Bản án 87/2026/HNGĐ-STTranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Tranh châp giữa nguyên đơn anh Đoàn Văn K và bị đơn Phạm Thị I là tranh châp thay đôi người trực tiêp nuôi con sau khi ly hôn. Bị đơn có địa chỉ tại phường H, tỉnh Thanh Hóa nên thuộc thấm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 1- Thanh Hóa theo quy định tại Khoản 1 Điều 28, điểm a Khoản 1 Điều 35, điểm a Khoản 1 Điều 39 của BLTTDS sửa đổi năm 2025. Về sự có mặt của các đương sự: Chị T có đơn đề nghị tiến hành xét xử vụ án vắng mặt nên HĐXX căn cứ Điều 228; của Bộ luật tố tụng dân sự, xét xử vắng mặt bị đơn.

[2]. Về nội dung: [2.1]. Xét yêu cầu của anh Đoàn Văn K ( Nguyên đơn) về vệc thay đổi người trực tiếp nuôi con: Theo Q định công nhận thuận tình ly hôn số 55/2016/QĐST-HNGĐ ngày 21/4/2016 của Tòa án nhân dân huyện Quảng Xương, cháu Đoàn Khánh A là con chung của anh Đoàn Văn K1 và chị Phạm Thị T được giao cho chị T trực tiếp nuôi dưỡng. Quá trình giải quyết vụ án chị T thừa nhận: từ năm 2022, sau khi chị tái hôn đã để cháu Khánh A cho ông bà ngoại trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc và đi học. Việc này kéo dài đến tháng 11/2025 khi phát sinh việc Tòa án thụ lý giải quyết vụ án theo đơn khởi kiện của anh K thì chị T mới đón cháu A về ở cùng. Tòa án đã tiến hành xác minh tại địa phương; xác minh tại trường học của cháu Khánh A và lấy lời khai của bà Phạm Thị O là mẹ đẻ chị Phạm Thị T . Nội dung xác minh tại địa phương ; trường học cũng như lời khai của bà Phạm Thị O đều phù hợp với nội dung chị T đã trình bày tại bản tự khai về việc từ năm 2021 đến tháng 11/2025 chị đi lấy chồng thì cháu Khánh A ở với ông bà ngoại. Việc chị T vẫn thường xuyên quay về thăm nom, chăm sóc cháu như lời khai của bà O, Hội đồng xét xử thấy đây là tình cảm và trách nhiệm của người mẹ đối với con.

Tuy nhiên, việc quan tâm, thăm nom không đồng nhất với việc trực tiếp trông nom, chăm sóc, giáo dục và nuôi dưỡng thường xuyên, liên tục theo nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con sau ly hôn. Lời khai của chị T có đủ cơ sở xác định trong một thời gian dài trước đó, chị T không trực tiếp thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng con theo quyết định của Tòa án, mà việc nuôi dưỡng thực tế do ông 4 bà ngoại đảm nhận, thể hiện chị T không thực hiện đầy đủ, liên tục nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con theo quy định. Mặt khác, hiện nay chị T đã có gia đình mới và có thêm 02 con nhỏ cháu Nguyễn Tuệ N sinh ngày 25/8/2023 ( 3 tuổi) và cháu Nguyễn Tuệ L sinh ngày 10/12/2025 ( 5 tháng tuổi) hai cháu còn rất nhỏ, cần sự chăm sóc đặc biệt của chị T nên điều kiện về thời gian, công sức chăm sóc dành riêng cho cháu Khánh A của chị T cũng bị phân tán. Cháu K A sinh năm 2015, hiện đang ở độ tuổi cần sự quan tâm sát sao về học tập, tâm sinh lý, định hướng nhân cách và môi trường sống ổn định. Hội đồng xét xử không xem việc chị T tái hôn và có thêm con là căn cứ hạn chế quyền nuôi con của chị T.

Tuy nhiên, trong điều kiện thực tế chị T hiện đang nuôi 02 con nhỏ, 01 cháu 3 tuổi, 1 cháu 05 tháng tuổi, hiện nay chị T đang nghỉ thai sản, chưa đi làm và không có thu nhập; đồng thời trước đó đã có thời gian dài không trực tiếp nuôi dưỡng cháu Khánh A mà giao cho ông bà ngoại chăm sóc, nên điều kiện thực tế của chị T hiện nay chưa bảo đảm việc trực tiếp chăm sóc, giáo dục cháu Khánh A ổn định, liên tục. Trong khi đó, anh K hiện chưa lập gia đình, có nơi ở ổn định cùng mẹ đẻ tại nhà riêng, điêu kiện sinh hoạt đây đủ, có thu nhập ôn định, có thời gian và điêu kiện trực tiêp chăm sóc, quản lý, giáo dục cháu một cách thường xuyên, liên tục. Việc xác định người trực tiếp nuôi con không chỉ căn cứ vào tình trạng hiện tại mà phải đánh giá khả năng bảo đảm điêu kiện chăm sóc, giáo dục ôn định, lâu dài và toàn diện cho trẻ. Trong trường hợp này, anh K có điêu kiện thuận lợi hơn về thời gian, kinh tế, chỗ ở ổn định và sự chủ động trong việc trực tiếp nuôi dưỡng con; không phụ thuộc vào bên thứ ba. Việc giao cháu cho anh K trực tiếp nuôi dưỡng sẽ bảo đảm tốt hơn quyền lợi về vật chất, tinh thân và sự phát triển toàn diện của cháu trong tương lai. Yêu cầu khởi kiện của anh K là có cơ sở chấp nhận. [2.2]. Xét lời trình bày của chị Phạm Thị T (Bị đơn): Tại biên bản hòa giải và bản tự khai ngày 25/3/2026, chị T trình bày hiện nay cháu Đoàn Khánh A đang sống cùng chị và gia đình chồng mới, chị có thu nhập ổn định, trực tiếp đưa đón cháu đi học; đồng thời cho rằng anh K không quan tâm, không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ cấp dưỡng và cháu K có nguyện vọng ở với mẹ. Hội đồng xét xử nhận thấy: Quá trình giải quyết vụ án chính chị T thừa nhận từ năm 2021 sau khi tái hôn đã gửi cháu Khánh A cho ông bà ngoại trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc và đi học. Việc này kéo dài đến tháng 11/2025 khi anh K khởi kiện yêu cầu thay đổi quyền nuôi con, Tòa án thụ lý giải quyết vụ án thì chị mới đón cháu về ở cùng. Như vậy, có đủ cơ sở xác định trong một thời gian dài trước đó, chị T không trực tiếp thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng con theo quyết định của Tòa án, mà việc nuôi dưỡng thực tế do ông bà ngoại đảm nhận. Chị T cho răng vân thường xuyên quan tâm, chăm sóc cháu A , đi họp phụ huynh, gặp gỡ giáo viên của cháu: Hội đông xét xử thây rằng việc quan tâm về mặt tinh thần là cần thiết, tuy nhiên không thể thay thế cho nghĩa vụ trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng thường xuyên, liên tục. Việc giao con cho ông 5 bà ngoại nuôi dưỡng trong thời gian dài cho thấy vai trò trực tiếp của chị T trong việc nuôi con là không đầy đủ. Hiện nay cháu A đang sống cùng chị T xét thấy đây là sự thay đổi phát sinh sau khi anh K khởi kiện và Tòa án đã thụ lý vụ án (tháng 10/2025).

Do đó, việc chuyển cháu về sống cùng mẹ từ tháng 11/2025 mang tính thời điểm, chưa đủ thời gian để đánh giá là môi trường sống ổn định. Đối với nguyện vọng của cháu Khánh A muốn ở với mẹ: Hội đồng xét xử ghi nhận ý kiến của cháu, tuy nhiên theo quy định pháp luật, nguyện vọng của con là một căn cứ tham khảo, không mang tính quyết định, mà cần được đặt trong tổng thể việc bảo đảm quyền lợi tốt nhất về mọi mặt của trẻ. Đối với điều kiện về thu nhập của chị T: Quá trình giải quyết vụ án, chị T có nộp cho Tòa án bảng xác nhận tiền lương các tháng 9, 10, 11/2025 của Công ty TNHH Đ3 để chứng minh thu nhập.

Tuy nhiên, chị T cũng xác nhận đến tháng 12/2025 đã làm đơn xin nghỉ việc; hiện đang trong thời gian nghỉ thai sản tại nhà và sau khi hết thời gian nghỉ thai sản mới xin đi làm lại với công việc khác. Như vậy, nguồn thu nhập mà chị T cung C cho Tòa án chỉ phản ánh điều kiện lao động, thu nhập tại thời điểm trước khi nghỉ việc, không phản ánh điều kiện thực tế của chị tại thời điểm xét xử. Đồng thời, việc chị T hiện chưa có công việc và thu nhập ổn định, trong khi đang trực tiếp chăm sóc 02 con nhỏ, trong đó có 01 cháu mới sinh, cho thấy điều kiện về thời gian, kinh tế và khả năng trực tiếp chăm sóc dành cho cháu Khánh A có phần hạn chế hơn so với anh K. Từ các phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử thấy rằng lời trình bày của chị T chủ yếu dựa vào tình trạng hiện tại phát sinh sau khi vụ án được thụ lý, chưa làm thay đổi được bản chất là trong một thời gian dài chị không trực tiếp nuôi dưỡng cháu A.

Do đó, không có cơ sở chấp nhận ý kiến của chị T về việc tiếp tục giao cháu cho chị trực tiếp nuôi dưỡng. [2.3]. Về nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con: Anh Đoàn Văn K không yêu cầu chị Phạm Thị T cấp dưỡng nuôi con nên không xem xét.

[3]. Về án phí: Chị Phạm Thị T phải chịu án phí dân sự sơ thấm theo quy dịnh cua pháp luật.

[4]. Vê quyên kháng cáo: Các đương sự được quyên kháng cáo, Viện kiêm sát có quyền kháng nghị theo quy định của pháp luật.