Công văn 11495/SGDĐT-HSSV TP.HCM 2026 hướng dẫn thực hiện Bộ Quy tắc ứng xử giáo dục

Phụ lục

KHUNG HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG, CẬP NHẬT
QUY TẮC ỨNG XỬ TRONG CƠ SỞ GIÁO DỤC

(Kèm theo Công văn số 11495/SGDĐT-HSSV ngày 27 tháng 10 năm 2026
của Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh)

I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU

1. Xác lập các chuẩn mực về nhận thức, thái độ và hành vi trong quan hệ giữa các thành viên của cơ sở giáo dục; góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, văn minh, tôn trọng và trách nhiệm.

2. Bảo đảm phù hợp với pháp luật, chuẩn mực đạo đức, thuần phong mỹ tục và truyền thống văn hóa Việt Nam; tôn trọng sự khác biệt, bình đẳng, không phân biệt đối xử; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, đời sống riêng tư, bảo mật thông tin cá nhân và dữ liệu cá nhân.

3. Nội dung ngắn gọn, rõ ràng, khả thi; xác định được hành vi nên thực hiện và hành vi không được thực hiện; phù hợp với từng cấp học, loại hình cơ sở giáo dục và đặc điểm đối tượng.

4. Thể hiện bản sắc văn hóa của Thành phố Hồ Chí Minh văn minh, hiện đại, nghĩa tình; chuyển hóa hệ giá trị con người Thành phố thành hành vi cụ thể, gần gũi trong đời sống học đường.

5. Xây dựng môi trường học tập, lao động, làm việc văn minh, hiện đại; phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo, ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật, kỷ cương hành chính, tác phong chuyên nghiệp; nâng cao năng lực số, năng lực hội nhập quốc tế; xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh gắn với phát triển con người Thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

6. Tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục, hình thành và phát triển các hệ giá trị cho thế hệ trẻ; lấy gia đình làm nền tảng, nhà trường là trung tâm giáo dục, xã hội là môi trường thực hành và lan tỏa các giá trị tốt đẹp; phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, giáo viên, nhân viên và những cá nhân có ảnh hưởng tích cực trong cộng đồng.

II. PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG

Bộ Quy tắc ứng xử áp dụng trong khuôn viên cơ sở giáo dục, tại các hoạt động giáo dục, công tác, giao tiếp có liên quan đến cơ sở giáo dục và trên môi trường số khi hành vi có liên quan đến chức trách, tư cách, quan hệ giáo dục hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của thành viên cơ sở giáo dục.

Đối tượng gồm: cán bộ quản lý; nhà giáo; nhân viên, người lao động (kể cả người lao động của đơn vị cung cấp dịch vụ làm việc tại cơ sở giáo dục); người học; cha mẹ hoặc người giám hộ của người học; khách đến cơ sở giáo dục và tổ chức, cá nhân có quan hệ công tác với cơ sở giáo dục.

III. GIÁ TRỊ CỐT LÕI VÀ VĂN HÓA ỨNG XỬ NGHĨA TÌNH CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Cơ sở giáo dục cụ thể hóa hệ giá trị con người Thành phố Hồ Chí Minh “yêu nước, đoàn kết, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, sáng tạo” thành các chuẩn mực hành vi phù hợp với đơn vị (triển khai nội dung Kế hoạch số 563/KH-UBND ngày 15 tháng 10 năm 2026 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh), có thể tham khảo các nội dung sau:

1. Nghĩa tình – sẻ chia: quan tâm, thăm hỏi, giúp đỡ bạn bè, đồng nghiệp khi ốm đau, gặp hoạn nạn, khó khăn; phát huy tinh thần “lá lành đùm lá rách”, “tương thân tương ái”. Hoạt động thiện nguyện bảo đảm tự nguyện, vừa sức, không phô trương; không chụp ảnh, công khai hình ảnh, hoàn cảnh của người được giúp đỡ khi chưa có sự đồng ý, tránh làm tổn thương lòng tự trọng.

2. Bao dung – đoàn kết – hòa hợp: Thành phố là nơi hội tụ người dân mọi miền đất nước; tôn trọng sự khác biệt về vùng miền, giọng nói, phong tục, dân tộc, tôn giáo, hoàn cảnh; chủ động chào đón, hướng dẫn, hỗ trợ học sinh mới chuyển đến, nhà giáo mới nhận công tác; tăng cường giao lưu, gắn kết giữa các cơ sở giáo dục thuộc các địa bàn sau sắp xếp đơn vị hành chính.

3. Trung thực – thẳng thắn – trọng chữ tín: nói đi đôi với làm; dám nhận lỗi, biết sửa lỗi; góp ý trực tiếp, chân thành, đúng nơi, đúng lúc, trên tinh thần xây dựng thay vì phản ánh, công kích trên mạng xã hội.

4. Lịch sự – thân thiện – hiếu khách: thực hành thường xuyên lời chào, lời “Cảm ơn – Xin lỗi – Xin phép”; niềm nở, tận tình khi tiếp đón, hướng dẫn khách, cha mẹ học sinh đến liên hệ công việc.

5. Trách nhiệm – năng động – sáng tạo: chủ động, dám nghĩ, dám làm vì việc chung; có ý thức nơi công cộng như xếp hàng, giữ vệ sinh, chấp hành pháp luật về giao thông khi đến trường (đội mũ bảo hiểm đúng quy cách, không dừng, đỗ xe gây ùn tắc trước cổng trường), tiết kiệm điện, nước, bảo vệ môi trường.

6. Yêu nước – uống nước nhớ nguồn: biết ơn thầy cô, ông bà, cha mẹ và những người có công với đất nước; tự hào, tìm hiểu và giữ gìn truyền thống “Thành phố mang tên Bác”, “Thành đồng Tổ quốc”; giữ gìn di tích, cảnh quan; tích cực tham gia hoạt động đền ơn đáp nghĩa.

IV. QUY TẮC ỨNG XỬ CHUNG

1. Tuân thủ pháp luật, nội quy và quy định hợp pháp của cơ sở giáo dục; chịu trách nhiệm về hành vi, phát ngôn và nội dung do mình tạo lập, chia sẻ.

2. Tôn trọng nhân phẩm, danh dự, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác; bình đẳng, không phân biệt đối xử; tôn trọng sự đa dạng và khác biệt.

3. Giao tiếp lịch sự, chân thành, hợp tác; biết lắng nghe, chia sẻ, hỗ trợ; sử dụng ngôn ngữ trong sáng, đúng mực, phù hợp hoàn cảnh và môi trường giáo dục.

4. Giữ gìn cảnh quan, tài sản, môi trường sư phạm; thực hành tiết kiệm; có ý thức bảo vệ môi trường và xây dựng không gian học tập an toàn.

5. Không xúc phạm, công kích, đe dọa, gây tổn thương, trù dập, định kiến, bạo hành, xâm hại, quấy rối (kể cả quấy rối tình dục); không kích động hoặc cổ súy bạo lực, kỳ thị và hành vi trái pháp luật.

6. Không lợi dụng chức vụ, vị trí, quan hệ giáo dục hoặc thông tin có được trong quá trình công tác, học tập để vụ lợi, gây áp lực hoặc xâm phạm quyền, lợi ích của người khác.

7. Bảo vệ thông tin, hình ảnh, dữ liệu cá nhân; không tự ý thu thập, sử dụng, công khai hoặc chuyển tiếp thông tin riêng tư trái quy định.

8. Sống nghĩa tình, biết quan tâm, sẻ chia, giúp đỡ người khác; biết ơn, trân trọng công sức của thầy cô, cha mẹ, nhân viên phục vụ và những người xung quanh.

V. QUY TẮC ỨNG XỬ THEO NHÓM ĐỐI TƯỢNG

1. Đối với cán bộ quản lý

- Gương mẫu, công bằng, minh bạch, trách nhiệm; tôn trọng, lắng nghe và tạo điều kiện để nhà giáo, nhân viên, người học được tham gia, phản ánh, góp ý theo quy định.

- Phân công nhiệm vụ hợp lý; đánh giá khách quan; không áp đặt, định kiến, xúc phạm hoặc lợi dụng vị trí quản lý để vụ lợi.

- Kịp thời phòng ngừa, phát hiện và xử lý theo thẩm quyền các hành vi vi phạm quy tắc ứng xử, bạo lực, xâm hại, kỳ thị; không bao che, né tránh hoặc chậm trễ xử lý phản ánh chính đáng.

- Bảo vệ uy tín của cơ sở giáo dục trên cơ sở trung thực, minh bạch; tổ chức truyền thông và cung cấp thông tin đúng thẩm quyền.

- Quan tâm đời sống vật chất, tinh thần của nhà giáo, nhân viên, người lao động; ứng xử nghĩa tình, kịp thời thăm hỏi, động viên; bảo vệ danh dự, uy tín của nhà giáo khi bị xúc phạm, bị công kích trái pháp luật, kể cả trên môi trường số.

2. Đối với nhà giáo

Thực hiện đầy đủ quy tắc ứng xử của nhà giáo theo Thông tư số 03/2026/TT-BGDĐT và các quy định có liên quan (ứng xử với người học, đồng nghiệp, cán bộ quản lý, cha mẹ hoặc người giám hộ của người học và cộng đồng); trong đó chú trọng:

- Tận tụy, mẫu mực, trách nhiệm; ngôn ngữ trong sáng, dễ hiểu, đúng mực; trang phục gọn gàng, lịch sự, phù hợp môi trường giáo dục.

- Đối với người học: bao dung, yêu thương, tôn trọng; phản hồi, nhận xét, khen hoặc phê bình phù hợp; đánh giá đúng thực chất; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp; lắng nghe, tư vấn, hỗ trợ phù hợp tâm sinh lý lứa tuổi.

- Không phân biệt đối xử, xúc phạm, gây tổn thương, trù dập, định kiến, bạo hành, xâm hại người học; không ép buộc người học học thêm hoặc tham gia hoạt động tự nguyện; không công khai thông tin của người học trái quy định; không gian lận hoặc cố ý làm sai lệch kết quả tuyển sinh, học tập, đánh giá người học; kịp thời báo cáo khi phát hiện bạo lực, xâm hại người học.

- Đối với đồng nghiệp và cán bộ quản lý: trung thực, chân thành, đoàn kết, hợp tác; góp ý thẳng thắn, xây dựng; chấp hành sự phân công, chỉ đạo trong phạm vi nhiệm vụ; không xúc phạm, chia rẽ, đùn đẩy trách nhiệm hoặc che giấu sai phạm; sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp mới, đồng nghiệp gặp khó khăn.

- Đối với cha mẹ hoặc người giám hộ: hợp tác, hỗ trợ, trao đổi thông tin trung thực, đúng thẩm quyền vì sự tiến bộ của người học; không xúc phạm, áp đặt, vụ lợi hoặc ép buộc tham gia hoạt động trái quy định, hoạt động tự nguyện.

- Đối với cộng đồng: gương mẫu chấp hành pháp luật và quy định nơi cư trú; tích cực tham gia hoạt động xã hội, thiện nguyện, bảo vệ môi trường; lan tỏa giá trị tích cực, tham gia truyền thông giáo dục và đấu tranh với thông tin sai sự thật về giáo dục.

3. Đối với nhân viên, người lao động

- Thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ; tận tình, trách nhiệm, lịch sự khi hỗ trợ người học, nhà giáo, cha mẹ người học và khách đến liên hệ công tác.

- Tôn trọng, hợp tác với đồng nghiệp; không gây khó khăn, phiền hà, sách nhiễu; không lợi dụng nhiệm vụ để vụ lợi.

- Bảo mật hồ sơ, dữ liệu và thông tin cá nhân được tiếp cận trong quá trình công tác; chỉ cung cấp thông tin theo thẩm quyền và quy định.

- Đối với nhân viên trực tiếp chăm sóc, phục vụ người học (bảo mẫu, cấp dưỡng, bảo vệ, tài xế, nhân viên đưa đón, y tế trường học): ân cần, nhẹ nhàng, yêu thương; tuyệt đối không quát mắng, dọa nạt, đánh, phạt trẻ em, học sinh; bảo đảm an toàn thực phẩm, an toàn khi đưa đón, trông giữ; kịp thời báo cáo khi phát hiện dấu hiệu bất thường về sức khỏe, an toàn của người học.

4. Đối với người học

- Kính trọng, lễ phép với thầy cô, cán bộ, nhân viên; hiếu thảo, biết ơn ông bà, cha mẹ; trung thực; chấp hành nội quy; có trách nhiệm với việc học tập, rèn luyện và tài sản chung.

- Đoàn kết, tôn trọng bạn bè; biết lắng nghe, hỗ trợ và giải quyết mâu thuẫn bằng trao đổi, hòa giải phù hợp; quan tâm, giúp đỡ bạn khuyết tật, bạn có hoàn cảnh khó khăn, bạn mới chuyển đến; không kỳ thị, bắt nạt, cô lập, xúc phạm, đe dọa hoặc sử dụng bạo lực.

- Không gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá; không sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh phản cảm; không mang, sử dụng vật dụng hoặc chất bị cấm theo quy định.

- Chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ phụ huynh, giáo viên, bộ phận tư vấn tham vấn học đường hoặc kênh phản ánh của nhà trường khi bị đe dọa, bắt nạt, xâm hại hoặc gặp nguy cơ mất an toàn.

- Đối với trẻ mầm non và học sinh tiểu học, quy tắc ứng xử được thể hiện qua thói quen, hành vi đơn giản, dễ thực hiện: chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi, xin phép; xếp hàng; chia sẻ đồ chơi, đồ dùng; giữ gìn vệ sinh; biết nói với người lớn tin cậy khi gặp chuyện không vui hoặc không an toàn.

5. Đối với cha mẹ hoặc người giám hộ của người học

- Tôn trọng nhà giáo, cán bộ quản lý, nhân viên và người học; giao tiếp lịch sự, hợp tác, trao đổi thông tin trung thực vì sự tiến bộ và an toàn của người học.

- Phối hợp giáo dục, quản lý việc sử dụng thiết bị số và môi trường mạng phù hợp độ tuổi; tôn trọng quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân của trẻ em.

- Không xúc phạm, đe dọa, gây áp lực, phát tán thông tin chưa kiểm chứng hoặc đưa tranh chấp cá nhân lên mạng xã hội làm ảnh hưởng đến danh dự, quyền lợi hợp pháp của người học, nhà giáo hoặc cơ sở giáo dục.

- Phản ánh vụ việc qua kênh chính thức của các cơ quan, đơn vị, cung cấp thông tin khách quan và phối hợp xác minh, xử lý theo quy định.

- Tham gia hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh đúng quy định; không vận động, quyên góp, thu các khoản trái quy định; không tặng quà, biếu xén gây áp lực hoặc ảnh hưởng đến sự công bằng; cùng nhà trường giữ gìn mối quan hệ gia đình

– nhà trường trong sáng, nghĩa tình.

6. Đối với khách đến cơ sở giáo dục

- Tuân thủ hướng dẫn, nội quy về an ninh, an toàn, bảo vệ trẻ em, bảo vệ dữ liệu và tác nghiệp hình ảnh tại cơ sở giáo dục.

- Giao tiếp lịch sự, tôn trọng; không gây mất trật tự, cản trở hoạt động giáo dục; không tự ý tiếp xúc, ghi hình, phỏng vấn người học khi chưa được phép theo quy định.

- Đối với tổ chức, cá nhân cung cấp sản phẩm, dịch vụ: thực hiện đúng hợp đồng, quy định; không quảng cáo, tiếp thị, bán sản phẩm, dịch vụ cho người học trong cơ sở giáo dục khi chưa được phép.

VI. QUY TẮC ỨNG XỬ TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ

Cơ sở giáo dục cụ thể hóa Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL ngày 05 tháng 3 năm 2026 và các quy định pháp luật, tập trung các nội dung sau:

1. Tuân thủ pháp luật, quy tắc cộng đồng của nền tảng; ứng xử văn minh, lịch sự, có trách nhiệm; giữ gìn bản sắc văn hóa và giá trị đạo đức tốt đẹp.

2. Kiểm chứng nguồn thông tin trước khi đăng tải, chia sẻ; thận trọng với thông tin chưa được kiểm chứng; không tạo lập hoặc phát tán tin giả, tin sai sự thật, nội dung trái pháp luật.

3. Không đăng tải, bình luận, chia sẻ nội dung xúc phạm, bôi nhọ, công kích, đe dọa, kỳ thị, bắt nạt hoặc xâm hại tổ chức, cá nhân; không cổ súy bạo lực, hành vi nguy hiểm hoặc phản cảm; không tham gia “ném đá”, lan truyền clip, hình ảnh vụ việc liên quan đến người học.

4. Tôn trọng quyền riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình; bảo vệ hình ảnh, thông tin và dữ liệu cá nhân của người học, nhà giáo và các cá nhân liên quan. Khi đăng tải hình ảnh, thông tin của người khác phải tuân thủ quy định pháp luật và quy định của cơ sở giáo dục.

5. Không sử dụng tài khoản, danh nghĩa, biểu trưng hoặc hình ảnh của cơ sở giáo dục để phát ngôn, quảng cáo, kêu gọi, vận động hoặc thực hiện giao dịch khi chưa được giao nhiệm vụ hoặc cho phép.

6. Khuyến khích chia sẻ nội dung có giá trị giáo dục, văn hóa, nhân văn, tích cực; khi phát hiện tin giả, nội dung vi phạm, bắt nạt hoặc nguy cơ xâm hại, thực hiện báo cáo qua nền tảng và kênh có thẩm quyền.

7. Không công khai dữ liệu học tập, hồ sơ, thông tin sức khỏe, hoàn cảnh gia đình, số điện thoại, địa chỉ, tài khoản, vị trí hoặc dữ liệu cá nhân khác của người học và thành viên nhà trường trái quy định.

8. Khi sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trong học tập, giảng dạy, truyền thông, phải kiểm tra nội dung, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ dữ liệu cá nhân và chịu trách nhiệm về sản phẩm được sử dụng hoặc công bố; không sử dụng trí tuệ nhân tạo để làm giả hình ảnh, giọng nói, thông tin của người khác hoặc gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá.

9. Đối với các nhóm trao đổi trực tuyến của lớp, của nhà trường (Zalo, Messenger, nền tảng tương tự): sử dụng đúng mục đích, vào thời gian phù hợp; ngôn ngữ lịch sự, nghĩa tình; không so sánh, phê bình, công khai khuyết điểm của cá nhân người học hoặc cha mẹ người học trong nhóm; vấn đề riêng được trao đổi riêng, trực tiếp.

VII. DANH MỤC CĂN CỨ PHÁP LÝ