòa án ban hành Quyết định sửa chữa, bổ sung bản án, theo đó sửa nội dung về phần án phí mà bị đơn phải chịu từ 14.783.500 đồng thành miễn toàn bộ án phí cho bị đơn với lý do bị đơn là người cao tuổi. Tuy nhiên, Điều 268 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định: “Sau khi tuyên án xong thì không được sửa chữa, bổ sung bản án, trừ trường hợp phát hiện lỗi rõ ràng về chính tả, về số liệu do nhầm lẫn hoặc tính sai”. Vì vậy, việc Tòa án ban hành thông báo sửa chữa, bổ sung bản án để chuyển từ việc buộc bị đơn phải chịu án phí thành miễn toàn bộ án phí cho bị đơn là không phù hợp với quy định nêu trên.

Vụ Giám đốc, kiểm tra III Tòa án nhân dân tối cao đề nghị các Đồng chí quán triệt, rút kinh nghiệm chung trong việc áp dụng các quy định của Luật Hôn nhân và gia đình, Bộ luật Tố tụng dân sự được thống nhất, đúng quy định của pháp luật.