Bản án 334/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng thuê khoán tài sản

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được thẩm tra tại phiên toà; căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các tài liệu, chứng cứ, lời trình bày của đương sự và ý kiến của Kiểm sát viên, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về tố tụng: Xét đơn kháng cáo của bị đơn trong hạn luật định, bị đơn đã nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm nên được xem xét giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và kháng cáo của bị đơn, thấy rằng: [2.1] Đối với ý kiến kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn C cho rằng ông ký hợp đồng với Công ty TNHH MTV C1 nhưng Tòa án lại chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Công ty Cổ phần C1 là không đúng chủ thể, xét thấy: Việc chuyển đổi từ mô hình Công ty TNHH MTV C1 sang Công ty cổ phần C1 được thực hiện theo trình tự quy định của pháp luật và được Phòng đăng ký kinh doanh - Sở K đầu tư cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Công ty Cổ phần đăng ký thay đổi lần thứ 5 ngày 09/10/2019, hiện nay chưa bị cơ quan có thẩm quyền nào hủy bỏ tư cách pháp nhân. Mặt khác, căn cứ khoản 4 Điều 202 Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định “Công ty chuyển đổi đương nhiên kế thừa toàn bộ quyền và lợi ích hợp pháp, chịu trách nhiệm về các khoản nợ, gồm cả nợ thuế, hợp đồng lao động và nghĩa vụ khác của công ty được chuyển đổi”. Như vậy, Tòa án nhân dân huyện Krông Pắc thụ lý, giải quyết vụ án theo yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty cồ phần cà phê Thắng L và xác định người đại diện theo pháp luật của Công ty là ông Đỗ Hoàng P (chức danh Chủ tịch hội đồng quản trị) là người đại diện của Công ty tham gia tố tụng là có căn cứ, phù hợp với quy định tại Điều 85 Bộ luật tố tụng dân sự. [2.2] Về nội dung hợp đồng: Theo quy định tại Điều 402 BLDS thì Hợp đồng khoán gọn vườn cây cà phê cho hộ nông trường viên số 24/2016/HĐ-GK ngày 10/10/2016 giữa Công ty TNHH một thành viên C1 (nay là Công ty cổ phần C1) với ông Nguyễn C là hợp đồng song vụ, các bên tự nguyện ký kết hợp đồng, tại thời điểm ký kết hợp đồng các bên có đầy đủ năng lực trách nhiệm dân sự; nội dung và hình thức của hợp đồng không vi phạm pháp luật nên hợp đồng có giá trị pháp lý, làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên. [2.2.1] Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn ông Nguyễn C phải trả sản lượng cà phê quả tươi còn nợ của 05 niên vụ (từ niên vụ 2019 - 2020 đến niên vụ 2022 - 2023) là 11.945kg, xét thấy: Ngày 10/10/2016, ông Nguyễn C ký kết Hợp đồng khoán gọn vườn cây cà phê cho hộ nông trường viên số 24/2016/HĐ-GK với Công ty TNHH MTV C1 (nay là Công ty cổ phần C1) để nhận khoán chăm sóc vườn cây cà phê vối của Công ty có diện tích 10.000m2, diện tích bờ lô 1.452m2. 7 Tại điểm c khoản 2 Điều 3 của Hợp đồng số 24, có nội dung: “Nghĩa vụ của bên B (ông C): Thực hiện việc nộp sản lượng cho bên A theo quy định...” và tại khoản 5 Điều 6 của hợp đồng có nội dung: “Trong quá trình thực hiện hợp đồng bên B không hoàn thành chỉ tiêu giao nộp sản phẩm cà phê theo định mức hàng năm thì bên A có quyền áp dụng biện pháp cần thiết để thu hồi nợ và đơn phương chấm dứt hợp đồng giao khoán...”. Quá trình thực hiện hợp đồng, ông C đã thực hiện đúng nghĩa vụ chăm sóc vườn cây và giao nộp sản lượng đầy đủ theo thoả thuận cho Công ty cho đến hết niên vụ 2018-2019, còn các niên vụ tiếp theo từ 2019-2020 đến nay thì ông C không đóng sản lượng cho Công ty. Việc ông C không giao nộp sản lượng theo định mức khoán trong Hợp đồng đã ký là vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ. Mặc dù ông C cho rằng mình được giảm trừ nghĩa vụ khi có thiên tai xảy ra, nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho ý kiến này.

Vì vậy, Toà án cấp sơ thẩm tuyên buộc ông Nguyễn C phải trả cho Công ty sản lượng 11.945 kg cà phê quả tươi còn nợ của 05 niên vụ từ niên vụ 2019-2020 đến niên vụ 2023-2024 là có cơ sở. [2.2.2] Đối với yêu cầu của nguyên đơn về việc buộc ông Nguyễn C phải thanh toán cho Công ty tiền truy thu tiền thuê đất từ năm 2015 – 2017, tiền thuê đất 06 năm từ năm 2018 đến 2023 là 8.009.881 đồng, xét thấy: Tại điểm g khoản 2 Điều 3 của Hợp đồng khoán gọn, về phần nghĩa vụ của bên B có nội dung: “Bên B có nghĩa vụ nộp tiền thuê đất, thuế đất nông nghiệp cho Nhà nước, theo tỷ lệ 51% – 49%, phần bên B chịu 49% nộp vào tháng 11 trong năm thông qua bên A”.

Căn cứ vào Thông báo số 43/CT-THNVDT ngày 08/01/2018 của Cục thuế tỉnh T2 về việc truy thu tiền thuê đất đã miễn sai đối tượng theo kết luận Kiểm toán Nhà nước thì từ năm 2003 – 2010 (05 năm) tiền thuê đất được tính 1.042.067đ/ha; Thông báo số 802/TB-CT ngày 24/4/2018 của Cục thuế tỉnh T2; Thông báo số 984/TB-CT ngày 07/5/2019 của Cục thuế tỉnh T2 về việc nộp tiền thuê đất, thuê mặt nước thì năm 2015 tiền thuê đất được tính 699.849đ/ha, từ năm 2016 đến năm 2017 tiền thuê đất được tính 1.786.408đ/ha/năm, từ năm 2018 đến năm 2019 tiền thuê đất được tính 1.786.748đ/ha/năm; Thông báo số 695 ngày 23/3/2020 tiền thuê đất được tính 1.785.408đ/ha; Thông báo số 1252 ngày 29/4/2021 về tiền thuê đất theo hình thức nộp hàng năm của Cục thuế tỉnh T2 thì năm 2021 tiền thuê đất được tính 1.785.408đ/ha. Xét từ năm 2015 – 2017 và 06 năm từ 2018 đến 2023, ông C chưa nộp tiền thuê đất cho Công ty để Công ty thực hiện nghĩa vụ nộp tiền thuê đất vào ngân sách Nhà nước theo quy định của pháp luật. Như vậy, căn cứ vào diện tích đất nhận khoán, diện tích đất bờ lô và các Thông báo thuế thì ông C phải có nghĩa vụ phải nộp tiền thuê đất, nên Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận khoản tiền này là có căn cứ. [2.2.3] Đối với yêu cầu của nguyên đơn về việc buộc ông Nguyễn C phải bồi thường cho Công ty 70% tổng giá trị của 35 cây muồng đen trồng năm 1977 bị cắt hạ, xét thấy: Quá trình giải quyết vụ án, ông C cho rằng trong hợp đồng không thể hiện số cây muồng trên lô khoán, toàn bộ cây muồng đen trên lô nhận khóa là do ông C trồng và chăm sóc, thấy rằng: Tại khoản 1 Điều 6 của Hợp đồng khoán gọn vườn cây cà phê quy định về điều khoản cam kết chung: “Công ty thống nhất quản lý cây muồng đen hiện có trên lô cà phê giao khoán, nếu vì lý do quá dày rợp, già cỗi phải cắt tỉa 8 hoặc khi vườn cây thanh lý thì công ty sẽ tổ chức kiểm kê, lập thủ tục bán theo phương thức đấu thầu…”. Tại biên bản kiểm kê vườn cây cà phê và cây muồng đen lập ngày 02/12/2019, thể hiện trên diện tích đất nhận khoán của ông Nguyễn C đã có 35 cây muồng đen. Theo biên bản tự ý chặt hạ cây muồng đen trên lô nhận khoán ngày 07/9/2020, ngày 10/9/2020 và ngày 20/12/2021 có xác nhận của Công an xã H thể hiện ông C đã tự ý chặt hạ 35 cây muồng đen trồng năm 1977. Như vậy, việc ông C tự ý cắt hạ đối với cây muồng đen trên diện tích đất nhận khoán là vi phạm hợp đồng đã ký kết. Theo khoản 1 Điều 6 của hợp đồng và tại mục 7.2.1.2 của Phương án khoán gọn vườn cây cà phê quy định: “Đối với cây muồng đen trồng trên lô cà phê từ năm 1992 trở về trước khi thanh lý chủ hộ được hưởng 30%/ tổng giá trị, công ty hưởng 70%/ tổng giá trị...”. Như vậy, đối với 35 cây muồng đen trồng năm 1977, với khối lượng gỗ công ty cung cấp 17,8m3; đơn giá theo Quyết định số 31/2020/QĐ-UBND ngày 20/10/2020 của UBND tỉnh Đ (4.620.000 đồng/m³), tổng giá trị theo kết quả định giá của Hội đồng định giá ngày 29/8/2024 là 82.236.000 đồng, chia theo tỷ lệ 70% Công ty được hưởng là 57.565.200 đồng; 30% của hộ nhận khoán (ông C) được hưởng là 24.670.800 đồng, Tòa án cấp sơ thẩm buộc ông C phải bồi thường cho Công ty phần 70% giá trị là 57.565.200 đồng là có căn cứ, phù hợp. [2.2.4] Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc ông Nguyễn C phải trả tiền khấu hao kênh mương, hồ đập từ năm 2018 đến năm 2020 là 1.500.000 đồng, xét thấy: Tại điểm c khoản 2 Điều 2, điểm h khoản 2 Điều 3 của hợp đồng có nêu: “Khi vào vụ tưới nước cho cà phê, Công ty mở nước cho bên B tưới với diện tích tưới mương. Diện tích tưới mương Công ty sẽ thu tiền khấu hao hồ đập kênh mương theo đơn giá quy định tại hội nghị người lao động hằng năm” và “Đối với diện tích tưới nước trên hệ thống hồ đập, kênh mương của Công ty thì phải nộp tiền khấu hao hồ đập kênh mương cho bên A theo đơn giá quy định tại hội nghị người lao động hằng năm”. Khoản tiền khấu hao kênh mương, hồ đập được tính dựa trên diện tích nhận khoán (10.000m²) của ông C và đơn giá được xác định trong Phương án khoán gọn vườn cây cà phê được UBND tỉnh Đ phê duyệt: Chi phí khấu hao hồ đập kênh mương là 500.000đồng/ha/năm (chi phí 100% trên vườn cây). Diện tích ông C nhận khoán là 10.000m2, như vậy, ông C phải trả cho Công ty tiền tưới nước trên hệ thống kênh mương hồ đập của Công ty từ năm 2018 đến năm 2020 là: 500.000đồng/ha x 10.000m2 x 03năm = 1.500.000 đồng.

Vì vậy, Toà án cấp sơ thẩm buộc ông C phải trả cho Công ty tiền khấu hao kênh mương, hồ đập từ năm 2018 đến năm 2020 là: 1.500.000 đồng là có căn cứ. [2.2.5] Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc chấp dứt hợp đồng khoán gọn vườn cây số 24/2016/HĐ-GK ngày 10/10/2016 và trả lại vườn cây nhận khoán theo hợp đồng, xét thấy: Tại điểm f khoản 1 Điều 2 của Hợp đồng khoán gọn quy định về quyền và nghĩa vụ của bên A: “Hủy bỏ hợp đồng giao khoán, thu hồi diện tích giao khoán khi bên nhận khoán vi phạm hợp đồng…”. Tại khoản 5 Điều 6 của Hợp đồng giao khoán quy định về điều khoản cam kết chung thì “Trong quá trình thực hiện hợp đồng bên B không hoàn thành chỉ tiêu giao nộp sản phẩm cà phê theo định mức hàng năm, thì 9 bên A có quyền áp dụng các biện pháp cần thiết để thu hồi nợ và đơn phương chấm dứt hợp đồng giao khoán, thu hồi vườn cây cà phê giao khoán, tiến hành giao cho người khác hợp đồng”. Trong quá trình thực hiện hợp đồng ông C đã vi phạm hợp đồng trong việc giao nộp sản phẩm từ niên vụ 2019-2020 đến niên vụ 2023-2024, vi phạm việc trả tiền thuê đất hàng năm, vi phạm việc nộp tiền khấu hao kênh mương, hồ đập.

Vì vậy, Công ty có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng và yêu cầu ông C trả lại diện tích vườn cây nhận khoán. Về giải quyết hậu quả khi chấm dứt hợp đồng giao khoán: Theo kết quả định giá tài sản, trị giá 1003 cây cà phê trồng năm 1977 còn trên lô theo hợp đồng là 112.757.750 đồng. Tại Điều 1 của Hợp đồng có nội dung: “Phần giá trị vườn cây trên đất Công ty góp 51%, chủ hộ góp 49%”. Như vậy, khi chấm dứt hợp đồng thì Công ty có nghĩa vụ trả lại phần 49% giá trị vườn cây cà phê còn trên lô cho ông C là 112.757.750 đồng x 49% = 55.251.298 đồng. Tại điểm b khoản 2 Điều 3 của Hợp đồng có nội dung: “...Trong lô cà phê chỉ có cây cà phê với cây muồng đen, ngoài bờ lô được trồng xen tiêu...”. Ngoài ra, tại Nghị Quyết 04/NQ-HĐTV ngày 01/6/2017 và Thông báo số 42/TB-CT ngày 09/6/2017 của Công ty TNHH MTV C1 thể hiện việc cho phép người nhận khoán trồng Cây tiêu phụ bám trên cây muồng đen trong và bờ lô cà phê. Như vậy, tài sản trên lô nhận khoán gồm: 75 Cây sầu riêng (45 cây trồng năm 2018, 15 cây trồng năm 2019, 15 cây trồng năm 2021); 07 cây mít trồng năm 2019; 18 cây bơ trồng năm 2019; Hàng trào lưới B40, cao 1,5m, dài 51m; 17 Trụ bê tông (hàng rào lưới), do ông C trồng, tạo dựng không đúng thỏa thuận trong hợp đồng, nên Toà án cấp sơ thẩm buộc ông C phải chặt bỏ hoặc tháo dỡ, di dời, Công ty không có nghĩa vụ thanh toán lại cho ông C trị giá số tài sản này là có căn cứ và phù hợp với thoả thuận của các bên theo Hợp đồng. [2.3] Bị đơn kháng cáo nhưng không cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ mới chứng minh cho yêu cầu của mình.

Từ những phân tích và nhận định nêu trên, xét thấy không có cơ sở chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn C, cần giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm.

[3] Án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo không được chấp nhận nên bị đơn ông Nguyễn C phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm.

Vì các lẽ trên;

[1] Căn cứ khoản 1 Điều 308 của Bộ luật tố tụng dân sự;