Bản án 15/2026/HNGĐ-PTTranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc hủy kết hôn trái pháp luật

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, sau khi Đại diện Viện kiểm sát phát biểu ý kiến, Hội đồng xét xử nhận định: * Về thủ tục tố tụng:

[1] Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng đã triệu tập hợp lệ lần thứ hai ông Ngô Thanh H đến tham gia tố tụng tại phiên toà nhưng ông Ngô Thanh H vẫn vắng mặt nên HĐXX căn cứ Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự để xét xử vắng mặt Ông Ngô Thanh H.

[2] Về tư cách tham gia tố tụng: Nguyên đơn bà Nguyễn Thị N đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt không có lý do, Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ điểm a khoản 2 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự đình chỉ yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị N đối với bị đơn ông Nguyễn C về việc “Không công nhận vợ chồng” là có căn cứ. Tòa án cấp sơ thẩm đã xác định lại tư cách người tham gia tố tụng, cụ thể: Nguyên đơn là ông Nguyễn C, bị đơn bà Nguyễn Thị N; quan hệ pháp luật tranh chấp là tranh chấp dân sự về “Chia tài sản chung” là phù hợp. Tuy nhiên phần đầu của bản án dân sự sơ thẩm vẫn ghi: Nguyên đơn bà Nguyễn Thị N và bị đơn ông Nguyễn C là chưa chính xác nên Toà án cấp phúc thẩm cần điều chỉnh lại nội dung này cho phù hợp. * Về nội dung: Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Nguyễn Thị N và ông Nguyễn Trường P giữ nguyên nội dung kháng cáo đề nghị hủy Bản án Hôn nhân gia đình sơ thẩm với lý do là bà Nguyễn Thị N ủy quyền cho bà Hoàng Thị T tham gia tố tụng nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không tống đạt giấy triệu tập cho bà T mà tống đạt giấy triệu tập cho bà N là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Xét kháng cáo của các đương sự thì thấy:

[3] Tại Đơn khởi kiện ngày 09/11/2022 bà Nguyễn Thị N yêu cầu Tòa án Tuyên bố bà và ông Nguyễn C không phải là vợ chồng; bà thừa nhận bà và ông C có tài sản chung như Đơn khởi kiện của ông C, ngoài ra bà và ông C còn một số tài sản chung khác đứng tên ông C nhưng không cung cấp tài liệu, chứng cứ để chứng minh nên Tòa án cấp sơ thẩm chỉ thụ lý yêu cầu “không công nhận vợ chồng” còn về tài sản chung bà N sẽ có yêu cầu trong quá trình giải quyết vụ án. Ngày 09/8/2025 bà N có Đơn yêu cầu bổ sung về việc phân chia tài sản giữa bà và ông C; Ngày 14/8/2025 Tòa án cấp sơ thẩm ra Thông báo số 02/TB-TA yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn yêu cầu bổ sung và đã giao cho bà N; Do bà N không bổ sung đơn theo 8 yêu cầu nên ngày 29/9/2025 Tòa án cấp sơ thẩm ra Thông báo số 02/TB-TA trả lại đơn khởi kiện bổ sung. Sau khi nhận thông báo này bà N không có khiếu nại, thắc mắc gì. Như vậy Tòa án cấp sơ thẩm chỉ thụ lý giải quyết yêu cầu không công nhận bà N và ông C là vợ chồng. Theo quy định tại khoản 4 Điều 85 của Bộ luật tố tụng dân sự thì: “... đối với việc ly hôn đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng ...” nên Tòa án cấp sơ thẩm tống đạt trực tiếp cho bà N mà không tống đạt cho người được ủy quyền là đúng quy định của pháp luật. Do vậy, bà N và ông P cũng như Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà N cho rằng không tống đạt giấy triệu tập cho người được ủy quyền của bà N là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và yêu cầu hủy bản án Hôn nhân gia đình sơ thẩm là không có cơ sở nên HĐXX không chấp nhận.

[4] Đối với cầu chia tài sản chung của ông Nguyễn C và bà Nguyễn Thị N: Ông C và bà N thống nhất xác định ông bà có tài sản chung là: + Nhà và đất tại thửa đất số 428, tờ bản đồ số 17, diện tích 120m², địa chỉ Lô 71- 72 B đường C, phường T, quận H, thành phố Đà Nẵng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CK 3893XX do Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Đà Nẵng cấp ngày 05.01.2018 đứng tên ông Nguyễn C và bà Nguyễn Thị N. + Nhà và đất tại thửa đất số 463, tờ bản đồ số 10, diện tích 142,3m², địa chỉ 61 - 63 đường P, phường T, quận H, thành phố Đà Nẵng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số DC 9279XY do Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Đà Nẵng cấp ngày 19.01.2022 đứng tên ông Nguyễn C và bà Nguyễn Thị N. + Quyền sử dụng đất tại thửa đất số 03-B, tờ bản đồ số 00, diện tích 112,5m², địa chỉ Lô 03-B, phường H, quận L, thành phố Đà Nẵng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BA 6135XC do Ủy ban nhân dân quận L thành phố Đà Nẵng cấp ngày 19.4.2010 đứng tên ông Nguyễn C và bà Nguyễn Thị N. Ông C yêu cầu chia đôi các tài sản chung này còn bà N yêu cầu được hưởng 7 phần, ông C 3 phần. Xét yêu cầu chia các tài sản chung của các đương sự thì thấy: Quá trình giải quyết vụ án, các bên không cung cấp được tài liệu chứng cứ chứng minh công sức đóng góp trong việc tạo lập khối tài sản chung nên Tòa án cấp sơ thẩm đã chia cho ông C và bà N, mỗi người được nhận ½ khối tài sản chung là phù hợp quy định tại các Điều 207, 208, 210, 219 của Bộ luật Dân sự năm 2015. 9 Theo chứng thư thẩm định giá số 430/2024/450 ngày 12/12/2024 của Công ty Cổ phần thẩm định giá dịch vụ tài chính BTC Miền T thì: - Thửa đất số 03-B34, tờ bản đồ số 00, diện tích: 112,5m2 tại địa chỉ: Lô 03-B34, phường H, quận L, thành phố Đà Nẵng có giá trị 6.272.214.525 đồng; - Nhà và đất tại địa chỉ Lô 71-72 B2.1 đường C (Số 67- 69 đường C), phường T, quận H, thành phố Đà Nẵng có giá trị 12.804.297.064 đồng; - Nhà và đất tại địa chỉ 61- 63 đường P, phường T, quận H, thành phố Đà Nẵng có giá trị 22.062.895.647 đồng. Tổng giá trị quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là 41.139.407.236 đồng. Do vậy, giá trị tài sản chung ông C, bà N người được nhận là (41.139.407.236 đồng : 2) = 20.569.703.618 đồng.

[5] Ngoài ra, ông Nguyễn Trường P có thi công chống thấm là 129.770.973 đồng và mua thêm tài sản có giá trị là 142.921.443 đồng, tổng cộng 272.687.083 đồng. Ông P có nguyện vọng nhận lại tài sản bằng tiền trị giá 272.687.083 đồng. Tòa án cấp sơ thẩm buộc ông C và bà N mỗi người có trách nhiệm trả cho anh Nguyễn Trường P ½ tương ứng số tiền 136.343.542 đồng là phù hợp. Giá trị tài sản chung ông C, bà N mỗi người được nhận sau khi thối trả cho ông P là 20.569.703.618 đồng – 136.343.542 đồng = 20.433.360.076 đồng.

[6] Về chia tài sản chung bằng hiện vật: Xét thấy nhà và đất tại địa chỉ 61 - 63 đường P, thành phố Đà Nẵng hiện bà N, ông P kinh doanh dịch vụ thuê nhà để mẹ con bà có khoản tiền sinh sống, do đó để không làm xáo trộn và đảm bảo cuộc sống của bà N cần giao bà N nhận 01 tài sản chung là Nhà, đất tại địa chỉ 61- 63 đường P, phường T, quận H, thành phố Đà Nẵng với giá trị là 22.062.895.647 đồng; Giao ông C được nhận 02 tài sản chung là Thửa đất tại địa chỉ: Lô 03-B34 phường H, quận L, thành phố Đà Nẵng và Nhà, đất tại địa chỉ 67- 69 đường C, phường T, quận H, thành phố Đà Nẵng với tổng giá trị 19.076.511.589 đồng và buộc Bà N có nghĩa vụ thối trả cho ông C số tiền 1.493.192.029 đồng (20.569.703.618 đồng - 19.076.511.589 đồng) như Tòa án cấp sơ thẩm đã phân chia là phù hợp.

[7] Đối với ý kiến của bà Nguyễn Thị N về việc yêu cầu chia tài sản đứng tên ông Nguyễn C là: + Ô tô nhãn hiệu BMW biển số 43A 128-XX đăng ký vào ngày 14/11/2014 đứng tên ông Nguyễn C; + Nhà và đất địa chỉ 168 đường C, phường T, quận H, thành phố Đà Nẵng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số B06321X1 do Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Đà Nẵng cấp ngày 05/9/2013 đứng tên ông Nguyễn C; + Quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 159, tờ bản đồ số 3, địa chỉ Lô 77, khu B 10 (giai đoạn 1) - Khu dân cư Nam cầu C, xã H, huyện H, thành phố Đà Nẵng do UBND huyện H, thành phố Đà Nẵng cấp ngày 13/11/2020 thuộc quyền sở hữu của ông Nguyễn C; + Quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 161, tờ bản đồ số 3, địa chỉ Lô 79, khu B (giai đoạn 1) - Khu dân cư Nam cầu C, xã H, huyện H, thành phố Đà Nẵng do UBND huyện H, thành phố Đà Nẵng cấp ngày 13/11/2020 thuộc quyền sở hữu của ông Nguyễn C; + Quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 80, tờ bản đồ số 3, địa chỉ Lô 80, khu B (giai đoạn 1) - Khu dân cư Nam cầu C, xã H, huyện H, thành phố Đà Nẵng do Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Đà Nẵng cấp ngày 21/3/2016 thuộc quyền sở hữu của ông Nguyễn C; + Quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 160, tờ bản đồ số 3, địa chỉ Lô 78, khu B (giai đoạn 1) - Khu dân cư Nam cầu C, xã H, huyện H, thành phố Đà Nẵng do UBND huyện H, thành phố Đà Nẵng cấp ngày 13/11/2020 thuộc quyền sở hữu của ông Nguyễn C. Quá trình giải quyết vụ án Tòa án đã có Thông báo yêu cầu bà N sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện chia các tài sản nêu trên, đã hết thời hạn bà N không sửa đổi, bổ sung nên Tòa án đã ra Thông báo trả đơn yêu cầu khởi kiện bổ sung, bà N không khiếu nại, nên không có cơ sở xem xét yêu cầu của bà N. Trường hợp bà N chứng minh được có quyền khởi kiện đối với các tài sản đó thì có thể khởi kiện vụ án dân sự khác.

[8] Đối với việc kinh doanh cho thuê các tài sản chung của ông C, bà N trong vụ án này, các bên đương sự không phát sinh tranh chấp gì, trường hợp có tranh chấp thì có thể khởi kiện vụ án dân sự khác.

Từ những phân tích trên, HĐXX thấy Toà án cấp sơ thẩm chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn C là có căn cứ. Do vậy, HĐXX không chấp nhận kháng cáo của bà Nguyễn Thị N và ông Nguyễn Trường P; giữ nguyên nội dung Bản án Hôn nhân gia đình sơ thẩm số 33/2026/HNGĐ-ST ngày 16/01/2026 của Tòa án nhân dân Khu vực 1 - Đà Nẵng như đề nghị của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng tại phiên tòa. Xét lời đề nghị của Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông Nguyễn C phù hợp với nhận định của HĐXX nên chấp nhận. Xét lời đề nghị của Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Nguyễn Thị N không phù hợp với nhận định của HĐXX nên không chấp nhận.

[9] Về án phí: [9.1] Về án phí dân sự sơ thẩm: 11 - Sung công quỹ nhà nước số tiền 300.000 đồng bà Nguyễn Thị N đã nộp theo biên lai thu số 0007065 ngày 05 tháng 01 năm 2023 của Chi cục Thi hành án dân sự quận H, thành phố Đà Nẵng (nay là Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 1 - Đà Nẵng). - Do bà Nguyễn Thị N và ông Nguyễn C, mỗi người được chia tài sản chung có giá trị 20.433.360.076 đồng nên mỗi người phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là 112.000.000 đồng + (0,1% x 16.433.360.077) = 128.433.360 đồng. - Do bà Nguyễn Thị N và ông Nguyễn C, mỗi người có nghĩa vụ thanh toán cho ông P số tiền 136.343.542 nên mỗi người phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là (136.343.542 x 5 %) = 6.817.177 đồng.

Tuy nhiên, ông Nguyễn C là người cao tuổi và có đơn xin miễn án phí nên căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội về mức thu, miễn giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án để miễn toàn bộ tiền án phí dân sự sơ thẩm cho ông Nguyễn C. [9.2] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do không chấp nhận kháng cáo nên bà Nguyễn Thị N và ông Nguyễn Trường P, mỗi người phải chịu án phí dân sự phúc thẩm là 300.000 đồng, nhưng được trừ vào số tiền tạm ứng án phí bà Nguyễn Thị N đã nộp là 300.000 đồng theo biên lai thu số 0001437 và trừ vào số tiền tạm ứng án phí ông Nguyễn Trường P đã nộp là 300.000 đồng theo biên lai thu số 0001436 cùng ngày 09/02/2026 tại Thi hành án dân sự thành phố Đà Nẵng.

[10] Về chi phí tố tụng: Chi phí thẩm định giá tài sản và chi phí xem xét thẩm định tại chỗ tổng cộng là 83.000.000 đồng (tám mươi ba triệu đồng) ông Nguyễn C và bà Nguyễn Thị N mỗi người phải chịu là 41.500.000 đồng, nhưng ông Nguyễn C đã nộp tạm ứng số tiền 83.000.000 đồng (Đã nộp và đã chi xong) nên bà Nguyễn Thị N có nghĩa vụ trả lại cho ông Nguyễn C số tiền 41.500.000 đồng.