Cơ sở dữ liệu căn cước sắp áp dụng sinh trắc học giọng nói và mống mắt: những thay đổi bắt buộc từ tháng 10

Bộ Công an vừa ban hành Thông tư 169/2026/TT-BCA và Thông tư 170/2026/TT-BCA, chính thức áp dụng hai quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới cho cơ sở dữ liệu căn cước từ ngày 01 tháng 10 năm 2026. Đây là những thay đổi quan trọng nhằm nâng cao độ an toàn, bảo mật trong công tác nhận dạng sinh trắc học. Hai quy chuẩn này đặt ra những yêu cầu chi tiết và bắt buộc về cách thức thu nhận, lưu trữ dữ liệu giọng nói và mống mắt của công dân.

Quy chuẩn sinh trắc học giọng nói: yêu cầu chất lượng âm thanh

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sinh trắc học giọng nói (QCVN 16:2026/BCA) đặt ra các tiêu chí kỹ thuật cụ thể cho việc thu nhận mẫu giọng nói. Tần số lấy mẫu tối thiểu phải đạt 16.000 Hz, độ sâu tối thiểu 16 bit, và bắt buộc chỉ được sử dụng một kênh âm thanh. Quan trọng hơn, mẫu giọng nói phải là giọng nói tự nhiên, thu nhận trực tiếp từ người dân, không được phép sử dụng âm thanh phát lại từ bất kỳ thiết bị điện tử nào. Tệp âm thanh được lưu dưới định dạng WAV. Những yêu cầu này nhằm đảm bảo tính xác thực và chất lượng của dữ liệu sinh trắc học.

Quy chuẩn sinh trắc học mống mắt và bảo mật dữ liệu

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sinh trắc học mống mắt (QCVN 17:2026/BCA) được ban hành song song để hoàn thiện hệ thống nhận dạng sinh trắc học đa chiều. Cả hai loại dữ liệu—âm thanh giọng nói và hình ảnh mống mắt—đều phải được mã hóa ngay tại thiết bị thu nhận, trước khi được gửi đến cơ sở dữ liệu. Điều này giảm thiểu rủi ro rò rỉ thông tin trong quá trình truyền tải. Hệ thống phải có phân quyền truy cập rõ ràng và bắt buộc ghi nhật ký chi tiết để có thể truy vết mọi hoạt động truy cập dữ liệu. Những biện pháp này tạo thành hàng rào bảo vệ đa lớp cho dữ liệu cá nhân.

Nguyên tắc bất khả xâm phạm của bản ghi gốc

Một quy định quan trọng khác là bản ghi âm gốc không được sửa đổi sau khi đã xác nhận thu nhận. Nguyên tắc này đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu và tạo cơ sở pháp lý cho các tranh chấp liên quan đến xác thực. Nếu dữ liệu bị thay đổi sau khi xác nhận, nó sẽ mất giá trị pháp lý và không thể sử dụng làm bằng chứng trong các thủ tục hành chính hoặc tư pháp. Quy định này yêu cầu các cơ sở dữ liệu phải có cơ chế kiểm soát phiên bản chặt chẽ.

Ví dụ thực tế

Khi một công dân đến cơ sở cấp căn cước để cập nhật dữ liệu sinh trắc học, nhân viên sẽ yêu cầu họ nói một đoạn văn bản theo tiêu chuẩn. Thiết bị ghi âm phải đáp ứng tần số 16.000 Hz trở lên. Ngay lập tức, tệp WAV được mã hóa tại thiết bị, không được gửi dữ liệu thô. Đồng thời, mống mắt cũng được quét và mã hóa theo quy chuẩn QCVN 17:2026/BCA. Mọi truy cập sau đó đến dữ liệu này đều được ghi nhật ký để kiểm soát.

Lưu ý quan trọng

Tất cả cơ sở dữ liệu căn cước phải hoàn tất chuẩn bị tuân thủ Thông tư 169/2026/TT-BCA và 170/2026/TT-BCA trước ngày 01/10/2026. Các tổ chức liên quan nên rà soát hệ thống hiện tại, nâng cấp thiết bị ghi âm, cài đặt mã hóa và kiểm soát phân quyền ngay từ bây giờ để tránh gián đoạn dịch vụ.