Bản án 123/2026/HNGĐ-STTranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc hủy kết hôn trái pháp luật

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Đây là vụ án hôn nhân gia đình về yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật. Nguyên đơn và bị đơn đăng ký kết hôn tại UBND xã N, huyện N, tỉnh Nghệ An (nay là UBND phường V, tỉnh Nghệ An) nên Tòa án nhân dân khu vực 1 - Nghệ An thụ lý giải quyết là đúng với quy định tại khoản 1 Điều 29, Điều 35, điểm g khoản 2 Điều 39 và điểm d khoản 1 Điều 469 Bộ luật tố tụng dân sự. Theo nội dung Công văn số 277 ngày 20/01/2026, công văn số 390 ngày 27/01/2026 của Phòng Q, Công an tỉnh N và lời trình bày của ông Đậu Tiến S và bà Nguyễn Thị T1 là bố mẹ ruột của chị Đậu Thị Hồng N thì có căn cứ xác định hiện nay chị Đậu Thị Hồng N đang cư trú tại nước ngoài và vẫn thường xuyên liên lạc về với gia đình. Tòa án đã yêu cầu đến lần thứ hai nhưng thân nhân của chị Đậu Thị Hồng N cũng không cung cấp địa chỉ, tin tức của chị N cho Tòa án.

Do đó, việc chị Đậu Thị Hồng N vắng mặt thuộc trường hợp cố tình giấu địa chỉ, từ chối khai báo, từ chối cung cấp những tài liệu cần thiết. Bị đơn đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt không rõ lý do, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt và có đơn xin xét xử vắng mặt, Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 227, khoản 1 Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự tiến hành xét xử vụ án vắng mặt các đương sự.

[2] Về nội dung: Xét tính hợp pháp của quan hệ hôn nhân giữa anh Nguyễn Ngọc T và chị Đậu Thị Hồng N thấy rằng: Ngày 24/04/2015, UBND xã N, huyện N, tỉnh Nghệ An (nay là UBND phường V, tỉnh Nghệ An) đã cấp Giấy chứng nhận kết hôn số 49 cho anh Nguyễn Ngọc T và chị Đậu Thị Hồng N. Tại trang 64, quyển số 1, số đăng ký kết hôn thể hiện công dân Nguyễn Ngọc T và công dân Đậu Thị Hồng N đã đăng ký kết hôn tại UBND xã N ngày 24/04/2015. Theo quy định Điều 18 Luật hộ tịch 2014, khi đăng ký kết hôn, hai bên nam nữ phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch, công chức tư pháp - hộ tịch ghi việc kết hôn vào Sổ hộ tịch; cùng hai bên nam, nữ ký tên vào Sổ hộ tịch; hai bên nam, nữ cùng ký vào Giấy chứng nhận kết hôn; công chức tư pháp - hộ tịch báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức trao Giấy chứng nhận kết hôn cho hai bên nam, nữ.

Tuy nhiên, theo lời khai của anh T, ông S, bà T1 (bố mẹ chị N) và nội dung tại công văn số 277 ngày 20/01/2026, công văn số 390 ngày 27/01/2026 của Phòng Q, Công an tỉnh N có căn cứ khẳng định thời điểm ngày 24/04/2015, anh T và chị N không có mặt tại Việt Nam. Việc nhờ người khác thực hiện thay thủ tục đăng ký kết hôn khi hai bên nam, nữ không có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch là hành vi kết hôn giả tạo theo điểm a khoản 2 Điều 5 Luật hôn nhân gia đình 2014.

Do đó, việc đăng ký kết hôn của anh T, chị N là trái pháp luật. Anh T yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật với chị N là có căn cứ cần chấp nhận. Đối với hành vi cấp giấy tờ hộ tịch không đúng quy định là hành vi xâm phạm đến trật tự quản lý hành chính của Nhà nước, làm suy giảm tính công khai, sự trung thực và tính chính xác của các văn bản, tài liệu do cơ quan nhà nước ban 4 hành.

Tuy nhiên, từ thời điểm 24/04/2015 đến nay đã quá thời hạn 05 năm để truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điêu 23 Bộ luật Hình sự năm 1999, do đó, Tòa án nhân dân khu vực 1 - Nghệ An không chuyển hồ sơ sang Cơ quan cảnh sát điều tra. Để đảm bảo phòng ngừa vi phạm pháp luật trong việc thực hiện trình tự, thủ tục đăng ký kết hôn, Hội đồng xét xử kiến nghị UBND phường V tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra đối với bộ phận chuyên môn trong công tác đăng ký kết hôn, đảm bảo công tác đăng ký kết hôn được thực hiện theo đúng quy định pháp luật. Về quan hệ con chung: Quá trình chung sống, anh T, chị N không có con chung. Về quan hệ tài sản chung: Anh T và chị N không yêu cầu Tòa án giải quyết nên Hội đồng xét xử không xem xét. - Về án phí: Anh T phải chịu án phí ly hôn sơ thẩm theo quy định của pháp luật.