Bản án 42/2026/HNGĐ-STTranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc hủy kết hôn trái pháp luật

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa. Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Chị Nguyễn Thị L có đơn đề nghị Tòa án không công nhận chị và anh Nguyễn Mạnh T không có quan hệ vợ chồng. Đây là vụ án hôn nhân và gia đình về việc "Không công nhận là vợ chồng" thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo quy định tại khoản 8 Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự. Bị đơn cư trú tại xã Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 4 - Phú Thọ theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự. Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã tiến hành tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng cho các đương sự theo quy định của pháp luật. Nguyên đơn chị Nguyễn Thị L và bị đơn anh Nguyễn Mạnh T đều có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt.

Vì vậy, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt nguyên đơn và bị đơn theo quy định tại khoản 1 Điều 227, khoản 1 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung: [2.1] Về quan hệ hôn nhân: Chị Nguyễn Thị L và anh Nguyễn Mạnh T tự nguyện tìm hiểu, tổ chức lễ cưới theo phong tục tập quán tại địa phương vào năm 2001 và chung sống với nhau như vợ chồng.

Tuy nhiên, theo kết quả xác minh tại Ủy ban nhân dân xã Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ xác định từ năm 2000 đến nay chị L và anh T không đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Theo khoản 1 Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện; việc kết hôn không được đăng ký thì không có giá trị pháp lý. Khoản 1 Điều 14 Luật Hôn nhân và gia đình quy định nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn nhưng chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Như vậy, việc chị L và anh T chỉ tổ chức lễ cưới theo phong tục tập quán, chung sống với nhau như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn nên không làm phát sinh quan hệ vợ chồng hợp pháp. Nay chị L có đơn yêu cầu Tòa án không công nhận chị và anh T là vợ chồng; anh T cũng thống nhất với yêu cầu của chị L.

Do đó, căn cứ khoản 1 Điều 14 và khoản 2 Điều 53 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Hội đồng xét xử có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị Nguyễn Thị L, tuyên không công nhận chị Nguyễn Thị L và anh Nguyễn Mạnh T là vợ chồng. [2.2] Về con chung: Quá trình chung sống, chị L và anh T có 02 con chung là Nguyễn Thị D L, sinh ngày 14/4/2002 và Nguyễn Khánh L, sinh ngày 11/12/2012. Đối với cháu Nguyễn Thị D L đã thành niên, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, chị L và anh T không đề nghị Tòa án giải quyết nên Hội đồng xét xử không xem xét giải quyết. 3 Đối với cháu Nguyễn Khánh L, hiện chưa thành niên. Quá trình giải quyết vụ án, các đương sự thống nhất giao cháu L cho anh Nguyễn Mạnh T trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng; chị L không phải cấp dưỡng nuôi con do các bên không yêu cầu giải quyết. Cháu Nguyễn Khánh L cũng có bản tự khai thể hiện nguyện vọng được ở với bố. Xét thấy sự thống nhất của các đương sự phù hợp với nguyện vọng của cháu, bảo đảm quyền lợi mọi mặt của con chưa thành niên, phù hợp với quy định tại Điều 15, các Điều 81, 82 và 83 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 nên Hội đồng xét xử chấp nhận. [2.3] Về tài sản chung, nợ chung và công sức: Các đương sự đều xác định có tài sản chung nhưng không yêu cầu Tòa án giải quyết; không có nợ chung.

Do đó, Hội đồng xét xử không xem xét giải quyết trong vụ án này. Khi có yêu cầu sẽ được giải quyết bằng vụ án khác theo quy định của pháp luật.

[3] Về án phí: Chị Nguyễn Thị L phải chịu toàn bộ tiền án phí hôn nhân và gia đình sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

[4] Về quyền kháng cáo: Các đương sự được quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật. Đề nghị của Viện kiểm sát nhân dân khu vưc 4 - Phú Thọ phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.