Bản án 29/2026/HNGĐ-STTranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc hủy kết hôn trái pháp luật

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Ông Hoàng Kim C khởi kiện về ly hôn và nuôi con chung với bà Cầm Thị M có hộ khẩu thường trú tại tô dân phô T, phường T, tinh Lào Cai. Theo quy định tại Điều 28, 35, 39 Bộ luật tố tụng dân sự thì vụ án thuộc thầm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 5, tỉnh Lào Cai, quan hệ pháp luật tranh chấp là: Ly hôn, tranh chấp nuôi con chung. Ông C và bà M đều có đơn xin vắng mặt tại phiên tòa, căn cứ vào khoản 1 Điều 228 của Bộ luật tô tụng dân sự xét xử vắng mặt các đương sự.

[2] Xét yêu câu khởi kiện. 2.1. Về yêu cầu ly hôn: Ông Hoàng Kim C và bà Cầm Thị M cùng thừa nhận chung sống với nhau tại thôn T, xã P (nay là tổ dân phố T, phường T, tỉnh Lào Cai) từ năm 2005 đến năm 2011, có tổ chức cưới hỏi theo phong tục địa phương vào tháng 01/2006 nhưng không đi đăng ký kết hôn. Tổ trường tồ dân phố T và UBND phường T đều xác nhận ông C và bà M có chung sống như vợ chồng từ 2005 đến 2011 nhưng không đi đăng ký kết hôn, tại Sồ hộ tịch không có thông tin về đăng ký kết hôn của bà M, hiện nay bà M chưa đăng ký kết hôn với ai. Thời điểm ông C và bà M bắt đầu chung sống với nhau vào năm 2005 là thuộc sự điều chỉnh của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000. Khi đó ông C đang có quan hệ hôn nhân còn bà M có đủ điều kiện kết hôn. Như vậy việc ông C chung sống với bà M là vi phạm quy định. Đến ngày 09/12/2008 ông C ly hôn với vợ cũ là đủ điều kiện đăng ký kết hôn với bà M nhưng cả hai đều không đăng ký kết hôn theo quy định mà vẫn tiếp tục chung sống đã vi phạm khoản 1 Điều 11 LHNGĐ 2000, nội dung Điều luật ghi: "1. Việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan 3 nhà nước có thâm quyên (sau đây gọi là cơ quan đăng ký kệt hôn) thực hiện theo nghi thức quy định tại Điêu 14 của Luật này. Mọi nghi thức kết hôn không theo quy định tại Điều 14 của Luật này đều không có giá trị pháp lý. N, nữ không đăng ký kệt hôn mà chung sông với nhau như vợ chông thì không được pháp luật công nhận là vợ chồng... " Như vậy, có cơ sở xác định mối quan hệ giữa bà M và ông C không được pháp luật công nhận là vợ chồng nên không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Ông Hoàng Kim C đề nghị giải quyết ly hôn, tòa án nhân dân khu vực 5 căn cứ vào quy định của khoản 2 Điều 53 LHNGĐ 2014 không công nhận quan hệ vợ chồng giữa ông C và bà M. 2.2. Về con chung: Ông C và bà M cùng thừa nhận có 02 con chung là Hoàng Mai L, sinh ngày 23/8/2006 đã thành niên và Hoàng Khánh L1, sinh ngày 16/3/2009. Tại giấy khai sinh của các con do UBND phường T sao, xác nhận đều thể hiện tên mẹ là Cầm Thị M, tên bố là Hoàng Kim C. Quá trình giải quyết vụ án ông C và bà M đều thống nhất ông C là người trực tiếp nuồi dưỡng cháu Khánh L1, bà M không phải câp dưỡng. Sự thỏa thuận đó hoàn toàn phù hợp với quy định của pháp luật, phù hợp với nguyện vọng của cháu Khánh L1 mong muốn được ở với bố. Do vậy cần giao cháu Khánh L1 cho ông C trực T nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục, bà M không phải cấp dưỡng.

[3] Về tài sản: Ông C và bà M không yêu cầu Tòa án giải quyết, vì vậy Hội đồng xét xử không xem xét giải quyết.

[4] Về án phí: Nguyên đơn (ông C) phải chịu án phí dân sự sơ thầm theo quy định của pháp luật Những đề nghị của Kiểm sát viên có căn cứ và phù hợp với nhận định của HĐXX nên được chấp nhận.