Bản án 78/2026/HNGĐ-STTranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

[1] Về tố tụng: [1.1] Về quan hệ pháp luật: Theo đơn khởi kiện ngày 18 tháng 11 năm 2025 và trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn chị Nguyễn Thùy Dương C yêu cầu Tòa án xem xét quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi các con chung là cháu Nguyễn Điền Q1, sinh ngày 22/5/2017 và Nguyễn Phương K A, sinh ngày 20/7/2020 từ anh Nguyễn Minh Q sang cho chị Nguyễn Thùy Dương C; buộc anh Nguyễn Minh Q phải có trách nhiệm cấp dưỡng nuôi cháu Nguyễn Điền Q1 và Nguyễn Phương K A với mức 3.000.000 đồng/tháng cho mỗi cháu, thời gian cấp dưỡng cho đến khi các cháu đủ 18 tuổi nên đây là vụ án “Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp sau khi ly hôn và tranh chấp về cấp dưỡng” theo quy định tại Điều 84, Điều 107 và Điều 110 của Luật Hôn nhân và Gia đình. [1.2] Về thẩm quyền: Tại thời điểm thụ lý, bị đơn anh Nguyễn Minh Q đang cư trú tại phường B, Thành phố Hồ Chí Minh nên căn cứ vào khoản 3, 5 Điều 28, Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự thì đây là vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Khu vực 15 - Thành phố Hồ Chí Minh. 3 [1.3] Về tham gia phiên tòa của đương sự: Tại phiên tòa lần thứ hai, vắng mặt bị đơn anh Nguyễn Minh Q không có lý do mặc dù đã được Tòa án triệu tập hợp lệ; vắng mặt những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Thùy D, bà Trần Thị Thùy L2 nhưng có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt.

Vì vậy, căn cứ vào Điều 227, Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử vẫn tiến hành xét xử để giải quyết vụ án vắng mặt bị đơn anh Q, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông D, bà L2. [1.4]

Xét thấy, bị đơn trong quá trình tố tụng giải quyết Tòa án ban hành và tống đạt hợp lệ thông báo về phiên hòa giải, phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ, chuyển giao tài liệu, chứng cứ nguyên đơn khởi kiện, thông báo về kết quả phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và quyết định đưa vụ án ra xét xử công khai tại Tòa án, quyết định hoãn phiên tòa cho anh Nguyễn Minh Q nhưng anh Q không đến Tòa án cũng không có văn bản trình bày ý kiến của mình trước yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Như vậy thể hiện bị đơn anh Q vắng mặt không có lý do chính đáng là đã tự từ bỏ quyền tố tụng và nghĩa vụ chứng minh của mình và phải chịu hậu quả pháp lý từ việc này. Do đó hội đồng xét xử chỉ xem xét các chứng cứ do nguyên đơn và đương sự khác giao nộp và do Tòa án thu thập được.

[2] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chị Nguyễn Thùy Dương C, Hội đồng xét xử xét thấy: [2.1] Đối với yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi các con chung là cháu Nguyễn Điền Q1, sinh ngày 22/5/2017 và cháu Nguyễn Phương K A, sinh ngày 20/7/2020 từ anh Nguyễn Minh Q sang cho chị Nguyễn Thùy Dương C: Tại Quyết định Công nhận thuận tình ly hôn số: 62/2025/QĐST-HNGĐ ngày 28/3/2025, Tòa án nhân dân thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương (nay là Tòa án nhân dân Khu vực 15 - Thành phố Hồ Chí Minh) đã Quyết định về vấn đề nuôi và cấp dưỡng nuôi con chung như sau: “…- Về con chung: Giao 02 con chung là cháu Nguyễn Điền Q1, sinh ngày 22/5/2017 và Nguyễn Phương K A, sinh ngày 20/7/2020 cho anh Nguyễn Minh Q trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc. Về vấn đề cấp dưỡng nuôi con chung: Chị Nguyễn Thùy Dương C tự nguyện cấp dưỡng nuôi cháu Nguyễn Điền Q1, sinh ngày 22/5/2017 và cháu Nguyễn Phương K A, sinh ngày 20/7/2020 với mức cấp dưỡng cho mỗi con chung là 3.000.000₫ (Ba triệu đồng)/tháng. Thời gian cấp dưỡng bắt đầu thực hiện kể từ tháng 06/2025 đến khi cháu Q1 và cháu A đủ 18 tuổi. Kể từ ngày anh Nguyễn Minh Q có đơn yêu cầu thi hành án, nếu chị Nguyễn Thùy D C chậm thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con, thì hàng tháng chị C còn phải nộp tiền lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự, tương ứng với số tiền và thời gian chậm thi hành án. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con chung mà không ai được cản trở. Trường hợp người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, 4 chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con chung của người không trực tiếp nuôi con. Vì quyền và lợi ích hợp pháp của con chung, theo yêu cầu của một hoặc cả hai bên đương sự, Tòa án có thể quyết định việc thay đổi người trực tiếp nuôi con hoặc mức cấp dưỡng nuôi con khi xét thấy cần thiết…” Mặc dù đã thỏa thuận và được Tòa án công nhận nhưng sau khi ly hôn anh Nguyễn Minh Q không thực hiện theo thỏa thuận mà giao hai con chung cho chị C chăm sóc nuôi dưỡng cho đến nay. Tại thời điểm vừa ly hôn do chị C chưa có công việc ổn định, phải tìm việc làm, không có nhiều thời gian chăm sóc nên đã phải gửi hai cháu về cho cha mẹ chị C là ông D và bà L2 tại Tổ F, khu phố R, phường B, tỉnh Đồng Nai (nay là thành phố Đ) để cha mẹ chị C hỗ trợ chăm sóc, nuôi dưỡng hai cháu đến nay, điều này được ông D, bà L2 xác nhận (BL37) và thực tế hiện nay cháu A đang học tập tại trường Mầm non Á, địa chỉ: phường B, tỉnh Đồng Nai (nay là thành phố Đ) và cháu Q1 đang học tập tại trường Tiểu học Lý Tự T cũng tại phường B, tỉnh Đồng Nai (nay là thành phố Đ) (BL09-10) và được các Trường này xác nhận. Ngoài ra, theo Biên bản xác minh tại Công an phường B, Thành phố Hồ Chí Minh thể hiện “Ông Nguyễn Minh Q, sinh năm 1987 có đăng ký thường trú tại địa chỉ: 1, đường Đ, khu phố P, phường B, Thành phố Hồ Chí Minh. Ông Q sinh sống thực tế tại địa chỉ nêu trên đến tháng 3 năm 2026 thì cho thuê lại nhà và không sinh sống tại địa chỉ nêu trên”. Như vậy, có cơ sở xác định anh Q là người được giao trực tiếp nuôi các con nhưng không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chung. Hiện nay, chị C có công việc và có nguồn thu nhập ổn định khoảng 15.000.000 đồng mỗi tháng. Chị C xác định có đủ điều kiện để trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục các con chung.

Do đó, có cơ sở chấp nhận yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi các con chung là cháu Q1 và cháu A từ anh Nguyễn Minh Q sang cho chị Nguyễn Thùy D C theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình. [2.2] Đối với yêu cầu buộc anh Nguyễn Minh Q phải có trách nhiệm cấp dưỡng nuôi các con chung là cháu Nguyễn Điền Q1 và Nguyễn Phương K An với mức 3.000.000 đồng/tháng cho mỗi cháu, cho đến khi các cháu đủ 18 tuổ, xét thấy: Theo nhận định tại phần [2.1] nêu trên, có cơ sở chấp nhận yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi các con chung là cháu Nguyễn Điền Q1, sinh ngày 22/5/2017 và Nguyễn Phương K A, sinh ngày 20/7/2020 từ ông Nguyễn Minh Q sang cho chị Nguyễn Thùy Dương C là người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng các con chung.

Do đó, nay chị C yêu cầu bị đơn anh Q cấp dưỡng nuôi con chung là có cơ sở, phù hợp với quy định tại khoản 2 Điều 82, khoản 2 Điều 116 của Luật Hôn nhân và gia đình nên được chấp nhận.

Tuy nhiên, chị C yêu cầu buộc anh Q phải có trách nhiệm cấp dưỡng nuôi các con chung với mức cấp dưỡng là 3.000.000 đồng/tháng cho mỗi con chung.

Tuy nhiên, chị C không cung cấp được tài liệu chứng cứ, chứng minh cho mức thu nhập hiện nay của anh Q để Tòa án xem xét.

Nhận thấy, tại thời điểm thụ lý vụ án, anh Q đang cư trú tại: Số A, đường Đ, Tổ B, khu phố P, phường B, Thành phố Hồ Chí Minh. Theo Nghị định số 293/2025/NĐ-CP ngày 10/11/2025 của Chính phủ (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 5 01/01/2026) quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động) thì tại nơi bị đơn anh Q hiện đang cư trú, làm việc (tại phường B, Thành phố Hồ Chí Minh) thuộc Vùng I, với mức lương tối thiểu là 5.310.000 đồng/tháng. Theo quy định tại Điều 7 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP ngày 16/5/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thì mức cấp dưỡng nuôi con chung do Tòa án quyết định nhưng không thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng tại nơi anh Q là người cấp dưỡng đang cư trú cho mỗi tháng đối với mỗi người con.

Từ những phân tích nêu trên, có cơ sở chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chị C buộc bị đơn anh Q có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con chung với mức 2.655.000 đồng/tháng cho mỗi cháu. Thời gian cấp dưỡng từ khi bản án có hiệu lực thi hành đến khi cháu Q1, cháu A đủ 18 tuổi.

[3] Án phí dân sự sơ thẩm: Do yêu cầu của chị C được chấp nhận nên anh Q phải chịu 300.000 đồng án phí thay đổi người trực tiếp nuôi con và 300.000 đồng án phí cấp dưỡng; tổng cộng là 600.000 đồng. Chị C được miễn án phí đối với phần yêu cầu cấp dưỡng không được chấp nhận.